കൃഷ്ണാകൃതിം ച പശ്യാമി ശ്രൃണോമി മുരലീധ്വനിമ് । കുലം ലജ്ജാം ഭയം ത്യക്ത്വാ ചിന്തയാമിഹരേഃ പദമ്
കൃഷ്ണന്റെ രൂപം ഞാൻ കാണുന്നു, അവന്റെ വംശിയുടെ ശബ്ദം ഞാൻ കേൾക്കുന്നു; കുടുംബം, ലജ്ജ, ഭയം എല്ലാം വിട്ട് ഹരിയുടെ പാദങ്ങളെ ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു.
സംപ്രാപ്യ സര്വജഗതാമീശ്വരം പ്രകൃതേഃ പരമ് । ന ജ്ഞാനം മായയാ തസ്യ ജ്ഞാത്വാ ഗോപപതേര്മംമ
സകല ലോകങ്ങളുടെയും നാഥനായ, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായ അവനെ ലഭിച്ചിട്ടും, മായ കാരണം അവനെ കുറിച്ച് അറിവില്ല—ഇത് നീ മനസ്സിലാക്കണം, ഗോപമിത്രാ.
ധ്യായന്തേ യത്പദാമ്ഭോജം വേദാ ബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ । സ ഭര്ത്സിതോ മയാ കീപാദ്ധ്ദി ശത്യമിദം മമ
വേദങ്ങളും ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ള ദേവതകളും അവന്റെ പാദപദ്മം ധ്യാനിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ അവനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി—ഇത് എന്റെ ഹൃദയത്തിലെ സത്യം.
തത്പദാമ്ഭോജസേവാഭിര്ഗുണപ്രസ്താവതോഽപി വാ । തദ്ഭക്ത്യാ യത്ക്ഷണോ നീതോ ധ്യാതോ ധ്യാനേന പൂജയാ
അവന്റെ പാദസേവയിലൂടെയോ, ഗുണങ്ങൾ ഓർക്കുകയിലൂടെയോ, ഭക്തിയിലൂടെയോ, അവനെ ധ്യാനിച്ചോ പൂജിച്ചോ ചെലവഴിച്ച ഓരോ നിമിഷവും—
തത്രാപി മങ്ഗലം സര്വം ഹര്ഷമായുര്വ്യംവസ്ഥിതമ് । വിഘ്നം ച ഹൃദി സംതാപസ്തദ്വിച്ഛേദേ സദോദ്ധവ
അതിൽ എല്ലാ മംഗളവും സന്തോഷവും ആയുസും നിലനിൽക്കുന്നു; പക്ഷേ, ഉദ്ധവാ, വേർപാടിൽ ഹൃദയത്തിൽ വേദനയും ദുഃഖവും മാത്രമേയുള്ളൂ.
ക്രീഡാപ്രീതിര്നം ഭവിതാ താദുശീഷ്ടാ പുനര്മമ । താദൃശം പ്രേമസൌഭാഗ്യം നിര്ജനേ ന ച സംഗമഃ
അങ്ങനെയുള്ള കളിയുടെ ആനന്ദം ഇനി എനിക്ക് ഉണ്ടാകില്ല; അങ്ങനെയുള്ള പ്രേമസൗഭാഗ്യവും ഒറ്റാന്തരംഗസംഗമവും ഇനി ഉണ്ടാകില്ല.
വൃന്ദാവനം ന യാസ്യാമി തത്സങ്ഗേ പുനരുദ്ധവ । ചന്ദനം വാ ന ദാസ്യാമി നന്ദനന്ദനവക്ഷസി
വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് ഞാൻ ഇനി പോകില്ല, ആ കൂട്ടത്തിൽ ചേർക്കാനും ഉദ്ധവാ, ഇനി കഴിയില്ല; നന്ദനന്ദനന്റെ നെഞ്ചിൽ ചന്ദനം പുരട്ടാനും ഇനി കഴിയില്ല.
