അഥ പഞ്ചനവതിതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ഉദ്ധവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ചേതനം പ്രാപ്യ രാധികാ । സാ ചോവാച സമുത്ഥായ രത്നസിംഹാസനേ വരേ
അപ്പോൾ, അൻപത്തിയൊന്നാം അധ്യായം. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഉദ്ധവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാധിക ബോധം വീണ്ടെടുത്തു. അവൾ ഉയർന്ന് രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് സംസാരിച്ചു.
ഉവാച മധുരം ദേവീ ഹൃദയേന വിദൂയതാ । ഗോപീഭിഃ സപ്തഭിര്ഭകത്യാ സേവിതാ ശ്വേതചാമരൈഃ
ഹൃദയം വേദനയോടെ ആയിരുന്നെങ്കിലും, ദേവി മധുരമായി സംസാരിച്ചു. ഏഴ് ഗോപികൾ വെള്ള ചാമരങ്ങൾ കൊണ്ട് സേവനം ചെയ്തു.
രാധികോവാച മഥുരാം ഗച്ഛവത്സ ത്വം മാംച (ന) വിസ്മര സംവദാ । അതോഽപ്യധര്മോ നാസ്ത്യേവ ഭവതോ ഭവസാഗരേ
രാധിക പറഞ്ഞു: പ്രിയനേ, നീ മഥുരയിലേക്ക് പോകൂ, എന്നെ മറക്കരുത്—വാർത്ത അറിയിക്കൂ. ഈ ഭവസാഗരത്തിൽ നിന്നെക്കാൾ വലിയ അധർമ്മം ഇല്ല.
മദീയം വചനം സര്വം ഗത്വാ കഥയ സാംപ്രതമ് । ശ്രീകൃഷ്ണം പരമാനന്ദം ശീഘ്രമാനയ മത്പ്രഭുമ്
എന്റെ എല്ലാ വാക്കുകളും ഇപ്പോൾ തന്നെ പോയി ശ്രീകൃഷ്ണനോട് പറയൂ. പരമാനന്ദനായ എന്റെ പ്രഭുവിനെ വേഗം എന്റെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരൂ.
യോഷിജ്ജന്മനി യോഷിത്സു സംപ്രാപ്യ താദൃശം പതിമ് । ഭേദോ ബഭൂവ കസ്യാ വാ മദന്യാ കാഽപി ദുഃഖിനീ
സ്ത്രീജന്മത്തിൽ സ്ത്രീകളിൽ ഇങ്ങനെയൊരു ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ചിട്ടും, എനിക്ക് പോലൊരു വേർപാടും ദുഃഖവും മറ്റാര്ക്കും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടോ?
കിം ദദാസി പ്രബോധം മേ നാസ്തി മേ ബോധനോചിതമ് । നിഷ്ഫലോ ദേഹിനാം ദേഹോ വിനാഽഽത്മാനം സഹോദ്ധവ
എനിക്ക് ഉപദേശം നൽകുന്നതെന്തിന്? എനിക്ക് ബോധം വരേണ്ടതല്ല. ആത്മാവില്ലാതെ ശരീരം നിർർത്ഥകമാണ്, ഉദ്ധവാ.
സംപ്രീത്യാ സഹ സൌഭാഗ്യം ഗൌരവം നിത്യനൂതനമ് । അതീവ ദുര്ലഭം പ്രേമ രഹസ്യം നവസംഗമമ്
സ്നേഹപൂർവ്വം സന്തോഷത്തോടെ കൂടിയുള്ള ഐശ്വര്യവും ബഹുമാനവും എന്നും പുതുമയോടെ നിലനിൽക്കുന്നു. അതീവ ദുർലഭമായ പ്രേമവും അതിന്റെ രഹസ്യവും പുതുമയുള്ള സംഗമത്തിന്റെ ആനന്ദവും അതിലുണ്ട്.
