സരസ്വത്യുവാച ശിവകോപാനലേ പൂര്വ ഭസ്മീഭൂതഃ പതിസ്തവ । സ ചായം രുക്മിണീപുത്രോ ദൈത്യേനൈവ സമാഹൃതഃ
സരസ്വതി പറഞ്ഞു: മുമ്പ് ശിവന്റെ കോപാഗ്നിയിൽ നിന്റെ ഭർത്താവ് ചിതലായി. ഈ രുക്മിണിയുടെ മകനെയാണ് അസുരൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്.
മായയാഽപി ച മായേശോ രുക്മിണീസൂതികാഗൃഹാത് । സമാനീയ ദദൌ തുഭ്യം പതിസ്തേഽയം ന ചാഽഽത്മജഃ
തന്റെ മായാവശം ഉപയോഗിച്ച് മായേശ്വരൻ രുക്മിണിയുടെ സുതികാഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഈ മകനെ കൊണ്ടുവന്നു, നിന്നെ നൽകി. ഇവൻ നിന്റെ ഭർത്താവാണ്, നിന്റെ സ്വന്തം മകനല്ല.
കാമം ച കഥയാമാസ ജഗന്മാതാ ച സാ സതീ । തവ പത്നീ രതിശ്ചേയം രമസ്വ രാമയാ സഹ
ലോകമാതാവായ ദേവി കാമനോടു പറഞ്ഞു: ഇവൾ തന്നെയാണ് നിന്റെ ഭാര്യയായ രതി. നീ രമയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.
ത്വമേവ രുക്മിണീപുത്രോ നാന്യദൈത്യസ്യ മന്മഥഃ । കുരരീവ സതീ നിത്യം രോദിതി സ്മ ത്വയാ വിനാ
നീ തന്നെയാണ് രുക്മിണിയുടെ മകൻ, മറ്റൊരു അസുരന്റെ മകൻ അല്ല, മന്മഥനല്ല. ഒരു കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ അവൾ നിന്നെ കാണാതെ എപ്പോഴും കരയുകയായിരുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ ച യയൌ വാണീ ബ്രഹ്മാണീ ബ്രഹ്മണഃ പദമ് ।സ രേമേ നിര്ജനേ നിത്യം രാമയാ സഹ സുന്ദരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം വാണി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി. മനോഹരനായവൻ രമയോടൊപ്പം ഒറ്റയ്ക്കു സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ഏകദാ മന്മഥം ദൈത്യൌ ദദര്ശ രഹസി ശ്ഥിതമ് । ശൃങ്ഗാരം രാമയാ സാര്ധം കുര്വന്തം കൌതുകേന ച
ഒരു ദിവസം, അസുരൻ രഹസ്യമായി മന്മഥനെ രമയോടൊപ്പം സ്നേഹസമാഗമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു കണ്ടു.
സസ്മിതം സസ്മിതായാശ്ച മധ്യവക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥിതമ് । രതിം ദദര്ശ കാമേന മൂര്ച്ഛിതാം സുരതോത്സുകാമ്
അസുരൻ കണ്ടത്: രതി, പുഞ്ചിരിയോടെ കാമന്റെ നെഞ്ചിൽ മധ്യഭാഗത്ത് കിടക്കുന്നു; ആകാംക്ഷയാൽ അവൾ ബോധംകഴിഞ്ഞ നിലയിലായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ചുകോപ ദൈത്യശ്ച ജഗ്രാഹ ഖഡ്ഗമുത്തമമ് । ഉവാച ഖഡ്ഗഹസ്തശ്ച കാമദേവം രതിം സതീമ്
അത് കണ്ടപ്പോൾ അസുരൻ കോപിച്ചു, ഉത്തമമായ ഒരു വാൾ എടുത്തു. വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് കാമനോടും സതിയായ രതിയോടും പറഞ്ഞു.
ശമ്വര ഉവാച ധിക്ത്വാം മഹാകാമുകം ച മൂര്ഖം പണ്ഡിതമാനിനമ് । മഹാപാതകിനാം ശ്രേഷ്ഠം പ്രമത്തം മാതൃഗാമിനമ്
ശംഭരൻ പറഞ്ഞു: നിനക്കു ലജ്ജയില്ലേ, മഹാകാമുകനായ മൂഢനേ, പണ്ഡിതൻ എന്ന് കരുതുന്നവനേ, മഹാപാതകികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയെ തേടുന്ന അശാന്തനേ!
ധിക്ത്വാം ച പുംശ്ചലീം മത്താം കാമുകീം ഹതചേതനാമ് । പുത്രം ഗൃഹീത്വാ രഹസി കലോഷി സുരതിം സതി
നിനക്കും ലജ്ജയില്ലേ, ദുഷ്ടയായ സ്ത്രീ, കാമാസക്തയായ, ബോധംകഴിഞ്ഞവളേ! എന്റെ മകനെ എടുത്ത് രഹസ്യമായി സ്നേഹസമാഗമം നടത്തുന്നു, വിശ്വാസം ഇല്ലാത്തവളേ!
