തദ്ഗുണം മഹിമാനം ച പ്രീതിം ച പ്രേമസാഗരമ് । സ്മാരം സ്മാരം ച സൌഭാഗ്യം മനോ മേ ന സ്ഥിരം ചലമ്
അവന്റെ ഗുണങ്ങളും മഹത്വവും സ്നേഹവും പ്രേമസമുദ്രവും വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർക്കുമ്പോൾ, ഈ ഭാഗ്യം ഓർത്തു എന്റെ മനസ്സു ഒരിക്കലും ശാന്തമാകുന്നില്ല, എല്ലായ്പ്പോഴും അശാന്തമാണ്.
ജഗതാം യുവതീനാം ച കാസാം വാ ദുഃഖമീദൃശമ് । ശ്രീകൃഷ്ണഭേദദുഃഖ ച കാ വാ ജാനാതി മാം വിനാ
ലോകത്തിലെ യുവതികളിൽ ആര്ക്കാണ് ഇങ്ങനെയുള്ള ദുഃഖം? ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടിന്റെ വേദന എന്നെ കൂടാതെ ആര്ക്കറിയാം?
കിം ചിജ്ജാനാതി സീതാ സാഽപ്യഹം ച വിധിബോധിതമ് । മത്പരാ ദുഃഖിനീ നാസ്തി കാമിനീഷു ജഗത്ത്രയേ
സീതയ്ക്ക് കുറച്ചു അറിയാമാവാം, എനിക്കും അതുപോലെ, വിധി അറിയിച്ചതു പോലെ; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള സ്ത്രീകളിൽ എന്നെ പോലെ ഭക്തിയും ദുഃഖവും ഉള്ളവളില്ല.
കാവായാതി പ്രതീതിം മേ ശ്രുത്വാ ച മാനസീം വ്യഥാമ് । കാസാം വാ മത്സമം ദുഃഖം യുവതീനാം സുതോദ്ധവ
എന്റെ മനസ്സിലെ വേദന ആരാണ് വിശ്വസിക്കുക? ഉദ്ധവന്റെ മകനേ, യുവതികളിൽ ആര്ക്കാണ് എന്റെതുപോലെയുള്ള ദുഃഖം?
രാധികാസദൃശീ സ്ത്രീഷു ന ഭൂതാ ന ഭവിഷ്യതി । ദുഃഖിനീ വിരഹാതപ്താ സുഖസൌഭാഗ്യവര്ചിതാ
രാധികയെപ്പോലെയുള്ള സ്ത്രീകൾ മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകില്ല; വേർപാടിന്റെ ദാഹത്തിൽ ദുഃഖിതയാകുമ്പോഴും, സന്തോഷവും ഭാഗ്യവും മഹത്വവും അവളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സംപ്രാപ്യ കല്പവൃക്ഷം ച പതിം ച ജഗതാം പതിമ് । വഞ്ചിതാഽഹം വിധാത്രാ ച നിര്ദയേന ച പാപിനാ
കല്പവൃക്ഷത്തെയും ലോകങ്ങളുടെ നാഥനെയും ഭർത്താവായി പ്രാപിച്ചിട്ടും, ക്രൂരനും പാപിയുമായ സ്രഷ്ടാവാൽ ഞാൻ വഞ്ചിതയാകുന്നു.
ജീവനം സഫല ജന്മ സുസ്നിഗ്ധം ചക്ഷുഷീ മനഃ । തത്പാദപദ്മവക്ത്രേന്ദുരൂപവേഷപ്രദര്ശനാത്
ജീവിതം സഫലമാകുന്നു, ജന്മം ഭാഗ്യവാനാകുന്നു, കണ്ണുകളും മനസ്സും അതിയായ സന്തോഷം നേടുന്നു—അവന്റെ പാദപദ്മവും ചന്ദ്രസമാനമായ മുഖവും മനോഹരമായ രൂപവും കാണുമ്പോൾ.
യന്നാമശ്രുതിമാത്രേണ പഞ്ച പ്രാണാഃ പ്രഹര്ഷിതാഃ । സ്മൃതിമാത്രാത്പ്രഫുല്ല്യന്ത ആത്മാ സുസ്നിഗ്ധ ഏവ ച
അവന്റെ നാമം കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ പഞ്ചപ്രാണങ്ങളും ആനന്ദിക്കുന്നു; ഓർമിച്ചാൽ മാത്രം ആത്മാവ് പുഷ്പിക്കുന്നു, അതിയായ സ്നേഹത്തിൽ നിറയുന്നു.
