ദ്രോണഃ പ്രജാപതിഃ ശ്രേഷ്ഠാ ധരാ തസ്യ പ്രിയാ സതീ । പുത്രം ച തപസാ ലേഭേ പരമാത്മാനമീശ്വരമ്
ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രജാപതി ദ്രോണനും, അവൻ്റെ പ്രിയയായ ധരയും, കഠിനതപസ്സിലൂടെ പരമാത്മാവായ ഈശ്വരനായ പുത്രനെ ലഭിച്ചു.
ദ്രോണോ നന്ദോ വൈശ്യരാജോ യശോദാ സാ ധരാ സതീ । വൃഷഭാനസുതാ രാധാ സുദാമ്നഃ ശാപകാരണാത്
ദ്രോണൻ വൈശ്യരാജാവായ നന്ദനായി; യശോദയാണ് ധര, സതിയായ ഭാര്യ. വൃഷഭാനുവിന്റെ മകളായ രാധ Sudാമയുടെ ശാപഫലമായി.
ത്രിംശത്കോടിം ച ഗോപീനാം ഗൃഹീത്വാ ഭര്തുരാജ്ഞയാ । പുണ്യം ച ഭാരതം ക്ഷേത്രം ഗോലോകാദാജഗാമസാ
ഭർത്താവിൻ്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മുപ്പത് കോടി ഗോപികളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, അവൾ ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിലേക്ക് എത്തി.
താഭിഃ സാര്ധ സ രേമേ ച സ്വപത്നീഭിര്മുദാഽന്വിതഃ । പാണിം ജഗ്രാഹ രാധായാഃ സ്വയം ബ്രഹ്മാ പുരോഹിതഃ
അവരെ കൂടെക്കൊണ്ട്, സ്വന്തം ഭാര്യമാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം സുഖിച്ചു; ബ്രഹ്മാവു തന്നെ പുരോഹിതനായി രാധയുടെ കൈ പിടിച്ചു.
ഗോപകോടിശ്ച ഗോലോകാദാജഗാമ് മൃദാഽന്വിതാ । തേജസാ ഹരിതുല്യാസ്തേ പാര്ഷദപ്രവരാ ഹരേഃ
ഒരു കോടി ഗോപന്മാർ മണ്ണോടൊപ്പം ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്നു; അവർ ഹരിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവരും, ഹരിയുടെ പ്രധാന അനുയായികളും ആയിരുന്നു.
ഗോരക്ഷണം ഹരേരേവ ഗോപവേഷസ്യ ചാഽഽത്മനഃ । ഗോപാനാം ശിശുരക്ഷാര്ഥം മായേശസ്യാപി മായയാ
പശുക്കളുടെ സംരക്ഷണം ഹരിക്കു തന്നെ ബാധ്യതയാണ്, അവൻ തന്നെ ഗോപരൂപം ധരിച്ചു; ഗോപമക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ മായേശനും തൻ്റെ മായ ഉപയോഗിച്ചു.
പൂതനാ ബലികന്യാ ച ഭഗിനീ ച തവാസുര । ദൃഷ്ട്വാ ച വാമനം വിന്ധ്യാ ചകാര പുത്രമാനസമ്
പൂതന, ബലിയുടെ മകളും, നിന്റെ സഹോദരിയും ആയ അസുരാ, വാമനനെ വിന്ദ്യയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, മകനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ തോന്നി.
ഏവംഭൂതോ യദി മമ പുത്രോ ഭവതി സാംപ്രതമ് । സ്തനം ദദാമി തനയം കൃത്വാ വക്ഷസി സുന്ദരമ്
ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു മകൻ എനിക്ക് ഇപ്പോൾ ലഭിച്ചാൽ, ഞാൻ എന്റെ മാരിൽ ആ കുഞ്ഞിനെ വെച്ച്, എന്റെ മുല നൽകും.
തസ്യാഃപൂര്ണം മാനസം ച ചകാര ഭഗവാന്പ്രഭുഃ । സ്തനം ദത്ത്വാ ച ഗോലോകം യയൌ സാ രത്നയാനതഃ
ഭഗവാൻ അവളുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം പൂർണ്ണമാക്കി; മുല നൽകിക്കൊടുത്ത ശേഷം, അവൾ രത്നയാനത്തിൽ ആദരവോടെ ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
കുബ്ജാ സാ ഭഗിനീ പൂര്വം രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ । ശ്രീരാമം ചകമേ കാമാന്നാമ്നാ ശൂര്പണഖാ സതീ
കുബ്ജ എന്ന ആ കുനിയുള്ള സ്ത്രീ, മുമ്പ് ദുഷ്ടനായ രാവണന്റെ സഹോദരിയായിരുന്നു; കാമത്താൽ, ശൂർപണഖ എന്ന പേരിൽ, അവൾ ശ്രീരാമനെ ആഗ്രഹിച്ചു.
