കൃഷ്ണസ്തസ്മൈ വരം ദത്ത്വാ വേദോക്തം ച ശുഭാശിഷ്മ് । ശംകരാനുമതേനൈവ പ്രയയൌ ദ്വാരകാം പുരീമ്
കൃഷ്ണൻ അവനു വേണമെന്നു ഒരു വരവും, വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുഭാശംസകളും നൽകി, ശങ്കരന്റെ സമ്മതത്തോടെ ദ്വാരകാപുരത്തിലേക്കു തിരിച്ചു പോയി.
ഗത്വാ കന്യാം നവോഢാം താം ബാണസ്യാപി മഹാത്മനഃ । രുക്മിണ്യൈ പ്രദദൌ ശീഘ്രം ദേവക്യൈ ച ഹരിഃ സ്വയമ്
അവിടെത്തിച്ചേർന്ന കൃഷ്ണൻ, ബാണന്റെ പുത്രിയായ പുതുവിവാഹിതയായ പെൺകുട്ടിയെ ഉടൻ തന്നെ രുക്മിണിക്കും ദേവകിക്കും സ്വന്തമായി നൽകി.
മഹോത്സവം മങ്ഗലം ച കാരയാമാസ യത്നതഃ । ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദദൌ
കൃഷ്ണൻ വലിയ ഉത്സവവും മംഗള ചടങ്ങുകളും ശ്രദ്ധയോടെ നടത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ചു വിരുന്ന് കൊടുത്തു, അവർക്കു ധനവും നൽകി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ബാണയുദ്ധം നാമ വിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരദൻ പറഞ്ഞ ബാണയുദ്ധം എന്ന നൂറ്റിരുപതാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.
അഥൈകവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച അഥ കൃഷ്ണഃ സുധര്മായാം നിവസന്സഗണസ്തഥാ । തത്രാഽഽജഗാമ് വിപ്രശ്ച പ്രജ്വലന്ബ്രഹ്മതേജസാ
ഇനി നൂറ്റിരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം തുടങ്ങുന്നു. നാരായണൻ പറയുന്നു: അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ സുധർമ്മയിൽ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പാർക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അവിടെത്തിച്ചു.
ആഗത്യ ദൃഷ്ടാവ തുഷ്ടാവ ഭക്ത്യാ ച പുരുഷോത്തമമ് । ഉവാച മധുരം ശാന്തോ ഭീതോ വിനയപൂര്വകമ്
അവൻ വന്ന് കൃഷ്ണനെ ഭക്തിയോടെ കണ്ടു, ഉത്തമപുരുഷനെ സ്തുതിച്ചു, മനസ്സിൽ ഭയംകൊണ്ടും വിനയത്തോടെയും മധുരമായി സംസാരിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച ശ്രൃഗാലോ വാസുദേവശ്ച രാജേശോ മണ്ഡലേശ്വരഃ । ത്വാമുവാച സ യദ്വാക്യം സാവധാനം നിശാമയ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ശൃഗാലൻ, വാസുദേവൻ, രാജാക്കളുടെ രാജാവും രാജ്യത്തിന്റെ അധിപനും, നിന്നോടു പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
ശ്രൃഗാല ഉവാച വൈകുണ്ഠേ വാസുദേവോഽഹം ദേവേശശ്ച ചതുര്ഭുജഃ । ലക്ഷ്മീപതിശ്ച ജഗതാം ധാതാ ധാതുശ്ച പാലകഃ
ശൃഗാലൻ പറഞ്ഞു: വൈകുണ്ഠത്തിൽ ഞാൻ വാസുദേവൻ, ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ, നാലു കൈകളുള്ളവൻ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവ്, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും രക്ഷകനുമാണ്.
ബ്രഹ്മണാ പ്രാര്ഥിതോഽഹം ച ഭാരാവതരണായ ച । ഭുവോ ഭാരതവര്ഷ ച തദര്ഥ ഗമനം മമ
ഭാരതഭൂവിന്റെ ഭാരമകറ്റാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അപേക്ഷ പ്രകാരം ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത് അതിനായാണ്.
വസുദേവസുതോ വൈശ്യഃ ക്ഷത്രിയശ്ചാപ്യഹംകൃതഃ । ആത്മാനം ഭക്തവിഷ്ണുശ്ച മായാവീ ച പ്രതാരകഃ
വസുദേവന്റെ മകനായി, വൈശ്യനായും പിന്നെ ക്ഷത്രിയനായി ഞാൻ ജനിച്ചു; ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭക്തനും, മായാവിയും, വഞ്ചകനുമാണ്.
