ദ്വിസഹസ്രം ജിതക്രോധാശ്ചാവധൂതാസ്തഥൈവ ച । ഉത്പലാനാം സഹസ്രം ച സഹസ്രം പുഷ്പകാരിണാമ്
രണ്ടായിരം ക്രോധം ജയിച്ചവരും അവധൂതന്മാരും ആയിരം ഉത്പലപൂക്കളും ആയിരം പൂക്കളാലങ്കാരം ചെയ്യുന്നവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാനാശിര്പകരാശ്ചൈവ വിചിത്രം ചിത്രമേവ ച । ലക്ഷം ച വാദ്യഭാണ്ഡാനാം നര്തകാനാം ച ലക്ഷകമ്
വിവിധ കലാകാരന്മാരും ശില്പികളും അത്ഭുതകരമായവരും ആയിരം വാദ്യോപകരണങ്ങളും ആയിരം നർത്തകരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗന്ധര്വാണാം ഗായകാനാം ലക്ഷമേവ തു നാരദ । തത്ര കല്പേ ഭക്ത്യേവ ഗന്ധര്വശ്ചോപബര്ഹണഃ
നാരദാ, അവിടെ ഒരു ലക്ഷം ഗന്ധർവന്മാരും ഗായകരും ഉണ്ടായിരുന്നു; ആ സംഗമത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഉപബർഹണൻ എന്ന ഗന്ധർവനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
പഞ്ചാശത്കാമിനീഭിശ്ച ത്വമേവ തേഷു മധ്യഗഃ । വിദ്യാധരീണാം ലക്ഷം ച ലക്ഷമപ്സരസാം തഥാ
അവിടെ നീയും അമ്പത് സുന്ദരികളുമൊത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു; ഒരു ലക്ഷം വിദ്യാധരികളും ഒരു ലക്ഷം അപ്സരസുകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കിന്നരാണാം ത്രിലക്ഷം ചഗന്ധര്വാണാം ത്രിലക്ഷകമ്
മുന്നൂറ്റി ആയിരം കിന്നരന്മാരും മുന്നൂറ്റി ആയിരം ഗന്ധർവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo രുക്മിണ്യുദ്വാഹേ പഞ്ചാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുണ്യമായ ബ്രഹ്മവൈവർതത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജനനവും നാരദനോട് പറഞ്ഞ കഥയും രുക്മിണിയുടെ കല്യാണവും ഉൾപ്പെടുന്ന നൂറും അഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ പഡധികശതതമോഽധ്യായഃനാരായണ ഉവാച ഏതസ്മിന്നന്തരേ നാജാ കകുദ്മീ ച മഹാബലഃ । വരാര്ഥം കന്യകായാശ്ച ബ്രഹ്മലോകാത്സമാഗതഃ
ഇതിനുശേഷം നാരായണൻ പറഞ്ഞു: അതിനിടയിൽ മഹാബലശാലിയായ കകുദ്മിയും രാജാവായ നാഭാഗനും തങ്ങളുടെ മകള്ക്ക് ഉത്തമനായ ഭർത്താവിനെ തേടി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്നു.
പ്രദദൌ രേവതീം കന്യാം ശശ്വത്സുസ്ഥിരയൌവനാമ് । അമൂല്യരത്നഭൂഷാഢ്യാ ത്രിഷു ലോകേഷു ദുര്ലഭാമ്
അവൻ തന്റെ മകൾ രേവതിയെ, എന്നും യുവതിയായും അമൂല്യരത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചും മൂന്നു ലോകത്തും അപൂർവയായവളായും, വിവാഹം കഴിച്ചു കൊടുത്തു.
ബലായ ബലദേവായ സംപ്രദാനേന കൌതുകാത് । വയോ യസ്യാ ഗതം സത്യേ യുഗാനാം സപ്തവിംശതിഃ
ആനന്ദത്തോടെ അവളെ വസുദേവപുത്രനായ ബാലരാമനോടു വിവാഹം കഴിച്ചു കൊടുത്തു; അവളുടെ പ്രായം ഇരുപത്തേഴു യുഗങ്ങൾ കടന്നുപോയിരുന്നു.
ദത്ത്വാ കന്യാം വിധാനേന മുനിദേവേന്ദ്രസംസദി । ഗജേന്ദ്രാണാം ത്രിലക്ഷം ച ജാമാത്രേ യൌതുകം ദദൌ
മുനിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ വേണ്ട വിധിപ്രകാരം മകളെ വിവാഹം കഴിച്ചു കൊടുത്ത ശേഷം, മരുമകനായ ബാലരാമനു മൂന്നു ലക്ഷം ആനകൾ യൗതുകമായി നൽകി.
ദശലക്ഷം തുരങ്ഗാണാം രഥാനാം ലക്ഷമേവ ച । രത്നാലംകാരയുക്താനാം ദാസീനാം ചാപി ലക്ഷകമ്
അവൻ പത്തു ലക്ഷം കുതിരകളും, ഒരു ലക്ഷം രഥങ്ങളും, വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചവയും, കൂടാതെ ഒരു ലക്ഷം ദാസിമാരെയും നൽകി.
