ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഖഡ്ഗം ച താമേവ ഹന്തുമൃദ്യതഃ । ജിഘാംസന്തം രതിം ദേത്യം പ്രേരയാമാസ മന്മഥഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അവൾയെ കൊല്ലാൻ വാൾ ഉയർത്തിയപ്പോൾ, രതിയെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ച അസുരനെ മന്മഥൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
പപാത ദൂരതോ ബ്രഹ്മന്മൂര്ച്ഛിതഃ സ്വാങ്ഗപീഡിതഃ । പുനശ്ച ചേതനാം പ്രാപ്യ കോപേന പ്രജ്വലന്നിവ
ബ്രാഹ്മണനേ, അകലെ നിന്ന് അവൻ ബോധംകഴിഞ്ഞ് വീണു, അവന്റെ ശരീരം വേദനിച്ചു. പിന്നെ ബോധം തിരിച്ചപ്പോൾ, അതിയായ കോപത്തിൽ കത്തുന്നവനായി.
ശിവദത്തം ച ശൂലം ച ജഗ്രാഹ നിര്ഭരേണ ച । ശതസൂര്യപ്രഭം ശൂലം പ്രലയാഗ്നിസമം മുനേ
ശിവൻ നൽകിയ ത്രിശൂലം അവൻ വലിയ ശക്തിയോടെ എടുത്തു. നൂറു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ത്രിശൂലം, പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ളത്, മുനിയേ.
ദൃഷ്ട്വാഽഽജഗ്മുശ്ച ദേവാശ്ച ബ്രഹ്മേശശേഷസംജ്ഞകാഃ । പവനഃ കഥയാമാസ കര്ണേ കാമസ്യ യത്നതഃ
അത് കണ്ടപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും അനന്തനും അടങ്ങിയ ദേവന്മാർ അവിടെ എത്തി. വായു, കാമന്റെ ചെവിയിൽ സൂക്ഷ്മമായി ഉപദേശം പറഞ്ഞു.
സ്മര സ്മര മഹാമായാം ദുര്ഗാം തുര്ഗതിനാശിനീമ് । പവനസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദുര്ഗാം സസ്മാര മന്മഥഃ
വായുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, മന്മഥൻ മഹാമായയായ ദുർഗ്ഗയെ, ദുർഗതി നശിപ്പിക്കുന്ന ദേവിയെ, വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു.
ശൂലം ബഭൂവ തസ്യാങ്ഗേ രമ്യം മാല്യം മനോഹരമ് । ബ്രഹ്മാസ്ത്രേണ ച തം ദൈത്യം ജഘാന മന്മഥോ മുദാ
അവളുടെ ശരീരത്തിൽ മനോഹരമായ ഒരു ത്രിശൂലം പ്രത്യക്ഷമായി; മന്മഥൻ സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ ദാനവനെ സംഹരിച്ചു.
രതിം ഗൃഹീത്വാ യാനേന ജഗാമ ദ്വാരകാം പുരീമ് । പ്രയയുര്ദേവതാഃ സര്വാ സ്തുത്വാ ച പാര്വതീം സ്വയമ്
രതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, രഥത്തിൽ കയറി ദ്വാരകാപുരത്തിലേക്ക് പോയി; എല്ലാ ദേവന്മാരും പാർവതിയെ സ്തുതിച്ചു അവിടേക്ക് യാത്രയായി.
രുക്മിണീ മങ്ഗലം കൃത്വാ പ്രജഗ്രാഹ രതിം സുതമ് । ഉത്സവം കാരയാമാസ പരം സ്വസ്ത്യയനം ഹരിഃ
രുക്മിണി മംഗളകർമങ്ങൾ നടത്തി, തന്റെ മകൻ രതിയെ സ്വീകരിച്ചു; ഹരി വലിയോരു ഉത്സവവും ഉത്തമമായ അനുഗ്രഹവും നടത്തി.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ പൂജയാമാസ പാര്വതീമ്ര । അഥ കൃഷ്ണഃ ക്രമേണൈവ വേദോക്തേ മങ്ഗലേ ദിനേ
അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിരുന്ന് കഴിപ്പിച്ചു, പാർവതിയെ ആരാധിച്ചു; പിന്നെ കൃഷ്ണൻ വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധിപ്രകാരം, മംഗളദിനത്തിൽ—
സപ്താനാം രമണീനാം ച പാണിഗ്രാഹം ചകാര ഹ । കാലിന്ദീം സത്യഭാമാം ച സത്യാ രാഗ്നിജിതീം സതീമ്
ഏഴു സ്ത്രീകളുടെ വിവാഹം കൃഷ്ണൻ നടത്തി: കാലിന്ദി, സത്യഭാമ, സത്യ, രാജ്ഞിജിതിയെന്ന സതീ—
ജാമ്ബവതീം ലക്ഷ്മണാം ച സമുദ്വാഹം ചകാര സഃ । താഭിഃ സാര്ധ ക്രമേണൈവ പുത്രത്പത്തിം ചകാര ഹ
ജാംബവതിയും ലക്ഷ്മണയും അവൻ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരോടൊപ്പം, ക്രമമായി, പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഏകസ്യാം ദശപുത്രാശ്ച കന്യകൈകാ ക്രമേണ ച । നിഹത്യ നരകം ദൈത്യം സപുത്രം ച നൃപേശ്വരമ്
ഒരാളിൽ നിന്ന് പത്ത് പുത്രന്മാരും ഒരു മകളും ക്രമത്തിൽ ജനിച്ചു; നരകാസുരനെയും അവന്റെ പുത്രന്മാരെയും, ആ രാജാവിനെയും സംഹരിച്ചു.
