യശോദാവചനം ശ്രുത്വാ വാര്താം പ്രാപ്യ ഗദാഭൃതഃ । ശ്രീകൃഷ്ണനാമസ്മരണാദ്ദൂരിഭൂതമമങ്ഗലമ്
യശോദയുടെ വാക്കുകളും ഗദാധാരിയുടെ വാർത്തയും കേട്ട്, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നാമസ്മരണയാൽ എല്ലാ ദുഷ്പ്രഭാവവും അകന്നു.
സംപ്രാപ ചേതനം രാധാ സംഭാവ്യ കൃഷ്ണമാതരമ് । ഉവാച മധുരം ശാന്താ ലൌകികീം ഭക്തിമുത്തമാമ്
കൃഷ്ണന്റെ അമ്മയെ ആദരിച്ച് രാധ ബോധം വീണ്ടെടുത്തു; അവൾ മധുരവും ശാന്തവുമായ വാക്കുകളിൽ ഉത്തമമായ ഭക്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo രാധായശോദാസംo ദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരായണൻ പറഞ്ഞ രാധയും യശോദയും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയും ഉൾപ്പെടുന്ന നൂറിനെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥൈകാദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ രാധികോവാച ജ്ഞാനാത്മകശ്ച പരമോ ബ്രഹ്മേശശേഷപൂജിതഃ । ജ്ഞാനം ച ന ദദൌ തുഭ്യം മന്മുലം പ്രേഷിതാ സതി
ഇപ്പോൾ നൂറിനൊന്നാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. രാധിക പറഞ്ഞു: ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ പരമേശ്വരൻ, ബ്രഹ്മാവും ശേഷനും ആരാധിക്കുന്നവൻ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിന്നെ അയച്ചിട്ടും, സതീ, നിനക്ക് ആ ജ്ഞാനത്തിന്റെ മൂലതത്ത്വം നൽകിയില്ല.
തേനൈവ ച്ഛദ്മനാ തുഭ്യം ഭാവാര്ഥം ബോധയാമി കിമ് । വേദാഃ സന്തശ്ച ഭാവാര്ഥം നൈവ ജാനന്തി തസ്യ ച
ഇതുപോലെയുള്ള മറവിൽ ഞാൻ നിന്നോട് ഭാവാർത്ഥം പഠിപ്പിക്കുന്നു; വേദങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം അവയ്ക്ക് അറിയില്ല.
സ്ത്രീജാതിരബലാ മൂഢാ വക്തുതോഽജ്ഞാനതത്പരാ । തതസ്തദ്വിരഹേണൈവ സംതതം ഹതചേതനാ
സ്ത്രീജന്മം ദുർബലവും, മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പവും, വാക്കിൽ അജ്ഞതയും നിറഞ്ഞതാണ്; അതിനാൽ അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ അവൾക്ക് ബോധം ഇല്ലാതാകുന്നു.
കിം വാഽഹം കഥയിഷ്യാമി ജ്ഞാനം പഞ്ചവിധേഷു ച । ഭക്ത്യാത്മകം സര്വപരം നിബോധ കഥയാമി തേ
അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള ജ്ഞാനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ എന്ത് പറയാൻ കഴിയും? ഭക്തിയിൽ ആധാരമാക്കിയുള്ള പരമമായ ജ്ഞാനം ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം, കേൾക്കു.
ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ വരേണാപി ന സാധോ നിര്ഭയോ ഭവ । ഗോലോകേ ചാപി പതനം സംഭവേച്ച കുയോഗിനഃ
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചാലും, സദോ, ഭയമില്ലാതാകരുത്; ഗോളോകത്തുപോലും കപടയോഗിക്ക് വീഴ്ച സംഭവിക്കാം.
തസ്മാത്സര്വം പരിത്യജ്യ ഭജസ്വ പരമേശ്വരമ് । പുത്രബുദ്ധിം പരിത്യജ്യ ബ്രഹ്മരൂപം നിശാമയ
അതിനാൽ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് പരമേശ്വരനെ ഭജിക്കു; മകനെന്ന ഭാവം വിട്ട് ബ്രഹ്മസ്വരൂപം ദർശിക്കു.
യശോദേ ഭവതീ സര്വേ പരിത്യജ്യ ച നശ്വരമ് । ഗത്വാ വൃന്ദാവനം രമ്യം പുണ്യക്ഷേത്രം ച ഭാരതമ്
യശോദേ, നീയും നശ്വരമായതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയായ മനോഹരമായ വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് പോവുക.
