ഖഡ്ഗിനാം തത്സപ്തഗുണൈര്ദ്വിഗുണൈസ്തദ്ധനുഷ്മതാമ് । ഏഭിഃ സാര്ധ ച ത്വരിതമായയൌ ശോണിതം പുരമ്
കത്തികളുമായി ഏഴിരട്ടി ശക്തിയുള്ള വീരന്മാരെയും, അതിനേക്കാൾ ഇരട്ടിയുള്ള വില്ലാളികളെയും കൂട്ടി, അവൻ വേഗത്തിൽ ശോണിതപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
പരിതോ വേഷ്ടയാമാസ ലങ്കാം ദാശരഥിര്യഥാ । സഹസ്രതാലമാനാം ച ജ്വലദഗ്നിശിഖോജ്ജ്വലാമ്
ദശരഥപുത്രൻ ചെയ്തതുപോലെ, ചുറ്റും മുഴുവൻ ജ്വലിച്ച തീയുടെ ആയിരം താളമരം ഉയരമുള്ള ജ്വാലകളാൽ ലങ്കയെ വളഞ്ഞു.
ഊര്ധ്വേ ച പരിഖായുക്താം ദുര്ലങ്ധ്യാമസുരൈഃ സുരൈഃ । സ്വര്ഗഗങ്ഗാമ്ബുരാശീനാം സമൂഹൈര്വൃഷ്ടിഭിസ്തഥാ
മുകളിലേക്ക് കടക്കാൻ ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പ്രയാസമുള്ള കിണറുണ്ടായിരുന്നു; സ്വർഗ്ഗഗംഗയിലെയും സമുദ്രത്തിലെയും വെള്ളം പോലെ മേഘങ്ങൾ കനത്ത മഴ പെയ്യിച്ചു.
പക്ഷീന്ദ്രോ ഗരുഡഃ സാക്ഷാന്നിര്വാണം ച ചകാര സഃ । മണീന്ദ്രസാരനിര്മാണം പ്രാകാരാഭ്രംലിഹം പുരമ്
പക്ഷിരാജാവായ ഗരുഡൻ നേരിട്ട് അവിടെ മോക്ഷം നൽകി; വിലയേറിയ മാണിക്യങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കോട്ടമതിൽ മേഘങ്ങളെ തൊടുന്നത്ര ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നു.
ബഭഞ്ജ ലക്ഷം മല്ലാനാം ബലദേവശ്ച ലാങ്ഗലൈഃ । ഉദ്യാനാനാം ത്രിലക്ഷം ച ചകാരോത്പാടനം പ്രഭോ
ബലരാമൻ തന്റെ കാലപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ഒരു ലക്ഷം മല്ലന്മാരെ തകർത്തു; പ്രഭുവേ, മൂന്ന് ലക്ഷം തോട്ടങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി.
പ്രവിവേശ മഹാദ്വാരം ദ്വാരപാലാന്നിപത്യ ച । ഏവം ശ്രുത്വാ മഹാദേവശ്ചോവാച സുരസംസദി
വാതിൽക്കാവൽക്കാരെ വീഴ്ത്തി, അവൻ വലിയ കവാടം കടന്നു. ഇതറിഞ്ഞ മഹാദേവൻ ദേവസഭയിൽ പ്രസംഗിച്ചു.
പാര്വതീ ഭദ്രകാലീ ച സ്കന്ദം ഗണപതിം തഥാ । അഷ്ടൌ ച ഭൈരവാംശ്ചൈവ രുദ്രാശ്ച വീരഭദ്രകമ് മഹാകാലം നന്ദിനം ച സര്വാന്സേനാപതീന്നവ
പാർവതി, ഭദ്രകാളി, സ്കന്ദൻ, ഗണപതി, എട്ടു ഭൈരവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, വീരഭദ്രൻ, മഹാകാലൻ, നന്ദി, സൈന്യാധിപന്മാർ—എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച ഗോലോകനാഥോ ഭഗവാംശ്ചക്രപാണിഃ സമാഗതഃ । വിശ്വൌഘം ഭങ്ക്തുമീശോ യഃ ക്ഷണേന നഗരം ച കിമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗോലോകനാഥനും ചക്രധാരിയും എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ സകലലോകവും നഗരവും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ, പിന്നെ എന്ത്?
