കയാ വാ സംപദാ ഭക്ത വിസ്മരാമി ച തം പ്രഭുമ് । പ്രബോധോ നാസ്തി തദ്ഭേദേ യേന മാം ബോധയേദ്ബുധഃ
എന്ത് സമ്പത്തുകൊണ്ടാണ്, ഭക്താ, ആ പ്രഭുവിനെ ഞാന് മറക്കാന് കഴിയുക? അവനില് നിന്ന് വേര്പിരിഞ്ഞാല് ആരും എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കാന് കഴിയില്ല.
മാം ച ബോധയിതും ശക്താ ന സാവിത്രീ സരസ്വതീ । ന വേദാ ന ച വേദാങ്ഗാഃ കേ വാ സന്തശ്ച കേ സുരാഃ
സാവിത്രിയും സരസ്വതിയും, വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും, മുനികളും ദേവന്മാരും ആരും എനിക്ക് അവനിലേക്കുള്ള ജ്ഞാനം നല്കാന് കഴിയില്ല.
സഹസ്രവക്ത്രോഽനന്തശ്ച വേദാനാം ജനകോ വിധിഃ । ന ശംഭുനം ഗണേശാശ്ച യോഗീന്ദ്രാണാം ഗുരോര്ഗുരുഃ
ആയിരം തലകളുള്ള അനന്തനും, വേദങ്ങളുടെ ജനകനായ ബ്രഹ്മാവും, ശംഭുവും ഗണപതിയും യോഗികളുടെ ഗുരുക്കളുടെ ഗുരുവും എനിക്ക് അതിനായി കഴിയില്ല.
സ്ഥിതേര്ഗതിശ്ചിന്തനീയാ മാര്ഗശൂന്യേ കുതോ ഗതിഃ । കാലസാധ്യം ച സര്വ ച സുഖം ദുഃഖം ശുഭാശുഭമ്
ജീവിതത്തിന്റെ വഴി ആലോചിക്കേണ്ടതാണ്; വഴി ഇല്ലാത്തിടത്ത് എങ്ങനെയാണ് മുന്നേറ്റം? എല്ലാ സുഖവും ദുഃഖവും, നല്ലതും ചീത്തയും കാലത്തിന്റെ അധീനമാണ്.
ദുര്നിവാരഃ സ കാലശ്ച കാലസാധ്യം ജഗത്സു ച । ഉത്തിഷ്ഠ മഥുരാം ഗച്ഛ സുഖം വത്സ മനോഹരമ്
ആ കാലം തടയാനാവാത്തതാണ്; ലോകത്തിലെ എല്ലാം കാലത്തിന്റെ അധീനമാണ്. എഴുന്നേല്ക്കു, മധുരയിലേക്ക് പോ, കുഞ്ഞേ, ആ മനോഹരമായ സ്ഥലത്തേക്ക്.
വ്രജവാകം പരിത്യജ്യ ഭവാംശ്ച ഗമനോത്സുകഃ । സുചിരം കൃഷ്ണവിച്ഛേദോ ദുഃഖായ ന സുഖായ ച
വ്രജം വിട്ട് നീ പോകാന് ഉത്സുകനാകുന്നു; കൃഷ്ണനില് നിന്നുള്ള ദീര്ഘമായ വേര്പാട് സുഖം നല്കുന്നതല്ല, ദുഃഖം മാത്രമാണ്.
പശ്യ ചന്ദ്രമുഖം തസ്യ ജന്മമൃത്യുജരാപഹമ് । രാധികാവചനം ശ്രുത്വാ രുരോദ ഭൃശമുദ്ധവഃ രുദതീം രാധികാം ദൃഷ്ട്വാ ബന്ധുവിച്ഛേദകാതരാമ്
അവന്റെ ചന്ദ്രനപോലെയുള്ള മുഖം നോക്ക്, ജനനം, മരണം, വയസ്സു എന്നിവ നീക്കംചെയ്യുന്ന മുഖം. രാധയുടെ വാക്കുകള് കേട്ടു ഉദ്ധവന് വല്ലാതെ കരഞ്ഞു; ബന്ധുവില് നിന്നുള്ള വേര്പാടില് വിഷണ്ണയായ രാധയെ കരയുന്നതും കണ്ടു.
