നിഷ്ഫലം ച ഗതം ജന്മ ഗച്ഛ മിഥ്യാദുരാശയാ । ആശാ ഹി പരമം ദുഃഖം നൈരാശ്യം പരമം സുഖമ്
ഈ ജന്മം ഫലമില്ലാതെ കഴിഞ്ഞു; നീ പോകൂ, നിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വ്യർത്ഥവും ദൂരവുമാണ്. പ്രതീക്ഷയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം; പ്രതീക്ഷയില്ലായ്മയാണ് പരമസുഖം.
പശ്ചാദ്വിചിന്ത്യ ഗോവിന്ദം ജീവന്മുക്താ ബഭൂവ സാ । ഇത്യുക്ത്വാ രാധികാ തത്ര രുരോദ ച ഭൃശം പുനഃ
പിന്നീട് ഗോവിന്ദനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മുക്തയായി. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാധിക അവിടെ വീണ്ടും ഉഗ്രമായി കരഞ്ഞു.
പ്രണമ്യ താം രുദന്തീം ച യശോദാഭവനം യയൌ । അഥോദ്ധവേ ഗതേ രാധാ മൂര്ച്ഛാം മംപ്രാപ നാരദ
അവളെ കരയുമ്പോൾ വന്ദിച്ച്, അവൻ യശോദയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. ഉദ്ധവൻ പോയതിനു ശേഷം രാധിക ബോധം വിട്ടു, നാരദാ.
തത്യാജ ചേതനാം ശശ്വദ്ബഭൂവ ധ്യാനതത്പരാ । പങ്കസ്ഥേ പങ്കജദകേ സജലേ ശയനേ മുനേ
അവൾ ബോധം വിട്ട്, പങ്കിൽ കമലപുഷ്പങ്ങളും വെള്ളവും നിറഞ്ഞ കിടക്കയിൽ, ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി കിടന്നു, മഹർഷേ.
ഗോപ്യസ്താം സ്ഥാപയാമാസുഃ സാശ്രുനേത്രോത്പലാ വരാഃ । തത്സ്പര്ശമാത്രാച്ഛയനം ഭസ്മീഭൂതം ബഭൂവ ഹ
കണ്ണുനീരോടെ, കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുമായി, മഹിളകൾ അവളെ അവിടെ കിടത്തിച്ചു. പക്ഷേ, ആ കിടക്ക സ്പർശിച്ച ഉടനെ അതെല്ലാം ചിതലായി പൊള്ളിപ്പോയി.
പുനഃ സ്നിഗ്ധസ്ഥലേ സ്ഥിഗ്ധനിചോലേ ചന്ദനാങ്കിതേ । പുനസ്താം സ്ഥാപയാമാസുര്വിരഹജ്വരകാതരാമ്
പിന്നീട്, മൃദുവായ സ്ഥലത്ത്, ചന്ദനസുഖം പകർന്ന ഈർപ്പം ഉള്ള വസ്ത്രം വിരിച്ച്, വേർപാടിന്റെ പീഡയിൽ തളർന്ന അവളെ വീണ്ടും കിടത്തിച്ചു.
സഹസാ ശുഷ്കതാം പ്രാപ സുഗന്ധി ചന്ദനോദകമ് । നിമേഷേണ ശതയുഗം തദ്ബഭൂവോദ്ധവം വിനാ
അപ്രതീക്ഷിതമായി, സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനജലം ഉണങ്ങി പോയി; ഉദ്ധവൻ ഇല്ലാതെ ഒരു നിമിഷം തന്നെ നൂറു വർഷം പോലെ തോന്നി.
ഹാ ഹോദ്ധവോദ്ധവ ഹരിം ശീഘ്രം ഗത്വാ വദേതി ച । സമാനയ ഹരിം ശീഘ്രം മത്പ്രാണേശ്വരമിത്യപി
"ഹായ് ഉദ്ധവാ, ഉദ്ധവാ! നീ വേഗം പോയി ഹരിയെ വിളിച്ചുകൊണ്ടുവരണം! എന്റെ ജീവന്റെ പ്രിയനായ ഹരിയെ ഉടൻ കൊണ്ടുവരിക!" അവൾ വിളിച്ചു.
ഇത്യുക്തവചനാം ദീനാം സംതാപഹൃതചേതനാമ് । രുരുദുര്ഗോപികാഃ സര്വാ രാധാം കൃത്വാ സ്വവക്ഷസി ചേതനാം കാരയാമാസുര്ബോധയാമാസുരൌപ്സിതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദു:ഖത്തിൽ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട രാധയെ, എല്ലാ ഗോപികൾക്കും നെഞ്ചേൽ പിടിച്ചു കരഞ്ഞു; അവളെ ബോധം വരുത്താൻ അവർ ശ്രമിച്ചു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo രാധോദ്ധവസംo സപ്തനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിലെ കൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരദൻ പറഞ്ഞ രാധയും ഉദ്ധവനും തമ്മിലുള്ള സംഗമം എന്ന എഴുപത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.