സര്വോപായൈശ്ച സര്വേ തേ ബാണം രക്ഷന്തു യത്നതഃ । ബാണോ ഗച്ഛതു സംഗ്രാമം സ്മൃത്വാ ലമ്ബോദരം പരമ്
എല്ലാവരും എല്ലാ വഴികളും ഉപയോഗിച്ച് ബാണനെ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കണം; ബാണൻ യുദ്ധത്തിലേക്ക് പോവട്ടെ, പരമനായ ലംബോദരനെ ഓർത്തുകൊണ്ട്.
ബാണസ്യ ദക്ഷിണോ സ്കന്ദഃ പുരതശ്ച ഗണേശ്വരഃ । വാമേ ച ഭൈരവാ രുദ്രാഃ സ്വയം നന്ദീ സഹാരഥഃ
ബാണന്റെ വലതുവശത്ത് സ്കന്ദൻ, മുന്നിൽ ഗണപതി, ഇടതുവശത്ത് ഭൈരവന്മാരും രുദ്രന്മാരും, കൂടെ രഥത്തിൽ നന്ദി തന്നെ.
മഹാകാലോ വീരഭദ്രോ യേ ചാന്യോ സൈനികാസ്തഥാ । ഊര്ധ്വേ ദുര്ഗാ ഭദ്രകാലീ ഹ്യഗ്രണ്ഡാ ച കോടരീ
മഹാകാലനും വീരഭദ്രനും മറ്റു സൈനികരും അവിടെ; മുകളിലായി ദുർഗ്ഗയും ഭദ്രകാളിയും അഗ്രണ്ടയും കോടരിയും.
ബാണം രക്ഷ മഹാഭാഗേ ദുര്ഗേ ദുര്ഗതിനാശിനി । കൃഷ്ണസ്യ ഭവതീ ശക്തിസ്തേന നാരായണീ സ്മൃതാ
മഹാഭാഗ്യവതിയായ ദുർഗ്ഗേ, ദുർഗതികളെ നീക്കുന്നവളേ, ബാണനെ രക്ഷിക്കൂ; കൃഷ്ണന്റെ ശക്തി നീ തന്നെയാണ്, അതുകൊണ്ടു നിന്നെ നാരായണി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുമായേ ജഗന്മാതഃ സര്വമങ്ഗലമങ്ഗലേ । അവ്യര്ഥാച്ചക്രസാരച്ച രക്ഷ ബാണം സുദര്ശനാത്
വിഷ്ണുമായയായ ലോകമാതാവേ, എല്ലാ മംഗളങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മംഗളമായവളേ, അച്യുതമായ ചക്രംകൊണ്ട് ബാണനെ എല്ലാ അപായങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കൂ.
ബാണഃ പ്രിയോ മേ സര്വേമ്യോ ഗണേശാത്കാര്തികാദപി । ബാണമൂര്ധ്നി കരം ധേഹി പാദാബ്ജരജസാ സഹ
എനിക്ക് ഗണപതിക്കും കാർത്തികേയനും പോലും ബാണൻ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്; ബാണന്റെ തലയിൽ നിന്റെ കൈയും പാദപദ്മത്തിന്റെ പൊടിയും വെക്കൂ.
ശിവസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ദുര്ഗാ ദുര്ഗതിനാശിനീ । പ്രഹസ്യോവാച മധുരം യാഥാര്ഥ്യം സമയോചിതമ്
ശിവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുർഗ്ഗ, ദുർഗതികളെ നീക്കുന്നവൾ, മധുരമായി യാഥാർത്ഥ്യത്തോടും സമയോചിതത്തോടും കൂടി പുഞ്ചിരിച്ചുപറഞ്ഞു.