ബലവന്തം മുരം ദൈത്യം ജഘാന രണമൂര്ധനി । ദദര്ശ കന്യാസ്തത്രസ്ഥാഃ സഹസ്രാണാം ച ഷോഡശ
ശക്തനായ മുരാസുരനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സംഹരിച്ചു; അവിടെ, പതിനാറായിരം കന്യകളെ കണ്ടു.
ശതാധികാ വയസ്യാശ്ച ശശ്വത്സുസ്ഥിരയൌവനാഃ । പ്രഫുല്ലവദനാഃ സര്വാ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാഃ
അവരുടെ സഖികൾ നൂറിലധികം പേരായിരുന്നു, എല്ലാം യൗവനം നിലനിൽക്കുന്നവർ; എല്ലാവരും പുഷ്പംപോലെ ഉജ്ജ്വലമായ മുഖവും രത്നാഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞവരും ആയിരുന്നു.
ശുഭക്ഷണേ ച താസാം ച പാണിം ജഗ്രാഹ മാധവഃ । താഭിഃ സാര്ധം സ രേമേ ച ക്രമേണ ച ശുഭക്ഷണേ
ശുഭക്ഷണത്തിൽ, മാധവൻ അവരുടെ കൈകൾ വിവാഹത്തിന് പിടിച്ചു; അവരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു, ക്രമത്തിൽ ശുഭക്ഷണങ്ങളിൽ.
ഏകസ്യാം ദശപുത്രാശ്ച കന്യകൈകാ ക്രമേണാ ച । ഹരേരേതാന്യപത്യാനി ബഭൂവുശ്ച പൃഥക്പൃഥക്
ഒരാളിൽ നിന്ന് പത്ത് പുത്രന്മാരും ഒരു മകളും ക്രമത്തിൽ ജനിച്ചു; ഹരിയുടെ ഈ സന്തതികൾ ഓരോരുത്തരായി ജനിച്ചു.
ഏകദാ ദ്വാരകാം രമ്യാം ദുര്വാസാ മുനിപുംഗവഃ । ശിഷ്യൈസ്ത്രികോടിഭിഃ സാര്ധമാജഗാമാവലീലയാ
ഒരു ദിവസം, മനോഹരമായ ദ്വാരകാപുരിയിൽ, മഹാനായ ദുർവാസാമുനി മൂന്ന് കോടി ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ആലങ്കാരികമായി എത്തി.
രാജാ മഹോഗ്രസേനശ്ച സപുത്രഃ സപുരോഹിതഃ । വസുദേവോ വാസുദേവോഽപ്യക്രൂരശ്ചോദ്ധവസ്തഥാ
രാജാവ് മഹോഗ്രസേനനും, പുത്രന്മാരും പുരോഹിതരുമായും; വസുദേവനും വാസുദേവനും അക്രൂരനും ഉദ്ധവനും—
നീത്വാ ഷോഡശോപചാരം പ്രണേമുര്മുനിപുംഗവമ് । ശുഭാര്ശിഷം ച പ്രദദൌ തേഭ്യോ ബ്രഹ്മന്പൃഥക്പൃഥക്
പതിനാറു വിധത്തിലുള്ള ആദരവുകൾ നൽകി, അവർ ആ മഹാമുനിയെ നമസ്കരിച്ചു; അവൻ ഓരോരുത്തർക്കും ശുഭാശംസകൾ നൽകി.
ഏകാനംശാം ച കന്യാം താം ദദൌ തസ്മൈ ശുഭക്ഷണേ । മുക്താമാണിക്യങീരാംശ്ച രത്നം ച യൌതകം ദദൌ
ശുഭക്ഷണത്തിൽ, അവൻ ഏകാംശാ എന്ന മകളെ അവനു നൽകി; മുത്തുകളും മാണിക്യങ്ങളും നീലങ്ങളും മറ്റു രത്നങ്ങളും കല്യാണസമ്മാനമായി നൽകി.
സ രേമേ രാമയാ സാര്ധ മാഹേന്ദ്രേ രത്നമന്ദിരേ । രത്നേന്ദ്രസാരനിര്മാണം ദദൌ തസ്മൈ ശുഭാശ്രമമ്
അവൻ രാമയോടൊപ്പം ഇന്ദ്രന്റെ രത്നമണ്ഡപത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു; രത്നങ്ങളുടെ സാരത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു മനോഹരമായ ആശ്രമം അവനു സമ്മാനിച്ചു.