ജനം ജനേന നിര്ജിത്യ ദുര്ബലം ബലിനാ സഹ । ജോധയിത്വാ മഹാധൂര്തോ ഘാതയാമാസ ഭൂപതീന്
ജനങ്ങളെ ജനങ്ങളാൽ, ബലഹീനരെ ശക്തന്മാരാൽ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടിച്ചു, വലിയ ചതിയൻ ആയ ഞാൻ രാജാക്കന്മാരെ തമ്മിൽ പോരാട്ടം നടത്തി കൊല്ലിച്ചു.
ദുര്യോധനം ജരാസംധം ഭൂപമന്യം ച ദുര്ബലമ് । ഭീമേന ഘാതയാമാസ ബലിനാഽല്പേന ഭൂതലേ
ദുര്യോധനനും ജരാസന്ധനും മറ്റു ബലഹീനമായ രാജാക്കന്മാരും ഭൂമിയിൽ ഭീമന്റെ ശക്തിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ദ്രോണം ഭീഷ്മം ച കര്ണ ച യം യമന്യം ച ഭൂതലേ । ബലീയസാഽര്ജുനേനൈവ ഘാതയാമാസ മായയാ
ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും കർണ്ണനും മറ്റു പലരും ഭൂമിയിൽ ശക്തനായ അർജുനന്റെ മായയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യം യമന്യം ദുര്ബലം ച പ്രസിദ്ധമപ്രസിദ്ധകമ് । പ്രസിദ്ധേന ബലവതാ ഘാതയാമാസ മായയാ
പേരുള്ളവരും പേരില്ലാത്തവരും, ബലഹീനരും, പ്രശസ്തരും, ശക്തന്മാരാൽ മായയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ശിശുപാലം ദന്തവക്ത്രം കംസം ച ചിരരോഗിണമ് । മത്പുത്രം നരകം ചൈവ ദുര്ബലം കേശിനം മുരമ്
ശിശുപാലനും ദന്തവക്രനും ദീർഘകാലം രോഗിയായിരുന്ന കംസനും, എന്റെ മകനായ നരകാസുരനും, ബലഹീനനായ കേശിയും മുരനും—
സ്വയം ജഘാന സംകേതാച്ഛലേന സഹസാ ബത । ന ധര്മയുദ്ധേ കപടീ സ ച ബാലോ ഹ്യധാര്മികഃ
അവരെ സ്വയം രഹസ്യമായി, ചതിയോടെ, പെട്ടെന്നു തന്നെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു; ധർമ്മയുദ്ധത്തിൽ അല്ല—അവൻ വഞ്ചകനും ബാലനും അധാർമ്മികനുമാണ്.
ജഘാന പൂതനാം കുബ്ജാം സ്ത്രീഘാതീ വസ്ത്രഹേതുനാ । ജഘാന രജകം ശിഷ്ടമശിഷ്ടശ്ച പ്രതാരകഃ
പൂതനയെയും കുബ്ജയെയും—സ്ത്രീകളെ വസ്ത്രത്തിനായി കൊല്ലുകയും, ധാർമ്മികനെയും അധാർമ്മികനെയും, വഞ്ചകൻ ആയ അവൻ, അച്ചടക്കക്കാരനായ വസ്ത്രധാരിയെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
ഹിരണ്യകശിപും ദൈത്യം ഹിരണ്യാക്ഷം മഹാബലമ് । മധും ച കൈടഭം ചൈവ ഹത്വാഽഹം സുഷ്ടിരക്ഷകഃ
ഹിരണ്യകശിപുവും മഹാബലശാലിയായ ഹിരണ്യാക്ഷനും, മധുവും കൈടഭനും ഞാൻ കൊല്ലി, അങ്ങനെ സൃഷ്ടിയെ രക്ഷിച്ചു.
അഹമേവ സ്വയം ബ്രഹ്മാ ഹ്യഹമേവ സ്വയം ശിവഃ । അഹം വിഷ്ണുശ്ച ജഗതാം പാതാ ദുഷ്ടാപഹാരകഃ
ഞാനാണ് ബ്രഹ്മാവും, ഞാനാണ് ശിവനും, ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്ന വിഷ്ണുവും, ദുഷ്ടരെ നീക്കുന്നതും ഞാനാണ്.
അംശേന കലയാ സര്വേ മനവോ മുനയസ്തഥാ । സ്വയം നാരായണോഽഹം ച മിര്ഗുണഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ
എന്റെ ഭാഗമായാണ് എല്ലാ മനുക്കളും മുനികളുമുള്ളത്; ഞാനാണ് സ്വയം നാരായണൻ, ഗുണങ്ങളെയും പ്രകൃതിയെയും കടന്നവൻ.
