കമ്പിതോഽധര്മയുക്തശ്ച രക്താസ്യോ രക്തലോചനഃ । ഉവാച പിതരം വ്രിപ്രം സഭായാമസ്ഥിരസ്തദാ
അധർമ്മത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ, കുലുങ്ങുന്ന, ചുവപ്പായ മുഖവും കണ്ണുകളും ഉള്ള രുക്മി അപ്പോൾ സഭയിൽ അസ്ഥിരനായി തന്റെ അച്ഛനായ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഉത്യായ തിഷ്ഠന്പുരതഃ സര്വേഷാം ച സഭാസദാമ്
അവൻ എഴുന്നേറ്റ് എല്ലാവരും ഇരുന്നിരുന്ന സഭയിൽ മുന്നിൽ നിന്നു—
രുക്മിരുവാച ശ്രൃണു രാജേന്ദ്ര വചനം ഹിതം തഥയം പ്രശംസിതമ് । ത്യജ വാക്യം ഭിക്ഷുകാണാം ലോഭിനാം ക്രോധിനാമഹോ
രുക്മി പറഞ്ഞു: രാജാധിരാജാ, ഈ ഉപകാരപ്രദവും പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടതുമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ; ഭിക്ഷക്കാരുടെയും ലോഭികളുടെയും കോപമുള്ളവരുടെയും വാക്കുകൾ ഉപേക്ഷിക്കണം.
നര്തകാനാം ച വൈശ്യാനാം ഭട്ടാനാമര്ഥിനാമപി । കായസ്ഥാനാം ച ഭിക്ഷൂണാമസത്യം വചനം സദാ
നർത്തകിമാരുടെയും വ്യാപാരികളുടെയും ഭടന്മാരുടെയും അപേക്ഷകരുടെയും കായസ്ഥന്മാരുടെയും ഭിക്ഷക്കാരുടെയും വാക്കുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും അസത്യമാണ്.
ഘടകാനാം നാടകാനാം സ്ത്രീലുബ്ധാനാ ച കാമിനാമ് । ദരിദ്രാണാം ച മൂര്ഖാണാം സ്തുതിപൂര്വ വചഃ സദാ
കൂലിക്കാരുടെയും നടന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളെ പിന്തുടരുന്നവരുടെയും കാമുകന്മാരുടെയും ദരിദ്രരുടെയും മൂഢന്മാരുടെയും വാക്കുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും പുകഴ്ചയോടെയാണ് തുടങ്ങുന്നത്.
നിഹത്യ കാലയവനം രാജേന്ദ്രം ദൂരതോ ഭിയാ । ഉവായേന മഹാബാഹോ ലബ്ധം കൃഷ്ണേന തദ്ധനമ്
കാലയവനനെ കൊല്ലുകയും ഭയത്താൽ ദൂരത്ത് നിന്ന് കൃഷ്ണൻ തന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ സമ്പത്ത് സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു, മഹാബാഹുവായ രാജാവേ.
ദ്വാരകായാ ധനീ കൃഷ്ണോ യവനസ്യ ധനേന ച । ജരാസംധഭയേനൈവ സമുദ്രാഭ്യന്തരേ ഗൃഹീ
ദ്വാരകയിൽ കൃഷ്ണൻ യവനന്റെ ധനത്തോടെ സമ്പന്നനായി, ജരാസന്ധന്റെ ഭയത്താൽ സമുദ്രത്തിനകത്ത് അഭയം തേടി.
ജരാസംധശതം ചൈവ ക്ഷണേനൈവ ച ലീലയാ । ക്ഷമോഽഹം ഹന്തുമേകാകീ രാജ്ഞശ്ചാന്യസ്യ കാ കഥാ
ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ നൂറു ജരാസന്ധന്മാരെയും എളുപ്പത്തിൽ തോല്പിക്കാൻ കഴിയും; പിന്നെ മറ്റേതെങ്കിലും രാജാവിനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
ദുര്വാസസശ്ച ശിഷ്യോഽഹം രണശാസ്ത്രവിശാരദഃ । ധ്രുവം ഭീഷ്മക തേനൈവ വിശ്വം സംഹര്തുമീശ്വരഃ
ഞാൻ ദുര്വാസാസിന്റെ ശിഷ്യനും യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആകുന്നു; അതുകൊണ്ട് മാത്രം ലോകം നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ കഴിയുമെന്നത് ഉറപ്പാണ്, ഭീഷ്മക.
മത്സമഃ പര്ശുരാമശ്ച ശിശുപാലശ്ച മത്സമഃ । സഖാ ച ബലവാഞ്ഛൂരഃ സ്വര്ഗം ജേതും സ ച ക്ഷമഃ
എനിക്ക് തുല്യൻ പരശുരാമനും ശിശുപാലനും; എന്റെ സുഹൃത്ത് ശക്തനും വീരനുമാണ്, സ്വർഗ്ഗം പോലും ജയിക്കാൻ അവനു കഴിയും.