അഥാഷ്ടനവതിതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച അഥോദ്ധവോ യശോദാം ച പ്രണമ്യ ത്വരയാ മുദാ । ഖര്ജൂരകാനനം വാമേ കൃത്വാ ച യമുനാം യയൌ
ഇപ്പോൾ എൺപത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: പിന്നെ ഉദ്ധവൻ, സന്തോഷത്തോടെയും വേഗത്തോടെയും യശോദയെ വന്ദിച്ചു, വലതുവശത്ത് ഖർജൂരക്കാടുകൾ വിട്ട് യമുനയിലേയ്ക്ക് പോയി.
സ്നാത്വാ ഭുക്ത്വാ ച തത്രൈവ ജഗാമ് മഥുരാം പുനഃ ।ദദര്ശ വടമൂലേ ച ഗോവിന്ദം രഹസി സ്ഥിതമ്
അവിടെ കുളിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും മഥുരയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു; അവിടെ വടവൃക്ഷത്തിൻ കീഴിൽ, രഹസ്യമായി ഇരുന്ന ഗോവിന്ദനെ കണ്ടു.
പ്രഫുല്ലോഽപ്യുദ്ധവം ദൃഷ്ടവാ സസ്മിതം തമുവാച സഃ । രുദന്തം ശോകദഗ്ധം ച സാശ്രുനേത്രം ച കാതരമ്
പുഷ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ഉദ്ധവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഗോവിന്ദൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ഉദ്ധവൻ കരയുകയും, ദു:ഖത്തിൽ കത്തുകയും, കണ്ണുനീരോടെ വിഷാദത്തോടെ നില്ക്കുകയും ചെയ്തു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ആഗച്ഛോദ്ധവ കല്യാണം രാധാ ജീവതി ജീവതി । കല്യാണയുക്താ ഗോപ്യശ്ച ജീവന്തി വിരഹജ്വരാത്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: വരൂ ഉദ്ധവാ, എല്ലാം നന്നാണ്. രാധാ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു! ഗോപികളും വേർപാടിന്റെ പീഡയോടെ ജീവിക്കുന്നു.
ശുഭം ഗോപശിശൂനാം ച വത്സാനാം ച ഗവാമപി । മാതാ മേ പുത്രവിരഹാദ്യശോദാ കീദൃശീ ച സാ
ഗോപബാലന്മാരും, കിടക്കളും, പശുക്കളും എല്ലാവരും നന്നായി ഉണ്ട്. പക്ഷേ, എന്റെ അമ്മയായ യശോദയ്ക്ക് മകനോടുള്ള വേർപാടിന്റെ വേദന എങ്ങനെയാണ്?
വദ ബന്ധോ യഥാര്ഥം തത്ത്വാം ദൃഷ്ട്വാ കിമുവാച സാ । ത്വയോക്താ ജനനീ കിം വാ പുനഃ സാ കിമുവാച മാമ്
സത്യമായി പറയൂ സ്നേഹിതാ, അവൾ നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ എന്താണ് പറഞ്ഞത്? എന്റെ അമ്മ നിന്നോട് എന്താണ് പറഞ്ഞത്, എന്നെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
ദൃഷ്ടം തദ്യമുനാകൂലം പുണ്യം വൃന്ദാവനം വനമ് । നിര്ജനോപവനോഘൈശ്ച സുരമ്യം രാസമണ്ഡലമ്
നീ യമുനയുടെ തിരുവരമ്പ്, വൃന്ദാവനത്തിലെ കാടുകൾ, രാസമണ്ഡലത്തിലെ സുന്ദരമായ സ്ഥലം, മനോഹരമായ ഒറ്റപ്പെട്ട കുഞ്ചുകൾ ഇവയെല്ലാം കണ്ടോ?
രമ്യം കുഞ്ജകുടീരൌധൈ രമ്യം ക്രീഡാസരോവരമ് । പുഷ്പോദ്യാനം വികസിതം സംകുലം ച മധുവ്രതൈഃ
സുന്ദരമായ തഴുകുടിലുകളും, മനോഹരമായ കളിക്കുളങ്ങളും, പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞതും തേനീച്ചകളാൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായ തോട്ടങ്ങളും കണ്ടോ?
ഭാണ്ഡീരേ ച വടോ ദൃഷ്ടഃ സുസ്നിഗ്ധോ ബാലകാന്വിതഃ । ദൃഷ്ടോ ഗോഷ്ഠോ ഗവാം ദൃഷ്ടം ഗോകുലം ഗോകുലവ്രജമ്
ഭാണ്ഡീരവടം, മൃദുവായതും കുട്ടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായത് കണ്ടോ? പശുക്കളുടെ കിടക്കളും, ഗോകുലവും, ഗോപുരവും കണ്ടോ?
യദി ജീവതി രാധാ സാ ദൃഷ്ട്വാ ത്വാം കിമുവാച മാമ് । തത്സര്വം വദ ഹേ ബന്ധീ ചാഽഽന്ദോലയതി മേ മനഃ
രാധാ ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൾ നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ എന്നെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറഞ്ഞത്? സ്നേഹിതാ, അതെല്ലാം പറയൂ, എന്റെ മനസ്സ് അതിനാൽ ഉണരുന്നു.
