ശ്രീഭഗവാനുവാച ശുഭകര്മണി നിഷ്പന്നേ യാസ്യന്തി യേ സമാഗതാഃ । ശിവബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ മുനയശ്ച തഥാഽപരേ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഈ ശുഭകരമായ കര്മ്മം പൂർത്തിയായാൽ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്ന എല്ലാവരും — ശിവനും ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും വിവിധ മുനിമാരും — പുറപ്പെടും.
ഭവാശ്ച യാദവൈഃ സാര്ധം പ്രവിശ ദ്വാരകാം പുരീമ് । മത്പിത്രാ മാതൃഭിഃ സാര്ധ മാഹേന്ദ്രേ ച ക്ഷണേ നൃപ
നീ യാദവന്മാരോടൊപ്പം, എന്റെ അച്ഛനും അമ്മമാരും ഇന്ദ്രനും കൂടെ, ഒരു നിമിഷം ദ്വാരകാപുരിയിൽ പ്രവേശിക്കണം, രാജാവേ.
അപരേ യദവോഽന്യേ ച യാസ്യന്തി മഥുരാം പുരീമ് । ശ്രുത്വേതി വിരസോ രാജാ തമുവാച ഭയാകുലഃ
മറ്റു യാദവരും മറ്റു ചിലരും മഥുരാപുരിയിലേക്ക് പോകും; ഇത് കേട്ട രാജാവ് വിഷാദഭരിതനായി ഭയത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഉഗ്രസേന ഉവാച വാസുദേവ ന യാസ്യാമി ഭൂമിം താം പൈതൃകീം പുനഃ । സര്വതീര്ഥപരാം ശുദ്ധാം ദൈവേ കര്മണി പൈതൃകേ
ഉഗ്രസേനൻ പറഞ്ഞു: വാസുദേവാ, ഞാൻ വീണ്ടും ആ പിതൃഭൂമിയിലേക്ക് പോവില്ല; എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽക്കാളും വിശുദ്ധവും പിതൃകര്മ്മങ്ങൾക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചതുമായ സ്ഥലമാണ് അത്.
പാവകേ ഭൂമിദേശേ ച പിതൄണാം നിര്വപേത്തു യഃ । തദ്ഭൂമിഃ സ്വാമിപിതൃഭിഃ ശ്രാദ്ധകര്മണി ഹന്യതേ
ആ വിശുദ്ധമായ പിതൃഭൂമിയിലോ, ഒരു പുണ്യസ്ഥലത്തോ, പിതാക്കന്മാർക്കായി ബലി അർപ്പിക്കുന്നവൻ, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആ ഭൂമി പിതാവിനും പിതൃകർമ്മത്തിനും നഷ്ടമാകും.
പിതൄണാം നിഷ്ഫലം ശ്രാദ്ധം ദേവാനാമപി പൂജനമ് । കിംചിത്ഫലപ്രദം ചൈവ സംപൂര്ണേ പൈതൃകേ സ്ഥലേ
പിതാക്കന്മാർക്കായി ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം ഫലപ്രദമാകില്ല, ദേവന്മാരെ പൂജിച്ചാലും അതിന് വളരെ കുറച്ച് ഫലമേ ലഭിക്കൂ, പൂർണ്ണമായും പിതൃകർമ്മത്തിന് സമർപ്പിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ.
പുത്രപൌത്രകലത്രേഭ്യഃ പ്രാണേഭ്യഃ പ്രേയസീ സദാ । ദുര്ലഭാ പൈദൃകീ ഭൂമിഃ പിതുര്മാതുര്ഗരീംയസീ
പുത്രന്മാരിലും പൗത്രന്മാരിലും ഭാര്യയിലും ജീവനുംക്കാൾ എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടതാണ് പിതൃഭൂമി; അതിനെ ലഭിക്കുക അത്യന്തം ദുർലഭം, അച്ഛനെയും അമ്മയെയുംക്കാൾ വലിയതുമാണ് അത്.
