ബലിരുവാച അദിത്യാഃ പ്രാര്ഥനേനൈവ മാതുര്ദേവ്യാ വ്രതേന ച । പുരാ വാമനരൂപേണ ത്വയാഽഹം വഞ്ചിതഃ പ്രഭോ
ബലി പറഞ്ഞു: ആദിത്യയുടെ പ്രാര്ത്ഥനയാലും ദേവീയായ അമ്മയുടെ വ്രതത്താലും, പ്രഭോ, നീ വാമനസ്വരൂപത്തില് എന്നെ ഒരിക്കല് വഞ്ചിച്ചു.
സംപദ്രൂപാ മഹാലക്ഷ്മീര്ദത്താ ഭക്തായ ഭക്തിതഃ । ശക്രായ മത്തോ ഭക്തായ ഭ്രാത്രേ പുണ്യവതേ ധ്രുവമ്
സമ്പത്തിന്റെ ദേവിയായ മഹാലക്ഷ്മി ഭക്തിക്ക് ഭക്തിയായി ഭക്തന്ക്ക് നല്കപ്പെട്ടു; എന്റെ ഭക്തനായ ഇന്ദ്രനും, ധര്മ്മശീലനായ സഹോദരനും അവളെ ലഭിച്ചു.
അധുനാ മമ പുത്രോഽയം ബാണഃ ശംകരകിംകരഃ । ആരാച്ച രക്ഷിതഃ സോഽപി തേനൈവ ഭക്തബന്ധുനാ
ഇപ്പോള് എന്റെ മകന് ബാണന് ശംകരന്റെ സേവകനാണ്; അവനും ഭക്തരുടെ സുഹൃത്ത് ആയവനാല് ദൂരത്ത് നിന്ന് രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
പരിപുഷ്ടശ്ച പാര്വത്യാ യഥാ മാത്രാ സുതസ്തഥാ । ഗൃഹീതവാംശ്ച തത്കന്യാം ബലേന യുവതീം സതീമ്
പാര്വ്വതിയുടെ മാതൃസ്നേഹത്തില് അവന് വളര്ത്തപ്പെട്ടു, അമ്മപുതനെപ്പോലെ. ബലപ്രയോഗംകൊണ്ട് അവന് ആ സദ്വൃത്തയുള്ള യുവതിയെ ഭാര്യയായി ഏറ്റെടുത്തു.
സമുദ്യതശ്ച തം ഹന്തും കാര്തികേനാപി വാരിതഃ । ആഗതോഽസി പുനര്ഹന്തും പൌത്രസ്യ ദമനേ ക്ഷമഃ
നീ അവനെ കൊല്ലാന് എഴുന്നേറ്റപ്പോള് കാര്ത്തികേയനും നിന്നെ തടഞ്ഞു. ഇപ്പൊഴിതാ, മരുമകനായവനെ കീഴടക്കാന് വീണ്ടും വന്നിരിക്കുന്നു.
സര്വാത്മനശ്ച സര്വത്ര സമഭാവഃ ശ്രുതൌ ശ്രുതഃ । കരോഷി ജഗതാം നാഥ കഥമേവം വ്യതിക്രമഃ
എല്ലാവിടത്തും എല്ലാരിലും ആത്മാവ് ഒരുപോലെയാണെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങളില് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ലോകങ്ങളുടെ നാഥനേ, എങ്കില് നീ ഇങ്ങനെ നിയമം ലംഘിക്കുന്നത് എങ്ങനെയാണ്?
ത്വയാ ച നിഹതോ യോ ഹി തസ്യ കോ രക്ഷിതാ ഭുവി । സുദര്ശനസ്യ തേജോ ഹി സൂര്യകോടിനിഭം പരമ്
നീ ആരെയെങ്കിലും കൊല്ലുമ്പോള്, ഭൂമിയില് അവനെ രക്ഷിക്കാന് ആരുമില്ല. സുദർശനത്തിന്റെ പ്രകാശം കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലും അതിവധമാണ്.
