തത്രാഽഽയയൌ ഗണേശശ്ച കാര്തികേയശ്ച വീര്യവാന് । ബാണശ്ച വീരഭദ്രശ്ച സ്വയം നന്ദീ സുനന്ദകഃ
അവിടെ ഗണപതിയും, വീര്യശാലിയായ കാര്ത്തികേയനും, ബാണനും, വീരഭദ്രനും, സ്വയം നന്ദിയും, സുനന്ദകനുമാണ് എത്തിയത്.
മഹാകാലോ മഹാമന്ത്രീ ഹ്യഥാഷ്ടൌം ഭൈരവാസ്തഥാ । സിദ്ധേന്ദ്രാശ്ചാപി യോഗീന്ദ്രാ രുദ്രാശ്ചൈകാദശൈവ തേ
മഹാകാലനും മഹാമന്ത്രിയും, എട്ട് ഭൈരവന്മാരും, സിദ്ധേന്ദ്രന്മാരും യോഗീശ്വരന്മാരും പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര മണിഭദ്രഃ സമായയൌ । സിഹദ്വാരേ സ്വയം ദ്വാരീ തഭീശ്വരമുവാച സഃ
അവിടെ അതിനിടയില് മണിഭദ്രന് എത്തി; സിംഹദ്വാരത്തില് സ്വയം കാവല് നിന്നു, അവന് ഭീശ്വരനോട് പറഞ്ഞു.
മണിഭദ്ര ഉവാച അസംഖ്യാനി ച സൈന്യാനി യാദവാനാം മഹേശ്വര । ബലദേവശ്ച പ്രദ്യുമ്നഃ സാമ്ബശ്ച സാത്യകിസ്തഥാ
മണിഭദ്രന് പറഞ്ഞു: മഹേശ്വരനേ, യാദവരുടെ അനേകം സൈന്യങ്ങളും, ബാലദേവനും, പ്രദ്യുമ്നനും, സാംബനും, സത്യകിയും ഇവിടെയുണ്ട്.
രാജാ മഹോഗ്രസേനശ്ച ഭീമശ്ച സ്വയമര്ജുനഃ । അക്രൂനശ്ചോദ്യവശ്ചൈവ ജയന്തഃ ശക്രനന്ദനഃ
രാജാവ് മഹോഗ്രസേനനും, ഭീമനും, അര്ജ്ജുനന് തന്നെ, അക്രൂരനും, ഉദ്ദവനും, ഇന്ദ്രപുത്രനായ ജയന്തനും ഇവിടെയുണ്ട്.
രത്നേനദ്രസാരനിര്മാണരഥേന്ദ്രേ സുമനോഹരേ । വിധേര്വിധാതാ ഭഗവാഞ്ഛ്രീകൃഷ്ണഃ പരമേശ്വരഃ
മൂല്യവത്തായ രത്നങ്ങളാല് നിര്മ്മിച്ച അതിമനോഹരമായ രഥത്തില് ഭഗവാന് കൃഷ്ണന്, പരമേശ്വരനും വിധിയുടെ കര്ത്താവുമാണ്, ഇരിക്കുന്നു.
സപ്തഭിഃ പാര്ഷദൈഗോംപൈഃ സേവിതഃ ശ്വേതയാമരൈഃ । കന്ദര്പകോടിലീലാഭോ വനമാലാവിഭൂഷിതഃ
ഏഴ് പ്രധാന കൂട്ടുകാരുടെ സേവനത്തോടും, വെള്ളയാമരകള് ചേര്ന്നും, കോടിക്കണക്കിന് കാമദേവന്മാരുടെ സൗന്ദര്യത്തോടും, വനമാല ധരിച്ചും അവന് ഉണ്ട്.
ദധാര ചക്രമതുലം കോടിസൂര്യസമപ്രഭമ് । ഗദാം കൌമോദകീം ശൂലമവ്യര്ഥം സംനിധായ ച
അവന് അതുല്യമായ, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശമുള്ള ചക്രവും, കൗമോദകി ഗദയും, പരാജയപ്പെടാത്ത ശൂലവും കൈവശം വച്ചു.