തത്സത്യം ച പവിത്രം ച ദൈവേ കര്മണി പൈതൃകേ । ക്രീഡാം ച ദത്തേ ദാനം ച പരദത്തമശുദ്ധകമ്
ദൈവികവും പിതൃകർമ്മത്തിലും അതാണ് സത്യം, വിശുദ്ധം; എന്നാൽ കളിയും, ദാനം, മറ്റൊരാൾ നൽകിയതൊക്കെ ശുദ്ധമല്ല.
മ്രിയതേ പൈതൃകീഭൂമ്യം തീര്ഥതുല്യഫലം ലഭേത് । ഗങ്ഗാജലസമം പൂതം പതൃഖാതോദകം ഹരേ
പിതൃഭൂമിയിൽ മരിക്കുന്നവന് തീർത്ഥഫലം ലഭിക്കും; അവിടെ കിണറ്റിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം ഗംഗാജലത്തോടു തുല്യമായി വിശുദ്ധമാണ്, ഹരിയേ.
തത്ര സ്നാത്വാ ജലേ പൂതേ ഗങ്ഗാസ്നാനഫലം ലഭേത് । പിതണാം തര്പണാം തത്ര പവിത്രം ദേവപൂജനമ്
അവിടെ ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭിക്കും; അവിടെ പിതാക്കന്മാർക്കായി തര്പണം ചെയ്യുന്നതും ദേവപൂജയും വിശുദ്ധമാകും.
പൈതൃകീ ജന്മഭൂമിശ്ചേദ്ദ്വിഗുണം തത്ഫലം ലഭേത് । പൈതൃകീഭൂമിതുല്യാച ദാനഭൂമിഃ സതാമപി
അത് സ്വന്തം ജന്മഭൂമിയായാൽ ഫലം ഇരട്ടിയാകും; സന്മാർഗ്ഗികള്ക്ക് പോലും ദാനഭൂമി, പിതൃഭൂമിയെപ്പോലെയല്ല.
വാസുദേവ ഉവാച ഭോഗാസ്തേ വചനം കിം വാ നിഷേകഃ കേന വാര്യംതേ । പൈതൃകീ തീര്ഥതുല്യാ സാ കിം തീര്ഥം ദ്വാരകാപരമ്
വാസുദേവൻ പറഞ്ഞു: ആനന്ദം, ആജ്ഞ, അല്ലെങ്കിൽ നിയന്ത്രണം എന്ത് ചെയ്യാനാകും? ആ പിതൃഭൂമി ഒരു തീർത്ഥംപോലെയാണ് — ദ്വാരകയെക്കാൾ വലിയ തീർത്ഥം എന്തുണ്ട്?
സര്വതീര്ഥപരാ ശ്രേഷ്ഠാ ദ്വാരകാ ബഹപുണ്യദാ । യസ്യാഃ പ്രവേശമാത്രേണ നരാണാം ജന്മഖണ്ഡനമ്
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽക്കാളും ഉത്തമവും അനവധി പുണ്യം നൽകുന്നതുമാണ് ദ്വാരക; അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ മനുഷ്യർക്ക് ജന്മബന്ധനം അവസാനിക്കും.
ദാനം ച ദ്വാരകായാം ച ശ്രാദ്ധം ച ദേവപൂജനമ് । ചതുര്ഗുണം ച തീര്ഥാനാം ഗങ്ഗാദീനാം ച ഭൂമിപ
ദ്വാരകയിൽ ദാനം, ശ്രാദ്ധം, ദേവപൂജ എന്നിവ ചെയ്യുന്നതിന്, ഗംഗാദി തീർത്ഥങ്ങളിൽ ചെയ്യുന്നതിനെക്കാൾ നാലിരട്ടിയോളം പുണ്യം ലഭിക്കും, രാജാവേ.