മണിലക്ഷം രത്നലക്ഷം സ്വര്ണകോടിം ച സാദരമ് । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകം രമ്യം മുക്താമാണിക്യഹീരകമ്
അവൻ ആദരപൂർവ്വം ഒരു ലക്ഷം മണികളും, ഒരു ലക്ഷം രത്നങ്ങളും, ഒരു കോടി പൊന്നും, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും, മുത്ത്, മാണിക്യം, വജ്രം എന്നിവയും നൽകി.
ദത്തവാ കന്യാം ച രാജേന്ദോ ബലായ ബലശാലിനേ । രത്നേന്ദ്രസാരയാനേന തൈഃ സാര്ധ കുണ്ഡിനം യയൌ
രാജാവ് തന്റെ മകളെ ശക്തനായ ബലരാമനു നൽകി. ആ ഭണ്ഡാരങ്ങളും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഉത്തമവാഹനവും കൂട്ടി, അവൻ അവരോടൊപ്പം കുണ്ടിനപുരത്തിലേക്ക് പോയി.
അഥാന്തരേ ച നിര്ബന്ധേ സാങ്ഗേ മങ്ഗലകര്മണി । രേവതീം വേശയാമാസ യോഷിതാം കമലാകലാമ്
അപ്പോൾ, ആഹ്ലാദകരമായ ചടങ്ങിൽ എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും മനോഹരിയായ രേവതിയെ, കമലയുടെ കിരണമായ പോലെ, അവൻ ഇരുത്തി.
ദേവകീ രോഹിണീ ചൈവ യശോദാ നന്ദഗേഹിനീ । അദിതിശ്ച ദിതിഃ ശാന്തിര്ജയം കൃത്വാ ച മന്ദിരമ്
ദേവകി, രോഹിണി, യശോദ, നന്ദന്റെ ഭാര്യ, അതിതിയും ദിതിയും ശാന്തിയും വിജയചടങ്ങുകൾ നടത്തി വീട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ ദദൌ തേഭ്യോ ധനം മുദാ । മങ്ഗലം കാരയാമാസ വസുദേവസ്യ വല്ലഭാ
അവർ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിരുന്ന് വിളിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ ധനം നൽകി; വസുദേവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ മംഗളചടങ്ങുകൾ ഒരുക്കി.
അഥ ദേവാശ്ച മുനയോ രാജേന്ദ്രഃ കടകൈഃ സഹ । സംപ്രാപുര്ലീലാമാത്രേണ കുണ്ഡിനം നഗരം മുദാ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും മുനിമാരും രാജാവും അവരുടെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കുണ്ടിനപുരത്തിലേക്ക് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് എത്തി.
ദദൃശുര്നഗരം സര്വേ ഹ്യതീവ സുമനോഹരമ് । സപ്തഭിഃപരിശാഭിശ്ച ഗഭീരാഭിശ്ച വേഷ്ടിതമ്
അവർ എല്ലാവരും അതിവിശിഷ്ടമായ ആ മനോഹര നഗരത്തെ, ഏഴു ആഴമുള്ള കുഴികൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നതായും കണ്ടു.
പ്രാകാരൈഃ സപ്തഭിര്യുക്തം ദ്വാരാണാം ശതകൈസ്തഥാ । നാനാരത്നൈശ്ച മണിഭിര്നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ
ആ നഗരം ഏഴു കോട്ടകളും നൂറു വാതിലുകളും ഉള്ളതായിരുന്നു. വിവിധ രത്നങ്ങളും മണികളും ഉപയോഗിച്ച് വിശ്വകർമ്മ നിർമ്മിച്ചതാണ്.
നഗരസ്യ ബഹിര്ദ്വാരം ദദൃശുര്വരയാത്രിണഃ । രക്ഷിതം രക്ഷകൈഃ സാര്ധ ചതുര്ഭിശ്ച മഹാരഥൈഃ
വരവേൽപ്പ് സംഘങ്ങൾ നഗരത്തിന്റെ പുറംവാതിൽ കണ്ടു; അതു രക്ഷകരും നാലു മഹാരഥികളും കാത്തു നിന്നിരുന്നു.
രുക്മിശ്ച ശിശുപാലശ്ച ദന്തവക്ത്രോ മഹാബലീ । ശാല്വോ മായാവിനാം ശ്രേഷ്ഠോ യുദ്ധശാസ്ത്രവിശാരദഃ
രുക്മി, ശിശുപാലൻ, മഹാബലനായ ദന്തവക്രൻ, മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ശാൽവൻ എന്നിവരാണ് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്.