മാലാം തസ്മൈ ന ദാസ്യാമി ന ദ്രക്ഷ്യാമി മുഖാമ്ബുജമ് । മാലതീനാം കേതകീനാം ചമ്പകാനാം ച കാനനമ്
അവനു ഞാൻ മാല നൽകില്ല, അവന്റെ മുഖകമലം കാണാനും കഴിയില്ല; മാലതിയും കെതകിയും ചമ്പകവും നിറഞ്ഞ കാടും കാണില്ല.
പുനരേവ ന യാസ്യാമി സുന്ദരം രാസമണ്ഡലമ് । ഹരിസങ്ഗേ ന യാസ്യാമി രമ്യം ചന്ദ്രനകാനനമ്
സുന്ദരമായ രാസമണ്ഡലത്തിലേക്ക് ഞാൻ ഇനി ഒരിക്കലും പോകില്ല; ഹരിയുടെ കൂടെ മനോഹരമായ ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ള കാടിലേക്കും പോകില്ല.
പുനരേവ ന യാസ്യാമി മലയം രത്നമന്ദിരമ് । മാധവീനാം വനം രമ്യം രഹസ്യം മധുകാനനമ്
മലയയിലേക്കോ രത്നമന്ദിരത്തിലേക്കോ, മനോഹരമായ മാധവീവനത്തിലേക്കോ രഹസ്യമായ മധുകാനനത്തിലേക്കോ ഞാൻ ഇനി ഒരിക്കലും പോകില്ല.
ശ്രീഖണ്ഡകാനനം രമ്യം സ്വച്ഛം ചന്ദ്രസരോവരമ് । വിസ്പന്ദകം സുരവനം നന്ദനം പുഷ്പഭദ്രകമ്
സുന്ദരമായ ചന്ദനവനവും, സുതാര്യമായ ചന്ദ്രസരസ്സും, ഉല്ലാസമുള്ള ദൈവവനവും, നന്ദനവനവും, പുഷ്പഭദ്രകവും—
ഭദ്രകം ഹരിണാം സാര്ധം ന യാസ്യാമി പുനഃ പുനഃ । ക്വ സാ രമ്യാ വികസിതാ മാധവേ മാധവീലതാ
ഭദ്രകവനത്തിൽ മൃഗങ്ങളോടൊപ്പം ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ആ മനോഹരമായ, പുഷ്പിതമായ മാധവീലതാ എവിടെയാണ് ഈ വസന്തത്തിൽ?
ക്വ ഗതാ മാധവീ രാത്രിഃ ക്വ മധുഃ ക്വാപി മാധവഃ । ഇസ്യേവമുക്ത്വാ സാ രാധാ ധ്യാത്വാ കൃഷ്ണപദാമ്ബുജമ്
മാധവീ രാത്രിയെന്നത് എവിടേക്ക് പോയി? മധു എവിടെയാണ്? മാധവൻ എവിടെയാണ്? ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാധാ കൃഷ്ണന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചു.
അഥ ചതുര്നവതിതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ഉദ്ധവോ വിസ്മയം പ്രാപ്യ ഭയം ച വിപുലം മുനേ । ചേതനം കാരയാമാസ താമുവാച മൃതാമിവ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഉദ്ദവൻ അത്ഭുതത്തിലും വലിയ ഭയത്തിലും ആകൃശ്യ, അവളുടെ മനസ്സിനെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു, മരിച്ചവളെപ്പോലെ അവളോട് സംസാരിച്ചു.
തദ്ഭക്തിം സമഭിജ്ഞായ സ്വാത്മാനം ഭക്തസംഖ്യകമ് । തുച്ഛം മേനേ ജഗത്സര്വം ദൃഷ്ട്വാ ഭാഗ്യവതീം സതീമ്
അവളുടെ ഭക്തി മനസ്സിലാക്കി, താനുമവളുടെ ഭക്തന്മാരിൽ ഒരാളാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അവളെ അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലിയും സത്യവതിയുമായി കണ്ടു, ലോകം മുഴുവൻ അവനു നിസ്സാരമായി തോന്നി.