മഹേന്ദ്രം സഗണം ജേതുമഹമീശഃ ക്ഷണേന ച । ജിത്വാ യുദ്ധേ ജരാസംധം ദുര്ബലം യോഗിനം നൃപ
മഹേന്ദ്രനും അവന്റെ കൂട്ടരും ഞാൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയും; യുദ്ധത്തിൽ ദുർബലനും യോഗിയുമായ ജരാസന്ധനെ ഞാൻ തോല്പിച്ചു, രാജാവേ—
അഹംകാരയുതഃ കൃഷ്ണോ പീരം സ്വം മന്യതേ ധിയാ । യദ്യായാസ്യതി മദ്ഗ്രാമം വിവാഹം കര്തുമീപ്സിതമ്
അഹങ്കാരമുള്ള കൃഷ്ണൻ തന്നെ വീരൻ എന്ന് കരുതുന്നു; അവൻ വിവാഹം കഴിക്കാൻ എന്റെ ഗ്രാമത്തിൽ വരുമെങ്കിൽ—
ധ്രുവം പ്രസ്ഥാപയിഷ്യാമി ക്ഷണേന യമമന്ദിരമ് । അഹോ നന്ദസ്യ വൈശ്യസ്യ തസ്മൈ ഗോരക്ഷകായ ച
അവനെ ഞാൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ യമലോകത്തേക്ക് അയക്കും; ആ നന്ദനും ആ പശുപാലനും—
സാക്ഷാജ്ജാരായ ഗോപീനാം ഗോപാലോച്ഛിഷ്ടഭോജിനേ । കരോഷി കന്യാസ്വീകാരം ദേവയോഗ്യാം ച രുക്മിണീമ്
നേരെ തന്നെ ഗോപിമാരുടെ ഉച്ചിഷ്ടം ഭക്ഷിക്കുന്നവനും ഗോപന്മാരുടെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും ആയവനെ ദേവതകൾക്ക് യോജ്യയായ രുക്മിണിയെ വരനായി സ്വീകരിക്കുമോ?
ദാതുമിച്ഛസി വാക്യേന ഭിങുകസ്യ ദ്വിജസ്യ ച । രാജേന്ദ്ര ബുദ്ധിഹീനോഽസി വചനാദ്വദ്ഗ(ദുര്ബ) ലസ്യ ച
രാജാവേ, ഭിക്ഷാടകനോ, ദ്വിജനോ, ഇവർക്കു വാക്കുകളാൽ മാത്രം ദാനം ചെയ്യാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നീ ബുദ്ധിശൂന്യനാണ്. മൂഢന്മാരുടെയും ദുഷ്ടന്മാരുടെയും വാക്കുകൾ കേട്ട് വിശ്വസിക്കുന്നവനുപോലെയാണ് നീ.
മാ രാജപുത്രോ മാശൂരോ മ കുലീനശ്ച മാ ശുചിഃ । മാ ദാതാ മാ ധനാഢ്യശ്ച മാ യോഗ്യോ മാ ജിതേന്ദ്രിയഃ
അവൻ രാജപുത്രനാകേണ്ട, ധൈര്യശാലിയാകേണ്ട, ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനാകേണ്ട, ശുദ്ധനായവനാകേണ്ട, ദാനശീലനാകേണ്ട, ധനികനാകേണ്ട, യോഗ്യനാകേണ്ട, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനാകേണ്ടതുമില്ല.
കന്യാം ദേഹി സുപുത്രായ ശിശുപാലായ ഭൂമിപ । ബലേന രുദ്രതുഷ്ടായ രാജേന്ദ്രതനയായ ച
രാജാവേ, നല്ല മകനായവനു, ശിശുപാലനു, ശക്തിയാൽ രുദ്രനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവനു, രാജാക്കന്മാരുടെ മകനായവനു, നിന്റെ മകളെ കല്യാണം കഴിപ്പിക്കണം.
നിമന്ത്രണം കുരു നൃപ നാനാദേശഭവാന്നൃപാന് । ബാന്ധവാംശ്ച മുനീന്ദ്രാംശ്ച പത്രദ്വാരാ ത്വരാന്വിതഃ
രാജാവേ, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാരെയും, ബന്ധുക്കളെയും, മഹർഷിമാരെയും നീ വേഗത്തിൽ കത്തുകൾ വഴി ക്ഷണിക്കണം.
മഹാരാഷ്ട്രം വിരാടം ച മുദ്ഗലം ച മുരങ്ഗകമ് । ഭല്ലകം ഗല്ലകം ഖര്വ ദുര്ഗം പ്രസ്ഥാപയ ദ്വിജമ്
മഹാരാഷ്ട്രം, വിരാട്ടം, മുദ്ഗളം, മുരംഗകം, ഭല്ലകം, ഗല്ലകം, ഖർവം, ദുര്ഗ്ഗം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഒരു പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ അയയ്ക്കണം.
