പരാപരാണാം പരമാ പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിണീ । യസ്യാഃ പാദൌ സമാരാധ്യ വാഞ്ഛിതം ലഭതേ നരഃ
പരവും അപരവുമായവരിൽ പരമമായവളാണ് അവൾ; പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ സാക്ഷാത് രൂപം. അവളുടെ പാദങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ ആഗ്രഹിച്ചതു ലഭിക്കും.
ശരത്കാരേ ച ഭക്ത്യാ ച സാ സാക്ഷാന്മമ മന്ദിരേ । സര്വദേവൈശ്ച സഹിതാ സഗണാ ഭക്തവാത്സലാ
ശരത്കാല പൂജയിൽ, ഭക്തിയോടെ, അവൾ തന്നെ എന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ദേവതകളോടും അവരുടെ അനുചരന്മാരോടും കൂടെ, ഭക്തന്മാരോടു സ്നേഹത്തോടെ, സാക്ഷാൽ സാന്നിധ്യപ്പെടുന്നു.
കൃപാമയീ ച കൃപയാ ചാഽഽവിര്ഭൂതാ ച ഭാരതേ । ധന്യോഽഹം കൃതകൃത്യോഽഹം സഫലം ജീവനം മമ
കൃപയാൽ നിറഞ്ഞവളായ അവൾ ഭാരതത്തിൽ ദയവാൽ പ്രത്യക്ഷമായി; ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, എന്റെ ജീവിതം സഫലമായി, ഞാൻ നിർവൃതി നേടി.
ആഗതാഽസി യതോ ദുര്ഗേ പരമാദ്യാ ച മദ്ഗൃഹേ । ഏവം സര്വാംശ്ച തുഷ്ടാവ ക്രമേണ ച പരസ്പരമ്
ദുർഗ്ഗേ, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദിശക്തിയായ നീ എന്റെ വീട്ടിൽ എത്തിയതുകൊണ്ട്, അവൻ എല്ലാവരെയും ഒരൊന്നായി പരസ്പരം സ്തുതിച്ചു.
സര്വാന്മുനീന്ദ്രാന്വിപ്രാംശ്ച ഗലേ ബദ്ധ്വാംഽശുകം മുദാ । പ്രത്യേകം വാസയാമാസ രത്നസിഹാസനേ വരേ
എല്ലാ മഹർഷിമാരുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും കഴുത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസ്ത്രം കെട്ടി, ഓരോരുത്തരെയും മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
പൂജയാമാസ വിധിവത്ക്രമേണ ച പൃഥക്പൃഥക് । പ്രത്യേകം വരയാമാസ ബ്രഹ്മാദീംശ്ച സുരാനപി
അവൻ ഓരോരുത്തരെയും ക്രമത്തിൽ, വിധിപ്രകാരം, വേർതിരിച്ച് പൂജിച്ചു; ബ്രഹ്മാവിനെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും പ്രത്യേകം ആദരിച്ചു.
മുനിവര്ഗാന്ബ്രാഹ്മണാംശ്ച ഭക്ത്യാ ഗര്ഗം പുരോഹിതമ് । രത്നൈഃ പ്രവാലൈര്മണിഭിര്മുവതാമാണിക്യഹീരകൈഃ
മഹർഷിമാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും, പുരോഹിതനായ ഗർഗ്ഗനെയും, രത്നങ്ങൾ, പവഴ, മാണിക്യങ്ങൾ, മുത്ത്, വജ്രം എന്നിവകൊണ്ട് ഭക്തിപൂർവ്വം ആദരിച്ചു.
ഭൂഷണൈര്വസനൈശ്ചൈവ മാല്യൈശ്ച ഗന്ധചന്ദനൈഃ । ലത്നസിഹാസനേ രമ്യേ സര്വേഷാം മധ്യദേശതഃ
ഭൂഷണങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, സുഗന്ധചന്ദനം എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ച്, മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ എല്ലാവരെയും നടുവിൽ ഇരുത്തി.
ഗണേശം വാസയാമാസ പൂജാര്ഥം ശുഭകര്മണി । സപ്തതീര്ഥോദകേനൈവ സുവര്ണകലശേന ച
ശുഭകരമായ കര്മ്മത്തിനായി ഗണപതിയെ പൂജിക്കാൻ, എഴുപത് തീർത്ഥജലവും സ്വർണ്ണകലശവും ഉപയോഗിച്ച് ഇരുത്തി.
പുഷ്പജന്ദ്രനയുക്തേന ശീതേന വാസിതേന ച । സ്വര്ഗഗങ്ഗാജലേനൈവ പുഷ്കരോദകുണ്യതഃ
പുഷ്പങ്ങളും ചന്ദനവും ചേർത്ത് സുഗന്ധവും തണുപ്പും നിറഞ്ഞ വെള്ളവും, സ്വർഗ്ഗഗംഗയുടെ ജലവും പുഷ്കരതീർത്ഥജലവും ഉപയോഗിച്ചു.
