പപാഠ പത്രികാം കൃഷ്ണോ ദേവീസംസദി സസ്മിതഃ । ലക്ഷ്മീ സരസ്വതീ ദുര്ഗാ സാവിത്രീ രാധികാ സതീ
കൃഷ്ണൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ദേവികളുടെ സഭയിൽ ആ പത്രിക വായിച്ചു; ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ദുർഗ്ഗ, സാവിത്രി, രാധിക, സതി എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തുലസീ പൃഥിവീ ഗങ്ഗാഽരുന്ധതി യമുനാഽദിതിഃ । ശതരൂപാ ച സീതാ ച ദേവഹൂതിശ്ച മേനകാ
തുളസി, ഭൂമി, ഗംഗ, അരുന്ധതി, യമുന, അതിതി, ശതരൂപ, സീത, ദേവഹൂതി, മേനക എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദൈവ്യശ്ചൈതാശ്ച ദംപത്യോഃ കുര്വന്തു പരമ് । പപാഠ ചേതി കൃഷ്ണശ്ച ശുശ്രുവുര്ജഹസുശ്ച താഃ
ഈ ദൈവദമ്പതികൾ പരമമായ അനുഗ്രഹം നൽകട്ടെ എന്ന് കൃഷ്ണൻ വായിച്ചു; ദേവികൾ ആലപിച്ചു കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ചു.
പാര്വത്യുവാചരുക്മിണീം രുക്മിണീകാന്ത ത്വാം പശ്യന്തീം ച സസ്മിതാമ് । പശ്യ പ്രൌഢാം രുപവതീം സുന്ദരീം നവയൌവനാമ്
പാർവതി പറഞ്ഞു: രുക്മിണിയുടെ പ്രിയനേ, അവളെ പുഞ്ചിരിയോടെ നിന്നെ നോക്കുന്നത് കാണൂ; അവളെ പ്രൗഢയായും, മനോഹരിയായും, സൗന്ദര്യവതിയായും, യൗവനസമൃദ്ധിയായും കാണുക.
ശച്യുവാച തവ യോഗ്യാ ച യുവതീ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാ । ത്വാം പ്രാര്ഥയന്തീ സുചിരമവമന്യാന്യമീശ്വരമ്
ശചി പറഞ്ഞു: നീയോർക്കുന്ന ഈ യുവതി, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളാണ്; നീയെക്കുറിച്ച് ദീർഘകാലം ആഗ്രഹിച്ചവളും, മറ്റുള്ളവരെ അവഗണിച്ചവളുമാണ്.
സാവിത്ര്യുവാച യഥാ വരസ്തഥാ കന്യാ വിധിനാ യോജിതാ പുരാ । വിദഗ്ധായാ വിദഗ്ധേന സര്വത്ര സംഗമഃ ശുഭഃ
സാവിത്രി പറഞ്ഞു: വരനും കന്യയും വിധിയുടെ അനുസരണത്തിൽ മുമ്പേ തന്നെ യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരാണ്; ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ ഐക്യം എല്ലായ്പ്പോഴും ശുഭകരമാണ്.
രത്യുവാച ഈശ്വരേണ പരീഹാസം കാ വാ കര്തും ക്ഷമാ ഭുവി । ധ്യാനാസാധ്യോ ദുരാരാധ്യശ്ചാവമന്യാന്യമീശ്വരമ്
രതി പറഞ്ഞു: ഈ ലോകത്ത് ഈശ്വരനോടു തമാശ ചെയ്യാൻ ആര് കഴിയും? ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ അവനെ പ്രാപിക്കാൻ കഴിയൂ; അവനെ ആരാധിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; അവളോ മറ്റുള്ളവരെ അവഗണിച്ചു.
ഗായത്ര്യുവാച യഥാ വരസ്തഥാ കന്യാ ചാക്ഷുബ്ധേ ഭൈഷ്മകേ ഗൃഹേ
ഗായത്രി പറഞ്ഞു: വരൻ എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ് കന്യയും, ഭൈഷ്മകന്റെ അശാന്തമായ വീട്ടിൽ.
രോഹിണ്യുവാച സത്യം ബ്രൂഹി ജഗന്നാഥ കാമിനീനാം ച സംസദി । കീദൃശീ രാധികാ രമ്യാ രുക്മിണീ ചാപി കീദൃശീ
രോഹിണി പറഞ്ഞു: ലോകനാഥാ, സ്ത്രീകളുടെ സഭയിൽ സത്യം പറയൂ; രാധിക എങ്ങനെയാണു, രുക്മിണി എങ്ങനെയാണു?
സരസ്വത്യുവാച രാധായാം യാദൃശീ പ്രീതീ രുക്മിണ്യാം നൈവ താദൃശീ । സാ സങ്ഗിനീ പൂര്വകാലേ സര്വക്രീഡാസു വര്ധിനീ
സരസ്വതി പറഞ്ഞു: രാധയിൽ കാണുന്ന പ്രേമം രുക്മിണിയിൽ ഇല്ല; അവൾ മുമ്പ് കളികളിൽ കൂട്ടുകാരിയായിരുന്നു.
