നിഹത്യ സര്വാന്രാജേന്ദ്രാന്ദ്വാരകായാം വിരാജതേ । യസ്യ ലോമസു വിശ്വാനി തസ്യ വാസഃ സദീശ്വരഃ
എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിച്ച് ദ്വാരകയിൽ വാസം ചെയ്യുന്നവൻ; അവന്റെ രോമങ്ങളിൽ ലോകങ്ങൾ വസിക്കുന്നു, ദൈവത്തോടൊപ്പം അവന്റെ വാസമാണ്.
വാസുദേവ ഇതി ഖ്യാതഃ കഥ്യതേ തേന കോവിദൈഃ । ധാതുര്വിധാതാ ഭഗവാംശ്ചക്രപാണിഃ സ്വയം ഭുവി
വാസുദേവൻ എന്ന പേരിൽ ജ്ഞാനികൾ വിളിക്കുന്നവൻ; സൃഷ്ടികർത്താവും ചക്രധാരിയുമായ ഭഗവാൻ തന്നെ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാമീശ്വരഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ । നിര്ഗുണശ്ച നിരീഹശ്ച ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ശിവനും അതീതനായ, പ്രകൃതിയെ കടന്നുള്ള, ഗുണരഹിതനും ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും ഭക്തന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹരൂപനായവനുമാണ് അവൻ.
പരം ബ്രഹ്മ പരം ധാമ പരമാത്മാ ച ദേഹിനഃ । യസ്മിന്ഗതേ ശവോ ജീവോ സംഗ്രാമസ്തേന സംഭവേത്
പരബ്രഹ്മവും പരമധാമവും ശരീരധാരികളുടെ പരമാത്മാവും അവനാണ്; ആത്മാവ് വിട്ടുപോയാൽ ശരീരം ജഡമാകുന്നു, അവനോടൊപ്പം യുദ്ധം നടക്കുന്നു.
ശസ്ത്രവിദ്ധോ മഹാകാശോ യഥാ മൂഢ ദിശസ്തഥാ । തഥാഽഽത്മാ ച നിരാകാരോ ദേഹീ ച ധ്യാനഹേതുനാ
വാളുകൊണ്ട് മുറിച്ചാലും ആകാശം മാറ്റമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു, ദിശകൾപോലെയും; അതുപോലെ തന്നെ, രൂപരഹിതനായ ആത്മാവ് ധ്യാനത്തിന് കാരണമാകുന്നവനായി ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്യ പുത്രോഽനിരുദ്ധശ്ച മഹാബലപരാക്രമഃ । ത്രൈലോക്യമപി സംഹര്തും ക്ഷണേന ച ക്ഷമഃ സ്വയമ്
അവന്റെ മകൻ അനിരുദ്ധൻ അത്യന്തം ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവനാണ്; താൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ മൂന്ന് ലോകവും ഒരു നിമിഷത്തിൽ നശിപ്പിക്കാൻ അവനു കഴിയും.
സര്വേ വേവാശ്ച ദൈത്യാശ്ച ബലവന്തോ മഹാരഥാഃ । തേ സര്വേ ചാനിരുദ്ധസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ്
എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ശക്തരും മഹാരഥന്മാരുമാണെങ്കിലും, അവരിൽ ആരും അനിരുദ്ധന്റെ ശക്തിയുടെ പത്തിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും തുല്യരല്ല.
യയോരേവ സമം വിത്തം യയോരേവ സമം ബലമ് । തയോര്വിവാഹോ മൈത്രീ ച ന തു പുഷ്ടവിപുഷ്ടയോഃ
സമ്പത്തിലും ശക്തിയിലും തുല്യരായവർക്കിടയിലാണ് വിവാഹവും സൗഹൃദവും യുക്തമായത്; വളർന്നവനും വളരാത്തവനും തമ്മിൽ അല്ല.
ബലിഃ പിതാ തേ ദൈത്യാനാം സാരഭൂതോ മഹാരഥഃ । ക്ഷണേന യേന നീതശ്ച സുതലം സ ഹരേഃ കലാ
നിന്റെ അച്ഛൻ ബലി, അസുരന്മാരുടെ പ്രധാനിയും മഹാരഥനും ആയിരുന്നു; ഹരിയുടെ ശക്തിയുടെ ഒരു ഭാഗം കൊണ്ടു തന്നെ അവൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ സുതലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
സര്വേ ചാംശകലാഃ പുംസഃ പരിപൂര്ണതമസ്യ ച । വൃന്ദാവനേശ്വരസ്യാപി കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ
എല്ലാവരും പരിപൂർണ്ണനായ പുരുഷന്റെ ഭാഗങ്ങളും അംശങ്ങളും മാത്രമാണ്; വൃന്ദാവനേശ്വരനായ കൃഷ്ണൻ, പരമാത്മാവ്, അവനാണ് സകലത്തിന്റെയും ആധാരം.
