കാലാഗ്നിരുദ്രോ ഭഗവാന്വിശ്വചസംഹാരകാരകഃ । തമസശ്ചാഽഽശ്രയഃ സോഽപി രുദ്രാണാം പ്രവരോ മഹാന്
കാലാഗ്നി രുദ്രൻ, ഭഗവാൻ, ലോകവിളയത്തിനുള്ള കാരണമാണ്. അവൻ തമസ്സിന്റെ ആശ്രയം, രുദ്രന്മാരിൽ ഏറ്റവും വലിയവനും.
സ ഏവ ശംകരാംശശ്ചാപ്യന്യേ രുദ്രാശ്ച തത്കലാഃ । ഭവാംശ്ച നിര്ഗുണസ്തേഷാം പ്രകൃതേശ്ച പരസ്തഥാ
അവനാണ് ശംകരന്റെ ഭാഗം, മറ്റു രുദ്രന്മാർ അവന്റെ ഭേദങ്ങൾ. നീ ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറവും പ്രകൃതിക്കും അതീതനുമാണ്.
സര്വേഷാം പരമാത്മാ വൈ പ്രണാ വിഷ്ണുസ്വരൂപിണഃ । മാനസം ച സ്വയം ബ്രഹ്മാ സ്വയം ജ്ഞാനാത്മകഃ ശിവഃ
എല്ലാവർക്കും പരമാത്മാവാണ് ജീവശക്തിയായി വിഷ്ണുവിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. മനസ്സാണ് ബ്രഹ്മാവും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപമാണ് ശിവനും.
പ്രവരാ സര്വശക്തീനാം ബുദ്ധിഃ പ്രകൃതിരീശ്വരീ । സ്വാത്മനഃ പ്രതിബിഭ്ബസ്തേ ജീവഃ സര്വേഷു ദേഹിഷു
എല്ലാ ശക്തികളിലും ബുദ്ധിയാണ് ശ്രേഷ്ഠം, പ്രകൃതിയാണ് ഈശ്വരി. എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവൻ നിന്റെ തന്നെ പ്രതിഫലനമാണ്.
ജീവഃ സ്വകര്മണാം ഭോഗീ സ്വയം സാക്ഷീ ഭവാംസ്തഥാ । സര്വേ യാന്തി ത്വയി ഗതേ നരദേവേ യഥാഽനുഗാഃ
ജീവൻ സ്വന്തം കര്മ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു, നീ സാക്ഷിയാണ്. മനുഷ്യരാജാവേ, നീ പോയാൽ എല്ലാവരും നിന്നെ അനുഗമിക്കും.
സദ്യഃ പതതി ദേഹശ്ച ശവോഽസ്പൃശ്യസ്ത്വയാ വിനാ । ബുദ്ധാഃ സന്തോ ന ജാനന്തി വഞ്ചിതാസ്തവ മായയാ
നിനക്ക് ഇല്ലാതെ ശരീരം ഉടൻ വീണു ശവമായി, സ്പർശിക്കാൻ പോലും പറ്റാത്തതാകും. ജ്ഞാനികളും സന്മാർഗ്ഗികളും നിന്റെ മായയാൽ വഞ്ചിതരായി ഇതറിയുന്നില്ല.
ത്വാം ഭജന്ത്യേവ യേ സന്തോ മായാമേതാം തരന്തി തേ । ത്രിഗുണാ പ്രകൃതിര്ദുര്ഗാ വൈഷ്ണവീ ച സനാതനീ
നിന്നെ മാത്രം ഭജിക്കുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾ ഈ മായയെ അതിജയിക്കും. മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ പ്രകൃതിയാണ് ദുർഗ്ഗ, വൈഷ്ണവിയും ശാശ്വതവുമാണ്.
പരാ നാരായണീശാനീ തവ മായാ ദുരത്യയാ । ത്വദംശാഃ പ്രതിവിശ്വേഷു ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാത്മകാഃ
പരമമായ നാരായണി, ഈശ്വരി, നിന്റെ അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത മായയാണ്. എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും ആകുന്നു.
സര്വേഷാമപി വിശ്വേഷാമാശ്രയോ യോ മഹാന്വിരാട് । സ സേതേ ച ജലേ യോഗാദ്വിശ്വേശോ ഗോകുലേ യഥാ
എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ആശ്രയമായ മഹാവിരാട് യോഗശക്തിയാൽ ജലത്തിൽ കിടക്കുന്നു, ഗോകുലത്തിൽ വിശ്വനാഥനായി.
സ ഏവ വാസുര്ഭഗവാംസ്തസ്യ ദേവോ ഭവാന്പരഃ । വാസുദേവ ഇതി ഖ്യാതഃ പുരാവിദ്ഭിഃ പ്രകീര്തിതഃ
അവനാണ് വാസുദേവൻ, ഭഗവാൻ; നീ അവനിൽ പരമദേവനാണ്. വാസുദേവൻ എന്ന പേരിൽ പുരാതനമുനികൾ അവനെ പുകഴ്ത്തി.
