ഗോതമസ്യ ശതാനന്ദോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ । ആപ്തഃ പ്രവക്താ വിജ്ഞശ്ച ധര്മീ കുലപുരോഹിതഃ
ഗൗതമന്റെ മകനായ ശതാനന്ദന് വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പൂര്ണമായി പഠിച്ചവനും, വിശ്വസ്തനും, വാഗ്മിയും, ജ്ഞാനിയും, ധാര്മ്മികനും, കുടുംബപുരോഹിതനും ആയിരുന്നു.
ശതാനന്ദ ഉവാച രാജേന്ദ്ര ത്വം ച ധര്മജ്ഞോ ധര്മശാസ്ത്രവിശാരദഃ । പൃര്വാഖ്യാനം ച വേദോക്തം കഥയാമി നിശാമയ
ശതാനന്ദന് പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നീ ധര്മത്തില് പ്രാവീണ്യവും ധര്മശാസ്ത്രങ്ങളില് വിദഗ്ധതയും ഉള്ളവനാണ്. വേദങ്ങളില് പറയുന്ന പഴയ കഥ ഞാന് പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കൂ.
ഭുവോ ഭാരാവതരണേ സ്വയം നാരായണോ ഭുവി । വസുദേവസുതഃ ശ്രീമാന്പരിബൂര്ണതമഃ പ്രഭുഃ
ഭൂമിയിലെ ഭാരമൊഴിപ്പിക്കാന് തന്നെ, വസുദേവന്റെ മകനായ മഹിമയുള്ള നാരായണന് എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും പൂര്ണനായ പ്രഭു ഭൂമിയില് അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിധാതുശ്ച വിധാതാ ച ബ്രഹ്മേശശേഷവന്ദിതഃ । ജ്യോതിഃസ്വരൂപഃ പരമോ ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
സൃഷ്ടാവിന്റെ സൃഷ്ടാവും, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും വന്ദിക്കുന്നവനും, പ്രകാശസ്വരൂപനും പരമനുമായവനും, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ദൈവസ്വരൂപനുമാണ് അദ്ദേഹം.
പരമാത്മാ ച സര്വേഷാം പ്രാണിനാം പ്രകൃതേഃ പരഃ । നിര്ലിപ്തശ്ച നിരീഹപ്തശ്ച സാക്ഷീ ച സര്വകര്മണാമ്
അവന് എല്ലാ ജീവികളുടെയും പരമാത്മാവാണ്, പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ചവനും, ആസ്വാദനങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാത്തവനും, എല്ലാ കര്മങ്ങള്ക്കും സാക്ഷിയായവനുമാണ്.
രാജേന്ദ്ര തസ്മൈ കന്യാം ച പരിപൂര്ണതമായ ച । ദത്ത്വാ യാസ്യസി ഗോലോകം പിതൄണാം ശതകൈഃ സഹ
രാജാവേ, പൂര്ണനായ ആ ദൈവത്തിന് മകളെ നല്കുമ്പോള് നീ നൂറുകണക്കിന് പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം ഗോലോകത്തില് എത്തും.
ലഭ സാരൂപ്യമുക്തിം ച കന്യാ ദത്ത്വാം പരത്ര ച । ഇഹൈവ സര്വപൂജ്യശ്ച ഭവ വിശ്വഗുരോര്ഗുരുഃ
മകളെ നല്കി, നീ പരലോകത്ത് ദൈവസാദൃശ്യമായ മോക്ഷം നേടും; ഈ ലോകത്ത് എല്ലാവരുടെയും ആദരവും, വിശ്വഗുരുവിന്റെ ഗുരുവെന്ന ബഹുമാനവും ലഭിക്കും.