പാര്വത്യുവാച മണിരത്നാദികം യദ്യന്മുക്താമാണിക്യഹീരകമ് । സര്വസ്വം കന്യകാമൂഷാം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാമ്
പാർവതി പറഞ്ഞു: മാണിക്യവും മുത്തും പവഴും വജ്രവും, എല്ലാം സമ്പത്തും, കന്യകകളും രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവരും—
രത്നഭൂഷണഭൂഷാഢ്യമനിരുദ്ധം പരം വരമ് । പുരസ്കൃത്യ ദേഹി ബാണ കൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ
രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അനിരുദ്ധൻ, അതിവിശിഷ്ട ഗുണങ്ങളുള്ളവൻ, ആദ്യം മുന്നിൽ വെക്കണം; ബാണാ, അവനെ പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണനോട് കൊടുക്കണം.
രാജ്യം കുരുഷ്വ നിര്വിഘ്നം കിം യുദ്ധമാത്മനാ സഹ । യസ്മിന്ഗതേ ഗതാഃ പ്രാണാഃ ക ജീവശ്ചൈന്ദ്രിയൈഃ സഹ । ശക്തിശ്ചാഹം മനോ ബ്രഹ്മാ സ്വയം ജ്ഞാനാത്മകം ശിവഃ
നിനക്ക് തടസ്സമില്ലാതെ രാജ്യം ഭരിക്കൂ; അവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതെന്തിന്? ജീവൻ പോയാൽ ആരാണ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടൊപ്പം ശേഷിക്കുന്നത്? ഞാൻ ശക്തിയാണ്, മനസ്സ് ബ്രഹ്മാവാണ്, ശിവൻ തന്നെ ജ്ഞാനസ്വരൂപനാണ്.
സദ്യഃ പതതി ദേഹശ്ച ശിവം ത്യക്ത്വാ ശവോ ഭവേത് । കോ വാ തിഷ്ഠതി സംഗ്രാമേ ചക്രസ്യ തേജസാ ശിവ
ഉടൻ തന്നെ ശരീരം വീണു, ശിവനെ വിട്ടാൽ അത് ശവം മാത്രമാകും. ശിവനേ, നിന്റെ ചക്രത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിന് മുന്നിൽ ആരാണ് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നില്ക്കാൻ കഴിയുക?
നാഽഽത്മാഽഽകാശോ ബാണവിദ്ധോ യുദ്ധം കിം സ്വാത്മനാ സഹ । പരമാത്മാ ച സര്വേഷാം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
ആത്മാവിനെയും ആകാശത്തെയും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തുളയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല; സ്വന്തമായ് തന്നെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിൽ എന്ത് അർത്ഥം? എല്ലാം അറിയുന്ന പരമാത്മാവ് ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ രൂപം ധരിക്കുന്നു.
നിത്യഃ സത്യോ ഹി കൃഷ്ണശ്ച പരിബൂര്ണതമഃ പ്രഭുഃ । ഗണേശഃ കാര്തികേയശ്ച ഭവാനപി തയോഃ പരഃ
കൃഷ്ണൻ ശാശ്വതനും സത്യവാനുമാണ്, പൂർണ്ണമായ മഹത്വം നിറഞ്ഞ പ്രഭുവാണ്. ഗണേശനും കാർത്തികേയനും ഉണ്ട്, പക്ഷേ നീ അവരിൽ പോലും അതീതനാണ്.
