ശ്രീരാമകദലീസ്തമ്ഭനിന്ദിതോരുസ്ഥലോജ്ജ്വലാമ് । അത്യുച്ചൈര്വര്തുലാകാരസ്തനയുഗ്മവിഭൂഷിതാമ്
ശ്രീരാമകദളിയുടെ തണ്ടിനെ പോലും മങ്ങിക്കുന്ന തൂക്കമുള്ള ഉരുക്കൽ, വളരെ ഉയർന്ന വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഇരട്ടസ്ഥനങ്ങൾ അവളെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
നിതമ്ബഭാരന മ്രാം ച കാമബാണപ്രപീഡിതാമ് । കാമുകീം കമനീയാം ച പശ്യന്തീം വക്രചക്ഷുഷാ
ഭാരമുള്ള സുന്ദരമായ കമരം, മനസ്സാക്ഷിയെ വശീകരിക്കുന്ന കാമന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടുള്ള വേദന, കാമനിർഭരയും മനോഹരയുമായ അവൾ വക്രദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കുന്നു.
കുങ്കുമാലക്തരക്താക്തപാദപദ്മവിരാജിതാമ് । വായുപ്രേരണവസ്ത്രേണ വ്യക്തഗുവ്തസ്ഥലോജ്ജ്വലാമ്
കുങ്കുമം ചേർത്തു ചുവപ്പിച്ച പാദപദ്മങ്ങൾ കൊണ്ട് അവൾ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; കാറ്റ് ഇളക്കി നീങ്ങിയ വസ്ത്രം അവളുടെ രഹസ്യഭാഗങ്ങൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
താം ദൃഷ്ട്വാ കാമപുത്രശ്ച കാമോന്മഥിതമാനസഃ । ഉവാച മധുരം രമ്യം കാമമത്താം സുകോമലാമ്
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, കാമദേവന്റെ മകൻ, മനസ്സിൽ കാമാഗ്നി ഉണർത്തപ്പെട്ട്, ആ മനോഹരിയും കാമഭാവത്തിൽ ലയിച്ചും അത്യന്തം നയനപ്രിയയുമായ സ്ത്രീയോട് മധുരവും ആകർഷകവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ചാരുചമ്പകവര്ണാഭാം കാമേന പുലകാന്വിതാമ് । അതിപ്രൌഢാം നവോഢാം ച ശൃങ്ഗാനേച്ഛാസുചഞ്ചലാമ്
ചാരുതയിൽ കാമ്പകപൂവിനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന, കാമഭാവത്തിൽ ഉണർന്ന, വളരെയധികം പ്രൗഢയും പുതുതായി വിവാഹിതയുമായ, സ്നേഹസമാഗമത്തിനായി ആകുലതയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നവളായിരുന്നു അവൾ.
അനിരുദ്ധ ഉവാച കിം ദേവീ കിം ച ഗാന്ധര്വോകാ ത്വം കാമിനികാനനേ । കസ്യ സത്രീ കസ്യ കന്യാ വാ കം വാ വാഞ്ഛസി സുന്ദരി
അനിരുദ്ധൻ പറഞ്ഞു: ആരാണ് നീ, ദേവി? ഗന്ധർവലോകത്തിലെ സ്ത്രീയോ, അല്ലെങ്കിൽ കാമവനത്തിൽ വസിക്കുന്നവളോ? ആരുടെയോ ഭാര്യയോ, ആരുടെയോ മകളോ നീ, സുന്ദരിയേ? ആരെയാണ് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ത്രൈലോക്യാതുലസൌന്ദര്യാ മുനിമാനസമോഹിനീ । ന ബിഭേഷി കഥം ബ്രൂഹി സ്വയമേകാകിനീ ച മാമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സമം ഇല്ലാത്ത സൗന്ദര്യവും മുനികളുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്ന ശക്തിയും നിനക്കുണ്ട്; എങ്ങനെയാണ് നീ ഭയപ്പെടാതെ, ഇങ്ങോട്ട് ഒറ്റയ്ക്കായി എന്നെ നേരിട്ട് കാണുന്നത്? പറയൂ.
