ശ്രീരാമേണ ഹതൌ തൌ ദ്വൌ ശേഷജന്മ കലൌ തയോഃ । ശ്രീകൃഷ്ണേന ഹതൌ തൌ ദ്വൌ ധര്മപുത്രാവുഭൌ തഥാ
അവരെ ഇരുവരെയും ശ്രീരാമൻ വധിച്ചു; കലിയുഗത്തിൽ, അവസാന ജന്മത്തിൽ, അവരെ ധർമ്മപുത്രന്മാരായി ശ്രീകൃഷ്ണൻ വധിച്ചു.
ജരാസംധശ്ച ശാല്വശ്ച ദുരാത്മാ കംസ ഏവ ച । പ്രാക്തനാത്തസ്യ വധ്യാസ്തേ ഭുവോ ഭാരജിഹീര്ഷയാ
ജരാസന്ധനും ശാൽവനും ദുഷ്ടനായ കംസനും—ഇവരെല്ലാം ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ അവന്റെ കയ്യാൽ കൊല്ലപ്പെടേണ്ടവരായിരുന്നു.
മാംധാതുഃ സുതമധ്യേ ച യവനശ്ചാപി പ്രാക്തനാത് । ലക്ഷ്മീശ്വരസ്യ കൃഷ്ണസ്യ ധനേന കിം പ്രയോജനമാ
മാംധാതുവിന്റെ മക്കളിൽ യവനനും മുൻകർമ്മഫലത്താൽ ജനിച്ചു; ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥനായ കൃഷ്ണനു സമ്പത്തിനോട് എന്ത് ആവശ്യം?
പ്രതിജ്ഞയാ ച സത്യായാഃ പുണ്യകവ്രതകാരണാത് । പാരിജാതം സമനീയ ചകാര സ്വാത്മനോ വ്രതമ്
സത്യപ്രതിജ്ഞ പാലിക്കാനും പുണ്യവ്രതം നിവർത്തിക്കാനുമായി, അവൻ പാർിജാതവൃക്ഷം കൊണ്ടുവന്ന് തനിക്കു വേണ്ടിയുള്ള വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
സ്വയം ജാമ്ബവതീ ദേവീ ദുര്ഗാംശാ ഭല്ലുകാത്മജാ । പാണിം ജഗ്രാഹ തസ്യാശ്ച തപസാ ഭാരതേ ഹരിഃ
ദുര്ഗ്ഗയുടെ അംശമായ, ഭല്ലൂകരാജാവിന്റെ മകളായ ജാംബവതിയും, ഭാരതത്തിൽ തൻറെ തപസ്സിലൂടെ ഹരിയുടെ ഭാര്യയായി.
കുന്ത്യാശ്ച ക്ഷേത്രജാഃ പുത്രാഃ കേവലം ഭര്തുരാജ്ഞയാ । കലൌ നിഷിദ്ധം ത്രിയുഗേ പ്രസിദ്ധം പലപൈതൃകമ്
കുന്തിയുടെ പുത്രന്മാർ ദേവന്മാരുടെ വിത്തിൽ ജനിച്ചവർ, ഭർത്താവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാത്രം; കലിയുഗത്തിൽ ഇത് നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു, എന്നാൽ മുൻ മൂന്നു യുഗങ്ങളിൽ ഇത് നിയമം എന്നറിയപ്പെട്ടു.
യുധിഷ്ഠിരോ ധര്മപുത്രോ ഭീമശ്ച പവനാത്മജഃ । മഹേന്ദ്രപുത്രോ ധര്മിഷ്ഠഃ ഫാല്ഗുനോ വിജയീ ഭുവി
യുധിഷ്ഠിരൻ ധർമ്മപുത്രൻ; ഭീമൻ വായുവിന്റെ മകൻ; ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഇന്ദ്രപുത്രൻ; ഫാൽഗുനൻ ഭൂമിയിൽ വിജയി.
യസ്മൈ പാശുപതം ശംഭുഃ പ്രദദൌ ച സ്വയം പുരാ । അശ്വമേധം ഗവാലമ്ഭം സംന്യാസം പലപൈതൃകമ്
ആർക്കു ശംഭു നേരിട്ട് പാശുപതാസ്ത്രവും, അശ്വമേധവും, പശുവെടുപ്പും, സന്ന്യാസവും, നിയമം എന്ന ആചാരവും നൽകിയതോ.
ദേവരേണ സുതോത്പത്തിം കലൌ പഞ്ച വിവര്ജയേത് । ദ്രൌപദ്യാഃ പഞ്ച ഭര്താരഃ ശംകരസ്യ വരേണ ച
കലിയുഗത്തിൽ സഹോദരഭർത്താവിലൂടെ സന്താനോത്പാദനം ഒഴിവാക്കണം; ദ്രൗപദിക്ക് അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാർ ശങ്കരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ലഭിച്ചു.
