ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി തപസ്തപ്തം ച ബ്രഹ്മണാ । രാധികാപാദപദ്മസ്യ രേണൂനാമുപലബ്ധയേ
അറുപതിനായിരം വർഷം ബ്രഹ്മാവ് തപസ്സ് ചെയ്തു, രാധികയുടെ പാദപദ്മത്തിന്റെ പൊടി നേടാൻ.
ഗോലോകവാസിനീ രാധാ കൃഷ്ണപ്രാണാധികാ പരാ । തത്ര ശ്രീദാമശാപേന വൃഷഭാനസുതാഽധുനാ
ഗോലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന രാധ, കൃഷ്ണനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവളും പരമശ്രേഷ്ഠയും ആണു; ഇപ്പോൾ ശ്രീദാമന്റെ ശാപം മൂലം അവൾ വൃഷഭാനുവിന്റെ മകളായി ജനിച്ചു.
യേ യേ ഭക്താശ്ച കൃഷ്ണസ്യ ദേവാ ബ്രഹ്മാദയസ്തഥാ । രാധായാശ്ചാപി ഗോപീനാംകരാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ്
കൃഷ്ണഭക്തരായ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും, ബ്രഹ്മാവിനും, രാധയുടെ ഗോപിമാരുടെ ഭക്തിയുടെ പത്തിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും അർഹതയില്ല.
കൃഷ്ണഭക്തിം വിജാനാതി യോഗീന്ദ്രശ്ച മഹേശ്വരഃ । രാധാ ഗോപ്യശ്ച ഗോപാശ്ച ഗോലോകവാസിനശ്ച യേ
കൃഷ്ണഭക്തിയെ യോഗീശ്വരനും മഹേശ്വരനും മനസ്സിലാക്കുന്നു; രാധയും, ഗോപിമാരും, ഗോപന്മാരും, ഗോലോകവാസികളും അതറിയുന്നു.
കിംചിത്സനത്കുമാരശ്ച ബ്രഹ്മാ ചേദ്വിഷയീ തഥാ । കിംചിദേവ വിജാനന്തി സിദ്ധാ ഭക്താശ്ച നിശ്ചിതമ്
സനത്കുമാരനും, ലോകസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ള ബ്രഹ്മാവും, സിദ്ധന്മാരും ഭക്തന്മാരും — ഇവർക്ക് അതിൽ കുറച്ച് മാത്രം അറിയാം; ഇതു ഉറപ്പാണ്.
ധന്യോഽഹം കൃതകൃത്യോഽഹമാഗതോ ഗോകുലം യതഃ । ഗോപികാഭയോ ഗുരുഭ്യശ്ച ഹരിഭക്തിം ലഭേഽചലാമ്
ഞാൻ ഭാഗ്യശാലിയും സഫലനും ആകുന്നു; കാരണം ഞാൻ ഗോകുലത്തിൽ എത്തി, ഗോപിമാരിൽ നിന്നും അവരുടെ ഗുരുക്കന്മാരിൽ നിന്നും ഹരിയിലേക്കുള്ള അചഞ്ചലമായ ഭക്തി ലഭിച്ചു.
മഥുരാം ച ന യാസ്യാമി തീര്ഥകീര്തേശ്ച കീര്തനമ് । ശ്രോഷ്യാമി കിംകരോ ഭൂത്വാ ഗോപീനാം ജന്മജന്മനി
ഞാൻ ഇനി മഥുരയിലേക്കോ തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹത്വം കേൾക്കാനോ പോകില്ല; ജന്മം ജന്മം ഞാൻ ഗോപിമാരുടെ ദാസനായി ഇരിക്കും.
ന ഗോപീഭ്യഃ പരോ ഭക്തോ ഹരേശ്ച പരമാത്മനഃ । യാദൃശീം ലേഭിരേഗോപ്യോ ഭക്തിം നാന്യേ ച താദൃശീമ്
ഹരിയായ പരമാത്മാവിനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ ഗോപിമാരെക്കാൾ മേലുള്ള ഭക്തൻ ആരുമില്ല; ഗോപിമാർ നേടിയതുപോലെയുള്ള ഭക്തി മറ്റാരും നേടിയിട്ടില്ല.