ഗച്ഛ ബ്രഹ്മദിഭിഃ സാര്ധ മുനിഭിര്യാദവൈഃ സഹ । രാജേന്ദ്രഭവനം തത്ര ഗൃഹാണാം സാദരം പുനഃ
നീ ബ്രഹ്മാദിമാരോടും മുനിമാരോടും യാദവന്മാരോടും കൂടെ രാജസഭയിലേക്ക് പോകൂ. അവിടെ വീണ്ടും ആദരത്തോടെ അതിനെ സ്വീകരിക്കൂ.
കരോതി ശശ്വന്ന്യക്കാരം മഹേന്ദ്രസ്യാമരാവതീമ് । നിവസ ത്വം സുധര്മായാം മാഹേന്ദ്രേ ച ക്ഷണേ നൃപ
അവൻ എപ്പോഴും ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിയെ അപമാനിക്കുന്നു. രാജാവേ, നീ സുധർമ്മയിലും ഇന്ദ്രന്റെ സഭയിലും ഒരു നിമിഷം താമസിക്കൂ.
ജമ്ബുദ്വീപസ്ഥിതാ ഭൂപാ രാജേന്ദ്രമണ്ഡലേശ്വരാഃ । കരം ദാസ്യന്തി തുഭയം ച മഹേന്ദ്രായ സുരാ യഥാ
ജംബുദ്വീപത്തിൽ ഉള്ള രാജാക്കന്മാർ, രാജമണ്ഡലങ്ങളുടെ അധിപന്മാർ, മഹേന്ദ്രനോട് ദേവന്മാർ ചെയ്യുന്നതുപോലെ തന്നെ നിനക്കു കരം നൽകും.
ഭൂയാജ്ജിതഃ കുബേരശ്ച ധനേന ധനസംപദാ । തേജസാ ഭാസ്കരശ്ചാപി മഹേന്ദ്രഃ സംപദഃ തഥാ
കുബേരനെ ധനത്തിലും സമ്പത്തിലും ജയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാസ്കരനെ തേജസ്സിലും മഹേന്ദ്രനെ സമ്പത്തിലും അതുപോലെ.
ദേവാ ജിതാ രണേനൈവ പുണ്യേന മുനയോ ജിതാഃ । തപസ്വിനശ്യ തപസാ വ്രതീനശ്ച വ്രതേന ച
ദേവന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുന്നു, മുനിമാരെ പുണ്യത്തിൽ, തപസ്സുകാരെ തപസ്സിൽ, വ്രതം പാലിക്കുന്നവരെ വ്രതത്തിൽ.
ഉഗ്രസേനസമോ രാജാ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി । സഭായാം യസ്യ ഭഗവാന്ബലദേവോ മഹാബലഃ
ഉഗ്രസേനനു തുല്യനായ രാജാവു ഇതുവരെ ഉണ്ടായിട്ടില്ല, വരികയും ഇല്ല. അവന്റെ സഭയിൽ ഭഗവാൻ ബാലദേവൻ ഇരിക്കുന്നു.
വിശ്വം ച യസ്യ ശിരസാം സഹസ്രാണം നരേശ്വര । ഏകസ്മിഞ്ശിരസി ന്യസ്തം ശൂര്പേ ച സര്ഷപോ യഥാ
ആയിരം രാജാക്കന്മാരുടെ ലോകം മുഴുവൻ അവനു തലകൂന്തുന്നു, മനുഷ്യാധിപാ, ഒരു തലയിൽ സൂർപ്പിൽ കടുക് വെക്കുന്നതുപോലെ.
ന ഹ്യനന്തസമോ ദേവോ ബലേന ബലവത്തരഃ । യദ്ഗുണാനാം ച നാസ്ത്യന്തസ്തേനാനന്തം ജഗുര്ബുധാഃ
ബലത്തിൽ അനന്തനു തുല്യമായോ അതിലധികമായോ ദേവൻ ഇല്ല. അവന്റെ ഗുണങ്ങൾക്ക് അന്തം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ജ്ഞാനികൾ അവനെ അനന്തൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
വസവോഽഷ്ടൌ മഹാഭാഗാ രുദ്രാശ്ച ശംകരം വിനാ । ബലിനോ ദ്വാദശാദിത്യാ മഹേന്ദ്രശ്ച സുരൈഃ സമഃ
എട്ടു വസുക്കളും, ശങ്കരനെ ഒഴികെയുള്ള രുദ്രന്മാരും, ബലമുള്ള പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരും, മഹേന്ദ്രനും ദേവന്മാരിൽ തുല്യരാണ്.
