മയാ പ്രസ്ഥാപിതഃ സ്കന്ദോ മഹായുദ്ധേ സുദാരുണേ । മൃതോ ബാണശ്ച സംഗ്രാമേ തേന സ്കന്ദേന രക്ഷിതഃ
ഞാൻ സ്കന്ദനെ അതി ഭയങ്കരമായ മഹായുദ്ധത്തിലേക്ക് അയച്ചു. ബാണൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു, പക്ഷേ ആ സ്കന്ദൻ അവനെ രക്ഷിച്ചു.
സ്കന്ദാനിരുദ്ധയോര്യുദ്ധേ സമത്വം തു ഗണേശ്വര । അഷ്ടൌ ച ഭൈരവാഃ സര്വേ രുദ്രാശ്ചൈകാദശൈവ തേ
സ്കന്ദനും അനിരുദ്ധനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ സമത്വം ഉണ്ടായിരുന്നു, ഗണപതിയേ. എട്ടു ഭൈരവന്മാരും പതിനൊന്നു രുദ്രന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഷ്ടൌ ച വസവശ്ചൈതേ ദേവാഃ ശക്രാദയസ്തഥാ । തഥൈവ ദ്വാദശാദിത്യാഃ സര്വേ ദൈത്യേശ്വരാസ്തഥാ
എട്ട് വസുക്കളും, ഇന്ദ്രന് തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരും, അതുപോലെ പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരും, എല്ലാ ദൈത്യാധിപന്മാരും കൂടിയാണു ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
ദേവാനാമഗ്രണീഃ സ്കന്ദോ ബാണശ്ച സഗണസ്തഥാ । സര്വേ തേ ചാനിരുദ്ധം ച സംഗ്രാമേ ജേതുമക്ഷമാഃ
ദേവന്മാരില് പ്രധാനനായ സ്കന്ദനും, ബാണനും അവന്റെ കൂട്ടുകാരും, അനിരുദ്ധനും — ഇവരൊക്കെയും യുദ്ധത്തില് അവനെ ജയിക്കാന് കഴിയില്ല.
അനിരുദ്ധഃ സ്വയം ബ്രഹ്മാ പ്രദ്യുമ്നഃ കാമ ഏവ ച । ബലദേവഃ സ്വയം ശേഷഃ കൃഷ്ണശ്ച പ്രകൃതേഃ പരഃ
അനിരുദ്ധന് തന്നെ ബ്രഹ്മാവാണ്, പ്രദ്യുമ്നന് കാമദേവനാണ്, ബാലദേവന് തന്നെ ശേഷനാണ്, കൃഷ്ണന് പ്രകൃതിക്ക് അതീതനാണ്.
ഏതത്തേ കഥിതം സര്വം ബാണം രക്ഷ ഗണേശ്വര । ഭവാഞ്ശുഭസ്വരൂപശ്ച വിഘ്നഖണ്ഡനകാരകഃ
ഇവയെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ബാണനെ സംരക്ഷിക്കണം, ഗണപതിയേ. നീ ശുഭസ്വരൂപനും വിഘ്നങ്ങളെ അകറ്റുന്നവനും ആണല്ലോ.
ആരാദായാസ്യതി ഹരിര്ഗൃഹീത്വാ ച സുദര്ശനമ് । അവ്യര്ഥമസ്ത്രപ്രവരം സൂര്യകോടിസമപ്രഭമ്
ഹരിയ്ക്ക് ഉടന് വരും; അവന് സുധര്ശനചക്രം കൈവശമാക്കി, പരമശക്തിയുള്ള, ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടാത്ത ആയുധം, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളത്.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ബാണയുദ്ധേ ശിവലമ്ബോദരസംo സപ്തദശാധികശാതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തില് നാരദന് പറഞ്ഞ ബാണയുദ്ധം, ശിവനും ലംബോദരനും ആശ്രയമായ അധ്യായം, എഴുപത്തിയേഴാമത് അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥാഷ്ടാദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ഗണേശം ബോധയിത്വാ തു ശംഭുരമ്യന്തരം യയൌ । തത്ര സിംഹാസനേ രമ്യേ ദുര്ഗാ ദുര്ഗതിനാശിനീ
ഇനി നൂറിനെട്ടാമത്തെ അധ്യായം. നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഗണപതിയെ ഉപദേശിച്ചശേഷം ശംഭു മറ്റൊരു മനോഹരമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ ദുര്ഗ്ഗ, ദുഃഖങ്ങളെ അകറ്റുന്നവള്, മനോഹരമായ സിംഹാസനത്തില് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു.