പഞ്ചാമൃതേന ശുദ്ധേന പഞ്ചഗവ്യേന ഭക്തിതഃ । ഹേരമ്ബം സ്നാപയാമാസ സമുദ്രോദേന മന്ത്രതഃ
ശുദ്ധമായ അഞ്ചു അമൃതങ്ങളും, അഞ്ചു ഗവ്യങ്ങളും, ഭക്തിയോടെ, സമുദ്രജലം മന്ത്രോച്ചാരണത്തോടെ ഉപയോഗിച്ച് ഹേരംബനെ സ്നാനമാടിച്ചു.
വരയാമാസ മാല്യേന പാരിജാതസ്യ നാരദ । രത്നേന്ദ്രഭൂഷണേനൈവ വഹ്നിശുദ്ധേന വാസസാ
നാരദാ, പാരിജാതപുഷ്പമാലയും, ഉത്തമമായ രത്നഭൂഷണങ്ങളും, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രവും അണിയിച്ച് അവനെ ആദരിച്ചു.
ഗന്ധയന്ദനപുഷ്പൈശ്ച രത്നമാല്യാങ്ഗുലീയകമ് । തുഷ്ടാവ പാര്വതീപുത്രം സര്വദേവാധിപം ശുഭമ് വിഘ്നനിഘ്നകരം ശാന്തം ഭഗവന്തം സനാതനമ്
സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനം, പൂക്കൾ, രത്നങ്ങൾ, ഹാരങ്ങൾ, വളകൾ എന്നിവകൊണ്ട് പാർവതിയുടെ പുത്രനായ ദേവതകളുടെ അധിപതിയായ ശുഭസ്വരൂപിയായ, എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്ന, ശാന്തനും ശാശ്വതനുമായ ഭഗവാനെ അവൾ സ്തുതിച്ചു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ഭഗവദുപനയനേ ഗണേശാഭിഷേകോ നാമ നവനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരായണൻ പറഞ്ഞ നാരദൻ വിവരണം ചെയ്ത ഭഗവാന്റെ ഉപനയനത്തിൽ ഗണേശാഭിഷേകം എന്ന നൂറിലൊന്ന് അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ ശാതതമേഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച അഥാദിതിര്ദിതിശ്ചൈവ ദേവകീ രോഹിണീ രതിഃ । സരസ്വതീ ച സാവിത്രീ യശോദാ ച പതിവ്രതാ
ഇപ്പോൾ നൂറാമത്തെ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: അദിതി, ദിതി, ദേവകി, രോഹിണി, രതി, സരസ്വതി, സാവിത്രി, യശോദാ എന്ന ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുള്ളവൾ,
ലോബാമുദ്രാഽരുന്ധതീ ച അഹല്യാ താരകാ തഥാ । യയുസ്താഃ പാര്വതീം ദൃഷ്ടവാ വേഗേന മന്ദിരാദപി
ലോഭാമുദ്ര, അരുന്ധതി, അഹല്യ, താരക എന്നിവരും പാർവതിയെ കണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പുറത്ത് പോയി.
പരസ്പരം ച സംഭാഷ്യ സമാശ്ലിഷ്യ പുനഃ പുനഃ । പ്രണമ്യ വേശയാമാസുര്മന്ദിരം രത്നനിര്മിതമ്
അവർ പരസ്പരം സംസാരിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും അങ്ങ് ചേർന്നു, നമസ്കരിച്ച് രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
രത്നസിഹാസനേ രമ്യേ വാസയാമാസുരീശ്വരീമ് । വരയാമാസുര്മാല്യേന വാസസാ രത്നഭൂഷണൈഃ
അവർ ദേവിയെ മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, ഹാരവും വസ്ത്രവും രത്നാഭരണങ്ങളും അണിയിച്ചു.
പാരിജാതസ്യ പുഷ്പം ച ശക്രാനീതം മനോഹരമ് । ദദൌ തത്പാദപദ്മേ ച ദേവകീ ഭക്തിപൂര്വകമ്
ഇന്ദ്രൻ കൊണ്ടുവന്ന ആകർഷകമായ പാർിജാതം പൂവ് ഭക്തിപൂർവ്വം ദേവകി അവളുടെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചു.
സിന്ദൂരബിന്ദും സീമന്തേ ഭാലേ ചന്ദനബിന്ദുകമ് । കസ്തൂരീകുങ്കുമാദീംശ്ച പ്രദദൌ പരിതസ്തയോഃ
അവൾ സിംതൂരത്തിന്റെ ഒരു ചുവപ്പു തുള്ളി മുടിയിടയിൽ, ചന്ദനത്തുള്ളി നെറ്റിയിൽ, കസ്തൂരി, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ സുഗന്ധങ്ങൾ ചുറ്റും അണിയിച്ചു.
മിഷ്ടാന്നം ഭോജയാമാസ ശീതതോയം സുവാസിതം । താമ്ബൂലം ച വരം രമ്യം കര്പൂരാദിസുവാസിതമ്
അവൾ മധുരമായ അന്നവും, തണുത്ത സുഗന്ധജലം, കർപ്പൂരം മുതലായ സുഗന്ധങ്ങൾ ചേർത്ത മനോഹരമായ താമ്പൂലവും സമർപ്പിച്ചു.
അലക്തകം ച പ്രദദൌ നഖേഷു പാദപദ്മയോഃ । കുങ്കുമസ്യാപി രാഗം ച സിഷേവേ ശ്വേതചാമരൈഃ
അവൾ ദേവിയുടെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ചുവന്ന അലക്തകം പുരട്ടി, കുങ്കുമത്തിന്റെ നിറം അണിയിച്ചു, വെള്ള ചാമരികളാൽ സേവിച്ചു.
മംപുജ്യ പാര്വതീം ദേവീം മുനിപത്നീഃ ക്രമേണ ച । പൂജയാമാസ വിധിവത്പതിപുത്രവതീഃ സതീഃ
മുനിമാരുടെ ഭാര്യമാർ ഓരോരുത്തരായി പാർവതിദേവിയെ യഥാവിധി ഭർത്താവും പുത്രനും ഉള്ള സതീമാരെ ആദരിച്ചു പൂജിച്ചു.
രാജകന്യാ ദേവകന്യാ നാഗകന്യാ മനോഹരാഃ । മുനികന്യാ ബന്ധുകന്യാഃ പൂജയാമാസ സുവ്രതാ
രാജകുമാരികൾ, ദേവകുമാരികൾ, മനോഹരമായ നാഗകുമാരികൾ, മുനികുമാരികൾ, ബന്ധുക്കുമാരികൾ എന്നിങ്ങനെ സുവ്രതയായവർ അവളെ പൂജിച്ചു.
വാദ്യ നാനാവിധം രമ്യം വാദയാമാസ കൌതുകാത് । മങ്ഗലം കാരയാമാസ ഭോജയാമാസ ബ്രഹ്മണാന്
അവർ സന്തോഷത്തോടെ പലവിധ മനോഹരമായ വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ചു, മംഗളകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭോജനമടക്കി.
ഭൈരവീം പൂജയാമാസ മഥുരാഗ്രാമദേവതാമ് । ഉപചാരൈഃ ഷോഡശഭിഃ ഷഷ്ഠീം മങ്ഗലചണ്ഡികാമ്
അവർ മഥുരാഗ്രാമദേവിയായ ഭൈരവിയെ പതിനാറ് ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിച്ചു, മംഗളചണ്ഡികയായ ഷഷ്ഠിയെയും ആരാധിച്ചു.
പുണ്യം സ്വസ്ത്യയനം ശുദ്ധം വാരയാമാസ മങ്ഗലമ് । വേദാംശ്ച പാഠയാമാസ വസുദേവാസ്യ വല്ലഭാ
അവർ ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി; വസുദേവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ വേദങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്തു.
സ്വര്ഗങ്ഗാസുജലേനൈവ സുവര്മകലശേന ച । സ്നാപയാമാസ സബലം ശ്രീകൃഷ്ണം പുത്രവത്സലാ
സ്വർഗ്ഗഗംഗയുടെ വെള്ളവും സ്വർണ്ണക്കലശവും ഉപയോഗിച്ച്, അമ്മ കൃഷ്ണനെയും സഹോദരനെയും സ്നാനം കഴിപ്പിച്ചു.
വസ്ത്രചന്ദനമാല്യൈശ്ച തയോര്വേഷം ചകാര സാ । രത്നേന്ദ്രസാരനിര്മാണഭൂഷണൈശ്ച മനോഹരൈഃ
അവൾ ഇരുവർക്കും വസ്ത്രവും ചന്ദനവും ഹാരവും അണിയിച്ചു, മനോഹരമായ രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിയിച്ചു.
മാതൃഭൂഷണഭൂഷാഢ്യഃ സബലഃ കൃഷ്ണ ഏവ ച । ആയയൌ ച സഭാം ദേവമുനീന്ദ്രാണാം ച നാരദ
അമ്മയുടെ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് കൃഷ്ണനും സഹോദരനും ഒരുമിച്ച് ദേവന്മാരുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും സഭയിൽ നാരദൻ എത്തി.