ബലദേവഃ പുഷ്പമധു പൂതം പിബതി നിത്യശഃ । ചകാര യമുനാഹ്വാനം സ്നാനാര്ഥം ധാര്മികഃ ശുചിഃ
ബലരാമൻ എപ്പോഴും വിശുദ്ധനും ധാർമ്മികനും ആയിരുന്നു; പൂവിന്റെ മധുരസവും തേനും ശുദ്ധമായി പാനം ചെയ്തു, യമുനയെ കുളിക്കാനായി വിളിച്ചു.
സുഭദ്രാം ച ദദൌ കൃഷ്ണഃ ഫാല്ഗുനായ മഹാത്മനേ । കന്യകാം മാതുലാനാം ച ദാക്ഷിണാത്യഃ പരിഗ്രഹഃ
കൃഷ്ണൻ സുഭദ്രയെ മഹാത്മാവായ അർജുനനു നൽകി. അവരുടെ അമ്മാവന്മാരുടെ പുത്രിമാരെ ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ളവർ വിവാഹം ചെയ്തു.
ദേശേഷ്വന്യേഷു ദോഷോഽയമിത്യാഹ കമലോദ്ഭവഃ
മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇതൊരു ദോഷമാണെന്ന് കമലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാ പറഞ്ഞു.
അഥ ഷോഡശാധികശതതമോഽധ്യായഃ ബാണ ഉവാച അനിരുദ്ധ ബുധോഽസി ത്വം ത്വയോക്തം സത്യമേവ ച । ശംഭുനാ ചൈവമുക്തം ച സര്വം ബുദ്ധം സ്വചേതസാ
അനിരുദ്ധൻ പറഞ്ഞു: അനിരുദ്ധാ, നീ ബുദ്ധിമാനാണ്, നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. ശംഭു പറഞ്ഞതെല്ലാം എന്റെ മനസ്സിൽ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.
ത്വയോക്തം ശംകരവരാത്പഞ്ചാനാം സ്വാമിനാം പ്രിയാ । ദ്രൌപദീ ച മഹാഭാഗാ തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
നീ ശങ്കരൻ നൽകിയ അനുഗ്രഹം, അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാരുടെ പ്രിയയായ ദ്രൗപദി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. അതെല്ലാം ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
ശമ്ബരേണ ഹൃതാ പൂര്വ തവ മാതാ കഥം രതിഃ । ദേവൈരപി കഥം ദത്താ ദേവാസ്തേന ജിതാ കഥമ്
നിന്റെ അമ്മയായ രതി മുമ്പ് ശംഭരൻ എങ്ങനെ കൊണ്ടുപോയി? ദേവന്മാർ അവളെ എങ്ങനെ നൽകി? ദേവന്മാരെ അവൻ എങ്ങനെ ജയിച്ചു?
അനിരുദ്ധ ഉവാച ഏകദാ രഘുനാഥശ്ച സീതയാ ലക്ഷ്മണോ ച । സ്നാതഃ സരസി തത്രസ്ഥോ രമ്യേ പഞ്ചവടീതടേ
അനിരുദ്ധൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ രഘുനാഥൻ സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ, അഴകുള്ള പഞ്ചവടി തീരത്ത് കുളിച്ച് അവിടെ തന്നെ നിന്നു.
ഉവാച സീതാ ഹേമന്തേ ജലം സുസ്വാദു നിര്മലമ് । തഥാഽന്നം വ്യഞ്ജനം രമ്യം സര്വം വസ്തു സുശീതലമ്
ശീതകാലത്ത് സീത പറഞ്ഞു: വെള്ളം വളരെ മധുരവും ശുദ്ധവുമാണ്. അങ്ങനെ തന്നെ ഭക്ഷണവും വിഭവങ്ങളും എല്ലാം മനോഹരവും തണുപ്പുള്ളതുമാണ്.
ഫലാവബചയനം ചക്രേ സീതായൈ പ്രദദൌ മുദാ । തതോ ദദൌ ലക്ഷ്മണായ പശ്ചാദ്ഭങ്ക്തേ സ്വയം പ്രഭുഃ
അവൻ സീതയ്ക്കായി പഴങ്ങൾ ചൂണ്ടി സന്തോഷത്തോടെ അവളെ നൽകി. പിന്നെ ലക്ഷ്മണനു നൽകി, പിന്നിട് പ്രഭു സ്വയം ഭക്ഷിച്ചു.
ലക്ഷ്മണസ്തദ്ഗൃഹീത്വാ ച നൈവ ഭുങ്ക്തേ ഫലം ജലമ് । മേഘനാദവധാര്ഥം ച സീതോദ്ധാരണകാരണാത്
ലക്ഷ്മണൻ അവയൊക്കെ വാങ്ങിയെങ്കിലും പഴവും വെള്ളവും കഴിച്ചില്ല. മേഘനാദനെ കൊല്ലാനും സീതയെ രക്ഷിക്കാനുമാണ് അതിന്റെ കാരണം.