പ്രാണാധിഷ്ഠാതുദേവീ സാ പഞ്ചപ്രാണാധികാ സതീ । രുക്മിണീ കമലാ സാക്ഷാത്സംപദാമധിദേവതാ
അവൾ, സതി, ജീവന്റെ അധിപതിയായ ദേവിയാണ്, അഞ്ചു പ്രാണനുകളേക്കാൾ ഉന്നതവളാണ്; രുക്മിണി തന്നെയാണ് കമല, സമ്പത്തിന്റെ അധിദേവത.
സര്വശക്തിസ്വരൂപാ ച കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ । ബുദ്ധേരപ്യധിദേവീ ച ദുര്ഗാ നാരായണീ പരാ
കൃഷ്ണന്റെ പരമാത്മാവിന്റെ എല്ലാ ശക്തികളും അവളിൽ പ്രത്യക്ഷമാണ്; ദുർഗ്ഗയും പരമായ നാരായണിയും ബുദ്ധിയുടെ അധിദേവിയാണ്.
ദേവാധിഷ്ഠാതൃദേവീ ത്വം സാവിത്രീ വേദമാതൃകാ । വിദ്യാധിദേവതാഽഹം ച തതോഽന്യാശ്ച കലാകലാഃ
ദേവന്മാരെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന ദേവി നീയാണ്, സാവിത്രി, വേദങ്ങളുടെ അമ്മയും നീ തന്നെയാണ്. ഞാൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ദേവതയും, പിന്നെ മറ്റു കലകളും ഭാഗങ്ങളുമുണ്ട്.
ന ബ്രഹ്മണി ശിവേ ശേഷേ ഗണേശേ ച ദിനേശ്വരേ । ന ഭക്തേഷു ച പദ്മായാം ന ശിവായാം ച മയ്യപി
അവളിൽ കാണുന്ന ദയയും അനുഗ്രഹവും ബ്രഹ്മാവിലും ശിവനിലും ശേഷനിലും ഗണപതിയിലും സൂര്യനിലും, ഭക്തന്മാരിലും, പത്മയിലും ശിവായിലും പോലും ഇല്ല.
പ്രസാദോ യാദൃശസ്തസ്യാമന്യേഷു ച ന താദൃശഃ । ത്രൈലോക്യേ പൃഥിവീ ധന്യാ സുപുണ്യം ഭാരതം യതഃ
അവളിൽ ഉള്ള കൃപ മറ്റൊരാളിലും ഇല്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഭൂമി ഭാഗ്യവതിയാണ്, കാരണം ഭാരതഭൂമി ഏറ്റവും പുണ്യവാനാണ്.
തത്ര വൃന്ദാവനം ധന്യം രാധാപാദാബ്ജചിഹ്നിതമ് । സര്വാസാമപി ദേവീനാം രാധാ പുണ്യവതീ സതീ
അവിടെ വൃന്ദാവനം ഭാഗ്യവാനാണ്, രാധയുടെ കമലപാദചിഹ്നം അവിടെ ഉണ്ട്. എല്ലാ ദേവതകളിലും രാധയാണ് ഏറ്റവും പുണ്യവതിയും ശുദ്ധയും.
രാധാപാദാബ്ജനഖരേ ദദൌ സ്നിഗ്ധമലക്തകമ് । അയമേവമിതി ശ്രുത്വാ ജഹസുഃ സര്വയോഷിതഃ
രാധയുടെ കമലപാദത്തിന്റെ നഖം കൊണ്ട് സ്നേഹപൂർവ്വം ചുവപ്പൻ നിറം പുരട്ടിയപ്പോൾ, ഈ കാര്യം കേട്ടു എല്ലാ സ്ത്രീകളും ചിരിച്ചു.
ധ്യായന്തേ ദൂര്തഃ സര്വാ രാധാ വക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥിതാ । തസ്മാദ്രാധാം നമസ്കൃത്യ തുലനാം മന്യതേ കില
എല്ലാ സ്ത്രീകളും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് രാധയെ ധ്യാനിച്ചു, അവൾ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് അവർ രാധയെ വന്ദിച്ച് അവളെ ഉപമയില്ലാത്തവളായി കരുതുന്നു.
സരസ്വതീവചഃ ശ്രുത്വാ സാവിത്രീ പാര്വതീ സതീ । അന്യാശ്ച യോഷിതഃ സര്വാഃ സാധ്വിത്യൂചുശ്ച സംസദി
സരസ്വതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സാവിത്രിയും പാർവതിയും സതിയും മറ്റു സ്ത്രീകളും എല്ലാവരും സഭയിൽ 'നന്നായി പറഞ്ഞു' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ലോപാമുദ്രാഽനസൂയാ ചാപ്യഹല്യാഽരുന്ധതീ തഥാ । സര്വാസ്താ മുനിപത്ന്യശ്ച രഭസം ചക്രുരീശ്വരമ്
ലോപാമുദ്ര, അനസൂയ, അഹല്യ, അരുന്ധതി, മറ്റു എല്ലാ മുനിപത്നിമാരും ഉത്സാഹത്തോടെ ഈശ്വരനെ ആദരിച്ചു.
