ഭോജയിത്വാ ച സംപൂജ്യ ബ്രാഹ്മണം ച ചതുര്വിധമ് । നിനായ രജനീം ദുഃഖാദ്വാക്ശല്യമാന ജ്വരാത്
നാലുവിധം വിഭവങ്ങൾ നൽകി ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിക്കുകയും, കഠിനവാക്കുകളും ജ്വരവും കൊണ്ടുള്ള ദുഃഖത്തിൽ ആ രാത്രി കഴിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രഭാതേ രഥമാരുഹ്യ സഗണഃ സത്വരം മുദാ । ലീലാമാത്രേണ പ്രയയൌ ശ്രൃഗാലോ നൃപതിര്യതഃ
പ്രഭാതത്തിൽ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി, സന്തോഷത്തോടെ വേഗത്തിൽ, കളിയോടെ ശ്രുഗാല രാജാവുള്ളിടത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ശ്രുത്വാ ശ്രൃഗാലോ വാര്താം താം കൃത്രിമശ്ച ചതുര്ഭുജഃ । ആജഗാമ ഹരേഃ സ്ഥാനം യുദ്ധായ സഗണഃ സ്വയമ്
അവാർത്ത കേട്ട ശ്രുഗാലൻ, കൃത്രിമമായി നാലു കൈകൾ ഉള്ളവനായി, തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി ഹരിയുടെ സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി.
കൃഷ്ണശ്ചക്രേ ച സംഭാഷാം മിത്രബുദ്ധ്യാ ച ലൌകികീമ് । ആശ്ലേഷം മധുരാലാപം സ്നിഗ്ധനേത്രശ്ച സസ്മിതഃ
കൃഷ്ണൻ സൗഹൃദപൂർവ്വമായും ലോകികമായും സംസാരിച്ച് അവനെ അണുകെട്ടി, മധുരമായി സംസാരിച്ച് സ്നേഹപൂർവ്വം കണ്ണുകൊണ്ട് ചിരിച്ചു.
രാജാ നിമന്ത്രണം ചക്രേ കൃഷ്ണോ ന സ്വീചകാര തത് । ഉവാച കൃഷ്ണഭീതശ്ചത്യക്ത്വാ ദമ്ഭം ച ദര്ശനാത്
രാജാവ് ക്ഷണിച്ചു, പക്ഷേ കൃഷ്ണൻ അതു സ്വീകരിച്ചില്ല; കൃഷ്ണന്റെ ഭയം കണ്ടു, അവൻ അഹങ്കാരവും അഭിമാനവും ഉപേക്ഷിച്ച് പറഞ്ഞു.
ശ്രൃഗാല ഉവാച ചക്രേണ മച്ഛിരശ്ഛിത്ത്വാ സുശീഘ്രം ദ്വാരകാം വ്രജ । പാപഃ പതതു ദേഹോഽയമനിത്യോ നശ്വരസ്തഥാ
ശൃഗാലൻ പറഞ്ഞു: നീ ചക്രം കൊണ്ട് എന്റെ തല വെട്ടി വേഗത്തിൽ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോവൂ; ഈ പാപപൂർണ്ണവും നശ്വരവും സ്ഥിരമല്ലാത്ത ശരീരം വീഴട്ടെ.
അഹം സുഭദ്രസ്തേ ദ്വാരി ജയശ്ച വിജയോ യഥാ । സര്വ ജാനാസി സര്വജ്ഞ മാ വിലമ്ബം കുരു പ്രഭോ
ഞാൻ സുഭദ്ര, നിന്റെ വാതിലിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്നു, ജയയും വിജയനും പോലെ. നീ എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, സർവ്വജ്ഞനേ, ദൈവമേ, ദയവായി വൈകിപ്പിക്കരുത്.