നിദ്രാം ന യാതി നോ ഭുങ്ക്തേ വര്ഷാണാം ച ചതുര്ദശ । യ ഏവം പുരുഷോ യോഗീ തദ്വധ്യോ രാവണത്മജഃ
പതിനാലു വർഷം ലക്ഷ്മണൻ ഉറങ്ങുകയോ ഭക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്തില്ല. രാവണന്റെ മകനെയും രക്ഷിക്കാനുമുള്ള യോഗി മാത്രമാണ് അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നത്.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാമം ദ്രഷ്ടും കമലലോചനമ് । വഹനിസ്തത്ര സമായാതോ ദ്വിജരൂപീ കൃപാനിധിഃ ഭവിഷ്യത്കഥയാമാമ ശ്രുതികൌടപരം വചഃ
അപ്പോൾ, കമലനേത്രനായ രാമനെ കാണാൻ, അഗ്നി ബ്രാഹ്മണ രൂപത്തിൽ അവിടെ എത്തി. ഭാവി സംഭവങ്ങളും വേദങ്ങൾക്ക് അതീതമായ വാക്കുകളും പറയാനായിരുന്നു അവൻ.
വഹ്നിരുവാച ശൃണു രാമ മഹാഭാഗ സീതാസംഗോപനം കുരു । സപ്താഹാഭ്യന്തരേ ചൈവ രാവണോ ദുഷ്ടരാക്ഷസഃ
അഗ്നി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗനായ രാമാ, കേൾക്കൂ. സീതയെ ഒളിപ്പിക്കണം. ഏഴു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ദുഷ്ടനായ രാക്ഷസൻ രാവണൻ വരും.
ദുര്നിവാര്യഃ പ്രാക്തനേന ജാനകീം ച ഹരിഷ്യതി । വിധാത്രാ ലിഖിതം കര്മ പ്രാക്തംനം കേന വാര്യതേ
മുന്നേ നിർണ്ണയിച്ച വിധിയുടെ ശക്തിയാൽ അവൻ ജാനകിയെ അപഹരിക്കും. സ്രഷ്ടാവു എഴുതിയ വിധിയെ ആരും തടയാൻ കഴിയില്ല.
വേദൈശ്ചതുര്ഭിഃ കഥിതം ന ച ദൈവാത്പരം വരമ്
നാലു വേദങ്ങളും പറയുന്നു: വിധിക്ക് മുകളിൽ മറ്റൊന്നുമില്ല.
രാമ ഉവാച സീതാം ഗൃഹീത്വാ ത്വം ഗച്ഛ ച്ഛായാഽത്രൈവ തു തിഷ്ഠതു । കലത്രവര്ജനം കര്മ സര്വേഷാം ച ജുഗുപ്സിതമ്
രാമൻ പറഞ്ഞു: സീതയെ നീ കൊണ്ടുപോകൂ, അവളുടെ നിഴൽ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ. ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് എല്ലാവർക്കും അപമാനകരമാണ്.
സീതാം ഗൃഹീത്വാ പ്രയയൌ രുദതീം ച ഹുതാശനഃ । സീതയാ സദൃശീ ഛായാ തസ്ഥൌ ശ്രീരാമസംനിധൌ
അഗ്നി കരയുന്ന സീതയെ എടുത്ത് പോയി. സീതയെപ്പോലെയുള്ള ഒരു നിഴൽ ശ്രീരാമന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
സാ ച ച്ഛായാ ഹൃതാ പൂര്വ രാവണേനാവലീലയാ । സമുദ്ദധാര താം രാമോ നിഹത്യ തം സബാന്ധവമ്
ആ നിഴലെയാണ് മുമ്പ് രാവണൻ മായയാൽ അപഹരിച്ചത്. പിന്നീട് രാമൻ അവനും ബന്ധുക്കളും കൊല്ലുമ്പോൾ ആ നിഴലിനെ രക്ഷിച്ചു.
വഹ്നൌ പരീക്ഷാകാലേ ച ച്ഛായാ വഹ്നൌ വിവേശ സാ । അഗ്നിശ്ഛായാം ച സംരക്ഷ്യ ദദൌ രാമായ ജാനകീമ്
അഗ്നിപരീക്ഷയുടെ സമയത്ത് ആ നിഴൽ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അഗ്നി ആ നിഴലിനെ സംരക്ഷിച്ച് ജാനകിയെ രാമനു തിരികെ നൽകി.
രാമസ്താം ച ഗൃഹീത്വാ ച പ്രയയൌ സ്വാശ്രമം മുദാ । ഛായാ തസ്ഥൌ വഹ്നിപാര്ശ്വേ ഹൃദയേന വിദൂയതാ
രാമൻ അവളെ എടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. ഛായാ അഗ്നിയുടെ അരികിൽ നിന്നു, ഹൃദയം ദു:ഖത്തിൽ പിളർന്നുപോയി.
സാ ച ച്ഛായാ തപശ്ചക്രേ നാരായണസരോവരേ । തപശ്ചകാര ദിവ്യം ച ശാതവര്ഷം ച ശൂലിനഃ
അവൾ, അഥവാ ഛായാ, നാരായണസരസ്സിൽ കഠിനതപം ചെയ്തു. ശിവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ അവൾ നൂറുവർഷം ദിവ്യമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.