ബാണ ഉവാച ശൃണു മാതഃ പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു താത മഹേശ്വര । ശൃണു ഭ്രാതര്ഗണപതേ ശൃണു ഭ്രാതശ്ച കാര്തിക
ബാണൻ പറഞ്ഞു: അമ്മേ, ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ; അച്ഛൻ മഹേശ്വരാ, കേൾക്കൂ; സഹോദരൻ ഗണപതേ, കേൾക്കൂ; സഹോദരൻ കാർത്തികേയാ, കേൾക്കൂ.
ശുഭശുഭം പ്രാക്തനേന പ്രാണിനാം കര്മിണാം തഥാ । കൃതകര്മാതിരിക്തം ച കാര്യ കേഷാം ച വര്തതേ
ജീവികൾക്കു നേരെ വരുന്ന നല്ലതും ചീത്തയും മുൻപുണ്ടായ കർമ്മഫലമാണ്; ചെയ്തതിനു പുറമേ, ചിലർക്കു ചെയ്യാനുള്ളത് ശേഷിക്കുന്നു.
നാപ്രാപ്തകാലോ മ്രിയതേ വിദ്ധഃ ശരശതൈരപി । തൃണാഗ്രേണാപി സംസ്പൃഷ്ടഃ പ്രാപ്തകാലോ ന ജീവതി
സമയമെത്താതെ, നൂറു അമ്പുകൾകൊണ്ടു തുളച്ചാലും മരണം സംഭവിക്കില്ല; പക്ഷേ സമയമെത്തുമ്പോൾ, പുല്ലിന്റെ അറ്റം തൊട്ടാലും ജീവനില്ല.
യസ്മാച്ച യസ്യ നിര്വാണം വിധാത്രാ ലിഖിതം പുരാ । തദേവ നിത്യം സത്യം ച നിഷേകഃ കേന വാര്യതേ
ഏതൊരാളുടെ മോക്ഷം സൃഷ്ടാവൻ ആദിയിൽ എഴുതിയതോ, അതാണ് സത്യം എന്നും ശാശ്വതം; വിധിയെ ആരാണ് തടയുക?
സംഗ്രാമേ കാതരോ യോ ഹി നിഷ്ഫലം തസ്യ ജീവനമ് । ജയീ യശസ്ച ലഭതേ മൃതഃ സ്വര്ഗം ച ഗച്ഛതി
യുദ്ധത്തിൽ ഭയക്കുന്നവന്റെ ജീവൻ ഫലപ്രദമല്ല; ജയിച്ചവൻ കീര്ത്തി നേടും, മരിച്ചവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും.
പ്രവിശ്യ കന്യാം ഗൃഹ്ണാതി നഗരം ശിവരക്ഷിതമ് । പാര്വത്യാ ച ഗണേശേന യുദ്ധേന ബലിനാ തഥാ
അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു, കന്യയെയും ശിവൻ കാക്കുന്ന നഗരത്തെയും പാർവതിയും ഗണപതിയും ബലവാനായ കാർത്തികേയനും സംരക്ഷിക്കുന്നതും യുദ്ധത്തിലൂടെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
കോ വാ ഗൃഹ്ണാതി കന്യാം ച കസ്യ വാ ജീവിതസ്യ ച । സഗര്ഭാ തവ കന്യേതി സഭായാം രക്ഷകോ വദേത്
ആർ കന്യയെ പിടിക്കുമോ, ആരുടെ ജീവിതമാണോ? നിന്റെ മകൾ ഗർഭിണിയാണെങ്കിൽ, സംരക്ഷകൻ സഭയിൽ വന്ന് പറയട്ടെ.
ഇതി മേ വജ്രതുല്യം ച ശ്രുതികൌടം പരം വചഃ । അതോഽനിരുദ്വം ഹത്വാ ച ഘാതയിഷ്യാമി കന്യകാമ് അന്യഥാ ജ്വലദഗ്നൌ ച ത്യക്ഷ്യാമി ച കലേവരമ്
ഇവിടെ എന്റെ വാക്കുകൾ വജ്രംപോലും ഉറപ്പുള്ളതും അവഗണിക്കാനാകാത്തതുമാണ്; അതിനാൽ, അനിരുദ്ധനെ കൊല്ലുകയും കന്യയെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യും, അല്ലെങ്കിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ഞാൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും.