സ്മരാമി മനസാ ശശ്വന്നാന്യോ മനസി വര്തതേ । രാത്രൌ നിദ്രാം പരിത്യജ്യ സ്മരണം ശോകവര്ധനമ്
എന്റെ മനസ്സിൽ ഞാൻ അവനെ എപ്പോഴും ഓർക്കുന്നു; മറ്റാരും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇല്ല. രാത്രിയിൽ ഉറക്കം ഉപേക്ഷിച്ച് ഓർമ്മ മാത്രം എന്റെ ദുഃഖം കൂട്ടുന്നു.
മാമുദ്ധര ധ്രുവം വത്സ നിമഗ്നാം ശോകസാഗരേ । ജീവാഭവപ്രദാനേന തീര്ഥേ സ്നാനഫലം നൃണാമ്
കുഞ്ഞേ, ഞാൻ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നവളാണ്; എന്നെ ഉയർത്തിക്കൊടുക്കൂ. ജീവൻ നൽകുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യർക്കു തീർത്ഥസ്നാനഫലം ലഭിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
പ്രബോധിതും ന ശക്നോമി ദുര്നിവാരം ച മാനസമ് । ചിന്തയേ ചരണാമ്ഭോജം കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ
എനിക്ക് സ്വയം ഉണരാൻ കഴിയുന്നില്ല, മനസ്സും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; ഞാൻ കൃഷ്ണന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കുന്നു.
തദ്ഗുണം മഹിമാനം ച പ്രീതിം ച പ്രേമസാഗരമ് । സ്മാരം സ്മാരം ച സൌഭാഗ്യം മനോ മേ ന സ്ഥിരം ചലമ്
അവന്റെ ഗുണങ്ങളും മഹത്വവും സ്നേഹവും പ്രേമസമുദ്രവും വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർക്കുമ്പോൾ, ഈ ഭാഗ്യം ഓർത്തു എന്റെ മനസ്സു ഒരിക്കലും ശാന്തമാകുന്നില്ല, എല്ലായ്പ്പോഴും അശാന്തമാണ്.
ജഗതാം യുവതീനാം ച കാസാം വാ ദുഃഖമീദൃശമ് । ശ്രീകൃഷ്ണഭേദദുഃഖ ച കാ വാ ജാനാതി മാം വിനാ
ലോകത്തിലെ യുവതികളിൽ ആര്ക്കാണ് ഇങ്ങനെയുള്ള ദുഃഖം? ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടിന്റെ വേദന എന്നെ കൂടാതെ ആര്ക്കറിയാം?
കിം ചിജ്ജാനാതി സീതാ സാഽപ്യഹം ച വിധിബോധിതമ് । മത്പരാ ദുഃഖിനീ നാസ്തി കാമിനീഷു ജഗത്ത്രയേ
സീതയ്ക്ക് കുറച്ചു അറിയാമാവാം, എനിക്കും അതുപോലെ, വിധി അറിയിച്ചതു പോലെ; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള സ്ത്രീകളിൽ എന്നെ പോലെ ഭക്തിയും ദുഃഖവും ഉള്ളവളില്ല.
കാവായാതി പ്രതീതിം മേ ശ്രുത്വാ ച മാനസീം വ്യഥാമ് । കാസാം വാ മത്സമം ദുഃഖം യുവതീനാം സുതോദ്ധവ
എന്റെ മനസ്സിലെ വേദന ആരാണ് വിശ്വസിക്കുക? ഉദ്ധവന്റെ മകനേ, യുവതികളിൽ ആര്ക്കാണ് എന്റെതുപോലെയുള്ള ദുഃഖം?
രാധികാസദൃശീ സ്ത്രീഷു ന ഭൂതാ ന ഭവിഷ്യതി । ദുഃഖിനീ വിരഹാതപ്താ സുഖസൌഭാഗ്യവര്ചിതാ
രാധികയെപ്പോലെയുള്ള സ്ത്രീകൾ മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകില്ല; വേർപാടിന്റെ ദാഹത്തിൽ ദുഃഖിതയാകുമ്പോഴും, സന്തോഷവും ഭാഗ്യവും മഹത്വവും അവളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സംപ്രാപ്യ കല്പവൃക്ഷം ച പതിം ച ജഗതാം പതിമ് । വഞ്ചിതാഽഹം വിധാത്രാ ച നിര്ദയേന ച പാപിനാ
കല്പവൃക്ഷത്തെയും ലോകങ്ങളുടെ നാഥനെയും ഭർത്താവായി പ്രാപിച്ചിട്ടും, ക്രൂരനും പാപിയുമായ സ്രഷ്ടാവാൽ ഞാൻ വഞ്ചിതയാകുന്നു.