കൃത്വാ ത്രികാലസ്നാനം ച നിര്മലേ യമുനാജലേ । കൃത്വാഽഷ്ടദലപദ്മം ച സ്നിഗ്ധേന ചന്ദനേന ച
മൂന്നു പ്രാവശ്യം ശുദ്ധമായ യമുനാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിൽ അഷ്ടദലപദ്മം നിർമ്മിച്ച്,
ധ്യാനേന ഗര്ഗദത്തേന ശുദ്ധേന മനസാ സതി । സംപൂജ്യ പരമാനന്ദം സാനന്ദം വ്രജ തത്പദമ്
ഗർഗ്ഗൻ നൽകിയ ധ്യാനത്തോടും, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടും കൂടി പരമാനന്ദസ്വരൂപിയെ ആരാധിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ ആ പരമപദം പ്രാപിക്കു.
കൃത്വാ നികൃന്തനം കര്മ പിദൃഭിഃ ശതകൈഃ സഹ । വൈഷ്ണവേന സഹാഽഽലാപം കുരുഷ്വ സതതം സതി
നൂറുകണക്കിന് പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം നികൃന്തനകർമ്മം നടത്തി, വിശ്വാസത്തോടെ വൈഷ്ണവരോടൊപ്പം സദാ സംവാദം നടത്തുക.
വരം ഹുതവഹജ്വാലാം ഭക്തോ വാഞ്ഛതി പഞ്ജരമ് । വരം ച കണ്ടകേ വാസം വരം ച വിഷ്ഭക്ഷണമ്
ഭക്തൻ അഗ്നിജ്വാലയിലേക്കോ, പഞ്ചരത്തിലേക്കോ, മുള്ളിനടിയിലേക്കോ, വിഷം കഴിക്കലിലേക്കോ പോലും പോകാൻ തയ്യാറാകും—
ഹരിഭക്തിവിഹീനാനാം ന സങ്ഗം നാശകാരണമ് । സ്വയം നഷ്ടോ ഭക്തിഹീനോ ബൃദ്ധിണേദം കരോതി ച
ഹരിഭക്തി ഇല്ലാത്തവരോടൊപ്പം കൂടരുത്, നശിപ്പിക്കാനുള്ള കാരണവും വേണ്ട; ഭക്തിയില്ലാത്തവൻ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുകയും നാശം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
അങ്കുരോ ഭക്തിവൃക്ഷസ്യ ഭക്തസങ്ഗേന വര്ധതേ । പരം ഹരികഥാലാപപീയൂഷാസേചനേന ച
ഭക്തിവൃക്ഷത്തിന്റെ മുള ഭക്തരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വളരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് ഹരികഥയുടെ അമൃതം ഒഴിക്കുമ്പോൾ അതിവേഗം വളരും.
അഭക്താലാപദീപാഗ്നിജ്വാലായാഃ കലയാപി ച । അങ്കുരഃ ശുഷ്കതാം യാതി പുനഃ സേകേന വര്ധതേ
അഭക്തരോടുള്ള സംഭാഷണത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ അംശം പോലും ആ മുള ഉണങ്ങാൻ കാരണമാകും; പക്ഷേ വീണ്ടും അമൃതം ഒഴിച്ചാൽ അത് വളരും.
തസ്മാദഭക്തസങ്ഗം ച സാവധാനഃ പരിത്യജ । യഥാ ദൃഷ്ട്വാ കാലസര്പം നരോ ഭീത്വാ പലായതേ
അതിനാൽ അഭക്തരുടെ കൂട്ടം വളരെ ജാഗ്രതയോടെ ഒഴിവാക്കണം; ഒരാൾ കാളസർപ്പത്തെ കണ്ടാൽ പേടിച്ച് ഓടുന്നതുപോലെ.
യശോദേ ച പ്രയത്നേന സ്വാത്മനഃ പുത്രമീശ്വരമ് । രാമ നാരായണനന്ത മുകുന്ദ മധുസൂദന
യശോദേ, പരിശ്രമത്തോടെ, നിന്റെ മകനായ ഈശ്വരന്റെ നാമങ്ങൾ—രാമ, നാരായണ, അനന്ത, മുകുന്ദ, മധുസൂദന—പാരായണം ചെയ്യുക.
കൃഷ്ണ കേശവ കംസാരേ ഹരേ വൈകുണ്ഠ വാമന । ഇത്യേകാദശ നാമാനി പഠേദ്വാ പാഠയേദിതി
കൃഷ്ണ, കേശവ, കംസാരി, ഹരി, വൈകുണ്ഠ, വാമന—ഇങ്ങനെ പതിനൊന്ന് നാമങ്ങൾ ഒരാൾ ജപിക്കണം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാൾക്ക് ജപിപ്പിക്കണം.
ജന്മകോടിസഹസ്രാണാം പാതകാദേവ മുച്യതേ । രാശബ്ദോ വിശ്വവചനോ മശ്ചാപീശ്വരവാചകഃ
ഇതിലൂടെ കോടിക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളുടെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; 'രാ' എന്നാക്ഷരം സർവ്വജനപ്രിയമായതും, 'മ' ഈശ്വരനു സൂചകവുമാണ്.