നാസാം ചിച്ഛേദ തസ്യാശ്ച ലക്ഷ്മണോ ധാര്മികേശ്വരഃ । തപസാ ച വരം ലേഭേ ബ്രഹ്മണഃ പ്രിയമീശ്വരമ്
ധർമ്മനാഥനായ ലക്ഷ്മണൻ അവളുടെ മൂക്ക് വെട്ടി; കഠിനതപസ്സിലൂടെ അവൾ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പ്രിയമായ ഈശ്വരനെ വരമായി നേടി.
തേന പുണ്യേന തംലബ്ധ്വാ ഗോലോകം സാ ജഗാമ ഹ । ഗോപീ ബഭൂവ ഗോലോകേ കൃഷ്ണസ്യാഽഽലിങ്ഗനേന ച
ആ പുണ്യഫലത്തിൽ അവൾ ഗോലോകം പ്രാപിച്ചു; അവിടെ കൃഷ്ണന്റെ ആലിംഗനത്തിലൂടെ അവൾ ഒരു ഗോപിയായി ജനിച്ചു.
നരകോ ഹരിവധ്യശ്ച സ്വപൂര്വപ്രാക്തനേന ച । പാണിം ജഗ്രാഹ കന്യാനാം സാക്ഷിണൌ ശശിഭാസ്കരൌ
നരകനും ഹരിവധ്യനും തങ്ങളുടെ പഴയ കർമ്മഫലത്താൽ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും സാക്ഷികളായി, പെൺകുട്ടികളുടെ കൈ പിടിച്ചു വിവാഹം കഴിച്ചു.
ഭീഷ്മകന്യാ മഹാലക്ഷ്മീഃ ശീകൃഷ്ണസ്യ പ്രിയാ സതീ । വൈകുണ്ഠാദാഗതാ സാധ്വീ ബ്രഹ്മണോഽനൃമതേന ച
ഭീഷ്മകന്റെ മകൾ മഹാലക്ഷ്മി, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രിയയും വിശുദ്ധയായ ഭാര്യയും, വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഭൂമിയിൽ എത്തി.
സത്രാജിതസ്യ കന്യാ സാ സത്യഭാമാ വസുംധര । ദദൌ കൃഷ്ണായ രാജാ സ തം മണിം യൌതുകേന ച
സത്രാജിതിന്റെ മകൾ സത്യഭാമ, ഭൂമിദേവി, രാജാവ് ആ മാണിക്യത്തോടൊപ്പം കന്യാദാനമായി കൃഷ്ണനു നൽകി.
ഭുവോ ഭാരാവതരണഹേതുനാ ഗമനം ഹരേഃ । സംജഹാര ഭുവോ ഭാരം കുരുപാണ്ഡവയുദ്ധതഃ
ഭൂഭാരമൊഴിക്കാനായി ഹരി ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു; കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും യുദ്ധത്തിലൂടെ ഭൂമിയിലെ ഭാരം നീക്കി.
ശിശുപാലോ ദന്തവക്ത്രോ ജയോ വിജയ ഏവ ച । ദ്വാരിണൌ ദ്വാരഷട്കേ ച വൈകുണ്ഠേ ശ്രീഹരേരപി
ശിശുപാലനും ദന്തവക്രനും ജയയും വിജയയും—ഇവരിൽ രണ്ട് പേർ ശ്രീഹരിയുടെ വൈകുണ്ഠദ്വാരങ്ങളിൽ ദ്വാരപാലകരായിരുന്നു.
കുമാരശാപാത്പതിതൌ പ്രാപ്യ ജന്മത്രയം ധ്രുവമ് । ഹിരണ്യകശിപുശ്ചൈവ തവൈവ പൂര്വപൂരുഷഃ
കുമാരന്റെ ശാപം മൂലം അവർ ഉറപ്പായും മൂന്നു ജന്മങ്ങൾ നേടി; ഹിരണ്യകശിപു നിന്റെ തന്നെ മുൻപൂർവ്വികനായിരുന്നു.
തസ്യ ഭ്രാതാ ഹിരണ്യാക്ഷസ്തേനൈവ വരുണോ ജിതഃ । ഹരിര്നൃസിംഹരൂപേണ തം ജഘാനാവലീലയാ
അവന്റെ സഹോദരൻ ഹിരണ്യാക്ഷൻ, വരുൺനെ ജയിച്ചവൻ, ഹരി നരസിംഹരൂപത്തിൽ കളിയോടെ വധിച്ചു.
സൂകരേണ ഹതോഽന്യശ്ച പൂര്വജന്മകഥാം ശൃണു । ദ്വിതീയേ ജന്മനി പുരാ രാവണഃ കുമ്ഭകര്ണകഃ
മറ്റൊരാൾ വരാഹരൂപത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; അവരുടെ മുൻജന്മകഥ കേൾക്കു: രണ്ടാമത്തെ ജന്മത്തിൽ അവർ രാവണനും കുംഭകർണ്ണനും ആയിരുന്നു.
ശ്രീരാമേണ ഹതൌ തൌ ദ്വൌ ശേഷജന്മ കലൌ തയോഃ । ശ്രീകൃഷ്ണേന ഹതൌ തൌ ദ്വൌ ധര്മപുത്രാവുഭൌ തഥാ
അവരെ ഇരുവരെയും ശ്രീരാമൻ വധിച്ചു; കലിയുഗത്തിൽ, അവസാന ജന്മത്തിൽ, അവരെ ധർമ്മപുത്രന്മാരായി ശ്രീകൃഷ്ണൻ വധിച്ചു.