സര്വസ്വം ദക്ഷിണാം ദത്ത്വാ മഹാലക്ഷ്മീം ച രുക്മിണീമ് । സമര്പണം കുരുവിഭോ കുരുഷ്വ ജന്മഖണ്ഡനമ്
സകല സമ്പത്തും ദക്ഷിണയായി നല്കി, മഹാലക്ഷ്മിയെയും രുക്മിണിയെയും സമര്പ്പിച്ച്, ജന്മബന്ധങ്ങള് വിച്ഛേദിക്കുന്ന കര്മ്മം നടത്തുക മഹാപ്രഭുവേ.
വിധാതാ നിഖിതോ രാജന്സംബന്ധഃ സര്വസംമതഃ । ദ്വാരകാനഗരേ കൃഷ്ണം ശീഘ്രം പ്രസ്ഥാപയ ദ്വിജമ്
സൃഷ്ടാവ് ഇതെല്ലാം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു രാജാവേ, ഈ ബന്ധം എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്നു; ദ്വാരകാനഗരിയിലെ കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കല് ബ്രാഹ്മണനെ ഉടനെ അയയ്ക്കുക.
കൃത്വാ ശുഭക്ഷണം തൂര്ണ സര്വേഷാമപി സംമതമ് । ആനീയ പരമാത്മാനം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ്
ശുഭമുഹൂര്ത്തം തിരഞ്ഞെടുത്ത്, എല്ലാവരുടെയും സമ്മതത്തോടെ, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന പരമാത്മാവിനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
ധ്യാനാനുരോധഹേതും ച നിത്യദേഹമനുത്തമമ് । ദൃഷ്ടിമാത്രാത്കുരു നൃപ സ്വജന്മകര്മഖണ്ഡനമ്
അവന് ധ്യാനത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും കാരണമാകുന്ന, ശാശ്വതവും അതുല്യവുമായ ദേഹമുള്ളവനാണ്; അവനെ ഒരുനോട്ടം കാണുന്നതുമാത്രം കൊണ്ട് തന്നെ, രാജാവേ, ജന്മവും കര്മവും ദൂരീകരിക്കാം.
യം ന ജാനന്തി ചത്വാരോ വേദാഃ സംതശ്ച ദേവതാഃ । സിദ്ധേന്ദ്രാശ്ച മുനീന്ദ്രാശ്ച ദേവാ ബ്രഹ്മാദയസ്തഥാ
നാല് വേദങ്ങളും, മഹര്ഷികളും, ദേവന്മാരും, സിദ്ധന്മാരും, മഹാമുനികളും, ബ്രഹ്മാവിനെ തുടങ്ങി ദേവന്മാരും, അവനെ അറിയുന്നില്ല.
ധ്യായന്തേ ധ്യാനപൂതാശ്ച യോഗിനോ ന വിദന്തി യമ് । സരസ്വതീ ജഡീഭൂതാ വേദാഃ ശാസ്ത്രാണിയാനി ച
ധ്യാനശുദ്ധരായ യോഗികള് അവനെ ധ്യാനിച്ചാലും അറിയുന്നില്ല; സരസ്വതിയും വേദങ്ങളും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും അവനെ വിവരിക്കാന് വാക്കില്ലാതെ പോകുന്നു.
സഹസ്രവക്ത്രഃ ശേഷശ്ച പഞ്ചവക്ത്രഃ സദാശിവഃ । ചതുര്മുഖോ ജഗദ്ധാതാ കുമാരഃ കാര്തികസ്തഥാ
ആയിരം വായുള്ള അനന്തനും, അഞ്ചു മുഖമുള്ള ശിവനും, നാലുമുഖമുള്ള ബ്രഹ്മാവും, കുമാരനും കാര്ത്തികേയനും—
ഋഷയോ മുനയശ്ചൈവ ഭക്താഃ പരമവൈഷ്ണവാഃ । അക്ഷമാഃ സ്തവനേ യസ്യ ധ്യാനാസാധ്യശ്ച യോഗിനാമ്
മഹര്ഷികളും മുനികളും പരമവൈഷ്ണവഭക്തന്മാരും, അവനെ യഥാര്ത്ഥത്തില് സ്തുതിക്കാന് കഴിയുന്നില്ല; യോഗികള്ക്ക് പോലും ധ്യാനത്തിലൂടെ അവനെ പ്രാപിക്കാനാവില്ല.