ഘൃതകുല്യാസഹസ്രം ച മധുകുല്യാസഹസ്രകമ് । ദധികുല്യാസഹസ്രം ച ദുഗ്ധകുല്യാസഹസ്രകമ്
നൂറായിരം clarified butter കലശങ്ങൾ, നൂറായിരം തേൻ കലശങ്ങൾ, നൂറായിരം തൈര് കലശങ്ങൾ, നൂറായിരം പാൽ കലശങ്ങൾ.
തൈലകുല്യാപഞ്ചശതം ഗുഡകുല്യാദ്വിലക്ഷകമ് । ശര്കരാണാം രാശിശതം മിഷ്ടാന്നാനാം ചതുര്ഗുണമ്
അഞ്ഞൂറ് എണ്ണ കലശങ്ങൾ, അനവധി ചക്കര കലശങ്ങൾ, നൂറ് പഞ്ചസാര കൂമ്പാരങ്ങൾ, അതിനേക്കാൾ നാലിരട്ടി മധുരഭക്ഷ്യങ്ങൾ.
യവഗോധൂമചൂര്ണാനാം പിഷ്ടരാശിശതം ശതമ് । പൃഥുകാനാം രാശിലക്ഷമന്നാനാം ച ചതുര്ഗുണമ്
നൂറു നൂറ് യവവും ഗോതമ്പും പൊടിച്ച കൂമ്പാരങ്ങൾ, ഒരു ലക്ഷം അവിൽ കൂമ്പാരങ്ങൾ, അതിനേക്കാൾ നാലിരട്ടി അന്നം.
അഥ ശ്രുത്വാ ച തദ്വാക്യം രാജേന്ദ്രഃ സപുരോഹിതഃ । ചകാര മന്ത്രണാം തൂര്ണ നിര്ജനേ മന്ത്രിണാ സഹ
അവ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, രാജാവും പ്രധാന പുരോഹിതനും മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഒറ്റയ്ക്ക് വേഗത്തിൽ ആലോചന നടത്തി.
ദ്വിജം പ്രസ്ഥാപയാമാസ ദ്വാരകാം യോഗ്യമീപ്സിതമ് । കൃത്വാ ച ശുഭലഗ്നം ച സര്വേഷാമഭിവാഞ്ഛിതമ്
എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമായ ശുഭമായ സമയത്ത്, യോഗ്യനും അഭിലഷിതനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ദ്വാരകയിലേക്ക് അയച്ചു.
രാജാ സംഭൃതസംഭാരോ ബഭൂവ സത്വരം മൃദാ । നിമന്ത്രണം ച സര്വത്ര ചകാര ച സുതാജ്ഞയാ
ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുക്കി, രാജാവ് വേഗത്തിൽ തന്റെ മകളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം എല്ലായിടത്തും ക്ഷണപത്രങ്ങൾ അയച്ചു.
വിപ്രഃ സുധര്മാം സംപ്രാപ്യ നൃപൈര്ദേവൈശ്ച വേഷ്ടിതാമ് । പ്രദദീ പത്രികാം ഭദ്രാമുഗ്രസേനായ ഭൂഭൃതേ
ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാക്കന്മാരും ദേവന്മാരും ചുറ്റിയിരുന്ന സുധർമ്മാ സഭയിൽ എത്തി, ഭദ്രമായ കത്ത് ഉഗ്രസേനനു നൽകി.
പ്രഫുല്ലവദനോ രാജാ ശ്രുത്വാ പത്രം സുമങ്ഗലമ് । സുവര്ണാനാം സഹസ്രം ച ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ മുദാ
സുമംഗളമായ കത്ത് കേട്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ മുഖം വിരിയിച്ച്, ആയിരം പൊന്നുനാണയങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
ദുംദുഭിം വാദയാമാസ ദ്വാരകായാം ച സര്വതഃ । ദേവാന്മുനീന്നൃപാംശ്ചൈവ ജ്ഞാതിവര്ഗാശ്ച ബാന്ധവാന്
ദ്വാരകയിൽ എല്ലായിടത്തും ദുണ്ടുഭി മുഴക്കിച്ചു, ദേവന്മാരെയും, മഹർഷിമാരെയും, രാജാക്കന്മാരെയും, ബന്ധുക്കളെയും ക്ഷണിച്ചു.
ഭട്ടാംശ്ച ഭിക്ഷുകാംശ്ചൈവ ഭോജയാമാസ സാദരമ് । ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ സൃവേഷം ച കാരയാമാസ ഭൂപതിഃ
പണ്ഡിതന്മാരെയും ഭിക്ഷാടകന്മാരെയും ആദരപൂർവ്വം അത്താഴം വിളമ്പി, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ രാജാവ് നടത്തി.
അതീവ രമ്യമതുലം ത്രേഷു ലോകേഷു ദുല്രഭമ് । യാത്രാം ച കാരയാമാസ ജഗതാം പ്രവരം വരമ്
മൂന്നു ലോകത്തും അപൂർവ്വമായ അതീവ മനോഹരമായ യാത്രയും, ലോകത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നവർക്കായി ഒരുക്കി.