ചേദിരാജം വസും നത്വാ സംപൂജ്യ പ്രയയൌ പുനഃ । വൃദ്ധിശ്രാദ്ധം സുനിര്വാപ്യ യത്കിംചിദ്ദൈവികം തഥാ
ചേദിരാജാവായ വസുവിനെ വന്ദിച്ച് ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; വളർച്ചയ്ക്കുള്ള ശ്രാദ്ധവും മറ്റു ദൈവിക കര്മ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു വീണ്ടും തിരിച്ചു പോയി.
യജ്ഞം കൃത്വാ തു വേദോക്തം യജ്ഞസൂത്രം ദദൌ മുദാ । വലദേവാഗ്രചായൈവ കൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ
വേദത്തിൽ പറയുന്ന യജ്ഞം നടത്തി, സന്തോഷത്തോടെ യജ്ഞോപവീതം ആദ്യം ബാലരാമനും പിന്നീട് പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണനുമാണ് അർപ്പിച്ചത്.
ഗായത്രീ ച ദദൌ താഭ്യാം മുനിഃ സാംദീപനിസ്തഥാ । ഭിക്ഷാം ദദൌ ച പ്രഥമം പാര്വതീ പരമാദരാത്
മഹർഷിയായ സാന്ദീപനി ഇരുവർക്കും ഗായത്രിമന്ത്രം നൽകി; പരമാദരത്തോടെ പാർവതി ആദ്യഭിക്ഷയും നൽകി.
അമൂല്യരത്നപാത്രസ്ഥം മുക്താമാണിക്യഹീരകമ് । ഹീരസാരവിനിര്മാണം പിത്രാ ദത്തം ച ഹാരകമ്
അമൂല്യമായ രത്നപാത്രത്തിൽ മുത്തും മാണിക്യവും വജ്രവും നിറച്ചു; ശുദ്ധവജ്രത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഹാരവും പിതാവിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു.
ശുഭാശിഷം ച പ്രദദൌ ശുക്ലപുഷ്പേണാ ദൂര്വയാ । തതോഽദിതിര്ദിതിശ്ചൈവ മുനിപത്ന്യശ്ച ദേവകീ
വെള്ളപ്പൂവിലും ദർഭയിലും ശുഭാശംസകൾ നൽകി; അതിനുശേഷം അതിതിയും ദിതിയും മുനിമാരുടെ ഭാര്യമാരും ദേവകിയും അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി.
യശോദാ രോഹിണീ ഹൃഷ്ടാ സാവിത്രീ ച സരസ്വതീ । പ്രത്യേകം പ്രദദൌ ഭിക്ഷാം മണികാഞ്ചനഭൂഷിതാമ്
യശോദയും രോഹിണിയും സന്തോഷത്തോടെ സാവിത്രിയും സരസ്വതിയും ഓരോരുത്തരും രത്നവും പൊന്നും അലങ്കരിച്ച ഭിക്ഷ അർപ്പിച്ചു.
ദേവകന്യാ നാഗകന്യാ രാജകന്യാഃ പതിവ്രതാഃ । കാമിന്യോ ബാന്ധവാനാം ച സസ്മിതാഃ സ്നിഗ്ധലോചനാഃ
ദേവതകളുടെ പുത്രിമാരും, പാമ്പുകളുടെ പുത്രിമാരും, രാജകുമാരികളും ഭർത്താവിനോടുള്ള വിശുദ്ധഭക്തിയോടെ, ഇഷ്ടം നിറഞ്ഞ സ്ത്രീകളും, സ്നേഹഭരിതമായ കണ്ണുകളോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരിക്കുന്നവരും,
ഇന്ദ്രാണീ വരുണാനീ ച പവനാനീ ച രോഹിണീ । കുബേരപത്നീം സ്വാഹാ ച രതിഃ കാമസ്യ കാമിനീ
ഇന്ദ്രാണി, വരുണാണി, പവനാണി, രോഹിണി, കുബേരന്റെ ഭാര്യ, സ്വാഹാ, കാമദേവന്റെ പ്രിയയായ രതി ഇവരും,
പ്രത്യേകം പ്രദദൌ ഭിക്ഷാം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാമ് । ഭിക്ഷാം ഗൃഹീത്വാ ഭഗവാന്സബലോ ഭക്തിപൂര്വകമ്
അവരിൽ ഓരോരുത്തരും രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ദാനം നൽകി; ആ ദാനം ശ്രീകൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ഭക്തിപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
കിംചിദ്ദദൌ ച ഗര്ഗായ കിചിത്സ്വഗുരവേ തഥാ । വൈദികം കര്മ നിര്വാപ്യ ഗര്ഗായ ദക്ഷിണാം ദദൌ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗർഗന് കുറേയും, തന്റെ ഗുരുവിനും കുറേയും നൽകി; വൈദികകർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി ഗർഗന് ദക്ഷിണയും നൽകി.
