മഹാദേവ ഉവാച ഗണേശ്വര മഹാഭാഗ ശ്രൂയതാം വചനം മമ । ഹിതം തഥ്യം നീതിസാരം പരിണാമസുഖാവഹമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗണപതിയേ, മഹാഭാഗവ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചുകേൾക്കൂ. ഇവ നന്മയുള്ളതും സത്യവുമാണ്, നയത്തിന്റെ സാരവും അവസാനം സന്തോഷം നൽകുന്നതുമാണ്.
അസംഖ്യവിശ്വസംഘം ച സര്വ കൃഷ്ണാത്മജം സുതമ് । കൃഷ്ണം ജാനീഹി യത്കാര്യം കാരണാനാം ച കാരണമ്
അസംഖ്യമായ ലോകങ്ങളുടെ കൂട്ടം ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനും, എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവരുടെ മകനുമായ കൃഷ്ണനെയാണ് നീ അറിയേണ്ടത്.
ബ്രഹ്മാദിതൃണപര്യന്തം ജഗത്മര്വ ഗണേശ്വര । നിബോധ സത്യം കൃഷ്ണം ച ഭഗവന്തം സനാതനമ്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ, ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാം കൃഷ്ണനാണ്, ഗണപതിയേ. അവൻ സത്യവും, ഭഗവാനും, ശാശ്വതനുമാണ്—ഇത് മനസ്സിലാക്കുക.
ഗോലോകേ ദ്വിഭുജം ശാന്തം രാധാകാന്തം മനോഹരമ് । ശിശുരൂപം ഗോപവേഷം ഗോപവേഷം പരിപൂര്ണതമം പ്രഭുമ്
ഗോലോകത്തിൽ, രാധയുടെ പ്രിയനായ മനോഹരൻ, ഇരുവശത്തും കൈകളോടെ, ശാന്തനായ ബാലരൂപത്തിൽ, ഗോപവേഷത്തിൽ, പൂർണ്ണമായ പ്രഭുവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഗോപീഭിര്ഗോപനികരൈഃ സഹിതം കാമധേനുഭിഃ । പുണ്യേ വൃന്ദാവനേ രമ്യേ സുന്ദരേ രാസമണ്ഡലേ
ഗോപികളും ഗോപബാലന്മാരും, ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുന്ന പശുക്കളും ഒത്തുചേർന്ന, വിശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ വൃന്ദാവനത്തിൽ, രസമണ്ഡലത്തിലെ സുന്ദരമായ ഇടത്തിൽ അവൻ ഉണ്ട്.
ചരന്തം മുരലീഹസ്തം ബ്രഹ്മേശശേഷവന്ദിതമ് । ശതശൃങ്ഗൈ ച ശൈലേശേ വടമൂലേ നിരാകുലേ
മുരളി കൈവശം വച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്ന അവനെ, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും ആരാധിക്കുന്നു. നൂറു കൊടുമുടികളുള്ള പർവതത്തിൽ, വടവൃക്ഷത്തിൻ കീഴിൽ, നിർമലമായ സ്ഥലത്ത് അവൻ ഉണ്ട്.
ഗോഷ്ഠേ ഭാണ്ഡീരനികടേ നിര്മലേ വിരജാതടേ । നവീനനീരദശ്യാമം ശോഭിതം പീതവാസസാ
ഗോശാലയിൽ, ഭാണ്ഡീരത്തിനടുത്ത്, വിശുദ്ധമായ വിരജാനദീതടത്തിൽ, പുതുതായി പെയ്ത മേഘംപോലെ കറുത്തവനും, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചവനുമാണ് അവൻ.
യഥാ നവം ഘനൌഘം ച സൌദാമിന്ഥാ വിരാജിതമ് । ആവിര്ഭാവശ്ച തേഷാം വൈ ഗോലോകേ രാസമണ്ഡലേ
പുതിയ മേഘക്കൂട്ടം മിന്നലാൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, ഗോലോകത്തിലെ രസമണ്ഡലത്തിൽ അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
താവന്തോ ഗോകുലേ രമ്യേ പുണ്യേ വൃന്ദാവനേ വനേ । സര്വേ ചാംശകലാഃ പുംസഃകൃഷ്ണസ്തു ഭഗവാന്സ്വയമ്
ഗോകുലത്തിലെ മനോഹരവും വിശുദ്ധവുമായ വൃന്ദാവനവനത്തിൽ അങ്ങനേറെ പേർ ഉണ്ട്. അവരൊക്കെയും പരമപുരുഷന്റെ അംശങ്ങളും ശക്തികളും ആണെങ്കിലും, കൃഷ്ണൻ മാത്രമാണ് ഭഗവാൻ സ്വയം.
പരിപൂര്ണതമഃ കാമോ ബ്രഹ്മശാപാത്സ്വവിസ്മൃതഃ । തസ്യ പുത്രോഽനിരുദ്ധശ്ച മഹാബലപരാക്രമഃ
സമ്പൂർണ്ണമായ കാമനായി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം സ്വയം മറന്നവനാണ് അവൻ. അവന്റെ മകനാണ് അനിരുദ്ധൻ—വലിയ ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ളവൻ.
