തീര്ഥാന്യപി ച പൂതാനി വൈഷ്ണവസ്പര്ശമാത്രതഃ । സര്വേഷാമാശ്രമാണാം ച പൂജിതോ ബ്രാഹ്മണഃ ശുചിഃ
വൈഷ്ണവന്റെ സ്പര്ശം മാത്രം കൊണ്ടും തീര്ഥങ്ങള് ശുദ്ധമാകുന്നു. എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും ശുദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണന് ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
തതോഽധികഃ പൂജിതോഽപി ബ്രാഹ്മണോ യദി വൈഷ്ണവഃ । ന ഹി പൂതം ച പശ്യമി വൈഷ്ണവബ്രാഹ്മണാത്പരമ്
എങ്കിലും, വൈഷ്ണവനായ ബ്രാഹ്മണനെ ആരാധിക്കുന്നത് അതിലും വലിയതാണ്. വൈഷ്ണവബ്രാഹ്മണനേക്കാള് ശുദ്ധമായതൊന്നും ഞാന് കാണുന്നില്ല.
സ പൂതഃ പവനാദേവ സ പൂതശ്ച ഹുതാശാനാത് । തീര്ഥേമ്യോഽപി ച സര്വേഭ്യോ ബിഭേതി ച തതഃ സുരഃ
അവന് വായുവിനാല് ശുദ്ധമാകുന്നു, അഗ്നിയാല് ശുദ്ധമാകുന്നു. എല്ലാ തീര്ഥങ്ങളെയും അവന് മികവിലാണ്; ദേവന്മാര് പോലും അവനെ ഭയപ്പെടുന്നു.
ന ഹി പാപാനി തദ്ദേഹേ വഹ്നൌ ശുഷ്കതൃണാദിവത്
അവന്റെ ശരീരത്തിലെ പാപങ്ങള് ഉണങ്ങിയ പുല്ല് അഗ്നിയില് കത്തുന്നതുപോലെ നശിക്കുന്നു.
ബലിരുവാച കഥം സ്തൌഷി ജഗന്നാഥ ഭൃത്യമസ്തവ്യമീശ്വരഃ । പ്രദത്തം പരമേശ്വര്യ ത്വയാ നാഥ സുദുല്രഭമ്
ബലി പറഞ്ഞു: ജഗന്നാഥാ, ഭൃത്യനെ നീ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കുന്നു? ഈശ്വരന് അങ്ങനെ ചെയ്യേണ്ടതല്ല. പ്രഭോ, നീ നല്കിയ അനുഗ്രഹം അത്യന്തം അപൂര്വ്വമാണ്.
അധുനാ സ്ഥാപിതോ ദൈവാത്സര്വാധഃ സുതലേഽപി ച । ഇന്ദ്രായ ദത്തമൈശ്വര്യ മത്തോ ഭക്താത്സുരേശ്വര
ഇപ്പോള് ദൈവവിധിയാല് ഞാന് എല്ലാവരിലും താഴെ സുതലലോകത്തില് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രന് നല്കിയ ഐശ്വര്യം എന്റെ ഭക്തിയായ നിലയിലാണു നിന്നില് നിന്നു ലഭിച്ചത്, ദേവനാഥാ.
ത്വയാ വാമനരൂപേണ സര്വരൂപോഽസി സര്വതഃ । ബാണം ബോധയ ഭദ്രം ച മമ പ്രാണാത്മജം പരമ്
വാമനസ്വരൂപിയായ നീ എല്ലായിടത്തും എല്ലാരൂപത്തിലും ഉള്ളവനാണ്. എന്റെ പ്രിയപുതന് ആയ ബാണനെ ഉണര്ത്തി അനുഗ്രഹിക്കണമേ.
ആത്മനാ സഹ യുദ്ധം ച ദേവേഷ്വപി വിഗര്ഹിതമ് । ഇത്യുക്ത്വാ ച ശിവം നത്വാ ശിരസാ പ്രണനാമ തമ്
സ്വന്തം ആത്മാവിനോടു പോലും യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് ദേവന്മാരിലും അപലപനീയമായ കാര്യമാണ്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശിവനോട് തലകുനിച്ച് വന്ദിച്ചു.