ജരാസംധശ്ച ശാല്വശ്ച ദുരാത്മാ കംസ ഏവ ച । പ്രാക്തനാത്തസ്യ വധ്യാസ്തേ ഭുവോ ഭാരജിഹീര്ഷയാ
ജരാസന്ധനും ശാൽവനും ദുഷ്ടനായ കംസനും—ഇവരെല്ലാം ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ അവന്റെ കയ്യാൽ കൊല്ലപ്പെടേണ്ടവരായിരുന്നു.
മാംധാതുഃ സുതമധ്യേ ച യവനശ്ചാപി പ്രാക്തനാത് । ലക്ഷ്മീശ്വരസ്യ കൃഷ്ണസ്യ ധനേന കിം പ്രയോജനമാ
മാംധാതുവിന്റെ മക്കളിൽ യവനനും മുൻകർമ്മഫലത്താൽ ജനിച്ചു; ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥനായ കൃഷ്ണനു സമ്പത്തിനോട് എന്ത് ആവശ്യം?
പ്രതിജ്ഞയാ ച സത്യായാഃ പുണ്യകവ്രതകാരണാത് । പാരിജാതം സമനീയ ചകാര സ്വാത്മനോ വ്രതമ്
സത്യപ്രതിജ്ഞ പാലിക്കാനും പുണ്യവ്രതം നിവർത്തിക്കാനുമായി, അവൻ പാർിജാതവൃക്ഷം കൊണ്ടുവന്ന് തനിക്കു വേണ്ടിയുള്ള വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
സ്വയം ജാമ്ബവതീ ദേവീ ദുര്ഗാംശാ ഭല്ലുകാത്മജാ । പാണിം ജഗ്രാഹ തസ്യാശ്ച തപസാ ഭാരതേ ഹരിഃ
ദുര്ഗ്ഗയുടെ അംശമായ, ഭല്ലൂകരാജാവിന്റെ മകളായ ജാംബവതിയും, ഭാരതത്തിൽ തൻറെ തപസ്സിലൂടെ ഹരിയുടെ ഭാര്യയായി.
കുന്ത്യാശ്ച ക്ഷേത്രജാഃ പുത്രാഃ കേവലം ഭര്തുരാജ്ഞയാ । കലൌ നിഷിദ്ധം ത്രിയുഗേ പ്രസിദ്ധം പലപൈതൃകമ്
കുന്തിയുടെ പുത്രന്മാർ ദേവന്മാരുടെ വിത്തിൽ ജനിച്ചവർ, ഭർത്താവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാത്രം; കലിയുഗത്തിൽ ഇത് നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു, എന്നാൽ മുൻ മൂന്നു യുഗങ്ങളിൽ ഇത് നിയമം എന്നറിയപ്പെട്ടു.
യുധിഷ്ഠിരോ ധര്മപുത്രോ ഭീമശ്ച പവനാത്മജഃ । മഹേന്ദ്രപുത്രോ ധര്മിഷ്ഠഃ ഫാല്ഗുനോ വിജയീ ഭുവി
യുധിഷ്ഠിരൻ ധർമ്മപുത്രൻ; ഭീമൻ വായുവിന്റെ മകൻ; ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഇന്ദ്രപുത്രൻ; ഫാൽഗുനൻ ഭൂമിയിൽ വിജയി.
യസ്മൈ പാശുപതം ശംഭുഃ പ്രദദൌ ച സ്വയം പുരാ । അശ്വമേധം ഗവാലമ്ഭം സംന്യാസം പലപൈതൃകമ്
ആർക്കു ശംഭു നേരിട്ട് പാശുപതാസ്ത്രവും, അശ്വമേധവും, പശുവെടുപ്പും, സന്ന്യാസവും, നിയമം എന്ന ആചാരവും നൽകിയതോ.
ദേവരേണ സുതോത്പത്തിം കലൌ പഞ്ച വിവര്ജയേത് । ദ്രൌപദ്യാഃ പഞ്ച ഭര്താരഃ ശംകരസ്യ വരേണ ച
കലിയുഗത്തിൽ സഹോദരഭർത്താവിലൂടെ സന്താനോത്പാദനം ഒഴിവാക്കണം; ദ്രൗപദിക്ക് അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാർ ശങ്കരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ലഭിച്ചു.
ബലദേവഃ പുഷ്പമധു പൂതം പിബതി നിത്യശഃ । ചകാര യമുനാഹ്വാനം സ്നാനാര്ഥം ധാര്മികഃ ശുചിഃ
ബലരാമൻ എപ്പോഴും വിശുദ്ധനും ധാർമ്മികനും ആയിരുന്നു; പൂവിന്റെ മധുരസവും തേനും ശുദ്ധമായി പാനം ചെയ്തു, യമുനയെ കുളിക്കാനായി വിളിച്ചു.