രാധാ ശ്രീദാമശാപേന വൃഷഭാനസുതാ ഭുവി । സനത്കുമാരശാപേന വയമേവ മഹീതലേ
ശ്രീദാമന്റെ ശാപം മൂലം വൃഷഭാനുവിന്റെ മകളായ രാധാ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു; സനത്കുമാരന്റെ ശാപം മൂലം ഞങ്ങളുമെല്ലാം ഭൂമിയിൽ വന്നുവെന്ന് പറയാം.
ക്ഷീരോദസാഗരം രമ്യം ശ്വേതദ്വീപം മനോഹരമ് । തിസ്രോ ഭഗിന്യോ ഭക്ത്യാ ച വിഷ്ണുംദ്രഷ്ടും ഗതാ വയമ്
നാം മൂന്നു സഹോദരിമാർ ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ കാണാൻ മനോഹരമായ ക്ഷീരസാഗരത്തെയും ആകർഷകമായ ശ്വേതദ്വീപിലേക്കും പോയിരുന്നു.
അമ്യുത്ഥാനാദി ന കൃതം കോപാദസ്മാഞ്ഛശാപ ഹ । സനത്കുമാരോ ഭഗവാന്യോഗീന്ദ്രാണാം ഗുരോര്ഗുരുഃ
അവിടെ നാം ആദരവോടെ എഴുന്നേറ്റില്ലെന്നതുകൊണ്ട് യോഗിമാരുടെ ഗുരുവായ മഹാനായ സനത്കുമാരൻ കോപത്തോടെ ഞങ്ങളെ ശപിച്ചു.
സനത്കുമാര ഉവാച മൂഢാസ്തിഷ്ഠത ഭൂമൌ ച പുനഃ സ്വര്ഗം ന യാസ്യഥ । മര്ത്യപ്രാണിപ്രിയാ ഭൂത്വാ ചാഹംകാരൈണ ഹൈതുനാ
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: 'മൂഢന്മാരേ, ഭൂമിയിൽ തന്നെ തുടരൂ; ഇനി സ്വർഗത്തിൽ പോകാൻ കഴിയില്ല. അഹങ്കാരവും മരണശീലികളോടുള്ള ആസക്തിയും കൊണ്ടാണ് ഈ വിധി ലഭിച്ചത്.'
പുനര്വരം ച പ്രത്യേകം ദദൌ തുഷ്ടോ ദ്വിചേശ്വരഃ । വിഷ്ണോര്വശസ്യ ശൈലസ്യ ഹിമാധാരസ്യ കാമിനീ
എങ്കിലും, ദ്വിജന്മാരുടെ ഇടയിൽ പ്രധാനനായ ദൈവം സന്തോഷത്തോടെ ഓരോരുത്തര്ക്കും ഒരു വരം നൽകി: ഒരുത്തി വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയയായും, മറ്റൊന്ന് ശൈലപതിയുടെ പ്രിയയായും, മറ്റൊന്ന് ഹിമാധാരന്റെ പ്രിയയായും മാറും.
ജ്യേഷ്ഠാ ഭവതു ത്വത്കന്യാ ഭവിഷ്യത്യേവ പാര്വതീ । ധന്യാ പ്രിയാ തു ഭവതു യോഗിനോ ജനകസ്യ ച
നിന്റെ മൂത്തമകൾ പാർവതിയായി ജനിക്കും; അവൾ നിന്റെ മകളായിരിക്കും. ധന്യ എന്നവൾ യോഗി ജനകന്റെ പ്രിയയായും മാറും.
തസ്യ കന്യാ മഹാലക്ഷ്മീഃ സീതാദേവീ ഭവിഷ്യതി । വൃഷഭാനസ്യ വൈശ്യസ്യ യോഗിനാം പ്രവരസ്യ ച
അവന്റെ മകൾ മഹാലക്ഷ്മി സീതാദേവിയായി ജനിക്കും; യോഗിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വൃഷഭാനു എന്ന വൈശ്യൻ അവളുടെ പിതാവായിരിക്കും.