മയാ പ്രസ്ഥാപിതഃ സ്കന്ദോ മഹായുദ്ധേ സുദാരുണേ । മൃതോ ബാണശ്ച സംഗ്രാമേ തേന സ്കന്ദേന രക്ഷിതഃ
ഞാൻ സ്കന്ദനെ അതി ഭയങ്കരമായ മഹായുദ്ധത്തിലേക്ക് അയച്ചു. ബാണൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു, പക്ഷേ ആ സ്കന്ദൻ അവനെ രക്ഷിച്ചു.
സ്കന്ദാനിരുദ്ധയോര്യുദ്ധേ സമത്വം തു ഗണേശ്വര । അഷ്ടൌ ച ഭൈരവാഃ സര്വേ രുദ്രാശ്ചൈകാദശൈവ തേ
സ്കന്ദനും അനിരുദ്ധനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ സമത്വം ഉണ്ടായിരുന്നു, ഗണപതിയേ. എട്ടു ഭൈരവന്മാരും പതിനൊന്നു രുദ്രന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഷ്ടൌ ച വസവശ്ചൈതേ ദേവാഃ ശക്രാദയസ്തഥാ । തഥൈവ ദ്വാദശാദിത്യാഃ സര്വേ ദൈത്യേശ്വരാസ്തഥാ
എട്ട് വസുക്കളും, ഇന്ദ്രന് തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരും, അതുപോലെ പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരും, എല്ലാ ദൈത്യാധിപന്മാരും കൂടിയാണു ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
ദേവാനാമഗ്രണീഃ സ്കന്ദോ ബാണശ്ച സഗണസ്തഥാ । സര്വേ തേ ചാനിരുദ്ധം ച സംഗ്രാമേ ജേതുമക്ഷമാഃ
ദേവന്മാരില് പ്രധാനനായ സ്കന്ദനും, ബാണനും അവന്റെ കൂട്ടുകാരും, അനിരുദ്ധനും — ഇവരൊക്കെയും യുദ്ധത്തില് അവനെ ജയിക്കാന് കഴിയില്ല.
അനിരുദ്ധഃ സ്വയം ബ്രഹ്മാ പ്രദ്യുമ്നഃ കാമ ഏവ ച । ബലദേവഃ സ്വയം ശേഷഃ കൃഷ്ണശ്ച പ്രകൃതേഃ പരഃ
അനിരുദ്ധന് തന്നെ ബ്രഹ്മാവാണ്, പ്രദ്യുമ്നന് കാമദേവനാണ്, ബാലദേവന് തന്നെ ശേഷനാണ്, കൃഷ്ണന് പ്രകൃതിക്ക് അതീതനാണ്.
ഏതത്തേ കഥിതം സര്വം ബാണം രക്ഷ ഗണേശ്വര । ഭവാഞ്ശുഭസ്വരൂപശ്ച വിഘ്നഖണ്ഡനകാരകഃ
ഇവയെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ബാണനെ സംരക്ഷിക്കണം, ഗണപതിയേ. നീ ശുഭസ്വരൂപനും വിഘ്നങ്ങളെ അകറ്റുന്നവനും ആണല്ലോ.
ആരാദായാസ്യതി ഹരിര്ഗൃഹീത്വാ ച സുദര്ശനമ് । അവ്യര്ഥമസ്ത്രപ്രവരം സൂര്യകോടിസമപ്രഭമ്
ഹരിയ്ക്ക് ഉടന് വരും; അവന് സുധര്ശനചക്രം കൈവശമാക്കി, പരമശക്തിയുള്ള, ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടാത്ത ആയുധം, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളത്.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ബാണയുദ്ധേ ശിവലമ്ബോദരസംo സപ്തദശാധികശാതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തില് നാരദന് പറഞ്ഞ ബാണയുദ്ധം, ശിവനും ലംബോദരനും ആശ്രയമായ അധ്യായം, എഴുപത്തിയേഴാമത് അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥാഷ്ടാദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ഗണേശം ബോധയിത്വാ തു ശംഭുരമ്യന്തരം യയൌ । തത്ര സിംഹാസനേ രമ്യേ ദുര്ഗാ ദുര്ഗതിനാശിനീ
ഇനി നൂറിനെട്ടാമത്തെ അധ്യായം. നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഗണപതിയെ ഉപദേശിച്ചശേഷം ശംഭു മറ്റൊരു മനോഹരമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ ദുര്ഗ്ഗ, ദുഃഖങ്ങളെ അകറ്റുന്നവള്, മനോഹരമായ സിംഹാസനത്തില് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു.
ഭൈരവീ ഭദ്രകാലീ ച ഉഗ്രചണ്ഡാ ച കോടരീ । താഃ സമുത്ഥായ സഹസാ പ്രണേമുര്ജഗദീശ്വമ്
ഭൈരവി, ഭദ്രകാളി, ഉഗ്രചണ്ഡ, കോട്ടരി — ഇവര് ഉടനടി എഴുന്നേറ്റ് ലോകനാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു.