അഹം ത്രൈലോക്യനാഥസ്യ പൌത്രഃ കാമാത്മജോഽധുനാ । കാന്തേഽഹമനിരുദ്ധശ്ച നവീനയൌവനാഹതഃ
ഞാൻ ഇപ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും നാഥന്റെ മകനായ കാമദേവന്റെ മകനാണ്; കാന്തിയുള്ളവളേ, ഞാൻ അനിരുദ്ധൻ, പുതുവയസ്സിന്റെ ഉണർവിൽ ആകുലനായവൻ.
കമനീയശ്ച കാമീ ച കാമശാസ്ത്രവിശാരദഃ । കാമുകീകാമനാം പൂര്ണാം കര്തുമേവേശ്വരഃ സ്വയമ്
ഞാൻ ആകർഷകനും കാമഭാവമുള്ളവനും, കാമശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ളവനും, കാമനാഭരിതയായ സ്ത്രീകളുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാൻ കഴിവുള്ളവനും തന്നെയാണ്.
മാം ഭജസ്വ സുശീരേ ത്വം സുവേഷം ച സുശീലകമ് । രതിശൂരം രതിരസപ്രാജ്ഞം രതിരസപ്രിയമ്
സുന്ദരിയേ, നീ എന്നെ സ്വീകരിക്കണം; ഞാൻ നല്ല വേഷവും നല്ല സ്വഭാവവും ഉള്ളവൻ, സ്നേഹത്തിൽ ധൈര്യശാലിയും, സ്നേഹസുഖത്തിൽ പ്രാവീണ്യവാനുമാണ്.
രതിപുത്രം രതിരസം പ്രമത്തം രസികം പ്രിയേ । യുവാനം വ്യാധിഹീനം ച കാമുകം കാമുകീച്ഛതി
പ്രിയേ, ഞാൻ രതിയുടെ മകനും സ്നേഹത്തിന്റെ സാരവും, സ്നേഹത്തിൽ ലയിച്ചും, രസികനും, യുവാവും, രോഗമില്ലാത്തവനും ആണ്; കാമഭാവമുള്ള സ്ത്രീക്ക് കാമഭാവമുള്ള പുരുഷനെയാണ് ആഗ്രഹം.
വിദഗ്ധാമു വിദഗ്ധം ച കാന്തമായാതി കാമതഃ । വിദഗ്ധായാ വിദഗ്ധേന സംഗമോ ഗുണവാന്ഭവേത്
ചതുരളള സ്ത്രീ ചതുരനായ പുരുഷനെയാണ് കാമത്തോടെ അന്വേഷിക്കുന്നത്; ചതുരളളവരും ചതുരന്മാരുമായുള്ള ഐക്യം സത്യം ഗുണമുള്ളതായിരിക്കും.
പ്രച്ഛാദ്യ ലോജനാസ്യം ച നവസംഗമലജ്ജിതാ । വിലോകയന്തീ വക്രാക്ഷികോണേന തമുവാച സാ
പുതിയ ഐക്യത്തിന്റെ ലജ്ജയിൽ, അവൾ മുഖവും കണ്ണുകളും മറച്ചു, കണ്ണിന്റെ കോണിലൂടെ അവനെ നോക്കി, മൃദുവായി പറഞ്ഞു.
കാമിന്യുവാച കാമുകഃ കാമപുത്രോഽസി കാമേന വ്യാകുലോഽധുനാ । ഭവാംശ്ചേത്കാമുകീയോഗ്യോ ന കാമശ്ചിന്തിതഃ കഥമ്
കാമിനി പറഞ്ഞു: നീ കാമദേവന്റെ മകനും കാമഭാവത്തിൽ ഉണർന്നവനും ആണല്ലോ; നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാമിനിക്ക് യോഗ്യനാണെങ്കിൽ, എങ്ങനെ കാമം നിറവേറാതെ ഇരിക്കുന്നു?
പൌത്രസ്ത്രൈലോക്യനാഥസ്യ സ്വതഃ സംഭാവിതസ്യ ച । സ്വയം യോഗ്യോ യോഗ്യപുത്രോ വിവാഹം ന കഥം (വ്യധാഃ) ചന
നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും നാഥന്റെ പൗത്രനും സ്വതന്ത്രമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനുമാണ്; നീയും നിന്റെ പിതാവും യോഗ്യരാണെങ്കിൽ, എങ്ങനെ വിവാഹം കഴിക്കാത്തവനായി തുടരുന്നു?
