അഭിഷിച്യ നൃപേന്ദ്രം ച ദേവാംശ്ച മുനിപുംഗവാന് । സംപൂജ്യ ബ്രാഹ്മണാംശ്ചാപി ഭട്ടാന്ഭിക്ഷും ദ്വിജം ഗുരുമ്
രാജാവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ദേവന്മാരെയും മഹർഷിമാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും, യജ്ഞികന്മാരെയും ഭിക്ഷുക്കളെയും, ദ്വിജന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും ആദരപൂർവ്വം സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചു.
സ്വാലയം ച യയുഃ സര്വേ യാദവാശ്ച മുദാഽന്വിതാഃ । യേ യേ ഹരേഃ പാര്ഷദാശ്ച തേ സര്വേ സ്വാലയം യയുഃ
ആ സന്തോഷത്തോടെ യാദവന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി. ഹരിയുടെ സേവകരായവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്കും പോയി.
പ്രഭാതേ ചാഽഽയയുഃ സര്വേ സുധര്മാ ച സഭാം ഹരേഃ । നമസ്കൃത്യ നൃപേന്ദ്രം ച ചോഷുഃ സര്വേ ച സംസദി
രാവിലെ എല്ലാവരും ഹരിയുടെ സുധർമ്മ സഭയിൽ എത്തി. രാജാവിനോട് നമസ്കരിച്ചു, എല്ലാവരും സഭയിൽ ചേർന്ന് ഇരുന്നു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരാദനാo ദ്വാരകാപ്രവേശ ഉഗ്രസേനാഭിഷേകോ നാമ ചതുരധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരദൻ പറഞ്ഞ ദ്വാരകാപ്രവേശവും ഉഗ്രസേനാഭിഷേകവും എന്ന നാനൂറിനാലാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ പഞ്ചാധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച അഥ വൈദര്ഭരാജേന്ദ്രോ മഹാബലപരാക്രമ് । വിദര്ഭദേശേ പുണ്യാശ്ച സത്യശീലശ്ച ഭീഷ്മകഃ
ഇപ്പോൾ നാനൂറിനഞ്ചാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: വലിയ ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ള, സത്യവ്രതനും ധാർമികനും ആയിരുന്ന വിദർഭരാജാവ് ഭീഷ്മകൻ, പുണ്യഭൂമിയായ വിദർഭദേശത്ത് ഭരണം നടത്തി.
രാജാ നാരായണാംശശ്ച ദാതാ ച സര്വസംപദാമ് । ധര്മിഷ്ഠസ്ച ഗരീയാംശ്ച വരിഷ്ഠശ്ടാപി പൂജിതഃ
അവൻ നാരായണന്റെ അംശം ഉൾക്കൊണ്ട രാജാവായിരുന്നു. എല്ലാ സമ്പത്തുകളും നൽകുന്നവനും, ഏറ്റവും ധാർമികനും, മഹാനുമായും, ശ്രേഷ്ഠന്മാരിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ കന്യാ മഹാലക്ഷ്മീ രുക്മിണീ യോഷിതാം വരാ । അതീവ സുന്ദരീ രമ്യാ രമാ രാമാസു പൂജിതാ
അവന്റെ മകൾ രുക്മിണി, സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും മഹാലക്ഷ്മി സ്വരൂപവും, അത്യന്തം സുന്ദരിയും ആകർഷകവുമായിരുന്നു. രമാദേവിയിലെയും മറ്റു ഭാര്യമാരിലെയും ആദരിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
നവയൌവനസംപന്നാ രത്നാഭരണഭൂഷിതാ । തപ്തകാഞ്ചനവര്ണാഭാ തേജസോജ്ജ്വലിതാ സതീ
പുതിയ യൗവനം നിറഞ്ഞ, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, ഉരുക്കിയ പൊന്നിന്റെ നിറംപോലെയുള്ള തേജസ്സും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ, സദാചാരമുള്ളവളായിരുന്നു അവൾ.
ശുദ്ധസത്ത്വസ്വരൂപാ സാ സത്യശീലാ പതിവ്രതാ । ശാന്താ ദാന്താ നിതാന്താ ചാപ്യനന്തഗുണശാലിനീ
ശുദ്ധമായ സ്വഭാവവും സത്യവ്രതവും ഭർത്തൃഭക്തിയും ഉള്ളവളായിരുന്നു അവൾ. ശാന്തയും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവളും, അത്യന്തം ഗുണസമ്പന്നയും അനന്തഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവളുമായിരുന്നു.
ഇന്ദ്രാണീ വരുണാനീ ച ചന്ദ്രനാരീ ച രോഹിണീ । കുബേരപത്നീ സൂര്യസ്ത്രീ സ്വാഹാ ശാന്താ കലാവതീ
ഇന്ദ്രാണി, വരുണന്റെ ഭാര്യ, ചന്ദ്രന്റെ ഭാര്യ രോഹിണി, കുബേരന്റെ ഭാര്യ, സൂര്യന്റെ ഭാര്യ, സ്വാഹാ, ശാന്ത, കലാവതി ഇവർ—
അന്യാസു രമണീയാസു ശ്രേഷ്ഠാ ച സുമനോഹരാ । രുക്മിണ്യാ ഭീഷ്മകന്യായാഃ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ്
മറ്റു സുന്ദരികളും ശ്രേഷ്ഠരായ സ്ത്രീകളും, ഭീഷ്മകന്റെ മകൾ രുക്മിണിയുടെ പതിനാറിൽ ഒന്ന് ഭാഗം പോലും തുല്യരല്ല.