ബാലകോഽഹം മഹാരാജ തദ്ഗുണം കഥയാമി കിമ് । ശതാനന്ദവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രഫുല്ലവദനോ നൃപഃ
മഹാരാജാവേ, ഞാന് ഒരു ബാലനാണ്—അവന്റെ ഗുണങ്ങളെന്ത് പറയാന് കഴിയൂ? ശതാനന്ദന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട രാജാവിന്റെ മുഖം സന്തോഷത്തില് വിരിഞ്ഞു.
ആനിങ്ഗനം ദദൌ തസ്മൈ സമുത്ഥായ ജവേന ച । നാനാരത്നം മുവര്ണ ച വസ്ത്രം ച രത്നഭൂഷണമ്
അവൻ വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് അവനു ഒരു മാലയും പലവിധ രത്നങ്ങളും പൊന്നും വസ്ത്രവും രത്നാഭരണങ്ങളും നൽകി.
ദദൌ തസ്മൈ പ്രദാനം ച പ്രസാദസുമുഖോ നൃപഃ । ഗജേന്ദ്ര തുരഗം ശ്രേഷ്ഠം രഥം ച മണിനിര്മിതമ്
രാജാവു സന്തോഷത്തോടെ മുഖം വിരിയിച്ച് അവനു സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി; ഗജരാജാവും ഉത്തമമായ കുതിരയും രത്നങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച രഥവും നൽകി.
രത്നസിഹാസനം രമ്യം ധനം ച വിപുലം തഥാ । ഭൂമിം ച സര്വസസ്യാഢ്യാം ശശ്വദ്വൃഷ്ടികരീം ശുഭാമ്
അവൻ മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനവും ധാരാളം സമ്പത്തും എല്ലാത്തരം വിളവുകളും ലഭിക്കുന്ന, എല്ലായ്പ്പോഴും മഴ ലഭിക്കുന്ന, ശുഭമായ ഒരു ഭൂമിയും നൽകി.
അകൃഷ്ടസാധ്യാം പൂജ്യാം ച ഗ്രാമം സര്വപ്രശംസിതമ് । ഏതസ്മിന്നന്തരേ രുക്മിശ്ചുകോപ നൃപനന്ദനഃ
വളരെ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന, ആരും ആരാധിക്കുന്ന, കൃഷി ചെയ്യേണ്ടതില്ലാത്ത ഒരു ഗ്രാമവും അവൻ നൽകി. അതിനിടയിൽ രാജകുമാരനായ രുക്മി കോപിച്ചു.
കമ്പിതോഽധര്മയുക്തശ്ച രക്താസ്യോ രക്തലോചനഃ । ഉവാച പിതരം വ്രിപ്രം സഭായാമസ്ഥിരസ്തദാ
അധർമ്മത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ, കുലുങ്ങുന്ന, ചുവപ്പായ മുഖവും കണ്ണുകളും ഉള്ള രുക്മി അപ്പോൾ സഭയിൽ അസ്ഥിരനായി തന്റെ അച്ഛനായ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഉത്യായ തിഷ്ഠന്പുരതഃ സര്വേഷാം ച സഭാസദാമ്
അവൻ എഴുന്നേറ്റ് എല്ലാവരും ഇരുന്നിരുന്ന സഭയിൽ മുന്നിൽ നിന്നു—
രുക്മിരുവാച ശ്രൃണു രാജേന്ദ്ര വചനം ഹിതം തഥയം പ്രശംസിതമ് । ത്യജ വാക്യം ഭിക്ഷുകാണാം ലോഭിനാം ക്രോധിനാമഹോ
രുക്മി പറഞ്ഞു: രാജാധിരാജാ, ഈ ഉപകാരപ്രദവും പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടതുമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ; ഭിക്ഷക്കാരുടെയും ലോഭികളുടെയും കോപമുള്ളവരുടെയും വാക്കുകൾ ഉപേക്ഷിക്കണം.
