രാധികാവചനം ശ്രുത്വാ നന്ദശ്ച വിസ്മയം യയൌ । ഭീതാ യശോദാ നികടം ഗോപീസംഭാഷിതാ യയൌ
രാധികയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് നന്ദൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; യശോദ ഭയപ്പെട്ട് അടുത്ത് വന്ന് ഗോപിമാരോട് സംസാരിച്ചു.
ഉവാസ നികടേ തസ്യാഃ സമുവാച പ്രിയം വചഃ । ഉവാസ തത്ര നന്ദശ്ച ഗോപീദത്താസനേന ച
അവളുടെ അടുത്ത് ഇരുന്ന് യശോദ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു; നന്ദനും ഗോപിമാർ നൽകിയ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു.
യശോദോവാച ചേതനം കുരു രാധേ ത്വമാത്മാനം രക്ഷ യത്നതഃ । ദ്രക്ഷ്യസി പ്രാണനാഥം ച സംപ്രാപ്തേ മങ്ഗലേ ദിനേ
യശോദ പറഞ്ഞു: രാധേ, ബോധം വീണ്ടെടുക്കൂ, സൂക്ഷ്മതയോടെ നിന്നെ രക്ഷിക്കൂ; വരാനിരിക്കുന്ന ശുഭദിനത്തിൽ നീ പ്രിയനായകനെ കാണും.
ത്വത്തോ വിശ്വം പവിത്രം ച സ്വകുലം ച സുരേശ്വരി । ഗോപ്യശ്ച പുണ്യവത്യശ്ച ത്വത്പാദാമ്ബുജസേവയാ
ദേവതകളുടെ ദേവിയായേ, നിന്നാൽ ലോകവും നിന്റെ വംശവും വിശുദ്ധമാകുന്നു; ഗോപിമാർ പുണ്യവതികളായി നിന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ സേവിക്കുന്നു.
ലോകാ ഗാസ്യന്തി ത്വത്കീര്തിതീര്ഥപൂതാം സുമങ്ഗലാമ് । സന്തോ വേദാശ്ച ചത്വാരഃ പുരാണാനി പുരാതനീമ്
ലോകത്തിൽ ആളുകൾ നിന്റെ തിരുനാമം പാടും; സന്മാർഗ്ഗികളും നാലു വേദങ്ങളും പുരാതന പുരാണങ്ങളും നിന്റെ മഹത്വം പാടും.
അഹം യശോദാ നന്ദോഽയം ബുദ്ധിരൂപേ നിബോധ മാമ് । വൃഷഭാനസുതാ ത്വം ച മാം നിശാമയ സുവ്രതേ
ഞാൻ യശോദയാണ്, ഇതാണ് നന്ദൻ—എന്നെ ബോധത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ അറിയൂ; നീ വൃഷഭാനുവിന്റെ മകളാണ്, സദ്വ്രതയുള്ളവളേ, എന്നെ തിരിച്ചറിയൂ.
ദ്വാരകാനഗരാദ്ഭദ്രേ ശ്രീകൃഷ്ണസംനിധാനതഃ । തവാന്തികമാഗതാഽഹം പ്രേരിതാ ഹരിണാ സതി
ഭാഗ്യശാലിയായേ, ദ്വാരകാനഗരിയിൽ നിന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന്, ഹരിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ വന്നിരിക്കുന്നു, സതീ.
ശൃണു മങ്ഗലവാര്താം ച മങ്ഗലം ച ഗദാഭൃതഃ । ആരാദ്ദ്രക്ഷ്യസി കൃഷ്ണം തം ഹേ ദേവി ചേതനം കുരു
ശുഭവാർത്തയും ഗദാധാരിയുടെ അനുഗ്രഹവും കേൾക്കൂ; ദേവിയേ, നീ ഉടൻ കൃഷ്ണനെ കാണും, ബോധം വീണ്ടെടുക്കൂ.
ഭക്ത്യാ ത്മകം പരിജ്ഞാനം ദേഹി മഹ്യം ച സാംപ്രതമ് । ത്വദ്ഭര്തുരുപദേശേന ത്വത്സമീപം സമാഗതൌ
നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഭക്തിയുടെ അറിവ് ഇപ്പോൾ എനിക്ക് തരൂ; നാം അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിന്റെ അടുത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
പശ്ചദായാസ്യതി ഹരിസ്ത്വാം മുഹൂര്തം വരാനനേ । ഭവിഷ്യത്യചിരേണൈവ ശ്രീദാമ്നഃ ശാപമോചനമ്
ശ്രീദാമന്റെ ശാപമുക്തി ഉടൻ സംഭവിക്കും; അതിനുശേഷം ഹരി ഒരു നിമിഷം നിന്നെ കാണാൻ വരും, മനോഹരമുഖിയായേ.