ദേവാംശ്ച ഭോജയാമാസ ബ്രാഹ്മണാംശ്ചാപി സാദരമ് । യേ യേ സമായയുര്യജ്ഞേ തേച ദത്ത്വാ ശുഭാശിഷമ്
ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആദരപൂർവ്വം അന്നം വിളമ്പി; യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത എല്ലാവരും നല്ല ആശംസകൾ നൽകി തിരിച്ചു പോയി.
കൃണ്ണായ ബലദേവായ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പ്രയയൃര്ഗുഹമ് । നന്ദഃ സഭാര്യോ നിര്വാപ്യ ശുഭകര്മ സുതസ്യ വൈ
കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കൂടെക്കൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ അവർ ഗുഹയിലേയ്ക്ക് പോയി; നന്ദനും ഭാര്യയും മകനുവേണ്ടി ഈ ശുഭകർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി.
ക്രോഡേ കൃത്വാ ബലം കൃഷ്ണം ചുചുമ്ബ വദനം തയോഃ । ഉചചൈ രുരോദ നന്ദശ്ച യശോദാ ച പതിവ്രതാ ശ്രീകൃഷ്ണസ്തം സമാശ്വാസ്യ ബോധയാമാസ യത്നതഃ
ബലരാമനെയും കൃഷ്ണനെയും മടിയിൽ ഇരുത്തി ഇരുവരുടെയും മുഖം ചുംബിച്ചു; നന്ദൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു, ഭർത്തിനിഷ്ഠയായ യശോദയും കരഞ്ഞു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു മനസ്സോടെ സമാധാനം നൽകി.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച സാനന്ദം ഗച്ഛ ഹേ മാതര്യശോദേ താതമത്വരമ് । ത്വമേവ മാതാ പോഷ്ട്രീ ത്വം പിതാ ച പരമാര്ഥതഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അമ്മ യശോദേ, സന്തോഷത്തോടെ പോകൂ, അച്ഛാ, നീയും വൈകരുത്; നീയാണെനിക്ക് യഥാർത്ഥ അമ്മയും പോഷകയും, നീയാണെനിക്ക് പിതാവും.
അവന്തിനഗരം താത യാസ്യാമി സബലോഽധുനാ । മുനേഃ സാംദീപനേഃ സ്ഥാനം വേദപാഠാര്ഥമീപ്സിതമ്
അച്ഛാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ബാലരാമനോടൊപ്പം അവന്തിനഗരിയിലേയ്ക്ക് പോകുന്നു; സാന്ദീപനിമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ വേദപാഠം പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തത ആഗത്യ സുചിരം കാലേ ഭവതി ദര്ശനമ് । കാമഃ കരോതി കലനം സ ച ഭേദം കരോതി ച
പിന്നീട് വളരെക്കാലത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും കാണാം; ഇഷ്ടം ചേർക്കാനും വേർതിരിക്കാനും കാരണമാകുന്നു.
സര്വം കാലകൃതം മാതര്ഭേദം സംമീലനം നൃണാമ് । സുഖം ദുഃഖം ച ഹര്ഷം ച ശോകം ച മങ്ഗലാലയമ്
അമ്മേ, മനുഷ്യരുടെ കൂടിച്ചേരലും വേർപാടും സുഖവും ദുഃഖവും സന്തോഷവും ദുഃഖവും എല്ലാ മംഗളവും എല്ലാം കാലം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
മയാ ദത്തം ച തത്ത്വം ച യോഗിനാമപി ദുര്ലഭമ് । സര്വം നന്ദശ്ച സാനന്ദം ത്വാമേവ കഥയിഷ്യതി
ഞാൻ നൽകിയ സത്യം യോഗികൾക്കു പോലും പ്രാപിക്കാനാവാത്തതാണ്; നന്ദൻ സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാം നിന്നോട് പറയും.
ഇത്യുക്ത്വാ ജഗതാം നാഥോ വസുദേവസഭാം യയൌ । തദാജ്ഞയാ ക്ഷണം പ്രാപ്യ യയൌ സംദീപനേര്ഗൂഹമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ വസുദേവന്റെ സഭയിലേയ്ക്ക് പോയി; അവന്റെ അനുമതിയോടെ ഉടൻ സാന്ദീപനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേയ്ക്ക് ചെന്നു.