താം ദൃഷ്ട്വാ രാജരാജേന്ദ്രോ വാലക്രീഡാരതാം പരാമ് । ബാലാം സുശോഭാം കുര്വന്തീം യഥാഽഭ്രേഷു വിധോഃ കലാമ്
അവളെ ബാല്യത്തിൽ കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, മേഘങ്ങളിൽ അർദ്ധചന്ദ്രൻ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതും രാജാധിരാജാവ് കണ്ടു.
ശരത്പൂര്ണേന്ദുശോഭാഢ്യാം ശരത്കമലലോചനാമ് । വിവാഹയോഗ്യാം യുവതീം ലജ്ജാനമ്രാനനാം ശുഭമ്
ശരത്കാലത്തിലെ പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ ഭാവവും, ശരത്കമലപൂവിന്റെ കണ്ണുകളും, വിവാഹയോഗ്യമായ യുവതിയും, ലജ്ജയാൽ തലതാഴ്ത്തിയ മനോഹരമായ മുഖവുമുള്ളവളായിരുന്നു അവൾ.
സഹസാ ചിന്തിതോ ധര്മോ ധര്മശീലശ്ച സുവ്രതഃ । സുതാം പപ്രച്ഛ പുത്രാംശ്ച ബ്രാഹ്മണാംശ്ച പുരോഹിതാന്
അപ്രതീക്ഷിതമായി തന്റെ ധർമ്മം ചിന്തിച്ച രാജാവ്, സത്യനിഷ്ഠനും വ്രതസ്ഥനും ആയവൻ, തന്റെ മക്കളോടും മകളോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും യജ്ഞികന്മാരോടും ചോദിച്ചു.
കം വൃണോമി സുതാര്ധ ച വരാഹം പ്രവരം വരമ് । മുനിപുത്രം ദേവപുത്രം രാജേന്ദ്രസുതമീപ്സിതമ്
എന്റെ മകൾക്ക് വരനായി ആരെയാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത്? ഒരു മുനിപുത്രനോ, ദേവപുത്രനോ, രാജകുമാരനോ—ആരാണവള്ക്ക് ഏറ്റവും ഉചിതൻ?
വിവാഹയോഗ്യാ കന്യാ മേ വര്ധമാനാ മനോഹരാ । ശീഘ്രം പശ്യ വരം യാഗ്യം നവയൌവനസംസ്ഥിതമ്
എന്റെ മകൾ ഇപ്പോൾ വളർന്ന് മനോഹരയാണു, വിവാഹയോഗ്യയാണു; ഉടൻ തന്നെ നല്ല യൗവനത്തിൽ ഉള്ള ഉചിതനായ വരനെ കണ്ടെത്തുക.
ധര്മശീലം സത്യസംധം നാരായണപരായണമ് । മഹാകുലപ്രസൂതം ച സര്വത്രൈവ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അവൻ ധാർമികനും സത്യവാനുമാകണം, നാരായണഭക്തനാകണം, വലിയ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനും എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തനുമാകണം.
കരോഷി രാജപുത്രം ചേദ്രണശാസ്ത്രവിശാരദമ് । മഹാരഥം പ്രതാപാര്ഹം രണമൂര്ധ്നി ച സുസ്ഥിരമ്
നിങ്ങൾ രാജകുമാരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവനും, മഹാരഥനും, വീര്യശാലിയും, പോരിന്റെ നടുവിൽ ഉറച്ചവനും ആകണം.
കരോഷി ദേവപുത്രം ചേദ്ദേവം ഗുണയുതം തഥാ । കരോഷി മുനിപുത്രം ചേച്ചതുര്വേദവിശാരദമ്
നിങ്ങള് അവനെ ഒരു ദേവന്റെ മകനായി സൃഷ്ടിച്ചാല്, ദൈവഗുണങ്ങള് അവനില് ഉണ്ടാകും. ഒരു മുനിയുടെ മകനായി സൃഷ്ടിച്ചാല്, നാലു വേദങ്ങളിലും പാടവം ഉള്ളവനാകും.
വാവദൂകം വിചാരജ്ഞം സിദ്ധാന്തേഷു നിതാന്തകമ് । നൃപേന്ദ്രവചനം ശ്രുത്വാ തമുവാച മുനേഃ സുതഃ
അവന് വാക്കില് പ്രാവീണ്യവും വിവേകവും തത്വചിന്തകളില് ആഴമുള്ള അറിവും ഉള്ളവനാകും. രാജാവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, മുനിയുടെ മകന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഗോതമസ്യ ശതാനന്ദോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ । ആപ്തഃ പ്രവക്താ വിജ്ഞശ്ച ധര്മീ കുലപുരോഹിതഃ
ഗൗതമന്റെ മകനായ ശതാനന്ദന് വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പൂര്ണമായി പഠിച്ചവനും, വിശ്വസ്തനും, വാഗ്മിയും, ജ്ഞാനിയും, ധാര്മ്മികനും, കുടുംബപുരോഹിതനും ആയിരുന്നു.