ഉദ്ധവ ഉവാച ചേതനം കുരു കല്യാണി ജഗന്മാതര്നമോഽസ്തു തേ । ത്വമേദ പ്രാക്തനം സര്വം കൃഷ്ണം ദ്രക്ഷ്യസി സാംപ്രതമ്
ഉദ്ദവൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയളേ, ലോകമാതാവേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു; മനസ്സു തിരിച്ചുവരിക. മുമ്പുണ്ടായതൊക്കെയും കഴിഞ്ഞു; നീ ഉടൻ കൃഷ്ണനെ കാണും.
ത്വത്തോ വിശ്വം പവിത്രം ച ത്വത്പാദരജസാ മഹീ । സുപവിത്രം ത്വദ്വദനം പുണ്യവത്യശ്ച ഗോപികാഃ
നിന്റെ പാദധൂളിയാൽ ഭൂമി ശുദ്ധമാകുന്നു, നിന്നാൽ ലോകം വിശുദ്ധമാകുന്നു; നിന്റെ മുഖം അത്യന്തം വിശുദ്ധമാണ്, ഗോപികമാർക്കും നീയാൽ പുണ്യവതികളായിരിക്കുന്നു.
ലോകാസ്ത്വാമേവ ഗായന്തി സംഗീതൈര്മങ്ഗലസ്തവൈഃ । ത്വത്സുകീര്തിം ച ദേവാശ്ച സനകാദ്യാശ്ച സംതതമ്
ലോകങ്ങൾ നിന്നെ മംഗളഗാനങ്ങളാലും സ്തുതികളാലും പാടുന്നു; ദേവന്മാരും സനകാദിമുനിമാരും എന്നും നിന്റെ മഹത്വം പാടുന്നു.
കൃതപാപഹരാം പുണ്യാം തീര്ഥപൂജാം ച നിര്മലാമ് । ഹരിഭക്തിപ്രദാം ഭദ്രാം സര്വവിഘ്നദിനാശിനീമ്
നീ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നു, നീ പുണ്യവതിയാണ്, തീർത്ഥങ്ങൾക്കു സമമാണ്, ഹരിഭക്തി നൽകുന്നവളാണ്, ഭദ്രയും എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നവളുമാണ്.
ത്വമേവ രാധാ ത്വം കൃഷ്ണസ്ത്വം പുമാന്പ്രകൃതിഃ പരാ । രാധാമാധവയോര്ഭേദോ ന പുരാണേ ശ്രുതൌ തഥാ
നീ രാധയാണു, നീ കൃഷ്ണനാണ്, നീ പരമപുരുഷനും പരാപ്രകൃതിയും ആണു; പുരാണങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും രാധയും മാധവനും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
രാധികാം മൂര്ച്ഛിതാം ദൃഷ്ട്വാ പശ്ചാത്കൃത്വാ തമുദ്വവമ് । ഉവാച മാധവീ ഗോപീ രാധായാഃ പുരതഃ സ്ഥിതാ
രാധികയെ അന്ധനായത് കണ്ടു, ആലോചിച്ച ശേഷം, മാധവീ ഗോപിക രാധയുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു സംസാരിച്ചു.
മാധവ്യുവാച കിം വാ ചോരസ്യ കൃഷ്ണസ്യ രൂപം വാ വേഷമുത്തമമ് । കിം സുഖം വിഭവം കിം വാ ഗൌരവം ചാപ്യനുത്തമമ്
മാധവീ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ മോഷണമാണോ അതോ അവന്റെ രൂപമാണോ, അതോ അതുല്യമായ വേഷമാണോ? അവന്റെ സന്തോഷം, സമ്പത്ത്, മഹത്വം—ഇവയിലേതാണ് അത്ഭുതം?
