തസ്മൈ വസ്ത്രയുഗം ദത്തം വഹ്നിശുദ്ധം മനോഹരമ് । വരുണേന പുരാ ദത്തം കൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ
അഗ്നിയില് ശുദ്ധീകരിച്ച മനോഹരമായ വസ്ത്രയുഗ്മം അവന് നല്കി; അതു മുന്പ് വരുണന് പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണന് നല്കിയതായിരുന്നു.
മാല്യം ച പാരിജാതാനാം ചന്ദനം രത്നഭൂഷണമ് । രത്നച്ഛത്രം ദദൌ തസ്മൈ ബലദേവോ മഹാബലഃ
പാരിജാതപൂക്കളാല് നിര്മ്മിച്ച മാലയും, ചന്ദനവും, രത്നാഭരണങ്ങളും, രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച കുടയും മഹാബലശാലിയായ ബാലരാമന് അവന് നല്കി.
ബ്രഹ്മാ കമണ്ഡലും ചൈവ ശൂലം ചാപി മഹേശ്വരഃ । പാര്വതീ രത്നമാല്യം ച ഹാരം ച മാലതീ സതീ
ബ്രഹ്മാവു കമണ്ഡലും, മഹേശ്വരന് ത്രിശൂലവും, പാര്വ്വതി രത്നമാലയും, സതീ മാലതിപ്പൂക്കളാല് നിര്മ്മിച്ച ഹാരവും നല്കി.
അന്യേ ദേവാശ്ച മുനയോ രാജേന്ദ്രാഃ സിദ്ധപുംഗവാഃ । യൌതകം ച ദദൌ തസ്മൈ ക്രമേണ ച പൃഥക്പൃഥക്
മറ്റു ദേവന്മാരും, ഋഷിമാരും, രാജാധിരാജന്മാരും, പ്രധാന സിദ്ധന്മാരും ഓരോരുത്തരും തനതായ വിധിയില് വിവാഹസമ്മാനങ്ങള് നല്കി.
വസുദേവോ ദദൌ തസ്മൈ ശുഭദം ശ്വേതചാമരമ് । പവനേന പുരാ ദത്തം കൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ
വസുദേവന് അവന് ശുഭമായ വെള്ള ചാമരം നല്കി; അതു മുന്പ് വായുദേവന് പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണന് നല്കിയതായിരുന്നു.
നന്ദോ ദദൌ ച സുരഭിം കാമധേനും ച പൂജിതാമ് । യശോദാ ദേവകീ തസ്മൈ രത്നശ്രേഷ്ഠം ദദൌ മുദാ
നന്ദന് അവന് ആദരപൂര്വ്വം സൂരഭി എന്ന കാമധേനുവും നല്കി; യശോദയും ദേവകിയും സന്തോഷത്തോടെ ഏറ്റവും വിലയേറിയ രത്നം നല്കി.
സപ്തഭിഃ കിംകരൈശ്ചാപി സൈവിതഃ ശ്വേതചാമരൈഃ । ദധാര ച്ഛത്രമക്രൂരോ ഭക്ത്യാ ചൈവാഽഽജ്ഞയാ ഹരേഃ
ഏഴ് സേവകര് വെള്ള ചാമരങ്ങളുമായി ചുറ്റിനില്ക്കെ, അക്രൂരന് ഭക്തിയോടെ ഹരിയുടെ കല്പനപ്രകാരം കുട പിടിച്ചു.
രത്നസിഹാസനേ രമ്യേ ദദര്ശ രത്നദര്പണമ് । അതീവ പുണ്യാവാപ്യം ച ഹരിണാം ച പുരസ്കൃതഃ
മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തില് ഇരുന്ന്, അതീവ പുണ്യഫലമായി ലഭിച്ച, മൃഗങ്ങള് ആദരിച്ച രത്നക്കണ്ണാടിയും അവന് കണ്ടു.
ചക്രുഃ സ്തുതിം ച ഭട്ടാശ്ച ഭിങുകാ ബ്രാഹ്മണാസ്തഥാ । ദദുഃ ശുഭാശിഷം തസ്മൈ ദേവാശ്ച മുനയസ്തഥാ
ഭട്ടന്മാരും ഗായകരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും സ്തുതികള് പാടുകയും, ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും അവന് ശുഭാശംസകള് നല്കുകയും ചെയ്തു.
ബ്രഹ്മണേമ്യോ ദദൌ രാജാ രത്നകോടിം ച ഭക്തതഃ । ഭട്ടഭ്യോ രത്നശതകം ഭിക്ഷുകേമ്യസ്തഥൈവ ച
രാജാവ് ഭക്തിപൂര്വ്വം ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ഒരു കോടി രത്നങ്ങളും, ഭട്ടന്മാര്ക്കും ഭിക്ഷുക്കള്ക്കും നൂറ് രത്നങ്ങളുമാണ് നല്കിയത്.