യശോദാവചനം ശ്രുത്വാ വാര്താം പ്രാപ്യ ഗദാഭൃതഃ । ശ്രീകൃഷ്ണനാമസ്മരണാദ്ദൂരിഭൂതമമങ്ഗലമ്
യശോദയുടെ വാക്കുകളും ഗദാധാരിയുടെ വാർത്തയും കേട്ട്, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നാമസ്മരണയാൽ എല്ലാ ദുഷ്പ്രഭാവവും അകന്നു.
സംപ്രാപ ചേതനം രാധാ സംഭാവ്യ കൃഷ്ണമാതരമ് । ഉവാച മധുരം ശാന്താ ലൌകികീം ഭക്തിമുത്തമാമ്
കൃഷ്ണന്റെ അമ്മയെ ആദരിച്ച് രാധ ബോധം വീണ്ടെടുത്തു; അവൾ മധുരവും ശാന്തവുമായ വാക്കുകളിൽ ഉത്തമമായ ഭക്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo രാധായശോദാസംo ദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരായണൻ പറഞ്ഞ രാധയും യശോദയും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയും ഉൾപ്പെടുന്ന നൂറിനെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥൈകാദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ രാധികോവാച ജ്ഞാനാത്മകശ്ച പരമോ ബ്രഹ്മേശശേഷപൂജിതഃ । ജ്ഞാനം ച ന ദദൌ തുഭ്യം മന്മുലം പ്രേഷിതാ സതി
ഇപ്പോൾ നൂറിനൊന്നാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. രാധിക പറഞ്ഞു: ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ പരമേശ്വരൻ, ബ്രഹ്മാവും ശേഷനും ആരാധിക്കുന്നവൻ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിന്നെ അയച്ചിട്ടും, സതീ, നിനക്ക് ആ ജ്ഞാനത്തിന്റെ മൂലതത്ത്വം നൽകിയില്ല.
തേനൈവ ച്ഛദ്മനാ തുഭ്യം ഭാവാര്ഥം ബോധയാമി കിമ് । വേദാഃ സന്തശ്ച ഭാവാര്ഥം നൈവ ജാനന്തി തസ്യ ച
ഇതുപോലെയുള്ള മറവിൽ ഞാൻ നിന്നോട് ഭാവാർത്ഥം പഠിപ്പിക്കുന്നു; വേദങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം അവയ്ക്ക് അറിയില്ല.
സ്ത്രീജാതിരബലാ മൂഢാ വക്തുതോഽജ്ഞാനതത്പരാ । തതസ്തദ്വിരഹേണൈവ സംതതം ഹതചേതനാ
സ്ത്രീജന്മം ദുർബലവും, മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പവും, വാക്കിൽ അജ്ഞതയും നിറഞ്ഞതാണ്; അതിനാൽ അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ അവൾക്ക് ബോധം ഇല്ലാതാകുന്നു.
കിം വാഽഹം കഥയിഷ്യാമി ജ്ഞാനം പഞ്ചവിധേഷു ച । ഭക്ത്യാത്മകം സര്വപരം നിബോധ കഥയാമി തേ
അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള ജ്ഞാനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ എന്ത് പറയാൻ കഴിയും? ഭക്തിയിൽ ആധാരമാക്കിയുള്ള പരമമായ ജ്ഞാനം ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം, കേൾക്കു.
ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ വരേണാപി ന സാധോ നിര്ഭയോ ഭവ । ഗോലോകേ ചാപി പതനം സംഭവേച്ച കുയോഗിനഃ
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചാലും, സദോ, ഭയമില്ലാതാകരുത്; ഗോളോകത്തുപോലും കപടയോഗിക്ക് വീഴ്ച സംഭവിക്കാം.
തസ്മാത്സര്വം പരിത്യജ്യ ഭജസ്വ പരമേശ്വരമ് । പുത്രബുദ്ധിം പരിത്യജ്യ ബ്രഹ്മരൂപം നിശാമയ
അതിനാൽ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് പരമേശ്വരനെ ഭജിക്കു; മകനെന്ന ഭാവം വിട്ട് ബ്രഹ്മസ്വരൂപം ദർശിക്കു.
യശോദേ ഭവതീ സര്വേ പരിത്യജ്യ ച നശ്വരമ് । ഗത്വാ വൃന്ദാവനം രമ്യം പുണ്യക്ഷേത്രം ച ഭാരതമ്
യശോദേ, നീയും നശ്വരമായതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയായ മനോഹരമായ വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് പോവുക.