ഇതിo ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo രാധോദ്ധവസംo പഞ്ചനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്ത മഹാപുരാണത്തില് ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരദനും രാധയും ഉദ്ധവനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമായ തൊണ്ണൂറ്റി അഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ ഷണ്ണവതിതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ശ്രീകൃഷ്ണസ്മരണം കൃത്വാ ഗമനോന്മുഖമുദ്ധവമ് । നതം രാധാപദാമ്ഭോജേ ശിരസാ പുലകാഞ്ചിതമ്
ഇനി തൊണ്ണൂറ്റി ആറാം അധ്യായം. നാരായണന് പറഞ്ഞു: ശ്രീകൃഷ്ണനെ ഓര്മ്മിച്ചുകൊണ്ട്, യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായ ഉദ്ധവന് രാധയുടെ കമലപാദങ്ങളില് തലവാങ്ങി, രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞു നമസ്കരിച്ചു.
ഉവാച മാധവീ ഗോപീ രുദതീ പ്രേമവിഹ്വലാ । ഭക്തം രുദന്തമുച്ഛൈശ്ച രാധാവിച്ഛേദകാതരമ്
മാധവിയായ ഗോപിക, പ്രണയത്തില് വിറയുന്നവളായി കരയുമ്പോള്, രാധയിലേക്കുള്ള വേര്പാടില് വിഷണ്ണനായി ഉച്ചത്തില് കരയുന്ന ഭക്തനോടു പറഞ്ഞു.
മാധവ്യുവാച ഉദ്ധവ ശൃണു വക്ഷ്യാമി ക്ഷണം തിഷ്ഠ യഥോചിതമ് । നിഗൂഢം പരമം ജ്ഞാനം യത്തേ മനസി വാഞ്ഛിതമ്
മാധവി പറഞ്ഞു: ഉദ്ധവാ, കേള്ക്കു, ഞാന് പറയാം; ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കുക. നിന്റെ മനസ്സില് ആഗ്രഹിക്കുന്ന പരമ രഹസ്യജ്ഞാനം ഞാന് പറയാം.
സുദുര്ലഭം പുരാണേഷു വേദേഷു ഗോപനീയകമ് । പ്രശ്നം കുരു മഹാഭാഗ രാധികാം ത്രിജഗത്പ്രസൂമ്
പുരാണങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും അത്യന്തം ദുർലഭവും രഹസ്യവുമാണ് ഇത്; മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും മാതാവായ രാധികയെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കൂ, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ.
ഇത്യുക്ത്വാ സാ ച ഗോപീശാ സമുവാസ മുസംസദി । ഉവാച മധുരം ശാന്താമുദ്ധവശ്ചാപി രാധികാമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ ഗോപി രാജ്ഞി ആ സഭയില് തന്നെ ഇരുന്നു. ഉദ്ധവന് രാധികയെ മൃദുവും മധുരവുമായ വാക്കുകളില് അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഉദ്ധവഉവാച ഏകാകീ ഭവമായാതി യാത്യേകാകീ പുനഃ പുനഃ । പ്രാണീ കര്മാനുരോധേന സ്വകര്മഫലഭുക്പുമാന്
ഉദ്ധവന് പറഞ്ഞു: ഒരുവന് ഒറ്റയ്ക്കാണ് ജനിക്കുന്നത്, വീണ്ടും വീണ്ടും ഒറ്റയ്ക്കാണ് പോകുന്നതും. ഓരോ ജീവനും തന്റെ കര്മ്മഫലപ്രകാരം തന്നെ അനുഭവിക്കുന്നു.