കേഷാം സുരാണാമസ്ത്രേണ തദേവ ച നിവാരിതമ് । യഥാ സുദര്ശനം ചൈവമസ്ത്രാണാം പ്രവരം വരമ്
ആ ആയുധത്തെ എത്ര ദേവന്മാര് എങ്കിലും തടയാനാവുമോ? സുദർശനം ആയുധങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം, അതുപോലെ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
തഥാ ഭവാംശ്ച ദേവാനാം സര്വേഷാമീശ്വരഃ പരഃ । യഥാ ഭവാംസ്തഥാ കൃഷ്ണോ വിധാതാ വേധസാമപി
അങ്ങനെ തന്നെ, ദേവന്മാരിൽ എല്ലാവർക്കും നീ പരമേശ്വരനാണ്. നീ എങ്ങനെയോ, അങ്ങനെ തന്നെ കൃഷ്ണനും സ്രഷ്ടാക്കളായവർക്കും സ്രഷ്ടാവാണ്.
വിഷ്ണുഃ സത്ത്വഗുണാധാരഃ ശിവഃ സത്ത്വാശ്രയസ്തഥാ । സ്വയം വിധാതാ രജസഃ സൃഷ്ടികര്താ പിതാമഹഃ
വിഷ്ണു സത്ത്വഗുണത്തിന്റെ ആധാരമാണ്, ശിവനും സത്ത്വത്തിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു. സ്രഷ്ടാവ് തന്നെയാണ് രാജസികഗുണത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കാരനും പിതാമഹനും.
കാലാഗ്നിരുദ്രോ ഭഗവാന്വിശ്വചസംഹാരകാരകഃ । തമസശ്ചാഽഽശ്രയഃ സോഽപി രുദ്രാണാം പ്രവരോ മഹാന്
കാലാഗ്നി രുദ്രൻ, ഭഗവാൻ, ലോകവിളയത്തിനുള്ള കാരണമാണ്. അവൻ തമസ്സിന്റെ ആശ്രയം, രുദ്രന്മാരിൽ ഏറ്റവും വലിയവനും.
സ ഏവ ശംകരാംശശ്ചാപ്യന്യേ രുദ്രാശ്ച തത്കലാഃ । ഭവാംശ്ച നിര്ഗുണസ്തേഷാം പ്രകൃതേശ്ച പരസ്തഥാ
അവനാണ് ശംകരന്റെ ഭാഗം, മറ്റു രുദ്രന്മാർ അവന്റെ ഭേദങ്ങൾ. നീ ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറവും പ്രകൃതിക്കും അതീതനുമാണ്.
സര്വേഷാം പരമാത്മാ വൈ പ്രണാ വിഷ്ണുസ്വരൂപിണഃ । മാനസം ച സ്വയം ബ്രഹ്മാ സ്വയം ജ്ഞാനാത്മകഃ ശിവഃ
എല്ലാവർക്കും പരമാത്മാവാണ് ജീവശക്തിയായി വിഷ്ണുവിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. മനസ്സാണ് ബ്രഹ്മാവും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപമാണ് ശിവനും.
പ്രവരാ സര്വശക്തീനാം ബുദ്ധിഃ പ്രകൃതിരീശ്വരീ । സ്വാത്മനഃ പ്രതിബിഭ്ബസ്തേ ജീവഃ സര്വേഷു ദേഹിഷു
എല്ലാ ശക്തികളിലും ബുദ്ധിയാണ് ശ്രേഷ്ഠം, പ്രകൃതിയാണ് ഈശ്വരി. എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവൻ നിന്റെ തന്നെ പ്രതിഫലനമാണ്.
ജീവഃ സ്വകര്മണാം ഭോഗീ സ്വയം സാക്ഷീ ഭവാംസ്തഥാ । സര്വേ യാന്തി ത്വയി ഗതേ നരദേവേ യഥാഽനുഗാഃ
ജീവൻ സ്വന്തം കര്മ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു, നീ സാക്ഷിയാണ്. മനുഷ്യരാജാവേ, നീ പോയാൽ എല്ലാവരും നിന്നെ അനുഗമിക്കും.