യശ്ച പസ്പര്ശ സുരതൌ യശസ്ത്രിഭുവനഷ്വപി । കഥാ വാ സംപദാ വത്സ വിസ്മരാമി തമീശ്വരമ്
പ്രേമത്തിൽ അവന്റെ സ്പർശവും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള അവന്റെ കീർത്തിയും, കഥകളും സമ്പത്തും—കുഞ്ഞേ, ആ പ്രഭുവിനെ ഞാൻ ഒരിക്കലും മറക്കാൻ കഴിയില്ല.
ത്രൈലോക്യവിജയം രൂപം ഗുണമേവ ബിഭര്തി യഃ । ന നിര്മിതോ യോ വിധിനാ തേനൈവ നിര്മിതോ വിധിഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കുന്ന സൗന്ദര്യവും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും അവനിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്രഷ്ടാവാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതല്ല അവൻ, സ്രഷ്ടാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചത് അവനാണ്.
തം വിധേശ്ച വിധാതാരം ദാതാരം സര്വസംപദാമ് । കല്പവൃക്ഷാത്പരം ശാന്തം ലക്ഷ്മീകാന്തം മനോഹരമ്
സ്രഷ്ടാവിന്റെ സ്രഷ്ടാവും എല്ലാ സമ്പത്തുകളുടെ ദാതാവും കല്പവൃക്ഷത്തേക്കാൾ ഉന്നതനും ശാന്തനും മഹാലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയനും മനോഹരനുമാണ് അവൻ.
സര്വേശം സര്വബീജം ച പരമാത്മാനമീശ്വരമ് । കയാ വാ സംപദാ താത വിസ്മരാമി ചതം പതിമ്
എല്ലാവർക്കും നാഥനും എല്ലായ്പ്പോഴും സൃഷ്ടിയുടെ വിത്തും പരമാത്മാവും ആയിരിക്കുന്ന ആ ഭർത്താവിനെ, എങ്ങനെയുള്ള സമ്പത്തുകൊണ്ട് ഞാൻ മറക്കാൻ കഴിയും, കുഞ്ഞേ?
യസ്യ നിര്മഞ്ഛനാര്ഹശ്ച ന ചന്ദ്രോ ന ച മന്മഥഃ । നൈവാശ്വിനീകുമാരശ്ച ഗുണസാഭ്യം ന ദിശ്വതഃ
അവന്റെ സൗന്ദര്യത്തെയും ഗുണങ്ങളെയും താരതമ്യപ്പെടുത്താൻ ചന്ദ്രനും മന്മഥനും അശ്വിനീകുമാരന്മാരും ദിശകളും യോജിച്ചില്ല.
ധ്യായന്തേ യത്പദാമ്ഭോജം ബ്രഹ്മേശശേഷസംജ്ഞകാഃ । കയാ വാ സംപദാ താത വിസ്മരാമി ച തം പ്രഭുമ്
ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും അവന്റെ പാദപദ്മം ധ്യാനിക്കുന്നു; എങ്ങനെയുള്ള സമ്പത്തുകൊണ്ട് ഞാൻ ആ പ്രഭുവിനെ മറക്കാൻ കഴിയും, കുഞ്ഞേ?
സ്വപ്നേ പശ്യന്തി യേ രൂപമതുലം ച മനോഹരമ് । തേഽപി സര്വം പരിത്യജ്യ ധ്യായാന്തേ തമര്നിശമ്
സ്വപ്നത്തില് പോലും ആ അപാരവും മനോഹരവുമായ രൂപം കാണുന്നവര് മറ്റെല്ലാം വിട്ട്, രാവും പകലും അവനില് മാത്രം ധ്യാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗുണേന ശൈലഃ സലിലം ശുഷ്കകാഷ്ഠം ദ്രവേദിതി । മൃതവൃക്ഷോ മുകുലിതഃ സ്തമ്ഭിതശ്ച സമീരണഃ
അവന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു പര്വതം ഉരുകുന്നു, വെള്ളം കട്ടിയാകുന്നു, ഉണങ്ങിയ മരം ദ്രവമായി മാറുന്നു, മരിച്ച വൃക്ഷം വീണ്ടും പൂക്കുന്നു, കാറ്റ് നിശ്ചലമാകുന്നു.