ലക്ഷ്മീശാപേന ഭ്രഷ്ടോഽഹം കാലഃ പൂര്ണോ ബഭൂവ മേ । ശതവര്ഷേണ ശാപാന്തേ യാസ്യമി ഭവനം തവ
ലക്ഷ്മിയുടെ ശാപം മൂലം ഞാൻ വീണുപോയി; എന്റെ കാലം ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞ് ഈ ശാപം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകും.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പൂര്വ മാം മിത്ര പ്രഹര പശ്ചാദ്യുദ്ധം കരോഭ്യഹമ് । സര്വ ജാനാമി വൈകുണ്ഠം ഗച്ഛ വത്സ യഥാസുഖമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ആദ്യം നീ എന്നെ അടി, പിന്നെ ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യും. ഞാൻ എല്ലാം അറിയുന്നു; മകനേ, ഇഷ്ടംപോലെ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോകൂ.
ശ്രൃഗാലോ ദശബാണാംശ്ച ചിക്ഷേപ മാധവം പ്രതി । തേ പ്രണഭ്യ യയുഃ ശീഘ്രമാകാശം കാലരൂപിമഃ
ശൃഗാലൻ പത്ത് അമ്പുകൾ മാധവന്റെ നേരെ എറിഞ്ഞു; അവ കാൽസ്വരൂപം ധരിച്ച്, നമസ്കരിച്ച്, വേഗത്തിൽ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
ഗദാം ചിക്ഷേപ രാജാ സ പ്രലയാഗ്നിശിഖോപമാമ് । കൃഷ്ണാങ്ഗസ്പര്ശമാത്രേണ ബഭഞ്ജ ച ക്ഷണേന ച
രാജാവ് പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള ഗദ എറിഞ്ഞു; കൃഷ്ണന്റെ ശരീരത്തിന് തൊട്ടുമാത്രത്തിൽ അത് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തകർന്നു.
ശൂലം ചിക്ഷേപ മുസലം ച പരശും തഥാ । കൃഷ്ണാങ്ഗസ്പര്ശമാത്രേണ ബഭഞ്ജ ച ക്ഷണേന ച
അവൻ ഒരു കുന്തം, ഒരു മുഷലം, ഒരു പരശു എന്നിവയും എറിഞ്ഞു; കൃഷ്ണന്റെ ശരീരത്തിന് തൊട്ടുമാത്രത്തിൽ അവയും ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തകർന്നു.
ധനുശ്ചിക്ഷേപ ഖങ്ഗം ച കാലരൂപം സുദാരുപാമ് । കൃഷ്ണാങ്ഗസ്പര്ശമാത്രേണ ബഭഞ്ജ ച ക്ഷണേന ച
അവൻ ഒരു വില്ലും ഒരു വാളും, ഭയങ്കരവും കാൽസ്വരൂപവും ആയവയും എറിഞ്ഞു; കൃഷ്ണന്റെ ശരീരത്തിന് തൊട്ടുമാത്രത്തിൽ അവയും ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തകർന്നു.
ദൃപ്ട്വാ നിരസ്ത്രം രാജനമിത്യുവാച കൃപാനിധിഃ । ഗൃഹം ഗത്വാ സുതീക്ഷ്ണം ച മിത്രാസ്ത്രമാനയേതി ച
രാജാവിനെ ആയുധരഹിതനായി കണ്ടു, കരുണാസാഗരൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വീട്ടിൽ പോയി, അതിവേകമുള്ള മിത്രാസ്ത്രം കൊണ്ടുവരിക.'
ശ്രൃഗാല ഉവാച നാഽഽത്മാഽഽകാശോഽസ്ത്രവിദ്ധശ്ച കിം യുദ്ധമാത്മനാ സഹ । മാമുദ്ധര ഭവാബ്ധേശ്ച ധരോദ്ധാരണകാരണ
ശൃഗാലൻ പറഞ്ഞു: ആത്മാവിനെയും ആകാശത്തെയും ആയുധങ്ങൾ കുത്താൻ കഴിയില്ല; അങ്ങനെ എനിക്ക് തന്നെ എതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിന് എന്ത് അർത്ഥം? ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയവനേ, എന്നെ ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണം.