ദുര്വാസസശ്ച ശിഷ്യസ്യ കനിഷ്ഠാ ച കലാവതീ । ഭവിഷ്യതി പ്രിയാ സാധ്വീദ്വാപരാന്തേ ച ഗോകുലേ
ദുര്വാസാസിന്റെ ശിഷ്യയായ ഇളയവൾ കലാവതി ധാർമ്മികയായ പ്രിയയായി ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം ഗോകുലത്തിൽ ജനിക്കും.
കലാവതീസുതാ രാധാ ദേവീ ഗോലോകവാസിനീ । ശ്രീദാമഗോപശാപേന ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
ഗോലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന രാധാദേവി, കലാവതിയുടെ മകളായി, ഗോപനായ ശ്രീദാമന്റെ ശാപം മൂലം ഭൂമിയിൽ ജനിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഈശോ ബ്രഹ്മേശശേഷാണാം ഭാരാവതരണേന ച । ആഗമിഷ്യതി പൃഥവീം ച പുണ്യക്ഷേത്രം ച ഭാരതമ്
ഭാരഭാരം കുറയ്ക്കാൻ ഈശ്വരനും ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും ചേർന്ന് ഭൂമിയിലേക്കും ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിലേക്കും വരും.
കലാവതീ വൃഷ്ഭാനഃ കൌതുകാത് കന്യയാ സഹ । ജീവന്മുക്തശ്ച ഗോലോകം ഗമിഷ്യതി ന സംശയഃ
കലാവതിയും വൃഷഭാനുവും അവരുടെ മകളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴേ തന്നെ ഗോലോകം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ധന്യാ ച സീത്യാ സാര്ധം വൈകുണ്ഠം ച ഗമിഷ്യതി । മേനകാ യോഗിനീ സിദ്ധാ പാര്വത്യാശ്ച വരേണ ച
ധന്യയും സീതയുമൊപ്പം വൈകുണ്ഠം പ്രാപിക്കും; യോഗിനിയായ മേനകയും പാർവതിയുടെ വരം മൂലം അതിലേക്ക് പോകും.
കല്പാന്തേ വിഷ്ണുലോകേ ച ലക്ഷ്മീവന്മോദതേ ചിരമ് । വിനാ വിപത്ത്യാ മഹിമാ കേഷാം കുത്ര ഭവിഷ്യതി
കല്പാവസാനത്തിൽ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ലക്ഷ്മി ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കും; കഷ്ടം കൂടാതെ ആര്ക്കും മഹത്വം എവിടെ ലഭിക്കും?
കര്മണാ ച ഗതേ ദുഃഖേ പ്രഭവേദ്ദുര്ലഭം സുഖമ് । പുരാ പിതണാം കന്യാശ്ച സ്വര്മഭോഗവിലാസികാഃ
കർമ്മഫലമായി ദു:ഖം അവസാനിച്ചാൽ അപൂർവമായ സന്തോഷം ലഭിക്കും; മുമ്പ് പിതാക്കന്മാരുടെ പുത്രിമാർ സ്വർഗ്ഗസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വദിച്ചിരുന്നു.
ലക്ഷ്മീസമാ വരേണാപി വിപ്രസ്യ വിഷ്ണുദര്ശനാത് । കര്മക്ഷയം ചാപ്യസ്മാകം ബഭൂവ വിഷ്ണുദര്ശനാത്
വരത്താൽ പോലും ലക്ഷ്മിയെ തുല്യരാകാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ വിഷ്ണുവിനെ ദർശിച്ചതിനാൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ കർമ്മം നശിച്ചു, ഞങ്ങളുടേയും കർമ്മം വിഷ്ണുദർശനത്താൽ അവസാനിച്ചു.