ഭൈരവീ ഭദ്രകാലീ ച ഉഗ്രചണ്ഡാ ച കോടരീ । താഃ സമുത്ഥായ സഹസാ പ്രണേമുര്ജഗദീശ്വമ്
ഭൈരവി, ഭദ്രകാളി, ഉഗ്രചണ്ഡ, കോട്ടരി — ഇവര് ഉടനടി എഴുന്നേറ്റ് ലോകനാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു.
തത്രാഽഽയയൌ ഗണേശശ്ച കാര്തികേയശ്ച വീര്യവാന് । ബാണശ്ച വീരഭദ്രശ്ച സ്വയം നന്ദീ സുനന്ദകഃ
അവിടെ ഗണപതിയും, വീര്യശാലിയായ കാര്ത്തികേയനും, ബാണനും, വീരഭദ്രനും, സ്വയം നന്ദിയും, സുനന്ദകനുമാണ് എത്തിയത്.
മഹാകാലോ മഹാമന്ത്രീ ഹ്യഥാഷ്ടൌം ഭൈരവാസ്തഥാ । സിദ്ധേന്ദ്രാശ്ചാപി യോഗീന്ദ്രാ രുദ്രാശ്ചൈകാദശൈവ തേ
മഹാകാലനും മഹാമന്ത്രിയും, എട്ട് ഭൈരവന്മാരും, സിദ്ധേന്ദ്രന്മാരും യോഗീശ്വരന്മാരും പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര മണിഭദ്രഃ സമായയൌ । സിഹദ്വാരേ സ്വയം ദ്വാരീ തഭീശ്വരമുവാച സഃ
അവിടെ അതിനിടയില് മണിഭദ്രന് എത്തി; സിംഹദ്വാരത്തില് സ്വയം കാവല് നിന്നു, അവന് ഭീശ്വരനോട് പറഞ്ഞു.
മണിഭദ്ര ഉവാച അസംഖ്യാനി ച സൈന്യാനി യാദവാനാം മഹേശ്വര । ബലദേവശ്ച പ്രദ്യുമ്നഃ സാമ്ബശ്ച സാത്യകിസ്തഥാ
മണിഭദ്രന് പറഞ്ഞു: മഹേശ്വരനേ, യാദവരുടെ അനേകം സൈന്യങ്ങളും, ബാലദേവനും, പ്രദ്യുമ്നനും, സാംബനും, സത്യകിയും ഇവിടെയുണ്ട്.
രാജാ മഹോഗ്രസേനശ്ച ഭീമശ്ച സ്വയമര്ജുനഃ । അക്രൂനശ്ചോദ്യവശ്ചൈവ ജയന്തഃ ശക്രനന്ദനഃ
രാജാവ് മഹോഗ്രസേനനും, ഭീമനും, അര്ജ്ജുനന് തന്നെ, അക്രൂരനും, ഉദ്ദവനും, ഇന്ദ്രപുത്രനായ ജയന്തനും ഇവിടെയുണ്ട്.