ഭവാര്ബ്ധി വിഷമം നാഥ വിഷയം ച വിഷാധികമ് । ഛിന്ധി മേ നിഗഡം മായാം മോഹജാലം സ്വകര്മണഃ
പ്രഭോ, ഭവസമുദ്രം അത്യന്തം അപകടകരമാണ്; വിഷയം വിഷത്തേക്കാൾ വിഷം. എന്റെ കർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള മായയും മോഹജാലവും നീക്കിക്കൊടുക്കണം.
കര്മണാമീശ്വരസ്ത്വം ച വിധാതാ ഘാതുരേവ ച । ദാതാ ശുഭഫലാനാം ച പ്രദാതാ സര്വസംപദാമ്
നീ കർമ്മങ്ങളുടെ ഇശ്വരനും സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും ആകുന്നു; നല്ല ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനും എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്നവനും നീ തന്നെയാണ്.
കാരണം പ്രാക്തനാനാം ച തേഷാം ച ഖണ്ഡനേ ക്ഷമഃ । യാമി ഗേഹം ച വൈകുണ്ഠം തവൈവ ദ്വാരസപ്തമമ്
മുന് കർമ്മങ്ങളുടെ കാരണവും അവയെ നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനും നീ ആണ്; ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിലേക്കും, വൈകുണ്ഠത്തിലെ ഏഴാമത്തെ വാതിലിലേക്കും പോവുകയാണ്.
ത്യക്ത്വാ ച നശവരം ദേഹം പ്രാകൃതം പാഞ്ചഭൌതികമ് । മിത്രസ്യ സ്തവനം ശ്രുത്വാ വചനം ച സുധോപമമ്
നശ്വരവും പഞ്ചഭൗതികവുമായ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, സുഹൃത്തിന്റെ സ്തുതിയും അമൃതത്തേക്കാൾ മധുരമായ വാക്കുകളും കേട്ടു—
രുരോദ സമരേ തത്ര കൃപയാ ച കൃപാനിധിഃ । ബഭൂവ തത്ര സഹസാ കൃഷ്ണനേത്രാശ്രുബിന്ദുനാ
അവൻ അങ്ങോട്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ കരഞ്ഞു; കരുണാസാഗരനും അവിടെ കരഞ്ഞു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണന്റെ കണ്ണിൽ നിന്ന് ഒരു കണ്ണുനീർ തുള്ളി അവിടെ ഉടനേ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദിവ്യം ബിന്ദുസരോ നാമ് തീര്ഥാനാം പ്രവരം പരമ് । തത്തോയസ്പര്ശമാത്രേണ ജീവന്മുക്തോ ഭവേന്നരഃ
ദിവ്യമായ ബിന്ദുസരസ് എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു തീർത്ഥം അവിടെ ഉദിച്ചു; അതിന്റെ വെള്ളം തൊട്ടുമാത്രത്തിൽ മനുഷ്യൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ മോക്ഷം നേടും.
ശ്രീഭഗവാനുവാച കഥമേതാദൃശീ ബുദ്ധിര്മിത്ര തേ നിര്മലം മനഃ । ദൂതദ്വാരാ കഥം ചൌക്തം നിഷ്ഠുരം ദാരുണം വചഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സുഹൃത്തെ, എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ ശുദ്ധമായ മനസ്സിൽ നിന്നു നിന്നിൽ ഈ ജ്ഞാനം ഉദിച്ചു? ദൂതൻ വഴി ഇങ്ങനെ കഠിനവും ക്രൂരവുമായ വാക്കുകൾ എങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടു?