ജീവനം സഫല ജന്മ സുസ്നിഗ്ധം ചക്ഷുഷീ മനഃ । തത്പാദപദ്മവക്ത്രേന്ദുരൂപവേഷപ്രദര്ശനാത്
ജീവിതം സഫലമാകുന്നു, ജന്മം ഭാഗ്യവാനാകുന്നു, കണ്ണുകളും മനസ്സും അതിയായ സന്തോഷം നേടുന്നു—അവന്റെ പാദപദ്മവും ചന്ദ്രസമാനമായ മുഖവും മനോഹരമായ രൂപവും കാണുമ്പോൾ.
യന്നാമശ്രുതിമാത്രേണ പഞ്ച പ്രാണാഃ പ്രഹര്ഷിതാഃ । സ്മൃതിമാത്രാത്പ്രഫുല്ല്യന്ത ആത്മാ സുസ്നിഗ്ധ ഏവ ച
അവന്റെ നാമം കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ പഞ്ചപ്രാണങ്ങളും ആനന്ദിക്കുന്നു; ഓർമിച്ചാൽ മാത്രം ആത്മാവ് പുഷ്പിക്കുന്നു, അതിയായ സ്നേഹത്തിൽ നിറയുന്നു.
യശ്ച പസ്പര്ശ സുരതൌ യശസ്ത്രിഭുവനഷ്വപി । കഥാ വാ സംപദാ വത്സ വിസ്മരാമി തമീശ്വരമ്
പ്രേമത്തിൽ അവന്റെ സ്പർശവും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള അവന്റെ കീർത്തിയും, കഥകളും സമ്പത്തും—കുഞ്ഞേ, ആ പ്രഭുവിനെ ഞാൻ ഒരിക്കലും മറക്കാൻ കഴിയില്ല.
ത്രൈലോക്യവിജയം രൂപം ഗുണമേവ ബിഭര്തി യഃ । ന നിര്മിതോ യോ വിധിനാ തേനൈവ നിര്മിതോ വിധിഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കുന്ന സൗന്ദര്യവും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും അവനിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്രഷ്ടാവാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതല്ല അവൻ, സ്രഷ്ടാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചത് അവനാണ്.
തം വിധേശ്ച വിധാതാരം ദാതാരം സര്വസംപദാമ് । കല്പവൃക്ഷാത്പരം ശാന്തം ലക്ഷ്മീകാന്തം മനോഹരമ്
സ്രഷ്ടാവിന്റെ സ്രഷ്ടാവും എല്ലാ സമ്പത്തുകളുടെ ദാതാവും കല്പവൃക്ഷത്തേക്കാൾ ഉന്നതനും ശാന്തനും മഹാലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയനും മനോഹരനുമാണ് അവൻ.
സര്വേശം സര്വബീജം ച പരമാത്മാനമീശ്വരമ് । കയാ വാ സംപദാ താത വിസ്മരാമി ചതം പതിമ്
എല്ലാവർക്കും നാഥനും എല്ലായ്പ്പോഴും സൃഷ്ടിയുടെ വിത്തും പരമാത്മാവും ആയിരിക്കുന്ന ആ ഭർത്താവിനെ, എങ്ങനെയുള്ള സമ്പത്തുകൊണ്ട് ഞാൻ മറക്കാൻ കഴിയും, കുഞ്ഞേ?
യസ്യ നിര്മഞ്ഛനാര്ഹശ്ച ന ചന്ദ്രോ ന ച മന്മഥഃ । നൈവാശ്വിനീകുമാരശ്ച ഗുണസാഭ്യം ന ദിശ്വതഃ
അവന്റെ സൗന്ദര്യത്തെയും ഗുണങ്ങളെയും താരതമ്യപ്പെടുത്താൻ ചന്ദ്രനും മന്മഥനും അശ്വിനീകുമാരന്മാരും ദിശകളും യോജിച്ചില്ല.