ത്വമേവ കലയാ സൂര്യസ്ത്വമേവ കലയാ ശശീ । കലയാ ച ഹുതാശശ്ച കലയാ പവനഃ സ്വയമ്
നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ സൂര്യനും, നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ ചന്ദ്രനും. നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ അഗ്നിയും, നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ വായുവും തന്നെയാണ്.
കലയാ വരുണശ്ചൈവ കുബേരശ്ച യമസ്തഥാ । കലയാ ത്വം മഹേന്ദ്രശ്ച കലയാ ധര്മ ഏവ ച
നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ വരുണനും, കുബേരനും, യമനും. നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ മഹേന്ദ്രനും, നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ തന്നെ ധർമ്മവുമാണ്.
ത്വമേവ കലയാ ശേഷ ഈശാനോ നൈഋംതിസ്തഥാ । മുനയോ മനവശ്ചൈവ ഗ്രഹാശ്ച ഫലദായകഃ
നിന്റെ ഭാഗത്തിന്റെ ഒരു അംശംകൊണ്ട് നീയേയാണ് ശേഷനും ഈശാനനും നൈരൃതനും, അതുപോലെ തന്നെ മുനികളും മനുമാരും ഗ്രഹങ്ങളും ഫലദായകരായി നിലകൊള്ളുന്നു.
കലാകലായാശ്ചാംശേന സര്വേ ജീവാശ്ചരാചരാഃ । ത്വം ബ്രഹ്മ പരമം ജ്യോതിര്ധ്യായന്തേ യോഗിനഃ സദാ
നിന്റെ ഭാഗത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ അംശംകൊണ്ടാണ് സകല ജിവികളും—ചലിക്കുന്നവരും അചലങ്ങളുമായവരും—ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. നീ പരമമായ ബ്രഹ്മവും ഉന്നതമായ പ്രകാശവുമാണ്, യോഗികൾ എന്നും ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവൻ.
തം ത്ചാഽഽദ്രിയന്തേ ഭക്താസ്തേ ധ്യായന്തേ യ തദന്തരേ । നവീനനീരദശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ്
നിന്റെ ഭക്തർ നിന്നെ ഹൃദയത്തിൽ ആദരവോടെ ആരാധിക്കുകയും ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, പുതുതായി പെയ്ത മഴമേഘംപോലെയുള്ള കറുത്ത വർണ്ണവും മഞ്ഞപിടിപ്പുള്ള വസ്ത്രവും ധരിച്ചവനായി.
ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യം ഭക്തേശം ഭക്തവത്സലമ് । ചന്ദനോക്ഷിതസര്വാങ്ഗം ദ്വിഭുജം മുരലീധരമ്
ലഘുചിരിയും ദയാപൂർണ്ണമായ മുഖവും ഉള്ള, ഭക്തന്മാരുടെ നാഥനും ഭക്തപ്രിയനും, മുഴുവൻ ശരീരം ചന്ദനത്തിൽ അലങ്കരിച്ചും രണ്ട് കൈകളോടെ മുരളി പിടിച്ചും നിലകൊള്ളുന്നവൻ.
മയൂരപിച്ഛചൂഡം ച മാലതീമാല്യഭൂഷിതമ് । അമൂല്യരത്നനിര്മാണകേയൂരവലയാവിന്തമ്
മയില്പീലി കിരീടവും മാലതിപ്പൂമാലയും അണിഞ്ഞു, വിലകണക്കില്ലാത്ത രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച കൈവളയും വളകളും അണിഞ്ഞവൻ.
മണികുണ്ഡലയുഗ്മേന ഗണ്ഡസ്ഥലവിരാജിതമ് । രത്നസാരാങ്ഗലീയം ച ക്വണന്മഞ്ജീരരഞ്ജിതമ്
രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച കുണ്ഡലങ്ങളുടെ ജോഡിയാൽ കവിളുകൾ പ്രകാശിക്കുന്നവനും, രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വിരൽമുദ്രയും മണിച്ചാർണങ്ങളും അണിഞ്ഞവനും.
കോടികന്ദര്പലീലാഭം ശരത്കമലലോചനമ് । ശരത്പൂര്ണൈന്ദുനിന്ദാസ്യം ചന്ദ്രകോടിസമപ്രഭമ്
കോടിക്കണക്കിന് മന്മഥന്മാരുടെ ലീലാഭാവവും, ശരദ്കാലത്തിലെ താമരപൂക്കളെപ്പോലുള്ള കണ്ണുകളും, ശരദ്പൂർണ്ണചന്ദ്രനെ പോലും ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന മുഖവും, കോടിച്ചന്ദ്രന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലുള്ള ഭാസുരത്വവും ഉള്ളവൻ.
വീക്ഷിതം സസ്മിതാഭിശ്ച ഗോപീനാം കോടികോടിഭിഃ । വയസ്യൈഃ പാര്ഷദൈര്ഗോപൈഃ സേവിതം ശ്വേതചാമരൈഃ
കോടിക്കണക്കിന് ഗോപികൾ പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കുന്നവനും, സുഹൃത്തുക്കളും സേവകരും ഗോപന്മാരും വെള്ള ചാമരങ്ങൾ വീശി സേവിക്കുന്നവനും.