കര്മണാ ജായതേ ജന്തുഃ കര്മണൌവ പ്രലീയതേ । സുഖം ദുഃഖം ഭയം ശോകം കര്മണൈവാഭിപദ്യതേ
കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് ജീവി ജനിക്കുന്നത്, കര്മ്മം കൊണ്ടുതന്നെ അവന് ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഭയവും ദുഃഖവും എല്ലാം കര്മ്മത്തിലൂടെയാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
ജന്തുര്ഭോഗാവശേഷേണ ഭോഗം ഭുങ്ക്തേ ഭവേഷു ച । പുനശ്ച കര്മണോ ഭോഗാത്സമായാതി ച യാതി ച
ജീവന് അനുഭവശേഷം, പല ജന്മങ്ങളിലും അനുഭവങ്ങള് അനുഭവിക്കുന്നു. വീണ്ടും കര്മ്മഫലങ്ങള് അനുഭവിച്ച് വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു.
രത്നാദികം ച യത്കിചിന്മഹ്യം ദത്തം ത്വയാ സതി । മയാ സാര്ധ ന യാത്യേവ തേന മേ കിം പ്രയോജനമ്
നല്ലവളേ, നീ എനിക്ക് നല്കിയ രത്നങ്ങളോ മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളോ എനിക്ക് കൂടെ വരില്ല. എനിക്ക് അവയൊന്നും ഉപയോഗമില്ല.
ഭവാബ്ഥിതാരണേ ദേവി ഭവതീ തരണിര്വരാ । കര്ണധാരഃ സ്വയം കൃഷ്ണഃ സര്വേഷാം പാരകാരകഃ
ദേവിയെ, ഭവസമുദ്രത്തില് നീയാണ് ഉത്തമമായ തൂണിക്കപ്പല്. കൃഷ്ണന് തന്നെയാണ് കപ്പലോടിക്കാന് ഇരിക്കുന്നവന്, എല്ലാവരെയും കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകുന്നവന്.
കിംചിദ്യാനം ദേഹി മഹ്യം ഭവാബ്ധിപാരകാരണമ് । പ്രാപ്യ പ്രസാതം യാസ്യാമി മഥുരാം കൃഷ്മമൂലകമ്
ഭവസമുദ്രം കടക്കാന് എന്നെ സഹായിക്കുന്ന അറിവ് ദയവായി എനിക്ക് നല്കണം. നിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച ശേഷം ഞാന് കൃഷ്ണന്റെ മൂലമായ മഥുരയിലേക്ക് പോകും.
യാം യാം കാലഗതിം മാതഃ സുരാണാം ച നൃണാമപി । പിതൄണാം ബ്രഹ്മലോകസ്യ തദൂര്ധ്വസ്യ ച താം വദ
അമ്മേ, ദേവന്മാര്ക്കും മനുഷ്യര്ക്കും പിതൃപുരുഷന്മാര്ക്കും ബ്രഹ്മലോകത്തിനും അതിനുമുകളിലുമുള്ളവയ്ക്കും കാലഗതിയെന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
താമേവ ദുസ്തരാം ഘോരാം തീര്ത്വാ യാമി ഹരേഃ പദമ് । ഏവംഭൂതമുപായം ച ദേഹി മേ കമലാലയേ
അത് പോലെയുള്ള ദുഷ്കരവും ഭയാനകവുമായ വഴികടന്ന് ഞാന് ഹരിയുടെ പാദസന്നിധിയില് എത്തും. കമലാലയേ, അത്തരമൊരു മാര്ഗം എനിക്ക് നല്കണം.
ദൂരതോ യത്പദാമ്ഭോജം ധ്യായന്തേ ച ദിവാനിശമ് । ദേവാ ബ്രഹ്മേശശേഷാദ്യാസ്ത്വം തദ്വക്ഷഃ സ്ഥലസ്ഥിതാ
ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും മറ്റുള്ളവരും ദൂരത്ത് നിന്ന് പകലും രാത്രിയും അവന്റെ പാദപദ്മം ധ്യാനിക്കുന്നു. പക്ഷേ നീ അവന്റെ വക്ഷസ്സില് തന്നെ വസിക്കുന്നു.