കിം വാ തദ്വീര്യമൈശ്വര്യം ശൌര്യ വാ ദുരതിക്രമമ് । കിം വാ സിദ്ധം പ്രസിദ്ധം വാ കിം വാ തുല്യം ഗുണോത്തമമ്
അവന്റെ ശക്തിയോ ഐശ്വര്യമോ അതവന്റെ ജയിക്കാനാകാത്ത വീര്യമോ? അവന്റെ പ്രശസ്തതയോ, സമാനതയില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളോ—ഇവയിലേതാണ് അത്ഭുതം?
ഇതോ വാ കുത ആയാതഃ പുനരേവ കുതോ ഗതഃ । ബാലകോ ഗോപവേഷശ്ച നഹി രാജാത്മജഃ പുമാന്
അവൻ എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്, പിന്നെ എവിടേക്ക് പോയി? അവൻ ഒരു ബാലൻ, ഗോപവേഷം ധരിച്ചവൻ, രാജകുമാരൻ അല്ല, പുരുഷൻ അല്ല.
ത്വം കിം സ്മരസി കല്യാണി ഗോപാലം നന്ദനന്ദനമ് । ആത്മാനം രക്ഷയത്നേന കഃ പ്രിയഃ സ്വാത്മനഃ പരഃ
നല്ലവളേ, നീ എന്തിനാണ് ആ ഗോപാലനെയും നന്ദനന്ദനനെയും ഓർക്കുന്നത്? നീ സ്വയം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം; ഒരാള്ക്ക് തന്നെക്കാൾ പ്രിയൻ ആരാണ്?
ധിക്ത്വാം രാധേഽതിനിര്ലജ്ജാം തവൈവ ജീവനം വൃഥാ । ജഗതോ യുവതീനാം ച കരോഷി സുയശഃക്ഷയമ്
രാധേ, നീ അത്യന്തം ലജ്ജയില്ലാത്തവളാണ്; നിന്റെ ജീവിതം വെറുതെ പോയി; നീ ലോകത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് അപകീർത്തി വരുത്തുന്നു.
നാരീണാം ഗോപനം കാര്യ സുവ്യക്തേ സ്വയശഃക്ഷയമ് । യത്നേന ചക്ഷുഷോ വാഽര്ഹം സഖി സംചരണം കൃരു
സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തം മാനം സൂക്ഷിക്കണം; തുറന്നുപറഞ്ഞാൽ സ്വന്തം കീര്ത്തി നശിക്കും. സഖി, കണ്ണുകൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ പരിശ്രമിക്കണം.
അന്തരേ പതിഭാവം ച സംഗോപ്യ ഭാവനം കുരു । ന വൈ ജാതിശ്ച ശത്രൂണാം മിത്രാണാം ച സുരേശ്വരി
ഭർത്താവിനുള്ള സ്നേഹം ഉള്ളിൽ ഒളിപ്പിക്കണം; ഭാവങ്ങൾ മറച്ചു വയ്ക്കണം. ശത്രുക്കളിലും സുഹൃത്തുക്കളിലും ജന്മത്തിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ.
ശത്രുഃ കാര്യവശേനൈവ മിത്രം ച കര്മണാ ഭവേത് । സ്വകാര്യമുദ്ധരേത്പ്രാജ്ഞഃ കാര്യധ്വംസേന മൂര്ഖതാ
ശത്രു നിർബന്ധം കൊണ്ടു സുഹൃത്ത് ആകാം, സുഹൃത്ത് പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകും. ബുദ്ധിമാനായവൻ തന്റെ കാര്യങ്ങൾ മുന്നോട്ട് നയിക്കും; കാര്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നത് മൂഢതയുടെ ലക്ഷണം തന്നെയാണ്.
കഃ കസ്യ വല്ലഭോ രാധേ കഃ കസ്യാപ്രിയ ഏവ ച । കാര്യം ച സമയം ജ്ഞാത്വാ സന്തഃ കുര്വന്തി സംതതമ്
ആർക്കാണ് ആർ പ്രിയം, ആർക്ക് ആർ അപ്രിയം, രാധേ? സമയവും ആവശ്യവും മനസ്സിലാക്കി സദാചാരികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും യുക്തിയായി പ്രവർത്തിക്കും.