കലാവത്യുവാച പിതണാം മാനസീ കന്യാ ധന്യാ മേനാ കലാവതീ । വയം തിസ്രോ ഭഗിന്യശ്ച ഭ്രമാമഃ പൃഥിവീതലേ
കലാവതി പറഞ്ഞു: പിതാവിന്റെ മനസ്സിൽ ജനിച്ച മകൾ മേനയും കലാവതിയും ഭാഗ്യശാലികളാണ്; ഞങ്ങൾ മൂന്നു സഹോദരിമാർ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ധന്യാ ജനകപത്നീ നഃ സീതാമാതാ പതിവ്രതാ । അയോനിസംഭവാ രാധാ അഹം ചായോനിസംഭവാ
ജനകന്റെ ഭാര്യയായ സീതയുടെ അമ്മ ഭാഗ്യശാലിയും ഭർത്തൃഭക്തയുമാണ്; രാധയും ഞാനും ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരല്ല.
രാധാ ശ്രീദാമശാപേന വൃഷഭാനസുതാ ഭുവി । സനത്കുമാരശാപേന വയമേവ മഹീതലേ
ശ്രീദാമന്റെ ശാപം മൂലം വൃഷഭാനുവിന്റെ മകളായ രാധാ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു; സനത്കുമാരന്റെ ശാപം മൂലം ഞങ്ങളുമെല്ലാം ഭൂമിയിൽ വന്നുവെന്ന് പറയാം.
ക്ഷീരോദസാഗരം രമ്യം ശ്വേതദ്വീപം മനോഹരമ് । തിസ്രോ ഭഗിന്യോ ഭക്ത്യാ ച വിഷ്ണുംദ്രഷ്ടും ഗതാ വയമ്
നാം മൂന്നു സഹോദരിമാർ ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ കാണാൻ മനോഹരമായ ക്ഷീരസാഗരത്തെയും ആകർഷകമായ ശ്വേതദ്വീപിലേക്കും പോയിരുന്നു.
അമ്യുത്ഥാനാദി ന കൃതം കോപാദസ്മാഞ്ഛശാപ ഹ । സനത്കുമാരോ ഭഗവാന്യോഗീന്ദ്രാണാം ഗുരോര്ഗുരുഃ
അവിടെ നാം ആദരവോടെ എഴുന്നേറ്റില്ലെന്നതുകൊണ്ട് യോഗിമാരുടെ ഗുരുവായ മഹാനായ സനത്കുമാരൻ കോപത്തോടെ ഞങ്ങളെ ശപിച്ചു.
സനത്കുമാര ഉവാച മൂഢാസ്തിഷ്ഠത ഭൂമൌ ച പുനഃ സ്വര്ഗം ന യാസ്യഥ । മര്ത്യപ്രാണിപ്രിയാ ഭൂത്വാ ചാഹംകാരൈണ ഹൈതുനാ
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: 'മൂഢന്മാരേ, ഭൂമിയിൽ തന്നെ തുടരൂ; ഇനി സ്വർഗത്തിൽ പോകാൻ കഴിയില്ല. അഹങ്കാരവും മരണശീലികളോടുള്ള ആസക്തിയും കൊണ്ടാണ് ഈ വിധി ലഭിച്ചത്.'
പുനര്വരം ച പ്രത്യേകം ദദൌ തുഷ്ടോ ദ്വിചേശ്വരഃ । വിഷ്ണോര്വശസ്യ ശൈലസ്യ ഹിമാധാരസ്യ കാമിനീ
എങ്കിലും, ദ്വിജന്മാരുടെ ഇടയിൽ പ്രധാനനായ ദൈവം സന്തോഷത്തോടെ ഓരോരുത്തര്ക്കും ഒരു വരം നൽകി: ഒരുത്തി വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയയായും, മറ്റൊന്ന് ശൈലപതിയുടെ പ്രിയയായും, മറ്റൊന്ന് ഹിമാധാരന്റെ പ്രിയയായും മാറും.