സൂര്യശ്ച ജലധിശ്ചൈവ സ്ഥഗിതോ ഭക്തിഭാവതഃ । കയാ വാ സംപദാ പുത്ര വിസ്മരാമി ചതം പ്രിയമ്
ഭക്തിയുടെ ശക്തിയില് സൂര്യനും സമുദ്രവും അടക്കപ്പെടുന്നു; എങ്ങനെയൊരു സമ്പത്തുകൊണ്ടാണ്, മകനേ, ആ പ്രിയനേ ഞാന് മറക്കാന് കഴിയുക?
യദ്ഭയാദ്വാതി വാതോഽയം സൂര്യസ്തപതി യദ്ഭയാത് । വര്ഷതീന്ദ്രോ ദഹത്യഗ്നിര്മൃത്യുശ്ചരതി ജന്തുഷു
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി ഈ കാറ്റ് വീശുന്നു; അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി സൂര്യന് പ്രകാശിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രന് മഴ പെയ്യിക്കുന്നു, അഗ്നി കത്തുന്നു, മരണന് ജന്തുക്കളില് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
യദ്ഭയാത്ഫലിനോ വൃക്ഷാഃ പുഷ്പിതാഃ സമയേഽപി ച । സമുദ്രാഃ സ്വാത്മവിഷയേ ഗ്രഹാശ്ച മുനയഃ സുരാഃ
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി വൃക്ഷങ്ങള് സമയത്ത് പഴവും പുഷ്പവും നല്കുന്നു; സമുദ്രങ്ങള് അതിന്റെ അതിരുകളില് തന്നെ നില്ക്കുന്നു; ഗ്രഹങ്ങളും മുനികളും ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ സ്ഥിതിയില് തന്നെ നില്ക്കുന്നു.
കാലസ്യ കാലഃ സംഹര്തുഃ സംഹര്താ സ്രഷ്ടുരീശ്വരഃ । സ്വാധീനശ്ച സ്വതന്ത്രശ്ച സ്വയമേവാഽഽത്മസംജ്ഞകഃ
അവന് കാലത്തിന്റെയും കാലം, സംഹാരത്തിന്റെയും സംഹാരകന്, സൃഷ്ടാവിന്റെ ഈശ്വരന്; അവന് പൂര്ണമായും സ്വതന്ത്രനും സ്വാധീനനും, സ്വയം ആത്മാവെന്നറിയപ്പെടുന്നവനും ആണു.
കയാ വാ സംപദാ ഭക്ത വിസ്മരാമി ച തം പ്രഭുമ് । പ്രബോധോ നാസ്തി തദ്ഭേദേ യേന മാം ബോധയേദ്ബുധഃ
എന്ത് സമ്പത്തുകൊണ്ടാണ്, ഭക്താ, ആ പ്രഭുവിനെ ഞാന് മറക്കാന് കഴിയുക? അവനില് നിന്ന് വേര്പിരിഞ്ഞാല് ആരും എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കാന് കഴിയില്ല.
മാം ച ബോധയിതും ശക്താ ന സാവിത്രീ സരസ്വതീ । ന വേദാ ന ച വേദാങ്ഗാഃ കേ വാ സന്തശ്ച കേ സുരാഃ
സാവിത്രിയും സരസ്വതിയും, വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും, മുനികളും ദേവന്മാരും ആരും എനിക്ക് അവനിലേക്കുള്ള ജ്ഞാനം നല്കാന് കഴിയില്ല.
സഹസ്രവക്ത്രോഽനന്തശ്ച വേദാനാം ജനകോ വിധിഃ । ന ശംഭുനം ഗണേശാശ്ച യോഗീന്ദ്രാണാം ഗുരോര്ഗുരുഃ
ആയിരം തലകളുള്ള അനന്തനും, വേദങ്ങളുടെ ജനകനായ ബ്രഹ്മാവും, ശംഭുവും ഗണപതിയും യോഗികളുടെ ഗുരുക്കളുടെ ഗുരുവും എനിക്ക് അതിനായി കഴിയില്ല.