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഖഡ്ഗം ച താമേവ ഹന്തുമൃദ്യതഃ । ജിഘാംസന്തം രതിം ദേത്യം പ്രേരയാമാസ മന്മഥഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അവൾയെ കൊല്ലാൻ വാൾ ഉയർത്തിയപ്പോൾ, രതിയെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ച അസുരനെ മന്മഥൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
പപാത ദൂരതോ ബ്രഹ്മന്മൂര്ച്ഛിതഃ സ്വാങ്ഗപീഡിതഃ । പുനശ്ച ചേതനാം പ്രാപ്യ കോപേന പ്രജ്വലന്നിവ
ബ്രാഹ്മണനേ, അകലെ നിന്ന് അവൻ ബോധംകഴിഞ്ഞ് വീണു, അവന്റെ ശരീരം വേദനിച്ചു. പിന്നെ ബോധം തിരിച്ചപ്പോൾ, അതിയായ കോപത്തിൽ കത്തുന്നവനായി.
ശിവദത്തം ച ശൂലം ച ജഗ്രാഹ നിര്ഭരേണ ച । ശതസൂര്യപ്രഭം ശൂലം പ്രലയാഗ്നിസമം മുനേ
ശിവൻ നൽകിയ ത്രിശൂലം അവൻ വലിയ ശക്തിയോടെ എടുത്തു. നൂറു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ത്രിശൂലം, പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ളത്, മുനിയേ.
ദൃഷ്ട്വാഽഽജഗ്മുശ്ച ദേവാശ്ച ബ്രഹ്മേശശേഷസംജ്ഞകാഃ । പവനഃ കഥയാമാസ കര്ണേ കാമസ്യ യത്നതഃ
അത് കണ്ടപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും അനന്തനും അടങ്ങിയ ദേവന്മാർ അവിടെ എത്തി. വായു, കാമന്റെ ചെവിയിൽ സൂക്ഷ്മമായി ഉപദേശം പറഞ്ഞു.
സ്മര സ്മര മഹാമായാം ദുര്ഗാം തുര്ഗതിനാശിനീമ് । പവനസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദുര്ഗാം സസ്മാര മന്മഥഃ
വായുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, മന്മഥൻ മഹാമായയായ ദുർഗ്ഗയെ, ദുർഗതി നശിപ്പിക്കുന്ന ദേവിയെ, വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു.
ശൂലം ബഭൂവ തസ്യാങ്ഗേ രമ്യം മാല്യം മനോഹരമ് । ബ്രഹ്മാസ്ത്രേണ ച തം ദൈത്യം ജഘാന മന്മഥോ മുദാ
അവളുടെ ശരീരത്തിൽ മനോഹരമായ ഒരു ത്രിശൂലം പ്രത്യക്ഷമായി; മന്മഥൻ സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ ദാനവനെ സംഹരിച്ചു.
രതിം ഗൃഹീത്വാ യാനേന ജഗാമ ദ്വാരകാം പുരീമ് । പ്രയയുര്ദേവതാഃ സര്വാ സ്തുത്വാ ച പാര്വതീം സ്വയമ്
രതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, രഥത്തിൽ കയറി ദ്വാരകാപുരത്തിലേക്ക് പോയി; എല്ലാ ദേവന്മാരും പാർവതിയെ സ്തുതിച്ചു അവിടേക്ക് യാത്രയായി.
രുക്മിണീ മങ്ഗലം കൃത്വാ പ്രജഗ്രാഹ രതിം സുതമ് । ഉത്സവം കാരയാമാസ പരം സ്വസ്ത്യയനം ഹരിഃ
രുക്മിണി മംഗളകർമങ്ങൾ നടത്തി, തന്റെ മകൻ രതിയെ സ്വീകരിച്ചു; ഹരി വലിയോരു ഉത്സവവും ഉത്തമമായ അനുഗ്രഹവും നടത്തി.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ പൂജയാമാസ പാര്വതീമ്ര । അഥ കൃഷ്ണഃ ക്രമേണൈവ വേദോക്തേ മങ്ഗലേ ദിനേ
അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിരുന്ന് കഴിപ്പിച്ചു, പാർവതിയെ ആരാധിച്ചു; പിന്നെ കൃഷ്ണൻ വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധിപ്രകാരം, മംഗളദിനത്തിൽ—
സപ്താനാം രമണീനാം ച പാണിഗ്രാഹം ചകാര ഹ । കാലിന്ദീം സത്യഭാമാം ച സത്യാ രാഗ്നിജിതീം സതീമ്
ഏഴു സ്ത്രീകളുടെ വിവാഹം കൃഷ്ണൻ നടത്തി: കാലിന്ദി, സത്യഭാമ, സത്യ, രാജ്ഞിജിതിയെന്ന സതീ—
ജാമ്ബവതീം ലക്ഷ്മണാം ച സമുദ്വാഹം ചകാര സഃ । താഭിഃ സാര്ധ ക്രമേണൈവ പുത്രത്പത്തിം ചകാര ഹ
ജാംബവതിയും ലക്ഷ്മണയും അവൻ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരോടൊപ്പം, ക്രമമായി, പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഏകസ്യാം ദശപുത്രാശ്ച കന്യകൈകാ ക്രമേണ ച । നിഹത്യ നരകം ദൈത്യം സപുത്രം ച നൃപേശ്വരമ്
ഒരാളിൽ നിന്ന് പത്ത് പുത്രന്മാരും ഒരു മകളും ക്രമത്തിൽ ജനിച്ചു; നരകാസുരനെയും അവന്റെ പുത്രന്മാരെയും, ആ രാജാവിനെയും സംഹരിച്ചു.