സദ്യഃ പതതി ദേഹശ്ച ശവോഽസ്പൃശ്യസ്ത്വയാ വിനാ । ബുദ്ധാഃ സന്തോ ന ജാനന്തി വഞ്ചിതാസ്തവ മായയാ
നിനക്ക് ഇല്ലാതെ ശരീരം ഉടൻ വീണു ശവമായി, സ്പർശിക്കാൻ പോലും പറ്റാത്തതാകും. ജ്ഞാനികളും സന്മാർഗ്ഗികളും നിന്റെ മായയാൽ വഞ്ചിതരായി ഇതറിയുന്നില്ല.
ത്വാം ഭജന്ത്യേവ യേ സന്തോ മായാമേതാം തരന്തി തേ । ത്രിഗുണാ പ്രകൃതിര്ദുര്ഗാ വൈഷ്ണവീ ച സനാതനീ
നിന്നെ മാത്രം ഭജിക്കുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾ ഈ മായയെ അതിജയിക്കും. മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ പ്രകൃതിയാണ് ദുർഗ്ഗ, വൈഷ്ണവിയും ശാശ്വതവുമാണ്.
പരാ നാരായണീശാനീ തവ മായാ ദുരത്യയാ । ത്വദംശാഃ പ്രതിവിശ്വേഷു ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാത്മകാഃ
പരമമായ നാരായണി, ഈശ്വരി, നിന്റെ അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത മായയാണ്. എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും ആകുന്നു.
സര്വേഷാമപി വിശ്വേഷാമാശ്രയോ യോ മഹാന്വിരാട് । സ സേതേ ച ജലേ യോഗാദ്വിശ്വേശോ ഗോകുലേ യഥാ
എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ആശ്രയമായ മഹാവിരാട് യോഗശക്തിയാൽ ജലത്തിൽ കിടക്കുന്നു, ഗോകുലത്തിൽ വിശ്വനാഥനായി.
സ ഏവ വാസുര്ഭഗവാംസ്തസ്യ ദേവോ ഭവാന്പരഃ । വാസുദേവ ഇതി ഖ്യാതഃ പുരാവിദ്ഭിഃ പ്രകീര്തിതഃ
അവനാണ് വാസുദേവൻ, ഭഗവാൻ; നീ അവനിൽ പരമദേവനാണ്. വാസുദേവൻ എന്ന പേരിൽ പുരാതനമുനികൾ അവനെ പുകഴ്ത്തി.
ത്വമേവ കലയാ സൂര്യസ്ത്വമേവ കലയാ ശശീ । കലയാ ച ഹുതാശശ്ച കലയാ പവനഃ സ്വയമ്
നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ സൂര്യനും, നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ ചന്ദ്രനും. നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ അഗ്നിയും, നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ വായുവും തന്നെയാണ്.
കലയാ വരുണശ്ചൈവ കുബേരശ്ച യമസ്തഥാ । കലയാ ത്വം മഹേന്ദ്രശ്ച കലയാ ധര്മ ഏവ ച
നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ വരുണനും, കുബേരനും, യമനും. നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ മഹേന്ദ്രനും, നിന്റെ ഭാഗത്താൽ നീ തന്നെ ധർമ്മവുമാണ്.
ത്വമേവ കലയാ ശേഷ ഈശാനോ നൈഋംതിസ്തഥാ । മുനയോ മനവശ്ചൈവ ഗ്രഹാശ്ച ഫലദായകഃ
നിന്റെ ഭാഗത്തിന്റെ ഒരു അംശംകൊണ്ട് നീയേയാണ് ശേഷനും ഈശാനനും നൈരൃതനും, അതുപോലെ തന്നെ മുനികളും മനുമാരും ഗ്രഹങ്ങളും ഫലദായകരായി നിലകൊള്ളുന്നു.