വസുദേവം ദേവകീം ച സംഭാഷ്യ വിനയേന ച । നന്ദഃ സഭാര്യഃ പ്രയയൌ ഹൃദയേന വിദൂയതാ
വസുദേവനെയും ദേവകിയെയും വിനയപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു; നന്ദനും ഭാര്യയും ദുഃഖഭരിതമായ ഹൃദയത്തോടെ തിരിച്ചു പോയി.
മുക്താമണിം സുവര്ണ ച മാണിക്യം ഹീരകം തഥാ । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകം രത്നം നന്ദായ ദേവകീ ദദൌ
മുത്ത്, പൊന്നു, മാണിക്യം, വജ്രം, തീയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച രത്നവസ്ത്രം എന്നിവ ദേവകി നന്ദനു നൽകി.
ശ്വേതാശ്വം ച ഗജേന്ദ്രം ച സുവര്ണരഥമുത്തമമ് । നന്ദായ കൃഷ്ണഃ പ്രദദൌ വസുദേവശ്ച സാദരമ്
വെളുത്ത കുതിര, ഗജേന്ദ്രൻ, ഉത്തമമായ പൊൻരഥം എന്നിവ കൃഷ്ണനും വസുദേവനും ആദരപൂർവ്വം നന്ദനു നൽകി.
തയോരനുവ്രജന്വിപ്രാ ദേവകീപ്രമുഖാഃ സ്ത്രിയഃ । വസുദേവസ്തഥാഽക്രൂരോഽപ്യുദ്ധവശ്ച യയൌ മുദാ
ദേവകിയെ മുന്നിൽ വെച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരും സ്ത്രീകളും അവരെ പിന്തുടർന്നു; വസുദേവനും അക്രൂരനും ഉദ്ധവനും സന്തോഷത്തോടെ കൂടെ പോയി.
കാലിന്ദീനികടം ഗത്വാ തേ സര്വേ രുരുദുഃ ശുചാ । പരസ്പരം ച സംഭാഷ്യ തേ സര്വേ സ്വാലയം യയുഃ
കാളിന്ദിയുടെ തീരം എത്തി എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞു; പരസ്പരം സംസാരിച്ച് അവരൊക്കെയും സ്വന്തം വീടുകളിലേയ്ക്ക് മടങ്ങി.
കുന്തീ സപുത്രാ വിധവാ വസുദേവാജ്ഞയാ മുനേ । നാനാരത്നമണിം പ്രാപ്യ പ്രയയൌ സ്വരലയം മുദാ
കുന്തിയും മക്കളുമൊത്ത് വിധവയായി വസുദേവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മഹർഷേ, പലവിധ വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ ലഭിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
വസുതേവോ ദേവകീ ച പുത്രകല്യാണഹേതവേ । നാനാരത്നമണിം വസ്ത്രം മുവര്ണം രജതം തഥാ
വസുദേവനും ദേവകിയും മക്കളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പലവിധ രത്നങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും പൊന്നും വെള്ളിയും നൽകി.
മുക്താമാണിക്യചഹാരം ച മിഷ്ടാന്നം ച സുധോപമമ് । ഭട്ടേമ്യോ ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച പ്രദദൌ സാദരം മുദാ
മുത്ത്, മാണിക്യം, അലങ്കാരങ്ങൾ, അമൃതത്തോട് സാമ്യമുള്ള മധുരഭക്ഷണം എന്നിവ പുരോഹിതന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ആദരപൂർവ്വം സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
മഹോത്സവം വേദപാഠം ഹരേര്നാമൈകമങ്ഗലമ് । വിപ്രാണാം ഭോജനം ചൈവ കാരയാമാസ യത്നതഃ
വലിയ ഉത്സവവും വേദപാരായണവും ഹരിയുടെ നാമസ്മരണയും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭോജനവും വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒരുക്കി.
ജ്ഞാതീനാം ബാന്ധവാനാം ച പുരസ്കാരം യഥോചിതമ് । ചകാര മണിമാണിക്യമുക്താവസ്ത്രൈര്മനോഹരൈഃ
ബന്ധുക്കൾക്കും സുഹൃത്തുകൾക്കും യോചിതമായി മനോഹരമായ രത്നങ്ങൾ, മാണിക്യങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി ആദരിച്ചു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo നാരാദനാo ഉത്തo ഭഗവദുപനയനം നാമൈകാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരദൻ പറയുന്ന 'ഭഗവാന്റെ ഉപനയനം' എന്ന നൂറൊന്ന് അധ്യായം സമാപിച്ചു.