ഏകദാ സ മുനിശ്രേഷ്ഠഃ സമാലോച്യ സ്വചേതസാ । ശയാനം കൃത്രചിദ്രമ്യപര്യങ്കേ രത്നനിര്മിതേ
ഒരു ദിവസം, ആ മഹാമുനി മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, രത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച മനോഹരമായ ഒരു കിടക്കയിൽ ആരോ വിശ്രമിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
ശ്രുതവന്തം പുരാണം ച ശ്രദ്ധയാ കുത്രചിദ്ധിഭുമ് । മഹോത്സവേ നിയുക്തം ച കുത്രചിത്പ്രാങ്ഗണേ ശുഭേ
കൊണ്ടു വിശ്വാസപൂർവ്വം എവിടെയോ പുരാണം ശ്രദ്ധിച്ചു, അല്ലെങ്കിൽ വലിയ ഉത്സവത്തിൽ പങ്കെടുത്തു, അല്ലെങ്കിൽ എങ്ങെങ്കിലും ശുഭമായ അങ്കണത്തിൽ ഇടപെട്ടു,
താമബൂലം ഭുക്തവന്തം ച ഭക്ത്യാ ദത്തം ച സത്യയാ । കുത്രചിത്സേവിതം തല്പേ രുക്മിണ്യാ ശ്ചേതചാമരൈഃ
ഭക്തിയോടും സത്യസന്ധതയോടും കൂടെ നൽകിയ താംബൂലം കഴിച്ചു, അല്ലെങ്കിൽ എവിടെയോ രുക്മിണി യക്ഷപൂച്ച വീശി സേവിച്ച കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ചു,
കാലിന്ദീസേപിതപദം ശയാനം കുത്രചിന്മുദാ । സര്വത്ര സമസംഭാഷാം ചകാര ഭഗവാന്മുനിമ്
അല്ലെങ്കിൽ കാലിന്ദി പാദങ്ങൾ സേവിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ എവിടെയോ കിടന്നിരിക്കുന്നു; എല്ലായിടത്തും ഭഗവാൻ ആ മുനിയുമായി ഒരുപോലെ സംസാരിച്ചു.
വിസ്മയം പ്രയയൌ വിപ്രൌ ദൃഷ്ട്വാ തത്പരമാദ്ഭുതമ് । തുഷ്ടാവ ജഗതീനാഥം രുക്മിണീമന്ദിരേ പുനഃ വസന്തം ച സുധര്മായാം സതാം സംസദി സുന്ദരമ്
ആ അത്ഭുതകരമായ ദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ട ബ്രാഹ്മണൻ അത്ഭുതത്തിൽ ആകൃശ്യപ്പെട്ടു; അവൻ ലോകനാഥനെ രുക്മിണിയുടെ മണ്ഡിരത്തിൽ വീണ്ടും സ്തുതിച്ചു, കൂടാതെ സുധർമ എന്ന സഭയിൽ സന്മാർഗ്ഗികൾക്കിടയിൽ മനോഹരമായി പാർക്കുന്നവനെയും.
ദുര്വാസാ ഉവാച ജയ ജയ ജഗതാം നാഥ ജിതസര്വ ജനാര്ദന സര്വാത്മക സര്വേശ സര്വബീജ പുരാതന നിര്ഗുണ നിരീഹ
ദുര്വാസാസ് പറഞ്ഞു: ജയ ജയ ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, സർവ്വജയിയേ, ജനാർദ്ദനാ, സർവ്വാത്മാവേ, സർവ്വേശ്വരാ, ആദിമൂലമായവനേ, ഗുണരഹിതനേ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനേ,
നിര്ലിപ്ത നിരഞ്ജന നിരാകാര ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹ സത്യമ്വരൂപസനാതന നിഃസ്വരൂപ നിത്യനൂതന
അലിപ്തനായി, മായയില്ലാതെ, രൂപരഹിതനായി, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ദയാമൂർത്തിയായി, സത്യസ്വരൂപനായി, ശാശ്വതരൂപനായി, സ്വരൂപമില്ലാത്തവനായി, എപ്പോഴും പുതുമയുള്ളവനായി,
ബ്രഹ്മേശശേഷധനേശവന്ദിത പദ്മയാ സേവിതപാദപദ്മ ബ്രഹ്മജ്യോതിരനിര്വചനീയ വേദാവിദിതഗുണരൂപ മഹാകാശസംമാനനീയ പരമാത്മന്നമോഽസ്തു തേ
ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും കുബേരനും വന്ദിക്കുന്നവനേ, ലക്ഷ്മി സേവിക്കുന്ന പാദപദ്മങ്ങളേ, വിവരണരഹിതമായ പ്രകാശസ്വരൂപനേ, വേദങ്ങൾക്കു പോലും അറിയാനാകാത്ത ഗുണരൂപനേ, മഹാവ്യോമം ആദരിക്കുന്ന പരമാത്മാവേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ മനസാ ഹരേരനുമതേന ച । പ്രണമ്യ തസ്ഥൌ വിപ്രേന്ദ്രസ്തത്രൈവ പുരതോ ഹരേഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹരിയുടെ മനസ്സിൽ സമ്മതം നേടി, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ നമസ്കരിച്ചു അവിടെ തന്നെ നിന്നു.