തത്രാഽഽയയൌ ഗണേശശ്ച കാര്തികേയശ്ച വീര്യവാന് । ബാണശ്ച വീരഭദ്രശ്ച സ്വയം നന്ദീ സുനന്ദകഃ
അവിടെ ഗണപതിയും, വീര്യശാലിയായ കാര്ത്തികേയനും, ബാണനും, വീരഭദ്രനും, സ്വയം നന്ദിയും, സുനന്ദകനുമാണ് എത്തിയത്.
മഹാകാലോ മഹാമന്ത്രീ ഹ്യഥാഷ്ടൌം ഭൈരവാസ്തഥാ । സിദ്ധേന്ദ്രാശ്ചാപി യോഗീന്ദ്രാ രുദ്രാശ്ചൈകാദശൈവ തേ
മഹാകാലനും മഹാമന്ത്രിയും, എട്ട് ഭൈരവന്മാരും, സിദ്ധേന്ദ്രന്മാരും യോഗീശ്വരന്മാരും പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര മണിഭദ്രഃ സമായയൌ । സിഹദ്വാരേ സ്വയം ദ്വാരീ തഭീശ്വരമുവാച സഃ
അവിടെ അതിനിടയില് മണിഭദ്രന് എത്തി; സിംഹദ്വാരത്തില് സ്വയം കാവല് നിന്നു, അവന് ഭീശ്വരനോട് പറഞ്ഞു.
മണിഭദ്ര ഉവാച അസംഖ്യാനി ച സൈന്യാനി യാദവാനാം മഹേശ്വര । ബലദേവശ്ച പ്രദ്യുമ്നഃ സാമ്ബശ്ച സാത്യകിസ്തഥാ
മണിഭദ്രന് പറഞ്ഞു: മഹേശ്വരനേ, യാദവരുടെ അനേകം സൈന്യങ്ങളും, ബാലദേവനും, പ്രദ്യുമ്നനും, സാംബനും, സത്യകിയും ഇവിടെയുണ്ട്.
രാജാ മഹോഗ്രസേനശ്ച ഭീമശ്ച സ്വയമര്ജുനഃ । അക്രൂനശ്ചോദ്യവശ്ചൈവ ജയന്തഃ ശക്രനന്ദനഃ
രാജാവ് മഹോഗ്രസേനനും, ഭീമനും, അര്ജ്ജുനന് തന്നെ, അക്രൂരനും, ഉദ്ദവനും, ഇന്ദ്രപുത്രനായ ജയന്തനും ഇവിടെയുണ്ട്.
രത്നേനദ്രസാരനിര്മാണരഥേന്ദ്രേ സുമനോഹരേ । വിധേര്വിധാതാ ഭഗവാഞ്ഛ്രീകൃഷ്ണഃ പരമേശ്വരഃ
മൂല്യവത്തായ രത്നങ്ങളാല് നിര്മ്മിച്ച അതിമനോഹരമായ രഥത്തില് ഭഗവാന് കൃഷ്ണന്, പരമേശ്വരനും വിധിയുടെ കര്ത്താവുമാണ്, ഇരിക്കുന്നു.
സപ്തഭിഃ പാര്ഷദൈഗോംപൈഃ സേവിതഃ ശ്വേതയാമരൈഃ । കന്ദര്പകോടിലീലാഭോ വനമാലാവിഭൂഷിതഃ
ഏഴ് പ്രധാന കൂട്ടുകാരുടെ സേവനത്തോടും, വെള്ളയാമരകള് ചേര്ന്നും, കോടിക്കണക്കിന് കാമദേവന്മാരുടെ സൗന്ദര്യത്തോടും, വനമാല ധരിച്ചും അവന് ഉണ്ട്.
ദധാര ചക്രമതുലം കോടിസൂര്യസമപ്രഭമ് । ഗദാം കൌമോദകീം ശൂലമവ്യര്ഥം സംനിധായ ച
അവന് അതുല്യമായ, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശമുള്ള ചക്രവും, കൗമോദകി ഗദയും, പരാജയപ്പെടാത്ത ശൂലവും കൈവശം വച്ചു.
രഥമധ്യേ മഹാശങ്ഖം വിശ്വസംഹാരകാരണമ് । മഹാരഥാനാം ലക്ഷൈശ്ച രഥാനാം ച ത്രികോടിഭിഃ
രഥത്തിന്റെ നടുവില് ലോകവിളയത്തിനുള്ള കാരണം ആയ മഹാശംഖവും, ലക്ഷക്കണക്കിന് മഹാരഥങ്ങളും, മൂന്നുകോടി രഥങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്രികോടിഭിര്ഗജേന്ദ്രാണാം മല്ലാനാം ച ത്രികോടിമിഃ । ശതകോടിഭിരശ്വാനാം ചര്മിണാം തച്ചതുര്ഗുണൈഃ
മൂന്നുകോടി ഗജേന്ദ്രന്മാരും, മൂന്നുകോടി മല്ലന്മാരും, നൂറുകോടി കുതിരകളും, അതിനേക്കാള് നാലിരട്ടി രഥസാരഥികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.