പുണ്യേ തേന തീവ്രേണ കുമാരസ്യാപി ദര്ശനമ് । ശ്രുതം തത്ര കുമാരാസ്യാജ്ജ്ഞാനം പരമദുര്ലഭമ്
ആ വലിയ പുണ്യഫലത്തിൽ നാം കുമാരനെയും ദർശിച്ചു; അവിടെ കുമാരനിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും അപൂർവമായ പരമജ്ഞാനം കേട്ടു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാം സിദ്ധാനാം ജഗതാമപി । ഈശ്വരഃ പരമാത്മാ ച ശ്രീകൃഷ്ണഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ നിര്ഗുണശ്ച നിരീഹശ്ച പരഃ സ്വേച്ഛാമയോ വരഃ
ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ശിവനും മറ്റു സിദ്ധന്മാർക്കും ലോകങ്ങൾക്കും ഈശ്വരനും പരമാത്മാവും ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്; പ്രകൃതിയെ അതിക്രമിച്ചവൻ, ഗുണരഹിതൻ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ, പരമൻ, സ്വച്ഛാനുസൃതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.
തുലസ്യുവാച സര്വപ്രാണിഷു ദേവാശ്ച തിഷ്ഠന്ത്യേവ പൃഥക്പൃഥക് । പ്രാണോ വിഷ്ണുശ്ച വിഷയീ മനോ ബ്രഹ്മാ ച ചേതനാ
തുളസി പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജീവികളിലും ദേവന്മാർ വേർതിരിഞ്ഞ് വസിക്കുന്നു; പ്രാണൻ വിഷ്ണുവാണ്, മനസ്സ് ബ്രഹ്മാവാണ്, ബോധം അവരുടേതാണ്.
പ്രകൃതിര്ബുദ്ധിരൂപാ ച സര്വശക്ത്യധിദേവതാ । ജ്ഞാനസ്വരൂപഃ ശംഭുശ്ച സ്വയം ധര്മശ്ച പൂരുഷഃ
പ്രകൃതി ബുദ്ധിയുടെ സ്വഭാവമുള്ളതും എല്ലാ ശക്തികളുടെ അധിപതിയായ ദേവതയും ആണു. ശിവൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപവും, ധർമ്മം പുരുഷന്റെ രൂപവും ആണു.
നിര്ഗുണഃ പരമാത്മാ ച തദ്ബ്രഹ്മ പ്രകൃതേഃ പരമ് । സ ഏവ കൃഷ്ണഃ സാക്ഷീ ച കര്മണാം ജീവിനാമപി
ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത പരമാത്മാവ് പ്രകൃതിയെക്കാൾ ഉന്നതമായ ബ്രഹ്മം ആണു. അതേ കൃഷ്ണൻ തന്നെ ജീവികളുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികൾക്കും സാക്ഷിയാണ്.
ഭോക്താ ച സുഖദുഃഖാനാം ജീവസ്തത്പ്രതിബിമ്ബകഃ । ചക്ഷുഷോശ്ചന്ദ്രസൂര്യൌ ച ജിഹ്വായാം ച സരസ്വതീ
സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ അനുഭവം ആൾക്കാർക്ക് നൽകുന്നവനും ആത്മാവ് അവന്റെ പ്രതിഫലനവുമാണ്. കണ്ണുകളിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, നാവിൽ സരസ്വതിയും വസിക്കുന്നു.
വസുംധരാ ത്വചി സദാ ബാഹ്വോസ്തേ ലോകപാലകാഃ । ആത്മനശ്ചാപി തേ സര്പേ പരിചാരകരൂപിണഃ
ത്വചിൽ ഭൂമി എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു. കൈകളിലും ഭുജങ്ങളിലും ലോകപാലകർ ഉണ്ട്. ആത്മാവിന്റെ അടുത്ത് സർപ്പങ്ങൾ സേവകരായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ആത്മന്യേവ പ്രിയാസ്തേ ച സര്വേ ഗച്ഛന്തി ജീവിനഃ । യഥാ സംസദി സംസാരേ നരദേഹ(വ) മിവാനുഗാഃ
നിനക്ക് പ്രിയമായ എല്ലാ ജീവികളും നിന്റെ ആത്മാവിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്. ലോകത്തിൽ മനുഷ്യശരീരത്തെ അനുഗമിക്കുന്നവരെപ്പോലെ അവരും കൂടെയുണ്ടാകും.