ശതാനന്ദ ഉവാച രാജേന്ദ്ര ത്വം ച ധര്മജ്ഞോ ധര്മശാസ്ത്രവിശാരദഃ । പൃര്വാഖ്യാനം ച വേദോക്തം കഥയാമി നിശാമയ
ശതാനന്ദന് പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നീ ധര്മത്തില് പ്രാവീണ്യവും ധര്മശാസ്ത്രങ്ങളില് വിദഗ്ധതയും ഉള്ളവനാണ്. വേദങ്ങളില് പറയുന്ന പഴയ കഥ ഞാന് പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കൂ.
ഭുവോ ഭാരാവതരണേ സ്വയം നാരായണോ ഭുവി । വസുദേവസുതഃ ശ്രീമാന്പരിബൂര്ണതമഃ പ്രഭുഃ
ഭൂമിയിലെ ഭാരമൊഴിപ്പിക്കാന് തന്നെ, വസുദേവന്റെ മകനായ മഹിമയുള്ള നാരായണന് എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും പൂര്ണനായ പ്രഭു ഭൂമിയില് അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിധാതുശ്ച വിധാതാ ച ബ്രഹ്മേശശേഷവന്ദിതഃ । ജ്യോതിഃസ്വരൂപഃ പരമോ ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
സൃഷ്ടാവിന്റെ സൃഷ്ടാവും, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും വന്ദിക്കുന്നവനും, പ്രകാശസ്വരൂപനും പരമനുമായവനും, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ദൈവസ്വരൂപനുമാണ് അദ്ദേഹം.
പരമാത്മാ ച സര്വേഷാം പ്രാണിനാം പ്രകൃതേഃ പരഃ । നിര്ലിപ്തശ്ച നിരീഹപ്തശ്ച സാക്ഷീ ച സര്വകര്മണാമ്
അവന് എല്ലാ ജീവികളുടെയും പരമാത്മാവാണ്, പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ചവനും, ആസ്വാദനങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാത്തവനും, എല്ലാ കര്മങ്ങള്ക്കും സാക്ഷിയായവനുമാണ്.
രാജേന്ദ്ര തസ്മൈ കന്യാം ച പരിപൂര്ണതമായ ച । ദത്ത്വാ യാസ്യസി ഗോലോകം പിതൄണാം ശതകൈഃ സഹ
രാജാവേ, പൂര്ണനായ ആ ദൈവത്തിന് മകളെ നല്കുമ്പോള് നീ നൂറുകണക്കിന് പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം ഗോലോകത്തില് എത്തും.
ലഭ സാരൂപ്യമുക്തിം ച കന്യാ ദത്ത്വാം പരത്ര ച । ഇഹൈവ സര്വപൂജ്യശ്ച ഭവ വിശ്വഗുരോര്ഗുരുഃ
മകളെ നല്കി, നീ പരലോകത്ത് ദൈവസാദൃശ്യമായ മോക്ഷം നേടും; ഈ ലോകത്ത് എല്ലാവരുടെയും ആദരവും, വിശ്വഗുരുവിന്റെ ഗുരുവെന്ന ബഹുമാനവും ലഭിക്കും.
സര്വസ്വം ദക്ഷിണാം ദത്ത്വാ മഹാലക്ഷ്മീം ച രുക്മിണീമ് । സമര്പണം കുരുവിഭോ കുരുഷ്വ ജന്മഖണ്ഡനമ്
സകല സമ്പത്തും ദക്ഷിണയായി നല്കി, മഹാലക്ഷ്മിയെയും രുക്മിണിയെയും സമര്പ്പിച്ച്, ജന്മബന്ധങ്ങള് വിച്ഛേദിക്കുന്ന കര്മ്മം നടത്തുക മഹാപ്രഭുവേ.
വിധാതാ നിഖിതോ രാജന്സംബന്ധഃ സര്വസംമതഃ । ദ്വാരകാനഗരേ കൃഷ്ണം ശീഘ്രം പ്രസ്ഥാപയ ദ്വിജമ്
സൃഷ്ടാവ് ഇതെല്ലാം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു രാജാവേ, ഈ ബന്ധം എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്നു; ദ്വാരകാനഗരിയിലെ കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കല് ബ്രാഹ്മണനെ ഉടനെ അയയ്ക്കുക.
കൃത്വാ ശുഭക്ഷണം തൂര്ണ സര്വേഷാമപി സംമതമ് । ആനീയ പരമാത്മാനം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ്
ശുഭമുഹൂര്ത്തം തിരഞ്ഞെടുത്ത്, എല്ലാവരുടെയും സമ്മതത്തോടെ, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന പരമാത്മാവിനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.