കലാകലായാശ്ചാംശേന സര്വേ ജീവാശ്ചരാചരാഃ । ത്വം ബ്രഹ്മ പരമം ജ്യോതിര്ധ്യായന്തേ യോഗിനഃ സദാ
നിന്റെ ഭാഗത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ അംശംകൊണ്ടാണ് സകല ജിവികളും—ചലിക്കുന്നവരും അചലങ്ങളുമായവരും—ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. നീ പരമമായ ബ്രഹ്മവും ഉന്നതമായ പ്രകാശവുമാണ്, യോഗികൾ എന്നും ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവൻ.
തം ത്ചാഽഽദ്രിയന്തേ ഭക്താസ്തേ ധ്യായന്തേ യ തദന്തരേ । നവീനനീരദശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ്
നിന്റെ ഭക്തർ നിന്നെ ഹൃദയത്തിൽ ആദരവോടെ ആരാധിക്കുകയും ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, പുതുതായി പെയ്ത മഴമേഘംപോലെയുള്ള കറുത്ത വർണ്ണവും മഞ്ഞപിടിപ്പുള്ള വസ്ത്രവും ധരിച്ചവനായി.
ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യം ഭക്തേശം ഭക്തവത്സലമ് । ചന്ദനോക്ഷിതസര്വാങ്ഗം ദ്വിഭുജം മുരലീധരമ്
ലഘുചിരിയും ദയാപൂർണ്ണമായ മുഖവും ഉള്ള, ഭക്തന്മാരുടെ നാഥനും ഭക്തപ്രിയനും, മുഴുവൻ ശരീരം ചന്ദനത്തിൽ അലങ്കരിച്ചും രണ്ട് കൈകളോടെ മുരളി പിടിച്ചും നിലകൊള്ളുന്നവൻ.
മയൂരപിച്ഛചൂഡം ച മാലതീമാല്യഭൂഷിതമ് । അമൂല്യരത്നനിര്മാണകേയൂരവലയാവിന്തമ്
മയില്പീലി കിരീടവും മാലതിപ്പൂമാലയും അണിഞ്ഞു, വിലകണക്കില്ലാത്ത രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച കൈവളയും വളകളും അണിഞ്ഞവൻ.
മണികുണ്ഡലയുഗ്മേന ഗണ്ഡസ്ഥലവിരാജിതമ് । രത്നസാരാങ്ഗലീയം ച ക്വണന്മഞ്ജീരരഞ്ജിതമ്
രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച കുണ്ഡലങ്ങളുടെ ജോഡിയാൽ കവിളുകൾ പ്രകാശിക്കുന്നവനും, രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വിരൽമുദ്രയും മണിച്ചാർണങ്ങളും അണിഞ്ഞവനും.
കോടികന്ദര്പലീലാഭം ശരത്കമലലോചനമ് । ശരത്പൂര്ണൈന്ദുനിന്ദാസ്യം ചന്ദ്രകോടിസമപ്രഭമ്
കോടിക്കണക്കിന് മന്മഥന്മാരുടെ ലീലാഭാവവും, ശരദ്കാലത്തിലെ താമരപൂക്കളെപ്പോലുള്ള കണ്ണുകളും, ശരദ്പൂർണ്ണചന്ദ്രനെ പോലും ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന മുഖവും, കോടിച്ചന്ദ്രന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലുള്ള ഭാസുരത്വവും ഉള്ളവൻ.
വീക്ഷിതം സസ്മിതാഭിശ്ച ഗോപീനാം കോടികോടിഭിഃ । വയസ്യൈഃ പാര്ഷദൈര്ഗോപൈഃ സേവിതം ശ്വേതചാമരൈഃ
കോടിക്കണക്കിന് ഗോപികൾ പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കുന്നവനും, സുഹൃത്തുക്കളും സേവകരും ഗോപന്മാരും വെള്ള ചാമരങ്ങൾ വീശി സേവിക്കുന്നവനും.