ബലവന്തം മുരം ദൈത്യം ജഘാന രണമൂര്ധനി । ദദര്ശ കന്യാസ്തത്രസ്ഥാഃ സഹസ്രാണാം ച ഷോഡശ
ശക്തനായ മുരാസുരനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സംഹരിച്ചു; അവിടെ, പതിനാറായിരം കന്യകളെ കണ്ടു.
ശതാധികാ വയസ്യാശ്ച ശശ്വത്സുസ്ഥിരയൌവനാഃ । പ്രഫുല്ലവദനാഃ സര്വാ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാഃ
അവരുടെ സഖികൾ നൂറിലധികം പേരായിരുന്നു, എല്ലാം യൗവനം നിലനിൽക്കുന്നവർ; എല്ലാവരും പുഷ്പംപോലെ ഉജ്ജ്വലമായ മുഖവും രത്നാഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞവരും ആയിരുന്നു.
ശുഭക്ഷണേ ച താസാം ച പാണിം ജഗ്രാഹ മാധവഃ । താഭിഃ സാര്ധം സ രേമേ ച ക്രമേണ ച ശുഭക്ഷണേ
ശുഭക്ഷണത്തിൽ, മാധവൻ അവരുടെ കൈകൾ വിവാഹത്തിന് പിടിച്ചു; അവരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു, ക്രമത്തിൽ ശുഭക്ഷണങ്ങളിൽ.
ഏകസ്യാം ദശപുത്രാശ്ച കന്യകൈകാ ക്രമേണാ ച । ഹരേരേതാന്യപത്യാനി ബഭൂവുശ്ച പൃഥക്പൃഥക്
ഒരാളിൽ നിന്ന് പത്ത് പുത്രന്മാരും ഒരു മകളും ക്രമത്തിൽ ജനിച്ചു; ഹരിയുടെ ഈ സന്തതികൾ ഓരോരുത്തരായി ജനിച്ചു.
ഏകദാ ദ്വാരകാം രമ്യാം ദുര്വാസാ മുനിപുംഗവഃ । ശിഷ്യൈസ്ത്രികോടിഭിഃ സാര്ധമാജഗാമാവലീലയാ
ഒരു ദിവസം, മനോഹരമായ ദ്വാരകാപുരിയിൽ, മഹാനായ ദുർവാസാമുനി മൂന്ന് കോടി ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ആലങ്കാരികമായി എത്തി.
രാജാ മഹോഗ്രസേനശ്ച സപുത്രഃ സപുരോഹിതഃ । വസുദേവോ വാസുദേവോഽപ്യക്രൂരശ്ചോദ്ധവസ്തഥാ
രാജാവ് മഹോഗ്രസേനനും, പുത്രന്മാരും പുരോഹിതരുമായും; വസുദേവനും വാസുദേവനും അക്രൂരനും ഉദ്ധവനും—
നീത്വാ ഷോഡശോപചാരം പ്രണേമുര്മുനിപുംഗവമ് । ശുഭാര്ശിഷം ച പ്രദദൌ തേഭ്യോ ബ്രഹ്മന്പൃഥക്പൃഥക്
പതിനാറു വിധത്തിലുള്ള ആദരവുകൾ നൽകി, അവർ ആ മഹാമുനിയെ നമസ്കരിച്ചു; അവൻ ഓരോരുത്തർക്കും ശുഭാശംസകൾ നൽകി.
ഏകാനംശാം ച കന്യാം താം ദദൌ തസ്മൈ ശുഭക്ഷണേ । മുക്താമാണിക്യങീരാംശ്ച രത്നം ച യൌതകം ദദൌ
ശുഭക്ഷണത്തിൽ, അവൻ ഏകാംശാ എന്ന മകളെ അവനു നൽകി; മുത്തുകളും മാണിക്യങ്ങളും നീലങ്ങളും മറ്റു രത്നങ്ങളും കല്യാണസമ്മാനമായി നൽകി.