സാമവേദോക്തസ്തോത്രേണ തുഷ്ടാവ പരമേശ്വരമ് । പുലകാഞ്ചിതസര്വാങ്ഗഃ സാശ്രുനേത്രോഽതിവിഹ്വലഃ
സാമവേദത്തില് പറഞ്ഞ സ്തോത്രം ഉപയോഗിച്ച്, അവന് പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു. അവന്റെ ശരീരം മുഴുവന് ആനന്ദത്തില് വിറയച്ചു, കണ്ണുകളില് കണ്ണീര് നിറഞ്ഞു, അത്യന്തം ഉല്ലാസത്തോടെ.
ധ്യായമാനശ്ച നിത്യം യോ ഹൃത്പദ്മേ സുമനോഹരേ । ശുക്രേണ ദത്തം മന്ത്രം ച ജപ്ത്വാ ചൈകാദശാക്ഷരമ്
ഹൃദയത്തിലെ മനോഹരമായ കമലത്തില് അവനെ എപ്പോഴും ധ്യാനിച്ച്, ശുക്രന് നല്കിയ പതിനൊന്ന് അക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചു.
ബലിരുവാച അദിത്യാഃ പ്രാര്ഥനേനൈവ മാതുര്ദേവ്യാ വ്രതേന ച । പുരാ വാമനരൂപേണ ത്വയാഽഹം വഞ്ചിതഃ പ്രഭോ
ബലി പറഞ്ഞു: ആദിത്യയുടെ പ്രാര്ത്ഥനയാലും ദേവീയായ അമ്മയുടെ വ്രതത്താലും, പ്രഭോ, നീ വാമനസ്വരൂപത്തില് എന്നെ ഒരിക്കല് വഞ്ചിച്ചു.
സംപദ്രൂപാ മഹാലക്ഷ്മീര്ദത്താ ഭക്തായ ഭക്തിതഃ । ശക്രായ മത്തോ ഭക്തായ ഭ്രാത്രേ പുണ്യവതേ ധ്രുവമ്
സമ്പത്തിന്റെ ദേവിയായ മഹാലക്ഷ്മി ഭക്തിക്ക് ഭക്തിയായി ഭക്തന്ക്ക് നല്കപ്പെട്ടു; എന്റെ ഭക്തനായ ഇന്ദ്രനും, ധര്മ്മശീലനായ സഹോദരനും അവളെ ലഭിച്ചു.
അധുനാ മമ പുത്രോഽയം ബാണഃ ശംകരകിംകരഃ । ആരാച്ച രക്ഷിതഃ സോഽപി തേനൈവ ഭക്തബന്ധുനാ
ഇപ്പോള് എന്റെ മകന് ബാണന് ശംകരന്റെ സേവകനാണ്; അവനും ഭക്തരുടെ സുഹൃത്ത് ആയവനാല് ദൂരത്ത് നിന്ന് രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
പരിപുഷ്ടശ്ച പാര്വത്യാ യഥാ മാത്രാ സുതസ്തഥാ । ഗൃഹീതവാംശ്ച തത്കന്യാം ബലേന യുവതീം സതീമ്
പാര്വ്വതിയുടെ മാതൃസ്നേഹത്തില് അവന് വളര്ത്തപ്പെട്ടു, അമ്മപുതനെപ്പോലെ. ബലപ്രയോഗംകൊണ്ട് അവന് ആ സദ്വൃത്തയുള്ള യുവതിയെ ഭാര്യയായി ഏറ്റെടുത്തു.