ജ്യേഷ്ഠാ ഭവതു ത്വത്കന്യാ ഭവിഷ്യത്യേവ പാര്വതീ । ധന്യാ പ്രിയാ തു ഭവതു യോഗിനോ ജനകസ്യ ച
നിന്റെ മൂത്തമകൾ പാർവതിയായി ജനിക്കും; അവൾ നിന്റെ മകളായിരിക്കും. ധന്യ എന്നവൾ യോഗി ജനകന്റെ പ്രിയയായും മാറും.
തസ്യ കന്യാ മഹാലക്ഷ്മീഃ സീതാദേവീ ഭവിഷ്യതി । വൃഷഭാനസ്യ വൈശ്യസ്യ യോഗിനാം പ്രവരസ്യ ച
അവന്റെ മകൾ മഹാലക്ഷ്മി സീതാദേവിയായി ജനിക്കും; യോഗിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വൃഷഭാനു എന്ന വൈശ്യൻ അവളുടെ പിതാവായിരിക്കും.
ദുര്വാസസശ്ച ശിഷ്യസ്യ കനിഷ്ഠാ ച കലാവതീ । ഭവിഷ്യതി പ്രിയാ സാധ്വീദ്വാപരാന്തേ ച ഗോകുലേ
ദുര്വാസാസിന്റെ ശിഷ്യയായ ഇളയവൾ കലാവതി ധാർമ്മികയായ പ്രിയയായി ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം ഗോകുലത്തിൽ ജനിക്കും.
കലാവതീസുതാ രാധാ ദേവീ ഗോലോകവാസിനീ । ശ്രീദാമഗോപശാപേന ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
ഗോലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന രാധാദേവി, കലാവതിയുടെ മകളായി, ഗോപനായ ശ്രീദാമന്റെ ശാപം മൂലം ഭൂമിയിൽ ജനിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഈശോ ബ്രഹ്മേശശേഷാണാം ഭാരാവതരണേന ച । ആഗമിഷ്യതി പൃഥവീം ച പുണ്യക്ഷേത്രം ച ഭാരതമ്
ഭാരഭാരം കുറയ്ക്കാൻ ഈശ്വരനും ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അനന്തനും ചേർന്ന് ഭൂമിയിലേക്കും ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിലേക്കും വരും.
കലാവതീ വൃഷ്ഭാനഃ കൌതുകാത് കന്യയാ സഹ । ജീവന്മുക്തശ്ച ഗോലോകം ഗമിഷ്യതി ന സംശയഃ
കലാവതിയും വൃഷഭാനുവും അവരുടെ മകളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴേ തന്നെ ഗോലോകം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ധന്യാ ച സീത്യാ സാര്ധം വൈകുണ്ഠം ച ഗമിഷ്യതി । മേനകാ യോഗിനീ സിദ്ധാ പാര്വത്യാശ്ച വരേണ ച
ധന്യയും സീതയുമൊപ്പം വൈകുണ്ഠം പ്രാപിക്കും; യോഗിനിയായ മേനകയും പാർവതിയുടെ വരം മൂലം അതിലേക്ക് പോകും.
കല്പാന്തേ വിഷ്ണുലോകേ ച ലക്ഷ്മീവന്മോദതേ ചിരമ് । വിനാ വിപത്ത്യാ മഹിമാ കേഷാം കുത്ര ഭവിഷ്യതി
കല്പാവസാനത്തിൽ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ലക്ഷ്മി ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കും; കഷ്ടം കൂടാതെ ആര്ക്കും മഹത്വം എവിടെ ലഭിക്കും?