രത്നേനദ്രസാരനിര്മാണരഥേന്ദ്രേ സുമനോഹരേ । വിധേര്വിധാതാ ഭഗവാഞ്ഛ്രീകൃഷ്ണഃ പരമേശ്വരഃ
മൂല്യവത്തായ രത്നങ്ങളാല് നിര്മ്മിച്ച അതിമനോഹരമായ രഥത്തില് ഭഗവാന് കൃഷ്ണന്, പരമേശ്വരനും വിധിയുടെ കര്ത്താവുമാണ്, ഇരിക്കുന്നു.
സപ്തഭിഃ പാര്ഷദൈഗോംപൈഃ സേവിതഃ ശ്വേതയാമരൈഃ । കന്ദര്പകോടിലീലാഭോ വനമാലാവിഭൂഷിതഃ
ഏഴ് പ്രധാന കൂട്ടുകാരുടെ സേവനത്തോടും, വെള്ളയാമരകള് ചേര്ന്നും, കോടിക്കണക്കിന് കാമദേവന്മാരുടെ സൗന്ദര്യത്തോടും, വനമാല ധരിച്ചും അവന് ഉണ്ട്.
ദധാര ചക്രമതുലം കോടിസൂര്യസമപ്രഭമ് । ഗദാം കൌമോദകീം ശൂലമവ്യര്ഥം സംനിധായ ച
അവന് അതുല്യമായ, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശമുള്ള ചക്രവും, കൗമോദകി ഗദയും, പരാജയപ്പെടാത്ത ശൂലവും കൈവശം വച്ചു.
രഥമധ്യേ മഹാശങ്ഖം വിശ്വസംഹാരകാരണമ് । മഹാരഥാനാം ലക്ഷൈശ്ച രഥാനാം ച ത്രികോടിഭിഃ
രഥത്തിന്റെ നടുവില് ലോകവിളയത്തിനുള്ള കാരണം ആയ മഹാശംഖവും, ലക്ഷക്കണക്കിന് മഹാരഥങ്ങളും, മൂന്നുകോടി രഥങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്രികോടിഭിര്ഗജേന്ദ്രാണാം മല്ലാനാം ച ത്രികോടിമിഃ । ശതകോടിഭിരശ്വാനാം ചര്മിണാം തച്ചതുര്ഗുണൈഃ
മൂന്നുകോടി ഗജേന്ദ്രന്മാരും, മൂന്നുകോടി മല്ലന്മാരും, നൂറുകോടി കുതിരകളും, അതിനേക്കാള് നാലിരട്ടി രഥസാരഥികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഖഡ്ഗിനാം തത്സപ്തഗുണൈര്ദ്വിഗുണൈസ്തദ്ധനുഷ്മതാമ് । ഏഭിഃ സാര്ധ ച ത്വരിതമായയൌ ശോണിതം പുരമ്
കത്തികളുമായി ഏഴിരട്ടി ശക്തിയുള്ള വീരന്മാരെയും, അതിനേക്കാൾ ഇരട്ടിയുള്ള വില്ലാളികളെയും കൂട്ടി, അവൻ വേഗത്തിൽ ശോണിതപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
പരിതോ വേഷ്ടയാമാസ ലങ്കാം ദാശരഥിര്യഥാ । സഹസ്രതാലമാനാം ച ജ്വലദഗ്നിശിഖോജ്ജ്വലാമ്
ദശരഥപുത്രൻ ചെയ്തതുപോലെ, ചുറ്റും മുഴുവൻ ജ്വലിച്ച തീയുടെ ആയിരം താളമരം ഉയരമുള്ള ജ്വാലകളാൽ ലങ്കയെ വളഞ്ഞു.
ഊര്ധ്വേ ച പരിഖായുക്താം ദുര്ലങ്ധ്യാമസുരൈഃ സുരൈഃ । സ്വര്ഗഗങ്ഗാമ്ബുരാശീനാം സമൂഹൈര്വൃഷ്ടിഭിസ്തഥാ
മുകളിലേക്ക് കടക്കാൻ ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പ്രയാസമുള്ള കിണറുണ്ടായിരുന്നു; സ്വർഗ്ഗഗംഗയിലെയും സമുദ്രത്തിലെയും വെള്ളം പോലെ മേഘങ്ങൾ കനത്ത മഴ പെയ്യിച്ചു.