അഭിഷിച്യ നൃപേന്ദ്രം ച ദേവാംശ്ച മുനിപുംഗവാന് । സംപൂജ്യ ബ്രാഹ്മണാംശ്ചാപി ഭട്ടാന്ഭിക്ഷും ദ്വിജം ഗുരുമ്
രാജാവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ദേവന്മാരെയും മഹർഷിമാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും, യജ്ഞികന്മാരെയും ഭിക്ഷുക്കളെയും, ദ്വിജന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും ആദരപൂർവ്വം സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചു.
സ്വാലയം ച യയുഃ സര്വേ യാദവാശ്ച മുദാഽന്വിതാഃ । യേ യേ ഹരേഃ പാര്ഷദാശ്ച തേ സര്വേ സ്വാലയം യയുഃ
ആ സന്തോഷത്തോടെ യാദവന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി. ഹരിയുടെ സേവകരായവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്കും പോയി.
പ്രഭാതേ ചാഽഽയയുഃ സര്വേ സുധര്മാ ച സഭാം ഹരേഃ । നമസ്കൃത്യ നൃപേന്ദ്രം ച ചോഷുഃ സര്വേ ച സംസദി
രാവിലെ എല്ലാവരും ഹരിയുടെ സുധർമ്മ സഭയിൽ എത്തി. രാജാവിനോട് നമസ്കരിച്ചു, എല്ലാവരും സഭയിൽ ചേർന്ന് ഇരുന്നു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരാദനാo ദ്വാരകാപ്രവേശ ഉഗ്രസേനാഭിഷേകോ നാമ ചതുരധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരദൻ പറഞ്ഞ ദ്വാരകാപ്രവേശവും ഉഗ്രസേനാഭിഷേകവും എന്ന നാനൂറിനാലാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ പഞ്ചാധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച അഥ വൈദര്ഭരാജേന്ദ്രോ മഹാബലപരാക്രമ് । വിദര്ഭദേശേ പുണ്യാശ്ച സത്യശീലശ്ച ഭീഷ്മകഃ
ഇപ്പോൾ നാനൂറിനഞ്ചാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: വലിയ ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ള, സത്യവ്രതനും ധാർമികനും ആയിരുന്ന വിദർഭരാജാവ് ഭീഷ്മകൻ, പുണ്യഭൂമിയായ വിദർഭദേശത്ത് ഭരണം നടത്തി.
രാജാ നാരായണാംശശ്ച ദാതാ ച സര്വസംപദാമ് । ധര്മിഷ്ഠസ്ച ഗരീയാംശ്ച വരിഷ്ഠശ്ടാപി പൂജിതഃ
അവൻ നാരായണന്റെ അംശം ഉൾക്കൊണ്ട രാജാവായിരുന്നു. എല്ലാ സമ്പത്തുകളും നൽകുന്നവനും, ഏറ്റവും ധാർമികനും, മഹാനുമായും, ശ്രേഷ്ഠന്മാരിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ കന്യാ മഹാലക്ഷ്മീ രുക്മിണീ യോഷിതാം വരാ । അതീവ സുന്ദരീ രമ്യാ രമാ രാമാസു പൂജിതാ
അവന്റെ മകൾ രുക്മിണി, സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും മഹാലക്ഷ്മി സ്വരൂപവും, അത്യന്തം സുന്ദരിയും ആകർഷകവുമായിരുന്നു. രമാദേവിയിലെയും മറ്റു ഭാര്യമാരിലെയും ആദരിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
നവയൌവനസംപന്നാ രത്നാഭരണഭൂഷിതാ । തപ്തകാഞ്ചനവര്ണാഭാ തേജസോജ്ജ്വലിതാ സതീ
പുതിയ യൗവനം നിറഞ്ഞ, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, ഉരുക്കിയ പൊന്നിന്റെ നിറംപോലെയുള്ള തേജസ്സും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ, സദാചാരമുള്ളവളായിരുന്നു അവൾ.
ശുദ്ധസത്ത്വസ്വരൂപാ സാ സത്യശീലാ പതിവ്രതാ । ശാന്താ ദാന്താ നിതാന്താ ചാപ്യനന്തഗുണശാലിനീ
ശുദ്ധമായ സ്വഭാവവും സത്യവ്രതവും ഭർത്തൃഭക്തിയും ഉള്ളവളായിരുന്നു അവൾ. ശാന്തയും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവളും, അത്യന്തം ഗുണസമ്പന്നയും അനന്തഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവളുമായിരുന്നു.
ഇന്ദ്രാണീ വരുണാനീ ച ചന്ദ്രനാരീ ച രോഹിണീ । കുബേരപത്നീ സൂര്യസ്ത്രീ സ്വാഹാ ശാന്താ കലാവതീ
ഇന്ദ്രാണി, വരുണന്റെ ഭാര്യ, ചന്ദ്രന്റെ ഭാര്യ രോഹിണി, കുബേരന്റെ ഭാര്യ, സൂര്യന്റെ ഭാര്യ, സ്വാഹാ, ശാന്ത, കലാവതി ഇവർ—
അന്യാസു രമണീയാസു ശ്രേഷ്ഠാ ച സുമനോഹരാ । രുക്മിണ്യാ ഭീഷ്മകന്യായാഃ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ്
മറ്റു സുന്ദരികളും ശ്രേഷ്ഠരായ സ്ത്രീകളും, ഭീഷ്മകന്റെ മകൾ രുക്മിണിയുടെ പതിനാറിൽ ഒന്ന് ഭാഗം പോലും തുല്യരല്ല.