അഥ ദേവാംശ്ച ഭൂപാംശ്ച മുനീദ്രാംശ്ചാപി ഭീഷ്മകഃ । പൂജയാമാസ വിധിനാ ഭോജയാമാസ സാദരമ്
പിന്നീട് ഭീഷ്മകൻ ദേവന്മാരെയും രാജാക്കന്മാരെയും പ്രധാന മുനിമാരെയും യഥാവിധി ആദരിച്ചു, ആദരപൂർവ്വം അവർക്കു ഭക്ഷണം നൽകുകയും ചെയ്തു.
ഖാദ്യതാം ലോകാ ദീയതാം ദീയതാമിതി । ശബ്ദോ ബഭൂവ നഗരേ വാദ്യസംഗീതമങ്ഗലൈഃ
'എല്ലാവരും ഭക്ഷിക്കട്ടെ! നൽകൂ, നൽകൂ!' എന്ന ശബ്ദം നഗരത്തിൽ മുഴുവൻ, മംഗളഗാനവും വാദ്യങ്ങളും കൂടെ മുഴങ്ങി.
അഥ പ്രഭാതേ ബ്രഹ്മേശസേഷാസ്ത്രിദശാസ്തഥാ । യാനമാരോഹണം ഭൂപാശ്ചക്രിരേ ച ത്വരാന്വിതാഃ
പിന്നീട് പ്രഭാതത്തിൽ ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും ശേഷനും മറ്റ് ദേവന്മാരും രാജാക്കന്മാരും വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി.
രാജാ മഹോഗ്രസേനശ്ച വസുദേവസ്ത്വരാന്വിതഃ । കാരയാമാസ യാത്രാം ച ശ്രീകൃഷ്ണം രുക്മിണീം സതീമ്
മഹൗഗ്രസേന രാജാവും വസുദേവനും വേഗത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും പാവനയായ രുക്മിണിയെയും യാത്രയ്ക്ക് ഒരുക്കി.
സുഭദ്രാ രുക്മിണീമാതാ കന്യാം കൃത്വാ സ്വവക്ഷസി । രുരോദോച്ചൈസ്തത്സഖീഭിര്ബാന്ധവൈരിത്യുവാച സാ
രുക്മിണിയുടെ അമ്മ സുഭദ്ര, മകളെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു; സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടി അവൾ പറഞ്ഞു.
സുഭദ്രോവാച ക്വ യാസി മാം പരിത്യജ്യ വത്സേ മാതരമീശ്വരീമ് । കഥം ജീവാമി ത്വാം ത്യക്ത്വാ കഥം ത്വം വാഽപി ജീവസി
സുഭദ്ര പറഞ്ഞു: 'എവിടേക്കാണ് നീ പോകുന്നത്, അമ്മയായ എന്നെ വിട്ട്, കുഞ്ഞേ? ഞാൻ നിന്നെ വിട്ട് എങ്ങനെ ജീവിക്കും, നീ എന്നെ വിട്ട് എങ്ങനെ ജീവിക്കും?'
മഹാലക്ഷ്മീര്മമ ഗൃഹാത്കന്യാരൂപാ ച മായയാ । വസുദേവാലയം യാസി വാസുദേവപ്രിയാ സതീഃ
'മഹാലക്ഷ്മി, മകൾ എന്ന രൂപത്തിൽ എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നു നീ, വസുദേവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു, വാസുദേവന്റെ പ്രിയയായ പുണ്യവതിയായവളേ.'
ഇത്യുക്ത്വാ കന്യകാം ശോകാത്സിഷേവ നേത്രജൈര്ജലൈഃ । ഭീഷ്മകഃ സാശ്രുനേത്രശ്ച കന്യാം കൃഷ്ണേ സമര്പ്യ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദുഃഖത്തിൽ കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് മകളെ നനച്ചു; ഭീഷ്മകൻ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ മകളെ കൃഷ്ണനു സമർപ്പിച്ചു.
തം ച കൃത്വാ പരീഹാരം രുരോദോച്ചൈരതീവ സഃ । രുരോദ രുക്മിണീ ദേവീ ശ്രീകൃഷ്ണശ്ചാപി മായയാ
വരദാനം നടത്തി, അവൻ ഉച്ചത്തിൽ വലുതായി കരഞ്ഞു; രുക്മിണി ദേവിയും കരഞ്ഞു, ശ്രീകൃഷ്ണനും തന്റെ ശക്തിയാൽ കരഞ്ഞു.
രഥമാരോപയാമാസ വസുദേവഃ സുതം വധൂമ് । ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാജാ ജാമാത്രേ യൌതുകം ദദൌ
വസുദേവൻ തന്റെ മകനെയും വധുവിനെയും രഥത്തിൽ ഇരുത്തി; അതിനിടയിൽ രാജാവ് ജാമാടാവിന് വിവാഹസമ്മാനം നൽകി.