പാര്വത്യുവാച ധ്യായതേ ധ്യാനനിഷ്ഠശ്ച ഹൃത്പദ്മേ ച ദിവാനിശ്മ് । ബ്രഹ്മാ മഹേശഃ മേഷശ്ച ഭഗവന്തം സനാതനമ്
പാർവതിയ് പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മാവും മഹേശ്വരനും മേഷനും, ഹൃദയത്തിലെ താമരയിൽ, പകലും രാത്രിയും, പരമമായ ദൈവത്തെ ധ്യാനത്തിൽ ആഴ്ന്ന് ചിന്തിക്കുന്നു.
ദിനേശശ്ച ഗണേശശ്ച യോഗീന്ദ്രാണാം ഗുരോര്ഗുരുഃ । ധ്യായതേ പരമാത്മാനം ഭഗവന്തം സനാതനമ്
സൂര്യനും ഗണപതിയും യോഗിമാരുടെ ഗുരുക്കളുടെ ഗുരുവും, പരമാത്മാവായ ദൈവത്തെ, ശാശ്വതനായി, ധ്യാനിക്കുന്നു.
സനത്കുമാരഃ കപിലോ നരോ നാരായണസ്തഥാ । ധ്യായതേ ഹൃദയാമ്ഭോജേ ഭഗവന്തം സo
സനത്കുമാരനും കപിലനും നരനും നാരായണനും, ഹൃദയത്തിലെ താമരയിൽ ദൈവത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
മനവശ്ച മുനീന്ദ്രാശ്ച സിദ്ധേന്ദ്രാ യോഗിനാം വരാഃ । ധ്യാനാസാധ്യം ച ധ്യായന്തേ ഭഗവന്തം സo
മനുമാരും മഹർഷിമാരും സിദ്ധന്മാരിൽ പ്രധാനരും യോഗിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരും, ധ്യാനത്തിലൂടെ ലഭ്യനായ ദൈവത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
സര്വാദിം സര്വബീജം ച സര്വേശം ച പരാത്പരമ് । ധ്യായന്തേ ജ്ഞാനിനഃ സര്വേ ഭഗവന്തം സo
എല്ലാ ജ്ഞാനികളും, സകലത്തിന്റെയും ആദിയും വിത്തും സകലത്തിന്റെയും നാഥനും പരമോന്നതനും ആയ ദൈവത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
ഗണേശ ഉവാച അഭാഗ്യം ച ബലേശ്ചാപി വൈഷ്ണവസ്യ മഹാത്മനഃ । മൂഢോഽയമീദൃശഃ പുത്രഃ പ്രഹ്ലാദസ്യ ച ധീമതഃ
ഗണപതി പറഞ്ഞു: ബലിയുടെ ദൗർഭാഗ്യവും മഹാത്മാവായ വൈഷ്ണവന്റെ ദൗർഭാഗ്യവും ഇതാണ്; ഈ മണ്ടൻ മകൻ, പ്രഹ്ലാദൻ എന്ന ധീരന്റെ മകനാണ്.
സ്കന്ദ ഉവാച അയേ ഭ്രാതര്ന ശ്രുതാ ച ഹിരണ്യകശിപോഃ കഥാ । ഹിരണ്യാക്ഷസ്യ ച മധോഃ കൈടഭസ്യ മഹാത്മനഃ
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: സഹോദരാ, നീ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ കഥയും, ഹിരണ്യാക്ഷനും മധുവും മഹാത്മാവായ കൈടഭനും സംബന്ധിച്ച കഥയും കേട്ടിട്ടില്ലേ?
പൂര്വജാസ്തേഽപി തേ ദൈത്യാ മഹാബലപരാക്രമാഃ । ക്രമേണ വിഷ്ണുനാ നീതാ ലീലയാ യമസാദനമ്
അവൻമാരെക്കാൾ മുൻപുണ്ടായിരുന്ന ദൈത്യന്മാർ, മഹാബലശാലികളും വീരരും, വിഷ്ണു ക്രമേണ കളിയായി യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
ഭഗവാന്യസ്യ സംഹര്താ സ്വയം നാരായണഃ പ്രഭുഃ । തസ്യ കോ രക്ഷിതാ ഭ്രാതര്നിവര്തസ്വ ശുഭായച
അവന്റെ സംഹാരകൻ ദൈവമായ നാരായണൻ തന്നെയാണ്; സഹോദരാ, അങ്ങയെ രക്ഷിക്കാൻ ആരുണ്ട്? നിന്റെ ഭാവിക്കായി പിന്മാറുക.
തേഷാം ച വചനം ശ്രുത്വാ താനുവാചാസുരേശ്വരഃ । കോപരക്താസ്യനയനോ ധനുഷ്പാണിര്യഥാഽന്തകഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അസുരാധിപൻ കോപത്തിൽ വായും കണ്ണുകളും ചുവപ്പിച്ച്, വില്ലേന്തി, യമനെപ്പോലെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ബാണ ഉവാച ശൃണു മാതഃ പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു താത മഹേശ്വര । ശൃണു ഭ്രാതര്ഗണപതേ ശൃണു ഭ്രാതശ്ച കാര്തിക
ബാണൻ പറഞ്ഞു: അമ്മേ, ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ; അച്ഛൻ മഹേശ്വരാ, കേൾക്കൂ; സഹോദരൻ ഗണപതേ, കേൾക്കൂ; സഹോദരൻ കാർത്തികേയാ, കേൾക്കൂ.