വിവാഹീതാ യജ്ഞപത്നീ സാ ച പുണ്യവ്രതാ സതീ । നിശ്ചലാ സതതം സാധ്യാ വര്ധിനീ സങ്ഗിനീ സദാ
വിവാഹിതയായ ഭാര്യ യജ്ഞങ്ങളിൽ പങ്കാളിയും, പുണ്യവ്രതയുള്ളവളും, സതിയും, സ്ഥിരതയുള്ളവളും, എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷിക്കേണ്ടവളും, കുടുംബം വളർത്തുന്നവളും, എപ്പോഴും കൂട്ടുകാരിയുമാണ്.
ഭയപ്രീതിദാനസാധ്യാ ഗുപ്തപത്നീ ത്വനിശ്ചലാ । നൈമിത്തികാ ന നീത്യാ സാ സാ ച വേദവിവര്ജിതാ
ഭയവും സ്നേഹവും നൽകി നേടേണ്ടവളാണ് രഹസ്യഭാര്യ; അവൾ സ്ഥിരതയുള്ളവളാണ്, പ്രത്യേക ആവശ്യത്തിനായി സ്വീകരിച്ചവളാണ്, നിയമപ്രകാരം അല്ല, വേദങ്ങളിൽ പറയാത്തതുമാണ്.
പരം നരകസോപാനാ പരത്രേഹായശസ്കരാ । സാധുസ്തത്ര ന ഹി രതോ വംശജോ വൈഷ്ണവോ യദി
അത്തരം ബന്ധം നരകത്തിലേക്കുള്ള പടിയാണു, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും അപകീർത്തി വരുത്തുന്നു; സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് അതിൽ ആനന്ദമില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് വൈഷ്ണവവംശജരാണെങ്കിൽ.
യദി പൂര്വ ഭവേദ്ഭ്രാന്തോ നിവൃത്തഃ സാധുസങ്ഗതഃ । പ്രവൃത്തിരേഷാ ഭൂതാനാം നിവൃത്തിസ്തു മഹാഫലാ
മുൻപ് തെറ്റിച്ചുപോയവൻ സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, നല്ലവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർന്നാൽ, അത്തരം നിയന്ത്രണം ജീവികൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ഫലമാണ്.
പ്രായശ്ചിത്തീ പുനര്ലിപ്തോ നിവൃത്തഃ പാതകീ യദി । ഉവഹാസ്യോ ഭുവി ഭവേത്സര്വം കുഞ്ജരശൌചവത്
പാപം ചെയ്തവൻ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താലും, നിയന്ത്രണം പാലിച്ചാലും, ലോകത്ത് അവനെ പരിഹസിക്കും; ആനയുടെ കുളിയെപ്പോലെ അതെല്ലാം വ്യർത്ഥമാണ്.
സുശീലാ സുന്ദരീ ശാന്താ ധര്മപത്നീ പ്രശംസിതാ । പതിവ്രതാ സുസാധ്യാ സാ ശശ്വത്സുപ്രിയവാദിനീ
സദാചാരവും സൗന്ദര്യവും സമാധാനവും ഉള്ളവളാണ് അവൾ. ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള, പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന ഭാര്യയും, എളുപ്പത്തിൽ സന്തോഷിപ്പിക്കാവുന്നവളും, എപ്പോഴും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവളുമാണ്.
കോമലാങ്ഗീ വിദഗ്ധാ ച ശ്യാമാ രതിസുഖപ്രദാ । ഏവംഭൂതാം പരിത്യജ്യ വൈഷ്ണവസ്തപസേ വ്രജേത്
മൃദുലമായ അവയവങ്ങളുള്ള, ബുദ്ധിമതിയായ, കറുത്ത നിറമുള്ള, സ്നേഹത്തിൽ ആനന്ദം നൽകുന്നവളാണ് അവൾ. ഇങ്ങനെ ഉള്ള സ്ത്രീയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരു വൈഷ്ണവൻ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
സാ ജേത്പരിണതാ സാധ്വീ ശാന്താ പുത്രവതീ യദാ । അന്യഥാ ച വൃഥാ സര്വം തപസഃ സ്ഖലനം ഭവേത്
അവൾ വളർന്നു നല്ലവളായി, സമാധാനത്തോടെ, കുട്ടികളോടുകൂടി ജീവിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ അതിന് അർത്ഥമുണ്ടാകൂ. അല്ലാത്തപക്ഷം എല്ലാം വെർത്ഥമായിത്തീരുകയും വ്രതം പാഴായിത്തീരുകയും ചെയ്യും.