രഥമധ്യേ മഹാശങ്ഖം വിശ്വസംഹാരകാരണമ് । മഹാരഥാനാം ലക്ഷൈശ്ച രഥാനാം ച ത്രികോടിഭിഃ
രഥത്തിന്റെ നടുവില് ലോകവിളയത്തിനുള്ള കാരണം ആയ മഹാശംഖവും, ലക്ഷക്കണക്കിന് മഹാരഥങ്ങളും, മൂന്നുകോടി രഥങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്രികോടിഭിര്ഗജേന്ദ്രാണാം മല്ലാനാം ച ത്രികോടിമിഃ । ശതകോടിഭിരശ്വാനാം ചര്മിണാം തച്ചതുര്ഗുണൈഃ
മൂന്നുകോടി ഗജേന്ദ്രന്മാരും, മൂന്നുകോടി മല്ലന്മാരും, നൂറുകോടി കുതിരകളും, അതിനേക്കാള് നാലിരട്ടി രഥസാരഥികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഖഡ്ഗിനാം തത്സപ്തഗുണൈര്ദ്വിഗുണൈസ്തദ്ധനുഷ്മതാമ് । ഏഭിഃ സാര്ധ ച ത്വരിതമായയൌ ശോണിതം പുരമ്
കത്തികളുമായി ഏഴിരട്ടി ശക്തിയുള്ള വീരന്മാരെയും, അതിനേക്കാൾ ഇരട്ടിയുള്ള വില്ലാളികളെയും കൂട്ടി, അവൻ വേഗത്തിൽ ശോണിതപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
പരിതോ വേഷ്ടയാമാസ ലങ്കാം ദാശരഥിര്യഥാ । സഹസ്രതാലമാനാം ച ജ്വലദഗ്നിശിഖോജ്ജ്വലാമ്
ദശരഥപുത്രൻ ചെയ്തതുപോലെ, ചുറ്റും മുഴുവൻ ജ്വലിച്ച തീയുടെ ആയിരം താളമരം ഉയരമുള്ള ജ്വാലകളാൽ ലങ്കയെ വളഞ്ഞു.
ഊര്ധ്വേ ച പരിഖായുക്താം ദുര്ലങ്ധ്യാമസുരൈഃ സുരൈഃ । സ്വര്ഗഗങ്ഗാമ്ബുരാശീനാം സമൂഹൈര്വൃഷ്ടിഭിസ്തഥാ
മുകളിലേക്ക് കടക്കാൻ ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പ്രയാസമുള്ള കിണറുണ്ടായിരുന്നു; സ്വർഗ്ഗഗംഗയിലെയും സമുദ്രത്തിലെയും വെള്ളം പോലെ മേഘങ്ങൾ കനത്ത മഴ പെയ്യിച്ചു.
പക്ഷീന്ദ്രോ ഗരുഡഃ സാക്ഷാന്നിര്വാണം ച ചകാര സഃ । മണീന്ദ്രസാരനിര്മാണം പ്രാകാരാഭ്രംലിഹം പുരമ്
പക്ഷിരാജാവായ ഗരുഡൻ നേരിട്ട് അവിടെ മോക്ഷം നൽകി; വിലയേറിയ മാണിക്യങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കോട്ടമതിൽ മേഘങ്ങളെ തൊടുന്നത്ര ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നു.
ബഭഞ്ജ ലക്ഷം മല്ലാനാം ബലദേവശ്ച ലാങ്ഗലൈഃ । ഉദ്യാനാനാം ത്രിലക്ഷം ച ചകാരോത്പാടനം പ്രഭോ
ബലരാമൻ തന്റെ കാലപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ഒരു ലക്ഷം മല്ലന്മാരെ തകർത്തു; പ്രഭുവേ, മൂന്ന് ലക്ഷം തോട്ടങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി.