ശൃഗാല ഉവാച ഏവമുക്തോ മയാ ത്വം ച തേന ക്രോധാദിഹാഽഽഗതഃ । അന്യഥാ ദുര്ലഭം നാഥ സ്വപ്നേഽപി തവ ദര്ശനമ്
ശൃഗാലൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകൊണ്ടാണ് നീ കോപത്തോടെ ഇവിടെ വന്നത്; അല്ലെങ്കിൽ, പ്രഭോ, സ്വപ്നത്തിലും നിന്റെ ദർശനം പ്രാപിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ യോഗാദ്ദേഹം ത്യക്ത്വാ ച പ്രാകൃതമ് । ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണം ച യാനേന വൈകുഷ്ഠം പ്രയയൌ മുദാ
അതിനിടയിൽ യോഗശക്തിയാൽ അവൻ പ്രകൃതിദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു; കൃഷ്ണനെ കണ്ടു, ആനന്ദത്തോടെ ദിവ്യവാഹനത്തിൽ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
സപ്തതാലപ്രമാണം ച ജ്യോതിസ്തത്ര മഹോല്ബണമ് । പദ്മൈഃ പദ്മാര്ചിതം പാദപദ്മം നത്വാ ജഗാമ ഹ
അവിടെ ഏഴു താളവൃക്ഷങ്ങളുടെ ഉയരമുള്ള അത്യുജ്വലമായ ഒരു പ്രകാശം കാണപ്പെട്ടു. അതിന് കമലങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്ത കമലപാദങ്ങളെ നമസ്കരിച്ച് അവൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഗത്വാ ച ദ്വാരകാം കൃഷ്ണോ നത്വാ ച പിതരം പ്രസൂമ് । ശ്രീകൃഷ്ണഃ സഗണഃ ശീഘ്രം ദൃഷ്ട്വാ ച പരമാദ്ഭുതമ്
കൃഷ്ണൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി, അച്ഛനും അമ്മയെയും നമസ്കരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം അത്യാശ്ചര്യകരമായ ഒരു ദൃശ്യത്തെ ഉടൻ കണ്ടു.
പ്രഫുല്ലവദനഃ ശ്രീമാന്ദ്വാരകാഭിമുഖം യയൌ । ജഗാമ രുക്മണീഗേഹം പുഷ്പജന്ദനവാസിതമ്
പ്രസന്നമായ മുഖത്തോടെ മഹത്വമുള്ള കൃഷ്ണൻ ദ്വാരകയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു. അവൻ പൂക്കളും ചന്ദനവും നിറഞ്ഞ സുഗന്ധമുള്ള രുക്മിണിയുടെ വീട്ടിലേക്കു പോയി.
പുഷ്പചന്ദനതല്പേ ച നക്തം രേമേ തയാ സഹ । മൂര്ച്ഛം സംപ്രാപ സ ഭൈഷ്മീ കൃഷ്ണം കൃത്വാ സ്വവക്ഷസി
പൂക്കളും ചന്ദനവും വിരിച്ച കിടക്കയിൽ രാത്രി അവൻ അവളോടൊപ്പം ആസ്വദിച്ചു. ഭൈഷ്മി കൃഷ്ണനെ തന്റെ നെഞ്ചിൽ ചേർത്ത് പിടിച്ച് അവശയായി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ശൃഗാലവാസുദേവ- മോക്ഷണം നാമൈകവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ നാരദൻ പറഞ്ഞ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ 'ശൃഗാലവാസുദേവന്റെ മോക്ഷം' എന്ന നൂറിരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ ദ്വാവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരദ ഉവാച സര്വാസാം രമണീനാം ച കൃഷ്ണേന പരമാത്മനാ । സമുദ്വാഹശ്ച കഥിതസ്ത്വയാ ഭഗവതാ മുദാ
ഇപ്പോൾ നൂറിരുപത്തിരണ്ടാമത്തെ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, കൃഷ്ണൻ പരമാത്മാവായ എല്ലാ സ്ത്രീകളുടെയും വിവാഹം സന്തോഷത്തോടെ നീ പറഞ്ഞുതന്നു.