സമുദ്യതശ്ച തം ഹന്തും കാര്തികേനാപി വാരിതഃ । ആഗതോഽസി പുനര്ഹന്തും പൌത്രസ്യ ദമനേ ക്ഷമഃ
നീ അവനെ കൊല്ലാന് എഴുന്നേറ്റപ്പോള് കാര്ത്തികേയനും നിന്നെ തടഞ്ഞു. ഇപ്പൊഴിതാ, മരുമകനായവനെ കീഴടക്കാന് വീണ്ടും വന്നിരിക്കുന്നു.
സര്വാത്മനശ്ച സര്വത്ര സമഭാവഃ ശ്രുതൌ ശ്രുതഃ । കരോഷി ജഗതാം നാഥ കഥമേവം വ്യതിക്രമഃ
എല്ലാവിടത്തും എല്ലാരിലും ആത്മാവ് ഒരുപോലെയാണെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങളില് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ലോകങ്ങളുടെ നാഥനേ, എങ്കില് നീ ഇങ്ങനെ നിയമം ലംഘിക്കുന്നത് എങ്ങനെയാണ്?
ത്വയാ ച നിഹതോ യോ ഹി തസ്യ കോ രക്ഷിതാ ഭുവി । സുദര്ശനസ്യ തേജോ ഹി സൂര്യകോടിനിഭം പരമ്
നീ ആരെയെങ്കിലും കൊല്ലുമ്പോള്, ഭൂമിയില് അവനെ രക്ഷിക്കാന് ആരുമില്ല. സുദർശനത്തിന്റെ പ്രകാശം കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലും അതിവധമാണ്.
കേഷാം സുരാണാമസ്ത്രേണ തദേവ ച നിവാരിതമ് । യഥാ സുദര്ശനം ചൈവമസ്ത്രാണാം പ്രവരം വരമ്
ആ ആയുധത്തെ എത്ര ദേവന്മാര് എങ്കിലും തടയാനാവുമോ? സുദർശനം ആയുധങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം, അതുപോലെ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
തഥാ ഭവാംശ്ച ദേവാനാം സര്വേഷാമീശ്വരഃ പരഃ । യഥാ ഭവാംസ്തഥാ കൃഷ്ണോ വിധാതാ വേധസാമപി
അങ്ങനെ തന്നെ, ദേവന്മാരിൽ എല്ലാവർക്കും നീ പരമേശ്വരനാണ്. നീ എങ്ങനെയോ, അങ്ങനെ തന്നെ കൃഷ്ണനും സ്രഷ്ടാക്കളായവർക്കും സ്രഷ്ടാവാണ്.
വിഷ്ണുഃ സത്ത്വഗുണാധാരഃ ശിവഃ സത്ത്വാശ്രയസ്തഥാ । സ്വയം വിധാതാ രജസഃ സൃഷ്ടികര്താ പിതാമഹഃ
വിഷ്ണു സത്ത്വഗുണത്തിന്റെ ആധാരമാണ്, ശിവനും സത്ത്വത്തിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു. സ്രഷ്ടാവ് തന്നെയാണ് രാജസികഗുണത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കാരനും പിതാമഹനും.
കാലാഗ്നിരുദ്രോ ഭഗവാന്വിശ്വചസംഹാരകാരകഃ । തമസശ്ചാഽഽശ്രയഃ സോഽപി രുദ്രാണാം പ്രവരോ മഹാന്
കാലാഗ്നി രുദ്രൻ, ഭഗവാൻ, ലോകവിളയത്തിനുള്ള കാരണമാണ്. അവൻ തമസ്സിന്റെ ആശ്രയം, രുദ്രന്മാരിൽ ഏറ്റവും വലിയവനും.
സ ഏവ ശംകരാംശശ്ചാപ്യന്യേ രുദ്രാശ്ച തത്കലാഃ । ഭവാംശ്ച നിര്ഗുണസ്തേഷാം പ്രകൃതേശ്ച പരസ്തഥാ
അവനാണ് ശംകരന്റെ ഭാഗം, മറ്റു രുദ്രന്മാർ അവന്റെ ഭേദങ്ങൾ. നീ ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറവും പ്രകൃതിക്കും അതീതനുമാണ്.