കിംകരേഷു പ്രിയോ ബാണോ ന ഹി കൃഷ്ണാത്പരഃ പ്രിയഃ । വൈകുണ്ഠേഽഹം മഹാലക്ഷ്മീര്ഗോലോകേ രാധികാ സ്വയമ്
ദാസന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ബാണനാണ്, പക്ഷേ കൃഷ്ണനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ആരുമില്ല; വൈകുണ്ഠത്തിൽ ഞാൻ മഹാലക്ഷ്മിയാണ്, ഗോലോകത്തിൽ ഞാൻ രാധികയാണ്.
ശിവാഽഹം ശിവലോകേഽപി ബ്രഹ്മലോകേ സരസ്വതീ । അഹം നിഹത്യ ദൈത്യാംശ്ച ദക്ഷകന്യാ സതീ പുരാ
ശിവലോകത്തിൽ ഞാൻ ശിവയാണ്, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ഞാൻ സരസ്വതിയാണ്; ദക്ഷന്റെ മകൾ സതിയായി ഞാൻ ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ത്വന്നിന്ദയാ ത്യക്തദേഹാ സാ ചാഹം ശൈലകന്യകാ । രക്തബീജസ്യ യുദ്ധേ ച കാനീ ച മൂര്തിഭേദതഃ
നിന്റെ അപമാനത്തിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ പർവ്വതപുത്രിയായി; രക്തബീജനോടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഞാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സാവിത്രീ വേദമാതാഽഹം സീതാ ജനകകന്യകാ । രുക്മിണീ ദ്വാരവത്യാം ച ഭാരതേ ഭീഷ്മകന്യകാ
ഞാൻ സാവിത്രി, വേദങ്ങളുടെ മാതാവ്; സീത, ജനകന്റെ മകൾ; ദ്വാരകയിൽ ഞാൻ രുക്മിണിയാണ്, ഭാരതത്തിൽ ഞാൻ ഭൂഷ്മകന്റെ മകളാണ്.
സുദാമ്നഃ ശാപതോ ദൈവാദ്വൃഷഭാനസുതാഽധുനാ । ധര്മപത്നീ ച കൃഷ്ണസ്യ പുണ്യേ വൃന്ദാവനേ വനേ
സുദാമന്റെ ശാപത്താൽ, വിധിയുടെ പ്രകാരം, ഇപ്പോൾ ഞാൻ വൃഷഭാനുവിന്റെ മകളാണ്; വിശുദ്ധ വൃന്ദാവനവനത്തിൽ ഞാൻ കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യയാണ്.
ഭഗവന്തം ച സര്വജ്ഞം ത്വാം ശിവം ച സനാതമ് । കിം വാഽഹം കഥയാമീതി കര്തവ്യം സമയോചിതമ്
നീ സർവ്വജ്ഞനും ഭഗവാനുമാണ്, ശാശ്വതനായ ശിവനുമാണ്; സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി ഞാൻ ഇനി എന്ത് പറയണം?
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ബാണയുദ്ധേഽഷ്ടാദ- ശാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരദൻ പറഞ്ഞ ബാണയുദ്ധം എന്ന അദ്ധ്യായം നൂറിനെട്ടാംതൊട്ടിയതിൽ സമാപിക്കുന്നു.
അഥൈകോനവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച പാര്വതീവചനം ശ്രുത്വാ ഗമേശശ്ച ശിവഃ സ്വയമ് । കാര്തികേയശ്ച കാലീ ച താം പ്രശംസാം ചകാര ഹ
ഇപ്പോൾ നൂറിനൊമ്പതാം അദ്ധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: പാർവതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഗണേശനും ശിവനും, കാർത്തികേയനും കാളിയും അവളെ സ്തുതിച്ചു.
ഉവാച ഭഗവാഞ്ശംഭുര്ജഗതാം മാതരം പരാമ് । ജ്യോതിഃ സ്വരൂപാം പരമാം മൂലപ്രകൃതിമീശ്വരീമ്
ശംഭു ഭഗവാൻ ലോകമാതാവായ പരമേശ്വരിയെ, പ്രകാശത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ പരമാവതാരിയായ ആദിപ്രകൃതിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.