കോടര്യുവാച ശൃണു വത്സ പ്രവക്ഷ്യാമി മാതാഽഹം തേഽപി ധര്മതഃ । തുരന്തേനാപി പൃത്രേണ പിത്രോര്ദുഃര്ഖ പദേ പദേ
കൊടരീ പറഞ്ഞു: മകനേ, കേൾക്കു, ഞാൻ നീയുടെയും അമ്മയാണല്ലോ, ധർമ്മം പ്രകാരം. അപ്പൻ എത്ര വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചാലും, മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്.
കന്യാ പരഗൃഹീതാ സാഽപ്യന്യസ്മൈ ദാതുമക്ഷമാ । ശ്രീകൃഷ്ണസ്യാപി പൌത്രായ പ്രദ്യുമ്നസ്യ സുതായ ച
ഒരു പെൺകുട്ടിയെ മറ്റൊരാൾ സ്വീകരിച്ചാൽ, പിന്നെ അവളെ മറ്റൊരാൾക്ക് നൽകാൻ കഴിയില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പേരക്കുട്ടിക്കോ, പ്രദ്യുമ്നന്റെ മകന്ക്കോ പോലും.
അനിരുദ്ധായ മഹതേ സ്വേച്ഛയാ ദേഹി കന്യകാമ് । പൂതോഽസി ഭാരതേ വര്ഷേ സപ്തഭിഃ പിതൃഭിഃ സഹ
നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം മഹാനായ അനിരുദ്ധനു പെൺകുട്ടിയെ മനസ്സോടെ നൽകുക; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭാരതഭൂമിയിൽ നീയും ഏഴു തലമുറ പിതാക്കന്മാരും ശുദ്ധരാവും.
യൌതുകം ദേഹി സര്വസ്വം യശസേ മഹസേ ഭുവി । അന്യഥാ രണമധ്യേ ച ത്വാം ഹനിഷ്യതി മാധവഃ
ഭൂമിയിൽ മഹത്വത്തിനും പ്രശസ്തിക്കും വേണ്ടിയുള്ള മുഴുവൻ വാഗ്ദാനം നൽകുക; അല്ലെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ മാധവൻ നിന്നെ സംഹരിക്കും.
സുദശംനേന ചകേണ കോ വാ ത്വാം രക്ഷിതും ക്ഷമഃ । കോടരീവചനം ശ്രുത്വാ ചുകോപ ദൈത്യപുംഗവഃ
സുദർശന ചക്രം ഉള്ളപ്പോൾ ആരാണ് നിന്നെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുക? കൊടരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദൈത്യന്മാരുടെ പ്രധാനി അത്യന്തം കോപിച്ചു.
പ്രയയൌ രഥമാരുഹ്യ യത്ര പൌത്രോ ഹരേര്മുനേ । സ്കന്ദഃ സേനാപതിര്ഭൂത്വാ പ്രയയൌ ശംകരാജ്ഞയാ
അവൻ രഥത്തിൽ കയറി ഹരിയുടെ പേരക്കുട്ടി എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് പോയി. സ്കന്ദൻ സേനാനായകനായി ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പുറപ്പെട്ടു.
ബാണഃ സ്വസ്ത്യയനം ചക്രേ ഗണേശശ്ച ശിവഃ സ്വയമ് । ബാണം ശുഭാശിഷം ചക്രേ പാര്വതീ കോടരീ തഥാ
ബാണൻ ശുഭപ്രവൃത്തികൾ നടത്തി; ഗണപതിയും ശിവനും നേരിട്ട് അനുഗ്രഹിച്ചു. പാർവതിയും കൊടരിയും ബാണന് നല്ല ആശംസകൾ നൽകി.
