കപാലേ മണ്ഡലാകാരകസ്തൂരീയുക്തചന്ദനമ് । സകലങ്കം മൃഗാങ്കം ച ശോഭിതം ജലദേ തഥാ
അവന്റെ നെറ്റിയിൽ കസ്തൂരി ചേർത്ത ചന്ദനത്തിൽ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ചിഹ്നം തെളിഞ്ഞു; അതു കറുത്ത മേഘത്തിൽ കറങ്കളുള്ള ചന്ദ്രനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ദ്വിഭുജം ശ്യാമലംകാന്തം രാധാകാന്തം മനോഹരമ് । ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ്
രണ്ടു കൈകളോടും, കറുത്ത നിറത്തിൽ, മനോഹരനും രാധയുടെ പ്രിയനും ഹൃദയാകർഷകനുമായ കൃഷ്ണൻ, മൃദുലമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ദൈവരൂപമായിരുന്നു.
രത്നകേയൂരവലയരത്നമഞ്ജീരരഞ്ജിതമ് । രുദന്തം പിതുരുത്സങ്ഗേ ബലേന സഹിതം പരമ്
രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കൈവളകളും കങ്കണങ്ങളും പാദസരങ്ങളും ധരിച്ച്, കൃഷ്ണൻ പിതാവിന്റെ മടിയിൽ ബാലരാമനോടൊപ്പം ഇരുന്നു കരയുകയായിരുന്നു.
അഥ മങ്ഗലകാലേ ച ശുഭലഗ്നേ മനോരമേ । സംപീക്ഷിതേ ഗ്രഹൈഃ സൌമ്യൈര്ജാംഗ്രല്ലഗ്നാധിപേ സ്ഥിതേ
ശുഭമായ ഒരു സമയത്ത്, മനോഹരമായ ലഗ്നത്തിൽ, സൌമ്യഗ്രഹങ്ങൾ ദർശിക്കപ്പെടുകയും ലഗ്നാധിപൻ ഉത്തമസ്ഥിതിയിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തു.
അസദ്ഗ്രഹൈരദൃഷ്ടേ ച സദ്ഗ്രഹേക്ഷിത ഏവ ച । ശുഭകര്മസമാരമ്ഭം സ്വസ്തിവാചനപൂര്വകമ്
ദുഷ്പ്രഭാവമുള്ള ഗ്രഹങ്ങൾ കാണപ്പെടാതെയും, നല്ല ഗ്രഹങ്ങൾ മാത്രം ദൃശ്യമാകുന്നതും, ശുഭമായ കര്മ്മങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു; ആദ്യം ശുഭാശംസകൾ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു.
ചകാര വസുദേവശ്ചാപ്യാജ്ഞയാ സുരവിപ്രയോഃ । ദത്ത്വാ സുവര്ണശതകം ബ്രാഹ്മണായ ച സാദരമ്
വസുദേവൻ ദൈവമുനിമാരുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ഒരു ബ്രാഹ്മണന് ആദരപൂർവ്വം നൂറ് പൊന്നുകൊയ്ത്ത് നൽകി, ചടങ്ങുകൾ നിർവഹിച്ചു.
ദേവേന്ദ്രാംശ്ച മുനീന്ദ്രാശ്ച നമസ്കൃത്യ പുരോഹിതമ് । ഗണേശം ച ദിനേശം ച വഹ്നിം ച ശംകരം ശിവാമ്
ദേവേന്ദ്രനും മഹാമുനിമാരും പുരോഹിതനെയും ഗണപതിയെയും സൂര്യനെയും അഗ്നിയെയും ശങ്കരനെയും ശിവയെയും ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു.
സംപൂജ്യ ദേവഷട്കം ച സാക്ഷതൈര്ദേവസംസദി । ഉപചാരൈഃ ഷോഡശഭിഃ സംയതോ ഭക്തിപൂര്വകമ്
ദേവസമൂഹത്തിൽ ആറ് ദേവന്മാരെയും പതിനാറ് ഉപചാരങ്ങളോടെ ഭക്തിപൂർവ്വം സമ്പൂർണ്ണമായും പൂജിച്ചു.
പുത്രാധിവാസനം ചക്രൈ വേദമന്ത്രേണ സംസദി । സംപൂജ്യ നാനാദേവാംശ്ച ദിക്പാലാംശ്ച നവഗ്രഹാന്
വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, പുത്രാധിവാസന ചടങ്ങ് നടത്തി; വിവിധ ദേവന്മാരെയും ദിശാപാലന്മാരെയും നവഗ്രഹങ്ങളെയും പൂജിച്ചു.
ദത്ത്വാ പഞ്ചോപചാരാംശ്ച ഭക്ത്യാ ഷോഡശമാതൃകാഃ । ദത്ത്വാ ച വസുധാരാം ച സപ്തവാരാന്ഘൃതേന ച
പതിനാറു മാതൃകകളെ ഭക്തിപൂർവ്വം അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള പൂജകൾ അർപ്പിച്ചു; ഏഴു പ്രാവശ്യം നെയ്യോടെ ഭൂമിദാനവും നടത്തി.