തസ്മാത്സര്വാത്മനാഽഽത്മാനം ഭജന്തി സംതതം സദാ । സന്തശ്ച പരയാ ഭക്ത്യാ ധ്യായന്തേ യോഗിനോ മുദാ
അതിനാൽ, ജ്ഞാനികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും മുഴുവൻ മനസ്സോടെ ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. യോഗികൾ പരമഭക്തിയോടെ സന്തോഷത്തോടെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
കര്മിണാം കര്മണാം സാക്ഷീ കുതഃ കര്മ ച ഗോപനമ് । അന്തര്യാമീ ച കൃഷ്ണശ്ച പ്രചാരം കുരുതേ മുദാ
കർമ്മം ചെയ്യുന്നവരുടെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് കൃഷ്ണൻ സാക്ഷിയാണ്. പ്രവൃത്തികൾ മറയ്ക്കാൻ എങ്ങിനെയാണ് കഴിയുക? അന്ത്യര്യാമിയായ കൃഷ്ണൻ സന്തോഷത്തോടെ അവയുടെ ഗതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
കാലികോവാച നരാ ബാലാശ്ച വൃദ്ധാശ്ച യുവാനസ്ത്രിവിധാസ്തഥാ । ദേവാദയശ്ച ചേ സിദ്ധാഃ സര്വേ ജാനന്തി തം പരമ്
കാളി പറഞ്ഞു: പുരുഷന്മാർ, കുട്ടികൾ, വയോധികർ, യുവാക്കൾ—ഈ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളും, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും എല്ലാം ആ പരമനാഥനെ അറിയുന്നു.
ഉദ്ധവ ഉവാച സാംപ്രതം മൂര്ച്ഛിതാം രാധാം യുക്തോ ബോധയിതും ബുധഃ । അത്ര യുക്തിഃ പ്രധാനാ ത്വം താം പ്രബോധയ ചോദ്ധവ
ഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട രാധയെ ഉണർത്താൻ ജ്ഞാനി ശ്രമിക്കുന്നു. ഇതിൽ പ്രധാനമായുള്ളത് നീ തന്നെയാണു; അതിനാൽ, അവളെ ഉണർത്തുക.
ചേതനം കുരു കല്യാണി ജഗന്മാതര്നിബോധ മാമ് । ഉദ്ഭവം കൃഷ്ണഭക്തസ്യ കിംകരസ്യാപി കിംകരമ്
ശുഭമായവളേ, ലോകമാതാവേ, അവളെ ബോധം വരുത്തൂ. എന്നെ കേൾക്കൂ; ഞാൻ കൃഷ്ണഭക്തന്റെ ദാസനും, അവന്റെ ദാസന്റെ ദാസനും ആകുന്നു.
പ്രസാദം കുരു മാതര്മാം യാസ്യാമി മഥുരാം പുനഃ । ന സ്വതന്ത്രഃ പരാധീനോ യോഷാ ദാരുമയീ യഥാ
മാതാവേ, എന്നോട് കൃപ കാണിക്കൂ; ഞാൻ വീണ്ടും മഥുരയിലേക്ക് പോകും. സ്വതന്ത്രനല്ലാത്തവൻ മറ്റൊരാളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആയാൽ, മരക്കൊച്ചുപാവയെപ്പോലെയാണ്.
യഥാ വൃഷോ വശീഭൂതോ വൃഷവാഹസ്യ സംതതമ് । തഥാ മാതര്ജഗത്സര്വം ജഗന്നാഥസ്യ നിശ്ചിതമ്
എങ്ങനെ ഒരു കാളയെ കാളയോടിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും നിയന്ത്രിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ, മാതാവേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ ജഗന്നാഥന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്.