ധ്യായന്തേ യത്പദാമ്ഭോജം ബ്രഹ്മേശശേഷസംജ്ഞകാഃ । കയാ വാ സംപദാ താത വിസ്മരാമി ച തം പ്രഭുമ്
ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും അവന്റെ പാദപദ്മം ധ്യാനിക്കുന്നു; എങ്ങനെയുള്ള സമ്പത്തുകൊണ്ട് ഞാൻ ആ പ്രഭുവിനെ മറക്കാൻ കഴിയും, കുഞ്ഞേ?
സ്വപ്നേ പശ്യന്തി യേ രൂപമതുലം ച മനോഹരമ് । തേഽപി സര്വം പരിത്യജ്യ ധ്യായാന്തേ തമര്നിശമ്
സ്വപ്നത്തില് പോലും ആ അപാരവും മനോഹരവുമായ രൂപം കാണുന്നവര് മറ്റെല്ലാം വിട്ട്, രാവും പകലും അവനില് മാത്രം ധ്യാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗുണേന ശൈലഃ സലിലം ശുഷ്കകാഷ്ഠം ദ്രവേദിതി । മൃതവൃക്ഷോ മുകുലിതഃ സ്തമ്ഭിതശ്ച സമീരണഃ
അവന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു പര്വതം ഉരുകുന്നു, വെള്ളം കട്ടിയാകുന്നു, ഉണങ്ങിയ മരം ദ്രവമായി മാറുന്നു, മരിച്ച വൃക്ഷം വീണ്ടും പൂക്കുന്നു, കാറ്റ് നിശ്ചലമാകുന്നു.
സൂര്യശ്ച ജലധിശ്ചൈവ സ്ഥഗിതോ ഭക്തിഭാവതഃ । കയാ വാ സംപദാ പുത്ര വിസ്മരാമി ചതം പ്രിയമ്
ഭക്തിയുടെ ശക്തിയില് സൂര്യനും സമുദ്രവും അടക്കപ്പെടുന്നു; എങ്ങനെയൊരു സമ്പത്തുകൊണ്ടാണ്, മകനേ, ആ പ്രിയനേ ഞാന് മറക്കാന് കഴിയുക?
യദ്ഭയാദ്വാതി വാതോഽയം സൂര്യസ്തപതി യദ്ഭയാത് । വര്ഷതീന്ദ്രോ ദഹത്യഗ്നിര്മൃത്യുശ്ചരതി ജന്തുഷു
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി ഈ കാറ്റ് വീശുന്നു; അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി സൂര്യന് പ്രകാശിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രന് മഴ പെയ്യിക്കുന്നു, അഗ്നി കത്തുന്നു, മരണന് ജന്തുക്കളില് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
യദ്ഭയാത്ഫലിനോ വൃക്ഷാഃ പുഷ്പിതാഃ സമയേഽപി ച । സമുദ്രാഃ സ്വാത്മവിഷയേ ഗ്രഹാശ്ച മുനയഃ സുരാഃ
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി വൃക്ഷങ്ങള് സമയത്ത് പഴവും പുഷ്പവും നല്കുന്നു; സമുദ്രങ്ങള് അതിന്റെ അതിരുകളില് തന്നെ നില്ക്കുന്നു; ഗ്രഹങ്ങളും മുനികളും ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ സ്ഥിതിയില് തന്നെ നില്ക്കുന്നു.
കാലസ്യ കാലഃ സംഹര്തുഃ സംഹര്താ സ്രഷ്ടുരീശ്വരഃ । സ്വാധീനശ്ച സ്വതന്ത്രശ്ച സ്വയമേവാഽഽത്മസംജ്ഞകഃ
അവന് കാലത്തിന്റെയും കാലം, സംഹാരത്തിന്റെയും സംഹാരകന്, സൃഷ്ടാവിന്റെ ഈശ്വരന്; അവന് പൂര്ണമായും സ്വതന്ത്രനും സ്വാധീനനും, സ്വയം ആത്മാവെന്നറിയപ്പെടുന്നവനും ആണു.