ചേദിരാജം വസും നത്വാ സംപൂജ്യ പ്രയയൌ പുനഃ । വൃദ്ധിശ്രാദ്ധം സുനിര്വാപ്യ യത്കിംചിദ്ദൈവികം തഥാ
ചേദിരാജാവായ വസുവിനെ വന്ദിച്ച് ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; വളർച്ചയ്ക്കുള്ള ശ്രാദ്ധവും മറ്റു ദൈവിക കര്മ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു വീണ്ടും തിരിച്ചു പോയി.
യജ്ഞം കൃത്വാ തു വേദോക്തം യജ്ഞസൂത്രം ദദൌ മുദാ । വലദേവാഗ്രചായൈവ കൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ
വേദത്തിൽ പറയുന്ന യജ്ഞം നടത്തി, സന്തോഷത്തോടെ യജ്ഞോപവീതം ആദ്യം ബാലരാമനും പിന്നീട് പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണനുമാണ് അർപ്പിച്ചത്.
ഗായത്രീ ച ദദൌ താഭ്യാം മുനിഃ സാംദീപനിസ്തഥാ । ഭിക്ഷാം ദദൌ ച പ്രഥമം പാര്വതീ പരമാദരാത്
മഹർഷിയായ സാന്ദീപനി ഇരുവർക്കും ഗായത്രിമന്ത്രം നൽകി; പരമാദരത്തോടെ പാർവതി ആദ്യഭിക്ഷയും നൽകി.
അമൂല്യരത്നപാത്രസ്ഥം മുക്താമാണിക്യഹീരകമ് । ഹീരസാരവിനിര്മാണം പിത്രാ ദത്തം ച ഹാരകമ്
അമൂല്യമായ രത്നപാത്രത്തിൽ മുത്തും മാണിക്യവും വജ്രവും നിറച്ചു; ശുദ്ധവജ്രത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഹാരവും പിതാവിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു.
ശുഭാശിഷം ച പ്രദദൌ ശുക്ലപുഷ്പേണാ ദൂര്വയാ । തതോഽദിതിര്ദിതിശ്ചൈവ മുനിപത്ന്യശ്ച ദേവകീ
വെള്ളപ്പൂവിലും ദർഭയിലും ശുഭാശംസകൾ നൽകി; അതിനുശേഷം അതിതിയും ദിതിയും മുനിമാരുടെ ഭാര്യമാരും ദേവകിയും അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി.
യശോദാ രോഹിണീ ഹൃഷ്ടാ സാവിത്രീ ച സരസ്വതീ । പ്രത്യേകം പ്രദദൌ ഭിക്ഷാം മണികാഞ്ചനഭൂഷിതാമ്
യശോദയും രോഹിണിയും സന്തോഷത്തോടെ സാവിത്രിയും സരസ്വതിയും ഓരോരുത്തരും രത്നവും പൊന്നും അലങ്കരിച്ച ഭിക്ഷ അർപ്പിച്ചു.
ദേവകന്യാ നാഗകന്യാ രാജകന്യാഃ പതിവ്രതാഃ । കാമിന്യോ ബാന്ധവാനാം ച സസ്മിതാഃ സ്നിഗ്ധലോചനാഃ
ദേവതകളുടെ പുത്രിമാരും, പാമ്പുകളുടെ പുത്രിമാരും, രാജകുമാരികളും ഭർത്താവിനോടുള്ള വിശുദ്ധഭക്തിയോടെ, ഇഷ്ടം നിറഞ്ഞ സ്ത്രീകളും, സ്നേഹഭരിതമായ കണ്ണുകളോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരിക്കുന്നവരും,
ഇന്ദ്രാണീ വരുണാനീ ച പവനാനീ ച രോഹിണീ । കുബേരപത്നീം സ്വാഹാ ച രതിഃ കാമസ്യ കാമിനീ
ഇന്ദ്രാണി, വരുണാണി, പവനാണി, രോഹിണി, കുബേരന്റെ ഭാര്യ, സ്വാഹാ, കാമദേവന്റെ പ്രിയയായ രതി ഇവരും,
പ്രത്യേകം പ്രദദൌ ഭിക്ഷാം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാമ് । ഭിക്ഷാം ഗൃഹീത്വാ ഭഗവാന്സബലോ ഭക്തിപൂര്വകമ്
അവരിൽ ഓരോരുത്തരും രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ദാനം നൽകി; ആ ദാനം ശ്രീകൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ഭക്തിപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
കിംചിദ്ദദൌ ച ഗര്ഗായ കിചിത്സ്വഗുരവേ തഥാ । വൈദികം കര്മ നിര്വാപ്യ ഗര്ഗായ ദക്ഷിണാം ദദൌ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗർഗന് കുറേയും, തന്റെ ഗുരുവിനും കുറേയും നൽകി; വൈദികകർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി ഗർഗന് ദക്ഷിണയും നൽകി.