അസാധുശ്ച കുവംശശ്ചേത്പരനാരീം പ്രയാതി ചേത് । സ യാതി നരകം ഘോരം പിതുശിഃ സപ്തഭിഃസഹ
ദുഷ്ടനും ദുഷ്ടവംശത്തിൽ പിറന്നവനും മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയിലേക്കു പോകുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ തന്റെ അച്ഛനെയും ഏഴു തലമുറ പിതാക്കളെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വീഴും.
അഹമൂഷാ ബാണകന്യാ ബാണഃ ശംകരകിംകരഃ । ബാണസ്ത്രൈലോക്യവിജയീ ശംകരോ ജഗതാം പതിഃ
ഞാൻ ഉഷ, ബാണന്റെ മകളാണ്. ബാണൻ ശങ്കരന്റെ സേവകനാണ്. ബാണൻ മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ചവനാണ്, ശങ്കരൻ ലോകങ്ങളുടെ അധിപനാണ്.
ന സ്വതന്ത്രാ പരാധീനാ ത്രിഷു കാലേഷു കാമിനീ । പുംശ്ചലീ യാ സ്വതന്ത്രാ സാഽപ്യസദ്വംശപ്രസൂതികാ
സ്ത്രീ സ്വതന്ത്രയല്ല, എല്ലാകാലത്തും അവൾ മറ്റുള്ളവരുടെ ആശ്രിതയാണു. സ്വതന്ത്രയായി പെരുമാറുന്നവൾ ദുഷ്ടവംശത്തിൽ ജനിച്ചവളാണ്.
പിതാ ദദാതി കന്യാം താം സുയോഗ്യായ വരായ ച । കന്യാ വരം ന യാചേത ധര്മ ഏഷ സനാതനഃ
പിതാവ് തന്റെ മകളെ യോഗ്യനായ വരനു നൽകുന്നു. പെൺകുട്ടി വരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കരുത് — ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ധർമ്മം.
ത്വം ച യോഗ്യോഽസി യോഗ്യാഽഹം മാമിച്ഛസി യദി പ്രഭോ । ബാണം പ്രാര്ഥയ ശംഭും വാഽഽപ്യഥവാ പാര്വതീം സതീമ്
നീ യോഗ്യനാണ്, ഞാനും യോഗ്യയാണു. പ്രഭുവേ, നീ എന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ബാണനെയോ ശംഭുവിനെയോ അല്ലെങ്കിൽ സതിയായ പാർവതിയെ അപേക്ഷിക്കൂ.
ഇത്യുക്ത്വാ സുന്ദരീ സാധ്വീ സാന്തര്ധാനാ ബഭൂവ ഹ । നിദ്രാം തത്യാജ സഹസാ കാമീ കാമാത്മജോ മുനേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ സുന്ദരിയും സദ്വൃത്തയുമായ സ്ത്രീ അപ്രത്യക്ഷയായി. കാമദേവന്റെ പുത്രൻ അക്ഷണത്തിൽ ഉറക്കം ഉപേക്ഷിച്ചു, മഹർഷേ.
ബുദ്ധവാ സ്വപ്നം സ വിജ്ഞായ കാമേന വ്യഥിതാന്തരഃ । ബഭൂവ വ്യാകുലോഽശാന്തോ ന ദൃഷ്ട്വാ പ്രാണവല്ലഭാമ്
അവൻ ഉണർന്നു, അതൊരു സ്വപ്നമായിരുന്നെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. കാമം കൊണ്ടു മനസ്സ് വേദനിച്ച അവൻ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ കാണാതെ വിഷമിച്ചും അശാന്തനുമായി മാറി.