നാനാശാസ്രത്രൈസ്തഥാഽശ്ത്രൈശ്ച രഥസ്ഥശ്ച രണോന്മുഖഃ । വിലോക്യ കൃഷ്ണസൈന്യം ച ചുകോപ നൃപനന്ദനഃ
വിവിധ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും കൈവശം വച്ചു, രഥത്തിൽ നിന്നു യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായിരുന്ന അവർ, കൃഷ്ണന്റെ സൈന്യം കണ്ടപ്പോൾ രാജകുമാരൻ ക്രുദ്ധനായി.
ഉവാച നിഷ്ഠുരം വാക്യം ശ്രുതിതീക്ഷ്മം സുദുഷ്കരമ് । ഉപഹാസ്യ മുനീന്ദ്രാംശ്ച ദേവാംശ്ച മുനിപുംഗവാന്
അവൻ കർശനവും കാതിൽ തുളച്ചുകയറുന്ന തരത്തിലുള്ള ദുർബ്ബരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, മുനിമാരെയും ദേവന്മാരെയും പ്രധാന മുനിമാരെയും പരിഹസിച്ചു.
രുക്മിരുവാച അഹോ കാലകൃതം കര്മ ദൈവം ച കേന വാര്യതേ । കിംവാഽഹം കഥയിഷ്യാമി ദേവേന്ദ്രാണാം ച സംസദി
രുക്മി പറഞ്ഞു: 'അയ്യോ, ഇത് കാലത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയാണ്; വിധിയെ ആരാണ് തടയാൻ കഴിയുക? ദേവേന്ദ്രന്മാരുടെ സഭയിൽ ഞാൻ എന്ത് പറയാൻ കഴിയുമെന്ന്?'
ഗ്രഹീതും രുക്മിണീം കന്യാം ദേവയോഗ്യാം മനോഹരാമ് । ആയാതി ദേവൈര്മുനിഭിര്നന്ദസ്യ പശുരക്ഷകഃ
ദേവന്മാർക്കും മനോഹരമായ രുക്മിണിയെ പിടിക്കാൻ, നന്ദന്റെ പശുക്കളുടെ കാവൽക്കാരനായ ഗോപൻ ദേവന്മാരെയും മുനിമാരെയും കൂട്ടി വരുന്നു.
സാക്ഷാജ്ജാരശ്ച ഗോപീനാം ഗോപോച്ഛിഷ്ടാന്നഭോജനഃ । ജാതേശ്ച നിര്മയോ നാസ്തി ഭക്ഷ്യമൈഥുനയോസ്തഥാ
അവൻ ഗോപി സ്ത്രീകളുടെ പരസ്യപ്രേമിയാണ്, ഗോപന്മാർ വിട്ടു പോയ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, ജന്മത്തിൽ സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്തവനും, ഭക്ഷ്യവും വിവാഹസമ്മാനവും ഇല്ലാത്തവനുമാണ്.
കിം നു രാജേന്ദ്രപുത്രശ്ച കിം നു വാ മുനിപുത്രകഃ । വസുദേവഃ ക്ഷത്രിയശ്ച ഭക്ഷണം വൈശ്യമന്ദിരേ
അവൻ രാജകുമാരനോ, മുനിയുടെ മകനോ? വസുദേവൻ ക്ഷത്രിയനാണ്, പക്ഷേ വൈശ്യന്റെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
ശിശുകാലേ ച സ്ത്രീഹത്യാ കൃതാഽനേന ദുരാത്മനാ । കുബ്ജാ മൃതാ ച സംഭോഗാദ്വാസസാ രജകോ മൃതഃ
ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഈ ദുഷ്ടൻ സ്ത്രീഹത്യ ചെയ്തു; കുബ്ജ അവനോടൊപ്പം ചേർന്നതുകൊണ്ട് മരിച്ചു, വസ്ത്രം കൊണ്ടു reason ധോബി മരിച്ചു.
രാജേന്ദ്രസ്യ വധേ ദുഷ്ടോ ബ്രഹ്മഹത്യാം ലഭേദ്ധ്രുവമ് । മഥുരായാം ച ധര്മിഷ്ഠഃ സദ്യഃ കംസോ നിപാതിതഃ
രാജാവിനെ ദുഷ്ടതയോടെ കൊല്ലുന്നവന് ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും; എന്നിരുന്നാലും മതുരയില് ധര്മ്മനിഷ്ഠനായ കംസന് ഉടന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ശാല്വ ഉവാച യദുക്തം രുക്മിണാ ദേവാഃ കിമസത്യം ച തത്ര വൈ । കോ വാഽയം രുക്മിണീഭര്താ നന്ദസ്യ പശുരക്ഷകഃ
ശാല്വന് പറഞ്ഞു: രുക്മിണി പറഞ്ഞത് ദേവന്മാരേ, അതെന്ത് അസത്യമാണ്? രുക്മിണിയുടെ ഭര്ത്താവെന്നു പറയുന്ന, നന്ദന്റെ പശുക്കളെ കാത്തവന് ആര്?