കര്മണാ ച ഗതേ ദുഃഖേ പ്രഭവേദ്ദുര്ലഭം സുഖമ് । പുരാ പിതണാം കന്യാശ്ച സ്വര്മഭോഗവിലാസികാഃ
കർമ്മഫലമായി ദു:ഖം അവസാനിച്ചാൽ അപൂർവമായ സന്തോഷം ലഭിക്കും; മുമ്പ് പിതാക്കന്മാരുടെ പുത്രിമാർ സ്വർഗ്ഗസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വദിച്ചിരുന്നു.
ലക്ഷ്മീസമാ വരേണാപി വിപ്രസ്യ വിഷ്ണുദര്ശനാത് । കര്മക്ഷയം ചാപ്യസ്മാകം ബഭൂവ വിഷ്ണുദര്ശനാത്
വരത്താൽ പോലും ലക്ഷ്മിയെ തുല്യരാകാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ വിഷ്ണുവിനെ ദർശിച്ചതിനാൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ കർമ്മം നശിച്ചു, ഞങ്ങളുടേയും കർമ്മം വിഷ്ണുദർശനത്താൽ അവസാനിച്ചു.
പുണ്യേ തേന തീവ്രേണ കുമാരസ്യാപി ദര്ശനമ് । ശ്രുതം തത്ര കുമാരാസ്യാജ്ജ്ഞാനം പരമദുര്ലഭമ്
ആ വലിയ പുണ്യഫലത്തിൽ നാം കുമാരനെയും ദർശിച്ചു; അവിടെ കുമാരനിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും അപൂർവമായ പരമജ്ഞാനം കേട്ടു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാം സിദ്ധാനാം ജഗതാമപി । ഈശ്വരഃ പരമാത്മാ ച ശ്രീകൃഷ്ണഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ നിര്ഗുണശ്ച നിരീഹശ്ച പരഃ സ്വേച്ഛാമയോ വരഃ
ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ശിവനും മറ്റു സിദ്ധന്മാർക്കും ലോകങ്ങൾക്കും ഈശ്വരനും പരമാത്മാവും ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്; പ്രകൃതിയെ അതിക്രമിച്ചവൻ, ഗുണരഹിതൻ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ, പരമൻ, സ്വച്ഛാനുസൃതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.
തുലസ്യുവാച സര്വപ്രാണിഷു ദേവാശ്ച തിഷ്ഠന്ത്യേവ പൃഥക്പൃഥക് । പ്രാണോ വിഷ്ണുശ്ച വിഷയീ മനോ ബ്രഹ്മാ ച ചേതനാ
തുളസി പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജീവികളിലും ദേവന്മാർ വേർതിരിഞ്ഞ് വസിക്കുന്നു; പ്രാണൻ വിഷ്ണുവാണ്, മനസ്സ് ബ്രഹ്മാവാണ്, ബോധം അവരുടേതാണ്.
പ്രകൃതിര്ബുദ്ധിരൂപാ ച സര്വശക്ത്യധിദേവതാ । ജ്ഞാനസ്വരൂപഃ ശംഭുശ്ച സ്വയം ധര്മശ്ച പൂരുഷഃ
പ്രകൃതി ബുദ്ധിയുടെ സ്വഭാവമുള്ളതും എല്ലാ ശക്തികളുടെ അധിപതിയായ ദേവതയും ആണു. ശിവൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപവും, ധർമ്മം പുരുഷന്റെ രൂപവും ആണു.
നിര്ഗുണഃ പരമാത്മാ ച തദ്ബ്രഹ്മ പ്രകൃതേഃ പരമ് । സ ഏവ കൃഷ്ണഃ സാക്ഷീ ച കര്മണാം ജീവിനാമപി
ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത പരമാത്മാവ് പ്രകൃതിയെക്കാൾ ഉന്നതമായ ബ്രഹ്മം ആണു. അതേ കൃഷ്ണൻ തന്നെ ജീവികളുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികൾക്കും സാക്ഷിയാണ്.