വിശ്വാനാമീശ്വരോ യോ ഹി തേന രാമഃ പ്രകീര്തിതഃ । രമതേ രമയാ സാര്വം തേന രാമം വിദുര്ബുധാ
സകല ലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനാണ് രാമൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; എല്ലാവരെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുകയും സ്വയം ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് രാമൻ എന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
രമായാ രമണസ്ഥാനം രാമം രാമവിദോ വിദുഃ । രാശ്ചേതി ലക്ഷ്മീവചനോ മശ്ചാപീശ്വരവാചകഃ
രാമന്റെ വഴികൾ അറിയുന്നവർക്ക്, രാമൻ രമയുടെ പ്രിയനായവനാണ് എന്ന് മനസ്സിലാകും. 'രാ' എന്നത് ലക്ഷ്മിയുടെ പേരാണ്, 'മ' എന്നത് ഈശ്വരനു സൂചകമായ വാക്കാണ്.
ലക്ഷ്മീപതിം ഗതിം രാമം പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ । നാമ്നാം സഹസ്രം ദിവ്യാനാം സ്മരണേ യത്ഫലം ലഭേത്
ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവും പരമഗതിയായ രാമനെയാണ് ജ്ഞാനികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. ആയിരം ദിവ്യനാമങ്ങൾ സ്മരിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, അതിന്റെ സ്മരണയിലൂടെ ലഭിക്കും.
തത്ഫലം ലഭതേ നൂനം രാമോച്ചാരണമാത്രതഃ । സാരൂപ്യമുക്തിവചനോ സാരേതി ച വിദുര്ബുധാഃ
അത് പോലെ തന്നെ, രാമ എന്ന നാമം ഉച്ചരിച്ചാൽ ആ ഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും. 'സാ' എന്നത് സാദൃശ്യം, മോക്ഷം എന്നിവയ്ക്ക് അർത്ഥം നൽകുന്നു എന്ന് പണ്ഡിതർ അറിയുന്നു.
യോ ദേവോഽപ്യയനം തസ്യ സ ച നാരായണഃ സ്മൃതഃ । നാരാശ്ച കൃതപാപാശ്ചാപ്യയനം ഗമനം സ്മൃതമ്
ഊന്നിയിരിക്കുന്ന ദൈവം ഏറ്റവും ഉന്നതമായ വാസസ്ഥലത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവനാണ്, അവനെ നാരായണൻ എന്ന് ഓർത്തിരിക്കുന്നു. 'നാരാഃ' പാപം ചെയ്തവരാണ്, 'അയനം' എന്നത് പ്രാപനം അഥവാ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തൽ എന്നാണ്.
യതോ ഹി ഗമനം തേഷാം സോഽയം നാരായണഃ സ്മൃതഃ । സകൃന്നാരായണേത്യുക്ത്വാ പുമാന്കല്മശതത്രയമ്
അവർക്കുള്ള ഗതിയാണ് അതുകൊണ്ട് അവൻ നാരായണൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ പോലും 'നാരായണ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ മൂന്നു വിധ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചിതനാകുന്നത്.
ഗങ്ഗാദിസര്വതീര്ഥേഷു സ്നാതോ ഭവതി നിശ്ചിതമ് । നാരം ച മോക്ഷണം പുണ്യമയനം ജ്ഞാനമീപ്സിതമ്
ഗംഗാദി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ അവനിൽ സ്മരണം ചെയ്താൽ വിശുദ്ധനാകും. 'നാര' മോക്ഷം, 'അയനം' പുണ്യം, ജ്ഞാനം ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന ലക്ഷ്യമാണ്.
തയോര്ജ്ഞാനം ഭവേദ്യസ്മാത്സോഽയം നാരായണഃ പ്രഭുഃ । നാസ്ത്യന്തോ യസ്യ വേദേഷു പുരാണേഷു ചതുര്ഷു ച
ഈ രണ്ടിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകുന്നതുകൊണ്ട് അവൻ നാരായണപ്രഭുവാണ്. വേദങ്ങളിലും നാലു പുരാണങ്ങളിലും അവന്റെ അന്ത്യത്തെ കണ്ടെത്താനാവില്ല.
ശാസ്ത്രേഷ്വന്യേഷു യോഗേഷു തേനാനന്തം വിദുര്ബുധാഃ । മുകുമധ്യയമാനം ച നിര്വാണം മോക്ഷവാചകമ്
മറ്റു ശാസ്ത്രങ്ങളിലും യോഗങ്ങളിലും പണ്ഡിതർ അവനെ അനന്തൻ എന്ന് അറിയുന്നു. 'മുകു' മോക്ഷം, 'മധ്യ' ലയനം, 'നിർവാണം' മോക്ഷം എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു.