പ്രണമ്യ കൃഷ്ണം മനസാ സബലം തം വിലോക്യ ച । ഉവാച വസുദേവം ച ദേവകീം ച പതിവ്രതാമ്
അവൻ മനസ്സിൽ കൃഷ്ണനെ നമസ്കരിച്ചു, ബാലരാമനോടൊപ്പം അവനെ കണ്ടു, ശേഷം വസുദേവനെയും ഭക്തിയുള്ള ദേവകിയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഗര്ഗ ഉവാച വസുദേവ നിബോധേനം സവലം പശ്യ പുത്രകമ് । ഉവനീതോചിതം ശുദ്ധം വയമാ സാംപ്രതം വരമ്
ഗർഗൻ പറഞ്ഞു: വസുദേവാ, നീ കേൾക്കൂ, ബാലരാമനെയും കാണൂ, മകനേ, ഇപ്പോൾ നാം ശുദ്ധവും ഉചിതവുമായ ഉപനയനം നടത്താം.
വസുദേവ ഉവാച ശുഭക്ഷണം കുരു ഗൃരോ യദൂനാം പൂജ്യദൈവത । ഉപനീതോചിതം ശുദ്ധം പ്രശംസ്യം ച സതാമപി
വസുദേവൻ പറഞ്ഞു: യദുകുലത്തിന്റെയും ആരാധ്യനായ ഗുരുവേ, ശുഭമായ സമയത്ത്, ശുദ്ധവും പ്രശംസനീയവുമായ ഉപനയനം നടത്തണമേ.
ഗര്ഗ ഉവാച സര്വേമ്യോ ബാന്ധവേമ്യോഽപി ദേഹ്യാമന്ത്രണപത്രികാമ് । സംഭാരം കുരു യത്നേന വസുദേവ വസുപമ
ഗർഗൻ പറഞ്ഞു: വസുദേവാ, നീ ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ക്ഷണിക്കൂ, ക്ഷണപത്രങ്ങൾ അയയ്ക്കൂ, ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ ഒരുക്കൂ.
പരശ്വഃ സുഭമേവാസ്തി ചോപേനതുമിഹാര്ഹസി । ദിനം സതാമപി മതം വിശുദ്ധം ചന്ദ്രതാരയോഃ
മറ്റന്നാൾ വളരെ ശുഭമായ ദിവസമാണ്; അന്നാണ് ഉപനയനം നടത്തേണ്ടത്. ആ ദിവസം നല്ലവരാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതും, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും അനുകൂലമായതുമാണ്.
ഗര്ഗസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വസുദേവോ വസൂപമഃ । പ്രസ്ഥാപയാമാസ സര്വാന്ബന്ധൂന്മങ്ഗലപത്രികാമ്
ഗർഗന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വസുദേവൻ, ധനികന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, എല്ലാ ബന്ധുക്കൾക്കും മംഗളപത്രിക അയച്ചു.
ഘൃതകുല്യാം ദുഗ്ധകുല്യാം ദധികുല്യാം മനോഹരാമ് । മധുകുല്യാം ഗുഡകുല്യാം പ്രചകാര സമന്വിതഃ
അവൻ മനോഹരമായി എണ്ണ, പാൽ, തൈര്, തേൻ, ശർക്കര എന്നിവയുടെ നിരകൾ ഒരുക്കി.
രാശിം നാനോപഹാരാണാം മണിരത്നം സുവര്ണകമ് । നാനാലംകാരവസ്ത്രം ച മുക്താമാണിക്യഹീരകമ്
അവൻ വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഭോജനങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, പൊന്നു, പലവിധം അലങ്കാരങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും, മുത്ത്, മാണിക്യം, വജ്രം എന്നിവയും കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ശ്രീകൃഷ്ണോ ദേവവര്ഗാശ്ച മുനീന്ദ്രസിദ്ധപുംഗവാന് । സസ്മാര മനസാ ഭക്ത്യാ ഭക്താശ്ച ഭക്തവത്സലഃ
ശ്രീകൃഷ്ണനും ദേവന്മാരും മഹർഷികളും സിദ്ധന്മാരും ഭക്തരും—ഭക്തജനപ്രിയനായ കൃഷ്ണൻ—എല്ലാവരെയും ഭക്തിയോടെ മനസ്സിൽ ഓർത്തു.
ശുഭേ ദിനേ ച സംപ്രാപ്തേ തേ ച സര്വേ സമായയുഃ । മുനീന്ദ്രാ ബാന്ധവാ ദേവാ രാജാനോ ബഹുശസ്തഥാ
ശുഭദിനം എത്തിയപ്പോൾ, മഹർഷികളും ബന്ധുക്കളും ദേവന്മാരും അനേകം രാജാക്കന്മാരും ഒത്തു ചേർന്നു.
ദേവകന്യാ നാഗകന്യാ രാജകന്യാശ്ച സര്വശഃ । വിദ്യാധര്യശ്ച ഗന്ധര്വാശ്ചാഽഽയയുര്വാദ്യഭാണ്ഡകാഃ
ദേവകന്യകൾ, നാഗകന്യകൾ, രാജകുമാരികൾ, വിദ്യാധരികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, വാദ്യോപകരണങ്ങളുമായി സംഗീതജ്ഞന്മാർ എന്നിവരും എത്തിയിരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാ ഭിക്ഷുകാ ഭട്ടാ യതയോ ബ്രഹ്മചാരിണഃ । സംന്യാസിനശ്ചാവധൂതാ യോഗിനശ്ച സമായയുഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ഭിക്ഷുക്കൾ, പണ്ഡിതന്മാർ, യതികൾ, ബ്രഹ്മചാരികൾ, സന്ന്യാസികൾ, അവധൂതന്മാർ, യോഗികൾ—എല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്നു.
സ്ത്രീബാന്ധവാഃ സ്വബന്ധൂനാം വര്ഗാ മാതാമഹസ്യ ച । ബന്ധൂനാം ബാന്ധവാഃ സര്വേ സ്വായയുഃ ശുഭകര്മണി
സ്ത്രീബന്ധുക്കൾ, സ്വന്തം കുടുംബങ്ങൾ, മാതാവിന്റെ വീട്ടുകാർ, ബന്ധുക്കളുടെ ബന്ധുക്കൾ—എല്ലാവരും ഈ ശുഭകാർമികായി എത്തിയിരുന്നു.
ഭീഷ്മോ ദ്രോണശ്ച കര്ണശ്ചാപ്യശ്വത്ഥാമാ കൃപോ ദ്വിജഃ । സുപുത്രോ ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച സഭാര്യശ്ച സമായയൌ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കർണ്ണൻ, അശ്വത്താമൻ, ദ്വിജനായ കൃപാചാര്യൻ, ധൃതരാഷ്ട്രനും ഭാര്യയും നല്ല പുത്രനും ഒത്തുചേർന്നു.
കുന്തീ സപുത്രാ വിധവാ ഹര്ഷശോകസമാപ്ലുതാ । നാനാദേശോദ്ഭവാ യോഗ്യാ രാജാനോ രാജപുത്രകാഃ
കുന്തി, പുത്രന്മാരോടൊപ്പം, വിധവയും സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുപോലെ അനുഭവിച്ചവളായി എത്തി; വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള യോഗ്യരായ രാജാക്കന്മാരും രാജപുത്രന്മാരും എത്തിയിരുന്നു.
അത്രിര്വസിഷ്ഠശ്ച്യവനോ ഭരദ്വാജോ മഹാതപാഃ । യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച ഭീമശ്ച ഗാര്ഗ്യോ ഗര്ഗോ മഹാതപാഃ
അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, ച്യവനൻ, മഹാതപസ്വിയായ ഭരദ്വാജൻ, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, ഭീമൻ, ഗാർഗ്യൻ, മഹാതപസ്വിയായ ഗർഗൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വത്സഃ സപുത്രശ്ച ധര്മോ ജൈഗീഷവ്യഃ പരാശരഃ । പുലഹശ്ച പുലസ്ത്യശ്ചാപ്യഗസ്ത്യശ്വാപി സൌഭരിഃ
വത്സനും അവന്റെ മകനും ധർമ്മനും ജൈഗീഷവ്യനും പരാശരനും പുലഹനും പുലസ്ത്യനും അഗസ്ത്യനും അശ്വനും സൗഭരിയും—ഇവരും ഒത്തുചേർന്നു.
സനകശ്ച സനന്ദശ്ച തൃതീയശ്ച മനാതനഃ । സനത്കുമാരോ ഭഗവാന്വോഢുഃ പഞ്ചശിഖസ്തഥാ
സനകനും സനന്ദനും മൂന്നാമനായ മനാതനനും മഹാനായ സനത്കുമാരനും വോഢുവും പഞ്ചശിഖനും—ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തുര്വാസാശ്ചാങ്ഗിരാ വ്യാസോ വ്യാസപുത്രഃ ശുകസ്തഥാ । കുശികഃ കൌശികോ രാമ ഋഷ്യശൃങ്ഗോ വിഭാണ്ഡകഃ
തുര്വാസനും അങ്കിരസും വ്യാസനും വ്യാസന്റെ മകനായ ശുകനും കുശികനും കൗശികനും രാമനും ഋശ്യശൃംഗനും വിഭാണ്ഡകനും—ഇവരും.
ശൃങ്ഗീ ച വാമദേവശ്ച ഗൌതമശ്ച ഗുണാര്ണവഃ । ക്രതുര്യതിശ്ചാഽഽരുണിശ്ച ശുക്രാചാര്യോ ബൃഹസ്പതിഃ
ശൃംഗിയും വാമദേവനും ഗൗതമനും ഗുണാർണവനും ക്രതുവും യതിയും ആരുണിയും ശുക്രാചാര്യനും ബൃഹസ്പതിയും—ഇവരും.
അഷ്ടാവക്രോ വാമനശ്ച വാല്മീകിഃ പാരിഭദ്രകഃ । പൈലോ വൈശംപായനശ്ച പ്രചേതാഃ പുരുജിത്തഥാ
അഷ്ടാവക്രനും വാമനനും വാൽമീകിയും പാർിഭദ്രനും പൈലനും വൈശമ്പായനനും പ്രചേതാസും പുരുജിത്തും—ഇവരും.
ഭൃഗുര്മരീചിര്മധുജിത്കശ്യപശ്ച പ്രജാപതിഃ । അദിതിര്ദേവമാതാ ച ദിതിര്ദൈത്യപ്രസൂസ്തഥാ
ഭൃഗുവും മരീചിയും മധുജിത്തും പ്രജാപതിയായ കശ്യപനും ദേവമാതാവായ അദിതിയും ദൈത്യമാതാവായ ദിതിയും—ഇവരും.
സുമന്തുശ്ച സുഭാനുശ്ച കണ്വഃ കാത്യായനസ്തഥാ । മാര്കണ്ഡേയോ ലോമശശ്ച കപിലശ്ച പരാശരഃ
സുമന്തുവും സുഭാനുവും കണ്വനും കാത്യായനനും മാർകണ്ഡേയനും ലോമശനും കപിലനും പരാശരനും—ഇവരും.
പാണിനിഃ പാരിയാത്രശ്ച പാരിഭദ്രശ്ച പുംഗവഃ । സംവര്തശ്ചാപ്യുതഥ്യശ്ച നരോഽഹം ചാപി നാരദ
പാണിനിയും പാർിയാത്രനും മഹാനായ പാർിഭദ്രനും സംവർത്തനും ഉതഥ്യനും നരനും ഞാനും നാരദനും—ഇവരും.
വിശ്വാമിത്രഃ ശതാനന്ദോ ജാബാലിസ്തൈതിലസ്തഥാ । സാംദീപനിശ്ച ബ്രഹ്മാംശോ യോഗിനാം ജ്ഞാനിനാം ഗുരുഃ
വിശ്വാമിത്രനും ശതാനന്ദനും ജാബാലിയും തൈതിലനും സാന്ദീപനിയും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അംശവും യോഗികളും ജ്ഞാനികളും ഗുരുവും—ഇവരും.
ഉപമന്യുര്ഗൌരമുഖോ മൈത്രേയശ്ച ശ്രുതശ്രവാഃ । കഠഃ കചശ്ച കരഖോ ഭരദ്വാജശ്ച ധര്മവിത്
ഉപമന്യുവും ഗൗരമുഖനും മൈത്രേയനും ശ്രുതശ്രവാസും കഠനും കചനും കരഖനും ധർമ്മജ്ഞനായ ഭരദ്വാജനും—ഇവരും.
സശിഷ്യാ മുനയഃ സര്വേ വസുദേവാശ്രമം യയുഃ । വസുദേവശ്ച താന്ദൃഷ്ട്വാ വവന്ദേ ദണ്ഡവദ്ഭുവി
ഈ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം വസുദേവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. വസുദേവൻ അവരെ കണ്ടപ്പോൾ ഭക്തിയോടെ നിലത്ത് വീണു വണങ്ങി.
അഥാസ്മിന്നന്തരേ ബ്രഹ്മാ സസ്മിതോ ഹംസവാഹനഃ । രത്നനിര്മാണയാനേന പാര്വത്യാ സഹ ശംകരഃ
അപ്പോൾ തന്നെ, പുഞ്ചിരിയോടെ ഹംസവാഹനനായ ബ്രഹ്മാവും പാർവതിയോടൊപ്പം ശംകരനും രത്നങ്ങൾകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ രഥത്തിൽ എത്തി.
നന്ദീ സ്വയം മഹാകാലോ വീരഭദ്രഃ സുഭദ്രകഃ । മണിഭദ്രഃ പാരിഭദ്രഃ കാര്തികേയോ ഗണേശ്വരഃ
നന്ദിയും മഹാകാലനും വീരഭദ്രനും സുഭദ്രകനും മണിഭദ്രനും പാർിഭദ്രനും കാർത്തികേയനും ഗണപതിയായ ഗണേശനും—ഇവരും.
ഗജേന്ദ്രേണ മഹേന്ദ്രശ്ച ധര്മശ്ചന്ദ്രോ രവിസ്തഥാ । കുബേരോ വരുണശ്ചൈവ പവനോ വഹ്നിരേവ ച
ആനകളുടെ രാജാവുമായി മഹേന്ദ്രനും ധർമ്മനും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കുബേരനും വരുണനും വായുവും അഗ്നിയും—ഇവരും.