അഷ്ടൌ ച ഭൈരവാശ്ചൈവ രുദ്രാശ്ചൈകാദശൈവ തേ । സര്വേ യുദ്ധായ ഹന്താരോ ബഭൂവുഃ ശസ്ത്രപാണയഃ
എട്ട് ഭൈരവന്മാരും പതിനൊന്നു രുദ്രന്മാരും ആയിരുന്നു; എല്ലാവരും ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് യുദ്ധത്തിനും ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കാനും തയ്യാറായി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദൂതോഽപ്യനിരുദ്ധമുവാച ഹ । പാര്വത്യാ പ്രേരിതശ്ചൈവ ബാണപത്ന്യാ ച സത്വരമ്
അതിനിടയിൽ, പാർവതിയും ബാണന്റെ ഭാര്യയും അയച്ച ദൂതൻ അനിരുദ്ധനോട് വേഗത്തിൽ സന്ദേശം പറഞ്ഞു.
ദൂത ഉവാച അനിരുദ്ധോത്തിഷ്ഠ ഭദ്രം പാര്വതീവചനം ശൃണു । ഭവ സാംനാഹികോ വത്സ കുരു യുദ്ധം ബഹിര്ഭവ
ദൂതൻ പറഞ്ഞു: അനിരുദ്ധാ, എഴുന്നേൽക്കു, നിനക്ക് എല്ലാ ഭദ്രതയും ഉണ്ടാകട്ടെ—പാർവതിയുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു. മകനേ, ആയുധം ധരിച്ച് പുറത്തേക്ക് പോവുക, യുദ്ധം ചെയ്യുക.
ഭീതോഷാ രുദതീ ത്രസ്താ സസ്മാര പാര്വതീം സതീമ് । രക്ഷ രക്ഷ മഹാമായേ മത്പ്രണേശ്വരമീപ്സിതമ്
ഭയപ്പെട്ട ഉഷാ കരഞ്ഞ് നടുങ്ങി, സതിയായ പാർവതിയെ ഓർത്തു: 'രക്ഷിക്കണം, രക്ഷിക്കണം മഹാമായേ, എന്റെ മനസ്സിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ രക്ഷിക്കണം' എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചു.
അഭേയേഽപ്യഭയം ദേഹി സംഗ്രാമേ ഘോരദാരുണേ । ത്വമേവ ജഗതാം മാതാ സ്നേഹസ്തേ സര്വതഃ സമഃ
ഭീഷണിയും ഭയാനകവുമായ യുദ്ധത്തിൽ പോലും സുരക്ഷ നൽകണം. ലോകങ്ങളുടെ അമ്മയായ നീ, നിന്റെ സ്നേഹം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെയാണ്.
അഥാനിരുദ്ധഃ സംനാഹീ ശസ്ത്രപാണിര്ബഭൂവ ഹ । ഊഷാദത്തം രഥം പ്രാപ്യ ചകാരാഽഽരോഹണം മുദാ
അതിനുശേഷം അനിരുദ്ധൻ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കി യുദ്ധത്തിനായി ഒരുക്കം നടത്തി. ഉഷാ നൽകിയ രഥം സ്വീകരിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ അതിൽ കയറി.
ബഹിഃ സംഭൂയ ശിബിരാദ്ദദര്ശ ബാണമീശ്വരഃ । സാംനാഹികം ശസ്ത്രപാണിം രക്താസ്യലോചനം പരമ്
ക്യാമ്പിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വന്ന അനിരുദ്ധൻ, യുദ്ധത്തിനായി ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച്, ചുവപ്പു വായും കണ്ണുകളും ഉള്ള ഭയങ്കരനായ ബാണനെ കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വാഽനിരുദ്ധം ബാണശ്ച തമുവാച രുഷാഽന്വിതഃ । ഘോരസംഗ്രാമമധ്യേ ച വിഷോക്തിം പ്രജ്വലന്നിവ
അനിരുദ്ധനെ കണ്ട ബാണൻ, കോപത്താൽ കത്തിയവനായി, ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ബാണ ഉവാച അയേ വീര മഹാദുഷ്ട നീതിശാസ്ത്രവിവര്ജിത । ചന്ദ്ര വംശകുലാങ്ഗാര പുണ്യക്ഷേത്രേഽയശസ്കര
ബാണൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ വീരാ, നീ മഹാ ദുഷ്ടനും ന്യായശാസ്ത്രം അറിയാത്തവനുമാണ്! നീ ചന്ദ്രവംശത്തിന് അപമാനവും ഈ പുണ്യഭൂമിക്ക് അപകീർത്തിയും കൊണ്ടുവരുന്നവനാണ്.