താം ദൃഷ്ട്വാ രാജരാജേന്ദ്രോ വാലക്രീഡാരതാം പരാമ് । ബാലാം സുശോഭാം കുര്വന്തീം യഥാഽഭ്രേഷു വിധോഃ കലാമ്
അവളെ ബാല്യത്തിൽ കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, മേഘങ്ങളിൽ അർദ്ധചന്ദ്രൻ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതും രാജാധിരാജാവ് കണ്ടു.
ശരത്പൂര്ണേന്ദുശോഭാഢ്യാം ശരത്കമലലോചനാമ് । വിവാഹയോഗ്യാം യുവതീം ലജ്ജാനമ്രാനനാം ശുഭമ്
ശരത്കാലത്തിലെ പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ ഭാവവും, ശരത്കമലപൂവിന്റെ കണ്ണുകളും, വിവാഹയോഗ്യമായ യുവതിയും, ലജ്ജയാൽ തലതാഴ്ത്തിയ മനോഹരമായ മുഖവുമുള്ളവളായിരുന്നു അവൾ.
സഹസാ ചിന്തിതോ ധര്മോ ധര്മശീലശ്ച സുവ്രതഃ । സുതാം പപ്രച്ഛ പുത്രാംശ്ച ബ്രാഹ്മണാംശ്ച പുരോഹിതാന്
അപ്രതീക്ഷിതമായി തന്റെ ധർമ്മം ചിന്തിച്ച രാജാവ്, സത്യനിഷ്ഠനും വ്രതസ്ഥനും ആയവൻ, തന്റെ മക്കളോടും മകളോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും യജ്ഞികന്മാരോടും ചോദിച്ചു.
കം വൃണോമി സുതാര്ധ ച വരാഹം പ്രവരം വരമ് । മുനിപുത്രം ദേവപുത്രം രാജേന്ദ്രസുതമീപ്സിതമ്
എന്റെ മകൾക്ക് വരനായി ആരെയാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത്? ഒരു മുനിപുത്രനോ, ദേവപുത്രനോ, രാജകുമാരനോ—ആരാണവള്ക്ക് ഏറ്റവും ഉചിതൻ?
വിവാഹയോഗ്യാ കന്യാ മേ വര്ധമാനാ മനോഹരാ । ശീഘ്രം പശ്യ വരം യാഗ്യം നവയൌവനസംസ്ഥിതമ്
എന്റെ മകൾ ഇപ്പോൾ വളർന്ന് മനോഹരയാണു, വിവാഹയോഗ്യയാണു; ഉടൻ തന്നെ നല്ല യൗവനത്തിൽ ഉള്ള ഉചിതനായ വരനെ കണ്ടെത്തുക.
ധര്മശീലം സത്യസംധം നാരായണപരായണമ് । മഹാകുലപ്രസൂതം ച സര്വത്രൈവ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അവൻ ധാർമികനും സത്യവാനുമാകണം, നാരായണഭക്തനാകണം, വലിയ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനും എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തനുമാകണം.
കരോഷി രാജപുത്രം ചേദ്രണശാസ്ത്രവിശാരദമ് । മഹാരഥം പ്രതാപാര്ഹം രണമൂര്ധ്നി ച സുസ്ഥിരമ്
നിങ്ങൾ രാജകുമാരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവനും, മഹാരഥനും, വീര്യശാലിയും, പോരിന്റെ നടുവിൽ ഉറച്ചവനും ആകണം.
കരോഷി ദേവപുത്രം ചേദ്ദേവം ഗുണയുതം തഥാ । കരോഷി മുനിപുത്രം ചേച്ചതുര്വേദവിശാരദമ്
നിങ്ങള് അവനെ ഒരു ദേവന്റെ മകനായി സൃഷ്ടിച്ചാല്, ദൈവഗുണങ്ങള് അവനില് ഉണ്ടാകും. ഒരു മുനിയുടെ മകനായി സൃഷ്ടിച്ചാല്, നാലു വേദങ്ങളിലും പാടവം ഉള്ളവനാകും.
വാവദൂകം വിചാരജ്ഞം സിദ്ധാന്തേഷു നിതാന്തകമ് । നൃപേന്ദ്രവചനം ശ്രുത്വാ തമുവാച മുനേഃ സുതഃ
അവന് വാക്കില് പ്രാവീണ്യവും വിവേകവും തത്വചിന്തകളില് ആഴമുള്ള അറിവും ഉള്ളവനാകും. രാജാവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, മുനിയുടെ മകന് മറുപടി പറഞ്ഞു.