പ്രവിവേശ മഹാദ്വാരം ദ്വാരപാലാന്നിപത്യ ച । ഏവം ശ്രുത്വാ മഹാദേവശ്ചോവാച സുരസംസദി
വാതിൽക്കാവൽക്കാരെ വീഴ്ത്തി, അവൻ വലിയ കവാടം കടന്നു. ഇതറിഞ്ഞ മഹാദേവൻ ദേവസഭയിൽ പ്രസംഗിച്ചു.
പാര്വതീ ഭദ്രകാലീ ച സ്കന്ദം ഗണപതിം തഥാ । അഷ്ടൌ ച ഭൈരവാംശ്ചൈവ രുദ്രാശ്ച വീരഭദ്രകമ് മഹാകാലം നന്ദിനം ച സര്വാന്സേനാപതീന്നവ
പാർവതി, ഭദ്രകാളി, സ്കന്ദൻ, ഗണപതി, എട്ടു ഭൈരവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, വീരഭദ്രൻ, മഹാകാലൻ, നന്ദി, സൈന്യാധിപന്മാർ—എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച ഗോലോകനാഥോ ഭഗവാംശ്ചക്രപാണിഃ സമാഗതഃ । വിശ്വൌഘം ഭങ്ക്തുമീശോ യഃ ക്ഷണേന നഗരം ച കിമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗോലോകനാഥനും ചക്രധാരിയും എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ സകലലോകവും നഗരവും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ, പിന്നെ എന്ത്?
സര്വോപായൈശ്ച സര്വേ തേ ബാണം രക്ഷന്തു യത്നതഃ । ബാണോ ഗച്ഛതു സംഗ്രാമം സ്മൃത്വാ ലമ്ബോദരം പരമ്
എല്ലാവരും എല്ലാ വഴികളും ഉപയോഗിച്ച് ബാണനെ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കണം; ബാണൻ യുദ്ധത്തിലേക്ക് പോവട്ടെ, പരമനായ ലംബോദരനെ ഓർത്തുകൊണ്ട്.
ബാണസ്യ ദക്ഷിണോ സ്കന്ദഃ പുരതശ്ച ഗണേശ്വരഃ । വാമേ ച ഭൈരവാ രുദ്രാഃ സ്വയം നന്ദീ സഹാരഥഃ
ബാണന്റെ വലതുവശത്ത് സ്കന്ദൻ, മുന്നിൽ ഗണപതി, ഇടതുവശത്ത് ഭൈരവന്മാരും രുദ്രന്മാരും, കൂടെ രഥത്തിൽ നന്ദി തന്നെ.
മഹാകാലോ വീരഭദ്രോ യേ ചാന്യോ സൈനികാസ്തഥാ । ഊര്ധ്വേ ദുര്ഗാ ഭദ്രകാലീ ഹ്യഗ്രണ്ഡാ ച കോടരീ
മഹാകാലനും വീരഭദ്രനും മറ്റു സൈനികരും അവിടെ; മുകളിലായി ദുർഗ്ഗയും ഭദ്രകാളിയും അഗ്രണ്ടയും കോടരിയും.
ബാണം രക്ഷ മഹാഭാഗേ ദുര്ഗേ ദുര്ഗതിനാശിനി । കൃഷ്ണസ്യ ഭവതീ ശക്തിസ്തേന നാരായണീ സ്മൃതാ
മഹാഭാഗ്യവതിയായ ദുർഗ്ഗേ, ദുർഗതികളെ നീക്കുന്നവളേ, ബാണനെ രക്ഷിക്കൂ; കൃഷ്ണന്റെ ശക്തി നീ തന്നെയാണ്, അതുകൊണ്ടു നിന്നെ നാരായണി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുമായേ ജഗന്മാതഃ സര്വമങ്ഗലമങ്ഗലേ । അവ്യര്ഥാച്ചക്രസാരച്ച രക്ഷ ബാണം സുദര്ശനാത്
വിഷ്ണുമായയായ ലോകമാതാവേ, എല്ലാ മംഗളങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മംഗളമായവളേ, അച്യുതമായ ചക്രംകൊണ്ട് ബാണനെ എല്ലാ അപായങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കൂ.