പിതാ തേ ശമ്ബരം ഹത്വാ ജഗ്രാഹ തസ്യ കാമിനീമ് । തതോ ജാതോ ഭവനേവ നിരോധം സ്വകുലക്ഷമമ്
നിന്റെ അച്ഛൻ ശംബരനെ കൊല്ലുകയും അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു; അതിനാൽ നീ ഈ വീട്ടിൽ ജനിച്ചു, പക്ഷേ ഈ പ്രവൃത്തി നിന്റെ വംശത്തിന് യോജിച്ചതല്ല.
പിതാമഹോ വാസുദേവോ മഥുരായാം ച ക്ഷത്രിയഃ । ഗോകുലേ വൈശ്യപുത്രശ്ച നാമ്നാ ച നന്ദനന്ദനഃ
നിന്റെ അപ്പപ്പൻ വാസുദേവൻ മഥുരയിൽ ക്ഷത്രിയനായിരുന്നു; ഗോകുലത്തിൽ അവൻ ഒരു വൈശ്യന്റെ മകനായി, നന്ദനന്ദനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
വൃന്ദാവനേ ച ഗോപസ്യ നന്ദസ്യ പശുരക്ഷകഃ । സാക്ഷാജ്ജാരശ്ച ഗോപീനാം ദുഷ്ടഃ പരമലമ്പടഃ
വൃന്ദാവനത്തിൽ, ഗോപുരക്ഷകനായ നന്ദഗോപന്റെ പശുക്കളെ കാത്തു നിന്നവനാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, ഗോപികമാരുടെ മനസ്സിൽ കള്ളപ്രേമം നിറച്ചവനും, ദുഷ്ടനും അത്യന്തം മോഹഭംഗിയുമായിരുന്നു.
ജഘാന പൂതനാം സദ്യോ നാരീഘാതീ ഹ്യധാര്മികഃ । ആഗത്യ മഥുരാം കുബ്ജാം ജഘാന മൈഥുനേന ച
പൂതനയെ ഉടനെ തന്നെ കൊല്ലുകയും, സ്ത്രീകളെ വധിക്കുന്നതിൽ അധർമ്മിയായവനായി നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മഥുരയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, കുബ്ജയെ ലൈംഗികമായി കീഴടക്കി.
ദുര്ബലം നരകം ഹത്വാ സ്ത്രീസമൂഹം മനോഹരമ് । ജഗ്രാഹ യോനിലുബ്ധശ്ച സ്വപുത്രമതിനിഷ്ഠുരഃ
ദുർബലനായ നരകാസുരനെ കൊല്ലുകയും, ആകർഷകമായ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തെ സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. അവൻ സ്ത്രീകളെ മോഹിച്ചവനും, സ്വന്തം മകനോട് അത്യന്തം കഠിനഹൃദയനുമായിരുന്നു.
ഭീഷ്മകം മാനവം ജിത്വാ തത്പുത്രം ചാപി ദുര്ബലമ് । ജഗ്രാഹ കന്യകാം തസ്യ ദേവയോഗ്യാം ച രുക്മിണീമ്
ഭീഷ്മകനെ, ഒരു മനുഷ്യനെയും അവന്റെ ദുർബലനായ മകനെയും ജയിച്ച്, ദേവന്മാർക്കും യോജ്യയായ അവന്റെ മകൾ രുക്മിണിയെ സ്വന്തമാക്കി.