പക്ഷീന്ദ്രോ ഗരുഡഃ സാക്ഷാന്നിര്വാണം ച ചകാര സഃ । മണീന്ദ്രസാരനിര്മാണം പ്രാകാരാഭ്രംലിഹം പുരമ്
പക്ഷിരാജാവായ ഗരുഡൻ നേരിട്ട് അവിടെ മോക്ഷം നൽകി; വിലയേറിയ മാണിക്യങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കോട്ടമതിൽ മേഘങ്ങളെ തൊടുന്നത്ര ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നു.
ബഭഞ്ജ ലക്ഷം മല്ലാനാം ബലദേവശ്ച ലാങ്ഗലൈഃ । ഉദ്യാനാനാം ത്രിലക്ഷം ച ചകാരോത്പാടനം പ്രഭോ
ബലരാമൻ തന്റെ കാലപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ഒരു ലക്ഷം മല്ലന്മാരെ തകർത്തു; പ്രഭുവേ, മൂന്ന് ലക്ഷം തോട്ടങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി.
പ്രവിവേശ മഹാദ്വാരം ദ്വാരപാലാന്നിപത്യ ച । ഏവം ശ്രുത്വാ മഹാദേവശ്ചോവാച സുരസംസദി
വാതിൽക്കാവൽക്കാരെ വീഴ്ത്തി, അവൻ വലിയ കവാടം കടന്നു. ഇതറിഞ്ഞ മഹാദേവൻ ദേവസഭയിൽ പ്രസംഗിച്ചു.
പാര്വതീ ഭദ്രകാലീ ച സ്കന്ദം ഗണപതിം തഥാ । അഷ്ടൌ ച ഭൈരവാംശ്ചൈവ രുദ്രാശ്ച വീരഭദ്രകമ് മഹാകാലം നന്ദിനം ച സര്വാന്സേനാപതീന്നവ
പാർവതി, ഭദ്രകാളി, സ്കന്ദൻ, ഗണപതി, എട്ടു ഭൈരവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, വീരഭദ്രൻ, മഹാകാലൻ, നന്ദി, സൈന്യാധിപന്മാർ—എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച ഗോലോകനാഥോ ഭഗവാംശ്ചക്രപാണിഃ സമാഗതഃ । വിശ്വൌഘം ഭങ്ക്തുമീശോ യഃ ക്ഷണേന നഗരം ച കിമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗോലോകനാഥനും ചക്രധാരിയും എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ സകലലോകവും നഗരവും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ, പിന്നെ എന്ത്?
സര്വോപായൈശ്ച സര്വേ തേ ബാണം രക്ഷന്തു യത്നതഃ । ബാണോ ഗച്ഛതു സംഗ്രാമം സ്മൃത്വാ ലമ്ബോദരം പരമ്
എല്ലാവരും എല്ലാ വഴികളും ഉപയോഗിച്ച് ബാണനെ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കണം; ബാണൻ യുദ്ധത്തിലേക്ക് പോവട്ടെ, പരമനായ ലംബോദരനെ ഓർത്തുകൊണ്ട്.
ബാണസ്യ ദക്ഷിണോ സ്കന്ദഃ പുരതശ്ച ഗണേശ്വരഃ । വാമേ ച ഭൈരവാ രുദ്രാഃ സ്വയം നന്ദീ സഹാരഥഃ
ബാണന്റെ വലതുവശത്ത് സ്കന്ദൻ, മുന്നിൽ ഗണപതി, ഇടതുവശത്ത് ഭൈരവന്മാരും രുദ്രന്മാരും, കൂടെ രഥത്തിൽ നന്ദി തന്നെ.