നര്തകാനാം ച വൈശ്യാനാം ഭട്ടാനാമര്ഥിനാമപി । കായസ്ഥാനാം ച ഭിക്ഷൂണാമസത്യം വചനം സദാ
നർത്തകിമാരുടെയും വ്യാപാരികളുടെയും ഭടന്മാരുടെയും അപേക്ഷകരുടെയും കായസ്ഥന്മാരുടെയും ഭിക്ഷക്കാരുടെയും വാക്കുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും അസത്യമാണ്.
ഘടകാനാം നാടകാനാം സ്ത്രീലുബ്ധാനാ ച കാമിനാമ് । ദരിദ്രാണാം ച മൂര്ഖാണാം സ്തുതിപൂര്വ വചഃ സദാ
കൂലിക്കാരുടെയും നടന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളെ പിന്തുടരുന്നവരുടെയും കാമുകന്മാരുടെയും ദരിദ്രരുടെയും മൂഢന്മാരുടെയും വാക്കുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും പുകഴ്ചയോടെയാണ് തുടങ്ങുന്നത്.
നിഹത്യ കാലയവനം രാജേന്ദ്രം ദൂരതോ ഭിയാ । ഉവായേന മഹാബാഹോ ലബ്ധം കൃഷ്ണേന തദ്ധനമ്
കാലയവനനെ കൊല്ലുകയും ഭയത്താൽ ദൂരത്ത് നിന്ന് കൃഷ്ണൻ തന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ സമ്പത്ത് സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു, മഹാബാഹുവായ രാജാവേ.
ദ്വാരകായാ ധനീ കൃഷ്ണോ യവനസ്യ ധനേന ച । ജരാസംധഭയേനൈവ സമുദ്രാഭ്യന്തരേ ഗൃഹീ
ദ്വാരകയിൽ കൃഷ്ണൻ യവനന്റെ ധനത്തോടെ സമ്പന്നനായി, ജരാസന്ധന്റെ ഭയത്താൽ സമുദ്രത്തിനകത്ത് അഭയം തേടി.
ജരാസംധശതം ചൈവ ക്ഷണേനൈവ ച ലീലയാ । ക്ഷമോഽഹം ഹന്തുമേകാകീ രാജ്ഞശ്ചാന്യസ്യ കാ കഥാ
ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ നൂറു ജരാസന്ധന്മാരെയും എളുപ്പത്തിൽ തോല്പിക്കാൻ കഴിയും; പിന്നെ മറ്റേതെങ്കിലും രാജാവിനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
ദുര്വാസസശ്ച ശിഷ്യോഽഹം രണശാസ്ത്രവിശാരദഃ । ധ്രുവം ഭീഷ്മക തേനൈവ വിശ്വം സംഹര്തുമീശ്വരഃ
ഞാൻ ദുര്വാസാസിന്റെ ശിഷ്യനും യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആകുന്നു; അതുകൊണ്ട് മാത്രം ലോകം നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ കഴിയുമെന്നത് ഉറപ്പാണ്, ഭീഷ്മക.
മത്സമഃ പര്ശുരാമശ്ച ശിശുപാലശ്ച മത്സമഃ । സഖാ ച ബലവാഞ്ഛൂരഃ സ്വര്ഗം ജേതും സ ച ക്ഷമഃ
എനിക്ക് തുല്യൻ പരശുരാമനും ശിശുപാലനും; എന്റെ സുഹൃത്ത് ശക്തനും വീരനുമാണ്, സ്വർഗ്ഗം പോലും ജയിക്കാൻ അവനു കഴിയും.