സ്ഥിതേര്ഗതിശ്ചിന്തനീയാ മാര്ഗശൂന്യേ കുതോ ഗതിഃ । കാലസാധ്യം ച സര്വ ച സുഖം ദുഃഖം ശുഭാശുഭമ്
ജീവിതത്തിന്റെ വഴി ആലോചിക്കേണ്ടതാണ്; വഴി ഇല്ലാത്തിടത്ത് എങ്ങനെയാണ് മുന്നേറ്റം? എല്ലാ സുഖവും ദുഃഖവും, നല്ലതും ചീത്തയും കാലത്തിന്റെ അധീനമാണ്.
ദുര്നിവാരഃ സ കാലശ്ച കാലസാധ്യം ജഗത്സു ച । ഉത്തിഷ്ഠ മഥുരാം ഗച്ഛ സുഖം വത്സ മനോഹരമ്
ആ കാലം തടയാനാവാത്തതാണ്; ലോകത്തിലെ എല്ലാം കാലത്തിന്റെ അധീനമാണ്. എഴുന്നേല്ക്കു, മധുരയിലേക്ക് പോ, കുഞ്ഞേ, ആ മനോഹരമായ സ്ഥലത്തേക്ക്.
വ്രജവാകം പരിത്യജ്യ ഭവാംശ്ച ഗമനോത്സുകഃ । സുചിരം കൃഷ്ണവിച്ഛേദോ ദുഃഖായ ന സുഖായ ച
വ്രജം വിട്ട് നീ പോകാന് ഉത്സുകനാകുന്നു; കൃഷ്ണനില് നിന്നുള്ള ദീര്ഘമായ വേര്പാട് സുഖം നല്കുന്നതല്ല, ദുഃഖം മാത്രമാണ്.
പശ്യ ചന്ദ്രമുഖം തസ്യ ജന്മമൃത്യുജരാപഹമ് । രാധികാവചനം ശ്രുത്വാ രുരോദ ഭൃശമുദ്ധവഃ രുദതീം രാധികാം ദൃഷ്ട്വാ ബന്ധുവിച്ഛേദകാതരാമ്
അവന്റെ ചന്ദ്രനപോലെയുള്ള മുഖം നോക്ക്, ജനനം, മരണം, വയസ്സു എന്നിവ നീക്കംചെയ്യുന്ന മുഖം. രാധയുടെ വാക്കുകള് കേട്ടു ഉദ്ധവന് വല്ലാതെ കരഞ്ഞു; ബന്ധുവില് നിന്നുള്ള വേര്പാടില് വിഷണ്ണയായ രാധയെ കരയുന്നതും കണ്ടു.
ഇതിo ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo രാധോദ്ധവസംo പഞ്ചനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്ത മഹാപുരാണത്തില് ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരദനും രാധയും ഉദ്ധവനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമായ തൊണ്ണൂറ്റി അഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ ഷണ്ണവതിതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ശ്രീകൃഷ്ണസ്മരണം കൃത്വാ ഗമനോന്മുഖമുദ്ധവമ് । നതം രാധാപദാമ്ഭോജേ ശിരസാ പുലകാഞ്ചിതമ്
ഇനി തൊണ്ണൂറ്റി ആറാം അധ്യായം. നാരായണന് പറഞ്ഞു: ശ്രീകൃഷ്ണനെ ഓര്മ്മിച്ചുകൊണ്ട്, യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായ ഉദ്ധവന് രാധയുടെ കമലപാദങ്ങളില് തലവാങ്ങി, രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞു നമസ്കരിച്ചു.
ഉവാച മാധവീ ഗോപീ രുദതീ പ്രേമവിഹ്വലാ । ഭക്തം രുദന്തമുച്ഛൈശ്ച രാധാവിച്ഛേദകാതരമ്
മാധവിയായ ഗോപിക, പ്രണയത്തില് വിറയുന്നവളായി കരയുമ്പോള്, രാധയിലേക്കുള്ള വേര്പാടില് വിഷണ്ണനായി ഉച്ചത്തില് കരയുന്ന ഭക്തനോടു പറഞ്ഞു.