ദേവാംശ്ച ഭോജയാമാസ ബ്രാഹ്മണാംശ്ചാപി സാദരമ് । യേ യേ സമായയുര്യജ്ഞേ തേച ദത്ത്വാ ശുഭാശിഷമ്
ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആദരപൂർവ്വം അന്നം വിളമ്പി; യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത എല്ലാവരും നല്ല ആശംസകൾ നൽകി തിരിച്ചു പോയി.
കൃണ്ണായ ബലദേവായ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പ്രയയൃര്ഗുഹമ് । നന്ദഃ സഭാര്യോ നിര്വാപ്യ ശുഭകര്മ സുതസ്യ വൈ
കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കൂടെക്കൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ അവർ ഗുഹയിലേയ്ക്ക് പോയി; നന്ദനും ഭാര്യയും മകനുവേണ്ടി ഈ ശുഭകർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി.
ക്രോഡേ കൃത്വാ ബലം കൃഷ്ണം ചുചുമ്ബ വദനം തയോഃ । ഉചചൈ രുരോദ നന്ദശ്ച യശോദാ ച പതിവ്രതാ ശ്രീകൃഷ്ണസ്തം സമാശ്വാസ്യ ബോധയാമാസ യത്നതഃ
ബലരാമനെയും കൃഷ്ണനെയും മടിയിൽ ഇരുത്തി ഇരുവരുടെയും മുഖം ചുംബിച്ചു; നന്ദൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു, ഭർത്തിനിഷ്ഠയായ യശോദയും കരഞ്ഞു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു മനസ്സോടെ സമാധാനം നൽകി.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച സാനന്ദം ഗച്ഛ ഹേ മാതര്യശോദേ താതമത്വരമ് । ത്വമേവ മാതാ പോഷ്ട്രീ ത്വം പിതാ ച പരമാര്ഥതഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അമ്മ യശോദേ, സന്തോഷത്തോടെ പോകൂ, അച്ഛാ, നീയും വൈകരുത്; നീയാണെനിക്ക് യഥാർത്ഥ അമ്മയും പോഷകയും, നീയാണെനിക്ക് പിതാവും.
അവന്തിനഗരം താത യാസ്യാമി സബലോഽധുനാ । മുനേഃ സാംദീപനേഃ സ്ഥാനം വേദപാഠാര്ഥമീപ്സിതമ്
അച്ഛാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ബാലരാമനോടൊപ്പം അവന്തിനഗരിയിലേയ്ക്ക് പോകുന്നു; സാന്ദീപനിമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ വേദപാഠം പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തത ആഗത്യ സുചിരം കാലേ ഭവതി ദര്ശനമ് । കാമഃ കരോതി കലനം സ ച ഭേദം കരോതി ച
പിന്നീട് വളരെക്കാലത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും കാണാം; ഇഷ്ടം ചേർക്കാനും വേർതിരിക്കാനും കാരണമാകുന്നു.
സര്വം കാലകൃതം മാതര്ഭേദം സംമീലനം നൃണാമ് । സുഖം ദുഃഖം ച ഹര്ഷം ച ശോകം ച മങ്ഗലാലയമ്
അമ്മേ, മനുഷ്യരുടെ കൂടിച്ചേരലും വേർപാടും സുഖവും ദുഃഖവും സന്തോഷവും ദുഃഖവും എല്ലാ മംഗളവും എല്ലാം കാലം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
മയാ ദത്തം ച തത്ത്വം ച യോഗിനാമപി ദുര്ലഭമ് । സര്വം നന്ദശ്ച സാനന്ദം ത്വാമേവ കഥയിഷ്യതി
ഞാൻ നൽകിയ സത്യം യോഗികൾക്കു പോലും പ്രാപിക്കാനാവാത്തതാണ്; നന്ദൻ സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാം നിന്നോട് പറയും.
ഇത്യുക്ത്വാ ജഗതാം നാഥോ വസുദേവസഭാം യയൌ । തദാജ്ഞയാ ക്ഷണം പ്രാപ്യ യയൌ സംദീപനേര്ഗൂഹമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ വസുദേവന്റെ സഭയിലേയ്ക്ക് പോയി; അവന്റെ അനുമതിയോടെ ഉടൻ സാന്ദീപനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേയ്ക്ക് ചെന്നു.
വസുദേവം ദേവകീം ച സംഭാഷ്യ വിനയേന ച । നന്ദഃ സഭാര്യഃ പ്രയയൌ ഹൃദയേന വിദൂയതാ
വസുദേവനെയും ദേവകിയെയും വിനയപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു; നന്ദനും ഭാര്യയും ദുഃഖഭരിതമായ ഹൃദയത്തോടെ തിരിച്ചു പോയി.