ബാണഃ പ്രിയോ മേ സര്വേമ്യോ ഗണേശാത്കാര്തികാദപി । ബാണമൂര്ധ്നി കരം ധേഹി പാദാബ്ജരജസാ സഹ
എനിക്ക് ഗണപതിക്കും കാർത്തികേയനും പോലും ബാണൻ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്; ബാണന്റെ തലയിൽ നിന്റെ കൈയും പാദപദ്മത്തിന്റെ പൊടിയും വെക്കൂ.
ശിവസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ദുര്ഗാ ദുര്ഗതിനാശിനീ । പ്രഹസ്യോവാച മധുരം യാഥാര്ഥ്യം സമയോചിതമ്
ശിവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുർഗ്ഗ, ദുർഗതികളെ നീക്കുന്നവൾ, മധുരമായി യാഥാർത്ഥ്യത്തോടും സമയോചിതത്തോടും കൂടി പുഞ്ചിരിച്ചുപറഞ്ഞു.
പാര്വത്യുവാച മണിരത്നാദികം യദ്യന്മുക്താമാണിക്യഹീരകമ് । സര്വസ്വം കന്യകാമൂഷാം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാമ്
പാർവതി പറഞ്ഞു: മാണിക്യവും മുത്തും പവഴും വജ്രവും, എല്ലാം സമ്പത്തും, കന്യകകളും രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവരും—
രത്നഭൂഷണഭൂഷാഢ്യമനിരുദ്ധം പരം വരമ് । പുരസ്കൃത്യ ദേഹി ബാണ കൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ
രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അനിരുദ്ധൻ, അതിവിശിഷ്ട ഗുണങ്ങളുള്ളവൻ, ആദ്യം മുന്നിൽ വെക്കണം; ബാണാ, അവനെ പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണനോട് കൊടുക്കണം.
രാജ്യം കുരുഷ്വ നിര്വിഘ്നം കിം യുദ്ധമാത്മനാ സഹ । യസ്മിന്ഗതേ ഗതാഃ പ്രാണാഃ ക ജീവശ്ചൈന്ദ്രിയൈഃ സഹ । ശക്തിശ്ചാഹം മനോ ബ്രഹ്മാ സ്വയം ജ്ഞാനാത്മകം ശിവഃ
നിനക്ക് തടസ്സമില്ലാതെ രാജ്യം ഭരിക്കൂ; അവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതെന്തിന്? ജീവൻ പോയാൽ ആരാണ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടൊപ്പം ശേഷിക്കുന്നത്? ഞാൻ ശക്തിയാണ്, മനസ്സ് ബ്രഹ്മാവാണ്, ശിവൻ തന്നെ ജ്ഞാനസ്വരൂപനാണ്.
സദ്യഃ പതതി ദേഹശ്ച ശിവം ത്യക്ത്വാ ശവോ ഭവേത് । കോ വാ തിഷ്ഠതി സംഗ്രാമേ ചക്രസ്യ തേജസാ ശിവ
ഉടൻ തന്നെ ശരീരം വീണു, ശിവനെ വിട്ടാൽ അത് ശവം മാത്രമാകും. ശിവനേ, നിന്റെ ചക്രത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിന് മുന്നിൽ ആരാണ് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നില്ക്കാൻ കഴിയുക?
നാഽഽത്മാഽഽകാശോ ബാണവിദ്ധോ യുദ്ധം കിം സ്വാത്മനാ സഹ । പരമാത്മാ ച സര്വേഷാം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
ആത്മാവിനെയും ആകാശത്തെയും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തുളയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല; സ്വന്തമായ് തന്നെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിൽ എന്ത് അർത്ഥം? എല്ലാം അറിയുന്ന പരമാത്മാവ് ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ രൂപം ധരിക്കുന്നു.