ലജ്ജയാ കൃപയാ ചൈവ മിത്രബുദ്ധ്യാ ങമാ കൃതാ । യദ്ഗതം തദ്ഗതം ഭദ്ര യുദ്ധം കുരു മയാ സഹ
ലജ്ജയും കാരുണ്യവും സൗഹൃദവും കൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്നോട് ആദരം കാണിച്ചത്; എന്ത് സംഭവിച്ചോ അതൊക്കെ കഴിഞ്ഞു, ഭാഗ്യവാനേ, ഇപ്പോൾ എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യു.
ശ്രൃണോമി ദൂതദ്വാരേണ ഹ്യതീവോച്ചൈരഹംകൃതമ് । ഉചിതം ദമനം തസ്യാപ്യുന്നതാനാം നിപാതനമ്
ദൂതന്റെ വഴി ഞാൻ അത്യന്തം അഹങ്കാരപൂർണ്ണമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു; അങ്ങനെയുള്ള അഹങ്കാരികളെ താഴ്ത്തുകയും അവരെ ശാന്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഉചിതമാണ്.
രാജ്ഞശ്ച പരമോ ധര്മോഽപ്യഹം ശാസ്താ ഭുവോഽധുനാ । ശങ്ഖം ചക്രം ഗദാം പദ്മം ഗൃഹീത്വാഽഹം ചതുര്ഭുജഃ
രാജാവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം പോലും ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരി ഞാനാണ്; ശംഖും ചക്രവും ഗദയും താമരയും കൈവശം വച്ച് ഞാൻ നാലു കൈകളോടെ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു.
ദ്വാരകാം താ ഗമിഷ്യാമി യുദ്ധായ സഗണഃ സ്വയം । യുദ്ധം കുരു യദീച്ഛാഽസ്തി മാ മാം ച ശരണം വ്രജ
ഞാൻ തന്നെ എന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി ദ്വാരകയിലേക്ക് പോകും; നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെ ആശ്രയിക്കൂ.
യദി മാ യാസ്യതി മമ ശരണം ശരണാഗതഃ । ഭസ്മീഭൂതാം കരിഷ്യാമി ദ്വാരകാം ച ക്ഷണേന ച
ആശ്രയം തേടുന്നവൻ എന്നെ സമീപിക്കാതിരുന്നാൽ, ഞാൻ ദ്വാരകയെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ ചാരമാക്കും.
സബലം ച സപുത്രം ത്വാം സഗണം ച സബാന്ധവമ് । ക്ഷണേന ദഗ്ധും ശക്തോഽഹമസഹായേന ലീലയാ
നിന്റെ സൈന്യത്തോടും മക്കളോടും കൂട്ടുകാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടി, ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കും എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ നിങ്ങളെല്ലാവരെയും ഒരു നിമിഷത്തിൽ ചാരമാക്കാൻ കഴിയും.
തപസ്വിനം ച വൃദ്ധം ച ജിത്വാ യുദ്ധേ ച ശംകരമ് । ശക്രം ഭഗാങ്ഗം ജിത്വാ ച രോഗിണം ബ്രഹ്മശാപതഃ
തപസ്സുകാരനെയും മൂത്തവനെയും യുദ്ധത്തിൽ ശങ്കരനെയും ജയിച്ച്, ഇന്ദ്രനെയും ഭഗനെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം രോഗിയായി തോൽപ്പിച്ചു.
മത്തോഽസി വീരമാത്മാനം മന്യമാനസ്ത്വമേവ ച । സ്ത്രീജിതോ ഹി വൃഥാര്ഥ ച പാരിജാതസ്യ ഹേതുനാ
നീ എന്നെ ആശ്രയിച്ച് തന്നെ വീരനാണെന്ന് കരുതുന്നു; എന്നാൽ സ്ത്രീകളാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടവനായി, പാർിജാതം നേടാനുള്ള നിന്റെ ശ്രമം വെറുതെയായി.
ലമപടോ യോനിലുബ്ധശ്ച രാധാദീനശ്ച ഗോകുലേ । അധുനാ കിംകരസമഃ സത്യാദീനാം ച യോഷിതാമ്
നീ കപടത്തിൽ നിപുണനും സ്ത്രീകളിൽ ആസക്തനും ഗോക്കുലത്തിലെ രാധയോടും മറ്റുള്ളവരോടും ബന്ധമുള്ളവനും, ഇപ്പോൾ സത്യാദി സ്ത്രീകളുടെ അടിമപോലെയാണ്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ വിപ്രശ്ച തൂഷ്ണീംഭൂയ സ്ഥിതോ മുനേ । ശീകുഷ്ണഃ സഗണഃ ശ്രുത്വാ ഭൃശസുച്ഛൈര്ജഹാസ സഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണൻ മൗനമായി നിന്നു; ഇത് കേട്ട് കൃഷ്ണനും കൂട്ടുകാരും ഉച്ചത്തിൽ ഹൃദയപൂർവ്വം ചിരിച്ചു.