ന സമര്ഥാ ധ്രുവം ജേതുമുഗ്രസേനം നൃപേശ്വരമ് । കൃഷ്ണസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ പ്രസന്നവദനോ നൃപഃ
ഉഗ്രസേനനെ ജയിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയില്ല. കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവിന്റെ മുഖം സന്തോഷത്തിൽ പ്രകാശിച്ചു.
പ്രയയൌ യാദവൈഃ സാര്ധ മഹേന്ദ്രഭവനാത്പരമ് । സ്വാലയം ദ്വാരകാമധ്യേ ജ്വലന്തം മണിതേജസാ
അവൻ യാദവന്മാരോടൊപ്പം മഹേന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, ദ്വാരകയുടെ നടുവിലുള്ള സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക്, മാണിക്യങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി.
സഹസ്രൈദ്വരിപാലൈശ്ച ശൂലിഭിര്ദണ്ഡഹസ്തകൈഃ । നിയുക്തൈ രക്ഷിതം ദ്വാരം ദദര്ശ മാനവേശ്വരഃ
ആയിരക്കണക്കിന് കാവലാളുകൾ, കുന്തവും ദണ്ഡവും കൈവശം വച്ചവരും, കാവലിന് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവരും കാവൽ നില്ക്കുന്ന വാതിലുകൾ മനുഷ്യാധിപൻ കണ്ടു.
അഭ്യന്തരേ ച ശിബിരം ദ്വാരേഭ്യഃ ഷഡ്ഭ്യ ഏവ ച । മന്ദിരാണാം ച ശതകൈ രത്നാനാം പരിഭൂഷണമ്
അകത്തുള്ള ആറു വാതിലുകൾക്കരികിലും പാളയത്തിലും, നൂറുകണക്കിന് മണ്ഡിരങ്ങളിലും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
കോടിം മത്തഗജേന്ദ്രാണാം ദദര്ശ ഗജമന്ദിരേ । ചതുര്യുഗം ഗജൌഘം ഗജാനാം ഷഡ്ഗുണം തഥാ
ഗജമന്ദിരത്തിൽ ഒരു കോടി മദം കയറിയ ഗജേന്ദ്രന്മാരെയും, നാലു യുഗത്തിനുള്ള ഗജസമൂഹത്തെയും, ആറ് ഇരട്ടി ആനകളെയും അവൻ കണ്ടു.
മഹാബലാംശ്ച തുരഗാന്സൂര്യാശ്വം ച ഹസന്തി യേ । ഗജേന്ദ്രരാജം സര്വേഷാം വാഹനാനാമപീശ്വരമ്
വലിയ ശക്തിയുള്ള കുതിരകളും സൂര്യന്റെ കുതിരകളെപ്പോലുള്ളവയും, എല്ലാ വാഹനങ്ങളുടെയും രാജാവായ ഗജേന്ദ്രരാജാവിനെയും അവൻ കണ്ടു.
ഹസത്യൈരാവതം ശശ്വന്മഹേന്ദ്രസ്യ ച നാരദ । അത്യുച്ചൈരുച്ചൈഃശ്രവമാം ദദര്ശ കോടിമീപ്സിതമ്
നാരദാ, അവൻ എപ്പോഴും മഹേന്ദ്രന്റെ ഹസ്ത്യൈരാവതത്തെയും, അത്യുന്നതമായ ഉച്ചൈശ്രവസിനെ, ഇഷ്ടം പോലെ ഒരു കോടി എണ്ണം കണ്ടു.