കിമൂചുര്ഗോപികാഃ സര്വാഃ കിമുചുര്ഗോപബാലകാഃ । ഗോപാശ്ച വൃദ്ധാഃ കിംവോചുര്വയസ്യാ ജനകസ്യ മേ
എല്ലാ ഗോപികളും എന്താണ് പറഞ്ഞത്? ഗോപബാലന്മാർ എന്താണ് പറഞ്ഞത്? മുതിർന്ന ഗോപന്മാർ എന്താണ് പറഞ്ഞത്? എന്റെ അച്ഛന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
ബലവേവസ്യ ജനനീ കിമൂചേ രോഹിണീ സതീ । കിമുചൂരപരാസ്താത ബന്ധുവല്ലഭവല്ലവാഃ
ബലരാമന്റെ അമ്മയായ രോഹിണി എന്താണ് പറഞ്ഞത്? മറ്റു ബന്ധുക്കളും പ്രിയപ്പെട്ട ഗോപികകളും എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
കിം ഭുക്തം കിമപൂര്വം വാ ദത്തം മാത്രാ ച രാധയാ । കീദൃഗ്വാക്യം സുമധുരം സംഭാഷാ കീദൃശീതി ച
എന്താണ് ഭക്ഷിച്ചത്, എന്താണ് ഇതുവരെ കാണാത്തത്, അമ്മയും രാധയും എന്താണ് നൽകിയതെന്ന്, എങ്ങനെയായിരുന്നു അവരുടെ വാക്കുകൾ, എത്ര മധുരമായിരുന്നു അവരുടെ സംസാരവും, അതെല്ലാം എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഗോപാനാം ഗോപികാനാം ച ശിശൂനാം മാതുരേവ ച । രാധായാശ്ചാപി കീദൃഗ്വാ മയി പ്രേമോദ്ധവാധികമ്
ഗോപന്മാരിലും ഗോപികമാരിലും കുട്ടികളിലും അമ്മമാരിലും, രാധയിലും പോലും, എനിക്കുള്ള പ്രേമം എത്ര അധികം ഉയർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
മാം ച സ്മരതി മാതാ മേ മാം ച സ്മരതി രോഹിണീ। മാം ച സ്മരതി സാ രാധാ മത്പ്രേമവിരഹാകുലാ
എന്റെ അമ്മ എന്നെ ഓർക്കുന്നു, രോഹിണിയും എന്നെ ഓർക്കുന്നു, പ്രേമവിരഹത്തിൽ വേദനിക്കുന്ന രാധയും എന്നെ ഓർക്കുന്നു.
മാം ച സ്മരന്തി ഗോപ്യശ്ച ഗോപാശ്ച ഗോപബാലകാഃ । ഭാണ്ഡീരേ വടമൂലേ ച ബാലാഃ ക്രീഡന്തി മാം വിനാ
ഗോപികമാരും ഗോപന്മാരും ഗോപബാലന്മാരും എന്നെ ഓർക്കുന്നു; ഭാണ്ഡീരവടത്തിന്റെ ചുവടിൽ കുട്ടികൾ എന്നെ കൂടാതെ കളിക്കുന്നു.
ദത്തമന്നം ബ്രാഹ്മണീഭിര്യത്ര ഭുക്തം സുധോപമമ് । പ്രമദാബാലകൈഃ സാര്ധം തദ്ദൃഷ്ടം പദമീപ്സിതമ്
ബ്രാഹ്മണീമാർ നൽകിയ അന്നം, യുവതികളോടും കുട്ടികളോടും കൂടി അതി സന്തോഷത്തോടെ ഭക്ഷിച്ച സ്ഥലം, അതാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ടത്.
ഇന്ദ്രയാഗസ്ഥലം ദൃഷ്ടം ദൃഷ്ടോ ഗോവര്ധനോ വരഃ । ബ്രഹ്മണാ ച ഹൃതാ ഗാവോ യത്ര തദ്ദൃഷ്ടമുത്തമമ്
ഇന്ദ്രയാഗം നടന്ന സ്ഥലം കണ്ടു, ഉത്തമനായ ഗോവർദ്ധനപർവതവും കണ്ടു; ബ്രഹ്മാവ് പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോയ അതി ഉത്തമമായ സ്ഥലവും കണ്ടു.
ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ശോകോക്തം മധുരാന്വിതമ് । ഉദ്ധവഃ സമുവാചേദം ഭഗവന്തം സനാതനമ്
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ദുഃഖം നിറഞ്ഞ മധുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഉദ്ധവൻ സനാതനനായ ഭഗവാനോടു പറഞ്ഞു.
ഉദ്ധവ ഉവാച യദ്യദുകതം ത്വയാ നാഥ സര്വം ദൃഷ്ടം യഥേപ്സിതമ് । സഫലം ജീവനം ജന്മ കൃതമത്രൈവ ഭാരതേ
ഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: നാഥാ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതെല്ലാം ആഗ്രഹിച്ചപോലെ കണ്ടു; ഭാരതഭൂമിയിൽ ജന്മവും ജീവിതവും ഫലപ്രദമായിരിക്കുന്നു.