ശുഭശുഭം പ്രാക്തനേന പ്രാണിനാം കര്മിണാം തഥാ । കൃതകര്മാതിരിക്തം ച കാര്യ കേഷാം ച വര്തതേ
ജീവികൾക്കു നേരെ വരുന്ന നല്ലതും ചീത്തയും മുൻപുണ്ടായ കർമ്മഫലമാണ്; ചെയ്തതിനു പുറമേ, ചിലർക്കു ചെയ്യാനുള്ളത് ശേഷിക്കുന്നു.
നാപ്രാപ്തകാലോ മ്രിയതേ വിദ്ധഃ ശരശതൈരപി । തൃണാഗ്രേണാപി സംസ്പൃഷ്ടഃ പ്രാപ്തകാലോ ന ജീവതി
സമയമെത്താതെ, നൂറു അമ്പുകൾകൊണ്ടു തുളച്ചാലും മരണം സംഭവിക്കില്ല; പക്ഷേ സമയമെത്തുമ്പോൾ, പുല്ലിന്റെ അറ്റം തൊട്ടാലും ജീവനില്ല.
യസ്മാച്ച യസ്യ നിര്വാണം വിധാത്രാ ലിഖിതം പുരാ । തദേവ നിത്യം സത്യം ച നിഷേകഃ കേന വാര്യതേ
ഏതൊരാളുടെ മോക്ഷം സൃഷ്ടാവൻ ആദിയിൽ എഴുതിയതോ, അതാണ് സത്യം എന്നും ശാശ്വതം; വിധിയെ ആരാണ് തടയുക?
സംഗ്രാമേ കാതരോ യോ ഹി നിഷ്ഫലം തസ്യ ജീവനമ് । ജയീ യശസ്ച ലഭതേ മൃതഃ സ്വര്ഗം ച ഗച്ഛതി
യുദ്ധത്തിൽ ഭയക്കുന്നവന്റെ ജീവൻ ഫലപ്രദമല്ല; ജയിച്ചവൻ കീര്ത്തി നേടും, മരിച്ചവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും.
പ്രവിശ്യ കന്യാം ഗൃഹ്ണാതി നഗരം ശിവരക്ഷിതമ് । പാര്വത്യാ ച ഗണേശേന യുദ്ധേന ബലിനാ തഥാ
അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു, കന്യയെയും ശിവൻ കാക്കുന്ന നഗരത്തെയും പാർവതിയും ഗണപതിയും ബലവാനായ കാർത്തികേയനും സംരക്ഷിക്കുന്നതും യുദ്ധത്തിലൂടെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
കോ വാ ഗൃഹ്ണാതി കന്യാം ച കസ്യ വാ ജീവിതസ്യ ച । സഗര്ഭാ തവ കന്യേതി സഭായാം രക്ഷകോ വദേത്
ആർ കന്യയെ പിടിക്കുമോ, ആരുടെ ജീവിതമാണോ? നിന്റെ മകൾ ഗർഭിണിയാണെങ്കിൽ, സംരക്ഷകൻ സഭയിൽ വന്ന് പറയട്ടെ.
ഇതി മേ വജ്രതുല്യം ച ശ്രുതികൌടം പരം വചഃ । അതോഽനിരുദ്വം ഹത്വാ ച ഘാതയിഷ്യാമി കന്യകാമ് അന്യഥാ ജ്വലദഗ്നൌ ച ത്യക്ഷ്യാമി ച കലേവരമ്
ഇവിടെ എന്റെ വാക്കുകൾ വജ്രംപോലും ഉറപ്പുള്ളതും അവഗണിക്കാനാകാത്തതുമാണ്; അതിനാൽ, അനിരുദ്ധനെ കൊല്ലുകയും കന്യയെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യും, അല്ലെങ്കിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ഞാൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും.
കോടര്യുവാച ശൃണു വത്സ പ്രവക്ഷ്യാമി മാതാഽഹം തേഽപി ധര്മതഃ । തുരന്തേനാപി പൃത്രേണ പിത്രോര്ദുഃര്ഖ പദേ പദേ
കൊടരീ പറഞ്ഞു: മകനേ, കേൾക്കു, ഞാൻ നീയുടെയും അമ്മയാണല്ലോ, ധർമ്മം പ്രകാരം. അപ്പൻ എത്ര വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചാലും, മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്.
കന്യാ പരഗൃഹീതാ സാഽപ്യന്യസ്മൈ ദാതുമക്ഷമാ । ശ്രീകൃഷ്ണസ്യാപി പൌത്രായ പ്രദ്യുമ്നസ്യ സുതായ ച
ഒരു പെൺകുട്ടിയെ മറ്റൊരാൾ സ്വീകരിച്ചാൽ, പിന്നെ അവളെ മറ്റൊരാൾക്ക് നൽകാൻ കഴിയില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പേരക്കുട്ടിക്കോ, പ്രദ്യുമ്നന്റെ മകന്ക്കോ പോലും.