ഉദ്ധവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ജഹാസ കമലാലയാ । വാസസാ നേത്രനീരം ച സംഭാര്ജ്യ തമുവാച സാ
ഉദ്ധവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് കമലാലയാ പുഞ്ചിരിച്ചു. വസ്ത്രം കൊണ്ട് കണ്ണുനീര് തുടച്ച് അവള് അവനോട് പറഞ്ഞു.
രാധോവാച മാധവീവചനേനൈവ കരോഷി പ്രശ്നമുദ്ധവ । സ്ത്രീജാതിരബലാ ലോകേ കിം വാ ജ്ഞാനം ദദാമി തേ
രാധാ പറഞ്ഞു: മാധവിയുടെ വാക്കുകള് കൊണ്ടാണ് നീ ഈ ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നത്, ഉദ്ധവാ. സ്ത്രീകള് ലോകത്ത് ദുർബലരാണ് — എനിക്ക് നിന്നോട് എന്ത് ജ്ഞാനം നല്കാനാകും?
ശുദ്ധാം കാലഗതിം വത്സ ജാനാതി ഭഗവാന്ഹരിഃ । ബ്രഹ്മ മഹേശഃ ശേഷശ്ച വേദാശ്ചത്വാര ഏവ ച
കുഞ്ഞേ, ശുദ്ധമായ കാലഗതി ഭഗവാന് ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും മഹേശ്വരനും അനന്തനും നാലു വേദങ്ങളും മാത്രമേ അറിയൂ.
കിംചിദ്വേദാനുസാരേണ സന്തോ ജാനന്തി പുത്രക । ശ്രൂയതാം കുഷ്ണവക്ത്രേണ ഗോലോകേ രാസമണ़്ഡലേ
പുത്രാ, ചില സന്മാര്ഗ്ഗികള് വേദങ്ങളുടെ പ്രകാരം കുറച്ച് മാത്രം അറിയുന്നു. ഗോളോകത്തിലെ രാസമണ്ഡലത്തില് കൃഷ്ണന് പറഞ്ഞത് നീ കേള്ക്കണം.
ഗോലോകേ ചാപി വൈകുണ്ഠേ ബ്രഹ്മലോകേ ച സാംപ്രതമ് । യാ ച ദൃഷ്ടാ കാലഗതിസ്താമേവ കഥയാമി തേ
ഗോളോകത്തും വൈകുണ്ഠത്തും ഇപ്പോഴത്തെ ബ്രഹ്മലോകത്തും കാണുന്ന കാലഗതി എന്താണോ, അതാണ് ഞാന് നിന്നോട് പറയുന്നത്.
നൃണാം പിതൄണാം ദേവാനാം ബ്രഹ്മലോകാദികസ്യ ച । ബഹിര്ലോകസ്യ ബ്രഹ്മാണ്ഡാത്പാതാലാനാം ച നിശ്ചിതമ്
മനുഷ്യര്ക്കും പിതൃപുരുഷന്മാര്ക്കും ദേവന്മാര്ക്കും ബ്രഹ്മലോകാദികള്ക്കും പുറംലോകങ്ങള്ക്കും ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനും പാതാളങ്ങള്ക്കും ഉള്ള കാലഗതി ഇതാണ്.
ദുരത്യയാം കാലഗതിം യേനോപായേന പണ്ഡിതാഃ । നിസ്തരന്തി ബുധശ്രേഷ്ഠ കഥയാമി നിശാമയ
ദുര്ജ്ജയമായ കാലഗതി പണ്ഡിതന്മാര് എങ്ങനെ കടക്കുന്നു എന്നത്, ജ്ഞാനികളില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാന് പറയാം — നീ ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഭജന്തി ജഗതാം നാഥം കാലകാലം ജഗദ്ഗുരുമ് । നിര്ഗുണം ച നിരീഹം ച പരമാത്മാനമീശ്വരമ്
അവര് ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ, കാലത്തിനും കാലമായ, ലോകഗുരുവായ, ഗുണരഹിതനും ആഗ്രഹരഹിതനും പരമാത്മാവും ഈശ്വരനുമായവനെ ഭജിക്കുന്നു.