കൃത്വാ ത്രികാലസ്നാനം ച നിര്മലേ യമുനാജലേ । കൃത്വാഽഷ്ടദലപദ്മം ച സ്നിഗ്ധേന ചന്ദനേന ച
മൂന്നു പ്രാവശ്യം ശുദ്ധമായ യമുനാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിൽ അഷ്ടദലപദ്മം നിർമ്മിച്ച്,
ധ്യാനേന ഗര്ഗദത്തേന ശുദ്ധേന മനസാ സതി । സംപൂജ്യ പരമാനന്ദം സാനന്ദം വ്രജ തത്പദമ്
ഗർഗ്ഗൻ നൽകിയ ധ്യാനത്തോടും, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടും കൂടി പരമാനന്ദസ്വരൂപിയെ ആരാധിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ ആ പരമപദം പ്രാപിക്കു.
കൃത്വാ നികൃന്തനം കര്മ പിദൃഭിഃ ശതകൈഃ സഹ । വൈഷ്ണവേന സഹാഽഽലാപം കുരുഷ്വ സതതം സതി
നൂറുകണക്കിന് പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം നികൃന്തനകർമ്മം നടത്തി, വിശ്വാസത്തോടെ വൈഷ്ണവരോടൊപ്പം സദാ സംവാദം നടത്തുക.
വരം ഹുതവഹജ്വാലാം ഭക്തോ വാഞ്ഛതി പഞ്ജരമ് । വരം ച കണ്ടകേ വാസം വരം ച വിഷ്ഭക്ഷണമ്
ഭക്തൻ അഗ്നിജ്വാലയിലേക്കോ, പഞ്ചരത്തിലേക്കോ, മുള്ളിനടിയിലേക്കോ, വിഷം കഴിക്കലിലേക്കോ പോലും പോകാൻ തയ്യാറാകും—
ഹരിഭക്തിവിഹീനാനാം ന സങ്ഗം നാശകാരണമ് । സ്വയം നഷ്ടോ ഭക്തിഹീനോ ബൃദ്ധിണേദം കരോതി ച
ഹരിഭക്തി ഇല്ലാത്തവരോടൊപ്പം കൂടരുത്, നശിപ്പിക്കാനുള്ള കാരണവും വേണ്ട; ഭക്തിയില്ലാത്തവൻ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുകയും നാശം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
അങ്കുരോ ഭക്തിവൃക്ഷസ്യ ഭക്തസങ്ഗേന വര്ധതേ । പരം ഹരികഥാലാപപീയൂഷാസേചനേന ച
ഭക്തിവൃക്ഷത്തിന്റെ മുള ഭക്തരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വളരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് ഹരികഥയുടെ അമൃതം ഒഴിക്കുമ്പോൾ അതിവേഗം വളരും.
അഭക്താലാപദീപാഗ്നിജ്വാലായാഃ കലയാപി ച । അങ്കുരഃ ശുഷ്കതാം യാതി പുനഃ സേകേന വര്ധതേ
അഭക്തരോടുള്ള സംഭാഷണത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ അംശം പോലും ആ മുള ഉണങ്ങാൻ കാരണമാകും; പക്ഷേ വീണ്ടും അമൃതം ഒഴിച്ചാൽ അത് വളരും.
തസ്മാദഭക്തസങ്ഗം ച സാവധാനഃ പരിത്യജ । യഥാ ദൃഷ്ട്വാ കാലസര്പം നരോ ഭീത്വാ പലായതേ
അതിനാൽ അഭക്തരുടെ കൂട്ടം വളരെ ജാഗ്രതയോടെ ഒഴിവാക്കണം; ഒരാൾ കാളസർപ്പത്തെ കണ്ടാൽ പേടിച്ച് ഓടുന്നതുപോലെ.
യശോദേ ച പ്രയത്നേന സ്വാത്മനഃ പുത്രമീശ്വരമ് । രാമ നാരായണനന്ത മുകുന്ദ മധുസൂദന
യശോദേ, പരിശ്രമത്തോടെ, നിന്റെ മകനായ ഈശ്വരന്റെ നാമങ്ങൾ—രാമ, നാരായണ, അനന്ത, മുകുന്ദ, മധുസൂദന—പാരായണം ചെയ്യുക.
കൃഷ്ണ കേശവ കംസാരേ ഹരേ വൈകുണ്ഠ വാമന । ഇത്യേകാദശ നാമാനി പഠേദ്വാ പാഠയേദിതി
കൃഷ്ണ, കേശവ, കംസാരി, ഹരി, വൈകുണ്ഠ, വാമന—ഇങ്ങനെ പതിനൊന്ന് നാമങ്ങൾ ഒരാൾ ജപിക്കണം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാൾക്ക് ജപിപ്പിക്കണം.