ഗോപബാലകവേഷം ച രാധാവക്ഷഃ സ്ഥലസ്ഥിതമ് । ധ്യാനാസാധ്യം ദുരാരാധ്യം ബ്രഹ്മേശശേഷവന്ദിതമ്
ഗോപബാലന്റെ വേഷത്തിൽ, രാധയുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവനും, ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ പ്രാപിക്കാനാകൂ, ആരാധിക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരനും, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ശേഷനും വന്ദിക്കുന്നവനും.
സിന്ദ്ധേന്ദ്രൈശ്ച മുനീന്ദ്രൈശ്ച യോഗീന്ദ്രൈഃ പ്രണതം സ്തുതമ് । വേദാനിര്വചനീയം ച പരം സ്വേച്ഛാമയം വിഭുമ്
സിദ്ധരിൽ ഇന്ദ്രനും, മഹാമുനിമാരും യോഗീശ്വരന്മാരും വണങ്ങി സ്തുതിക്കുന്നവനും, വേദങ്ങൾ വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവനും, പരമനുമായ് സ്വേച്ഛയാൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രഭുവും.
സ്ഥൂലസ്ഥൂലതമം രൂപം സൂക്ഷ്മാത്സൂക്ഷ്മതമം പരമ് । സത്യം നിത്യം പ്രശസ്തം ച പ്രകൃതേഃ പരമീശ്വരമ്
ഏറ്റവും സ്ഥൂലമായ രൂപവും അതിലേറെ സൂക്ഷ്മമായതും, പരമമായതും, സത്യമുള്ളതും ശാശ്വതവുമായതും ഉത്തമമായതും, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായ പരമേശ്വരനും.
നിര്ലിപ്തം ച നിരീഹം ച ഭഗവന്തം സനാതനമ് । ഏവം ധ്യാത്വാ ച തേ പൂതാഃ സ്നിഗ്ധദൂര്വാക്ഷതാ ജലമ്
എന്തിനും അകറ്റവും ആഗ്രഹമില്ലാത്തതുമായ, ശാശ്വതനായ ഭഗവാനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, അവർ ദുർവാപുല്ലും അക്ഷതയും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് വിശുദ്ധരാവുന്നു.
പദ്മാപദ്മാര്ചിതേ പാദപദ്മേ ച ദാതുമുത്സുകാഃ । വേദാഃസ്തോതുമശക്താസ്ത്വാമശക്താ സാ സരസ്വതീ
പദ്മയും പദ്മയും പൂജിക്കുന്ന പാദപദങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ, വേദങ്ങൾക്കും പോലും നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയില്ല, സരസ്വതിക്കും അതിന് കഴിയില്ല.
ശേഷഃ സ്തോതുമശക്തശ്ച സ്വയംഭൂഃ ശംഭുരീശ്വരഃ । ഗണേശശ്ച ദിനേശശ്ച മഹേന്ദ്രശ്ചന്ദ്ര ഏവ ച
ശേഷനും, സ്വയംഭുവും, ശംഭുവും, ഈശ്വരനും, ഗണപതിയും സൂര്യനും മഹേന്ദ്രനും ചന്ദ്രനും നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
സ്തോതും നാലം ധനേശശ്ച കിമന്യേ ജഡ്ബുദ്ധയഃ । ഗുണാതീതമനീഹം ച കിം സ്തൌമി നിര്ഗുണം പരമ്
കുബേരനും നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, മറ്റുള്ളവരെന്ത് പറയണം? ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ചും ആഗ്രഹരഹിതനുമായ പരമാത്മാവിനെ ഞാൻ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കും?
അപണ്ഡിതോഽയമസുരോ ന സുരഃ ക്ഷന്തുമര്ഹസി । ബലേസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ തമുവാച ജഗത്പതിഃ
ഈ അസുരന് പണ്ഡിതത്വമില്ല, ദൈവസ്വഭാവവുമില്ല; നീ അവനെ ക്ഷമിക്കണം. ബലിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ലോകനാഥൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച മാ ഭൈര്വത്സ ഗൃഹം ഗച്ഛ സുതലം രക്ഷിതം മയാ । മദ്വരേണ പ്രസാദേന ത്വത്പുത്രോഽപ്യജരാമരഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടേണ്ട, മകനേ; ഞാൻ സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന സുതലലോകത്തേക്ക് നീ വീട്ടിലേക്ക് പോ. എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിന്റെ മകനും വൃദ്ധിയും മരണവും ഇല്ലാതെ ഇരിക്കും.
ദര്പഹാനിം കരിഷ്യാമി തസ്യ മൂര്ഖസ്യ ദര്പിണഃ । പ്രഹ്ലാദായ വരോ ദത്തോ ഭക്തായ ച തപസ്വിനേ
അവൻ്റെ അഹങ്കാരം ഞാൻ അകറ്റും, ആ മണ്ടനും അഹങ്കാരിയും. ഭക്തനും തപസ്സുകാരനുമായ പ്രഹ്ലാദന് ഞാൻ വരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.