സര്വേഷാം പരമാത്മാ വൈ പ്രണാ വിഷ്ണുസ്വരൂപിണഃ । മാനസം ച സ്വയം ബ്രഹ്മാ സ്വയം ജ്ഞാനാത്മകഃ ശിവഃ
എല്ലാവർക്കും പരമാത്മാവാണ് ജീവശക്തിയായി വിഷ്ണുവിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. മനസ്സാണ് ബ്രഹ്മാവും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപമാണ് ശിവനും.
പ്രവരാ സര്വശക്തീനാം ബുദ്ധിഃ പ്രകൃതിരീശ്വരീ । സ്വാത്മനഃ പ്രതിബിഭ്ബസ്തേ ജീവഃ സര്വേഷു ദേഹിഷു
എല്ലാ ശക്തികളിലും ബുദ്ധിയാണ് ശ്രേഷ്ഠം, പ്രകൃതിയാണ് ഈശ്വരി. എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവൻ നിന്റെ തന്നെ പ്രതിഫലനമാണ്.
ജീവഃ സ്വകര്മണാം ഭോഗീ സ്വയം സാക്ഷീ ഭവാംസ്തഥാ । സര്വേ യാന്തി ത്വയി ഗതേ നരദേവേ യഥാഽനുഗാഃ
ജീവൻ സ്വന്തം കര്മ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു, നീ സാക്ഷിയാണ്. മനുഷ്യരാജാവേ, നീ പോയാൽ എല്ലാവരും നിന്നെ അനുഗമിക്കും.
സദ്യഃ പതതി ദേഹശ്ച ശവോഽസ്പൃശ്യസ്ത്വയാ വിനാ । ബുദ്ധാഃ സന്തോ ന ജാനന്തി വഞ്ചിതാസ്തവ മായയാ
നിനക്ക് ഇല്ലാതെ ശരീരം ഉടൻ വീണു ശവമായി, സ്പർശിക്കാൻ പോലും പറ്റാത്തതാകും. ജ്ഞാനികളും സന്മാർഗ്ഗികളും നിന്റെ മായയാൽ വഞ്ചിതരായി ഇതറിയുന്നില്ല.
ത്വാം ഭജന്ത്യേവ യേ സന്തോ മായാമേതാം തരന്തി തേ । ത്രിഗുണാ പ്രകൃതിര്ദുര്ഗാ വൈഷ്ണവീ ച സനാതനീ
നിന്നെ മാത്രം ഭജിക്കുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾ ഈ മായയെ അതിജയിക്കും. മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ പ്രകൃതിയാണ് ദുർഗ്ഗ, വൈഷ്ണവിയും ശാശ്വതവുമാണ്.
പരാ നാരായണീശാനീ തവ മായാ ദുരത്യയാ । ത്വദംശാഃ പ്രതിവിശ്വേഷു ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാത്മകാഃ
പരമമായ നാരായണി, ഈശ്വരി, നിന്റെ അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത മായയാണ്. എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും ആകുന്നു.
സര്വേഷാമപി വിശ്വേഷാമാശ്രയോ യോ മഹാന്വിരാട് । സ സേതേ ച ജലേ യോഗാദ്വിശ്വേശോ ഗോകുലേ യഥാ
എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ആശ്രയമായ മഹാവിരാട് യോഗശക്തിയാൽ ജലത്തിൽ കിടക്കുന്നു, ഗോകുലത്തിൽ വിശ്വനാഥനായി.
സ ഏവ വാസുര്ഭഗവാംസ്തസ്യ ദേവോ ഭവാന്പരഃ । വാസുദേവ ഇതി ഖ്യാതഃ പുരാവിദ്ഭിഃ പ്രകീര്തിതഃ
അവനാണ് വാസുദേവൻ, ഭഗവാൻ; നീ അവനിൽ പരമദേവനാണ്. വാസുദേവൻ എന്ന പേരിൽ പുരാതനമുനികൾ അവനെ പുകഴ്ത്തി.