പ്രോഷിതാ സ്ത്രീ ലഭേത്കാന്തം ഭാര്യാഭേദീ ലഭേത്പ്രിയാമ് । അപുത്രോ ലഭതേ പുത്രാന്നിര്ധനോ ലഭതേ ധനമ്
ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ഭാര്യ ഭർത്താവിനെ വീണ്ടും ലഭിക്കും, പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് ദൂരമായവൻ പ്രിയയെ വീണ്ടും ലഭിക്കും; മക്കളില്ലാത്തവർക്ക് മക്കൾ ലഭിക്കും, ദരിദ്രൻ സമ്പത്ത് നേടും.
നിര്ഭൂമിര്ലഭതേ ഭൂമിം പ്രജാഹീനോ ലഭേത്പ്രജാമ് । രോഗാദ്വിമുച്യതേ രോഗീ ബദ്ധീ മുച്യതേ ബന്ധനാത്
ഭൂമി ഇല്ലാത്തവൻക്ക് ഭൂമി ലഭിക്കും, സന്താനമില്ലാത്തവൻക്ക് സന്താനം ലഭിക്കും; രോഗിയ്ക്ക് രോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചനം, ബന്ധനത്തിലുള്ളവൻക്ക് മോചനം ലഭിക്കും.
ഭയാന്മുച്യേത ഭീതസ്തു മുച്യേതാഽഽപന്നആപദഃ । അസ്പഷ്ടകീര്തിഃ സുയശാ മൂര്ഖോ ഭവതി പണ്ഡിതഃ
ഭയപ്പെട്ടവൻ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും, കഷ്ടത്തിൽ ആയവൻ ആപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടും; പ്രസിദ്ധിയില്ലാത്തവൻ നല്ല പേര് നേടും, അജ്ഞാനി പണ്ഡിതനാകും.
അഥ ത്രിനവതിതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ഉദ്ധവസ്തവനം ശ്രുത്വാ ചേതനാം പ്രാപ്യ രാധികാ । വിലോക്യ കൃഷ്ണാകാരം ച തമുവാച ശുചാഽന്വിതാ
പിന്നീട് ത്രിണവതിതമം അധ്യായം. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഉദ്ധവന്റെ സ്തോത്രം കേട്ട രാധിക ബോധം വീണ്ടെടുത്തു; കൃഷ്ണന്റെ രൂപം കണ്ടു, ദു:ഖത്തിൽ ആകിയ അവൾ അവനോട് പറഞ്ഞു.
രാധികോവാച കിന്നാമ ഭവതോ വത്സ കേന വാ പ്രേരിതോ ഭവാന് । ആഗതോ വാ കുത ഇതി ബ്രൂഹ മാം കേന ഹേതുനാ
രാധിക പറഞ്ഞു: നിന്റെ പേര് എന്ത്, പ്രിയനേ? ആരാണ് നിന്നെ അയച്ചത്? എവിടുനിന്നാണ് നീ വന്നത്? എന്ത് കാരണത്താലാണ് നീ വന്നത് എന്നെ പറയൂ.
കൃഷ്ണാകൃതിസ്ത്വം സര്വാങ്ഗൈര്മന്യേ ത്വാം കൃഷ്ണപാര്ഷദമ് । കൃഷ്ണസ്യ സുശലം ബ്രൂഹി ബരദേവസ്യ സാംപ്രതമ്
നിന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും കൃഷ്ണന്റെ രൂപം കാണുന്നു; ഞാൻ നിന്നെ കൃഷ്ണന്റെ സഖാവെന്ന് കരുതുന്നു. ഭാഗ്യശാലിയായ കൃഷ്ണന്റെ കാര്യങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പറയൂ.
നന്ദസ്തിഷ്ഠതി തത്രൈവ ഹേതുനാ കേന തദ്വദ । സമായാസ്യതി സോവിന്ദോ രമ്യം വൃന്ദാവനം വനമ്
നന്ദൻ അവിടെ തന്നെ ഉണ്ടോ? എന്ത് കാരണത്താൽ? അതും പറയൂ. ഗോവിന്ദൻ വീണ്ടും ആ മനോഹരമായ വൃന്ദാവനവനം വരുമോ?
പുനര്ദ്രക്ഷ്യാമി തസ്യൈവ പൂര്ണചന്ദ്രമുഖം ശുഭമ് । പുനഃ ക്രീഡാം കരിഷ്യാമി തേനാഹം രാസമണ്ഡലേ
അവന്റെ പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള ശുഭമുഖം ഞാൻ വീണ്ടും കാണുമോ? രാസമണ്ഡലത്തിൽ അവനോടൊപ്പം വീണ്ടും കളിക്കാനാവുമോ?
ജലേ ച വിഹരിഷ്യാമി പുനര്വാ സഖിഭിഃ സഹ । ശ്രീനന്ദനന്ദനാങ്ഗേ ച പുനര്ദാസ്യാമി ചന്ദനമ്
സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വീണ്ടും ജലത്തിൽ കുളിക്കാനാവുമോ? നന്ദനന്ദനന്റെ ശരീരത്തിൽ വീണ്ടും ചന്ദനം അണിയിക്കാനാവുമോ?
ഉദ്ധവ ഉവാച ഉദ്ദവേത്യഭിധാനം മേ ക്ഷത്രിയോഽഹം വരാനനേ । പ്രേഷിതഃ ശുഭവാര്താര്ഥം കൃഷ്ണേന പരമാത്മനാ
ഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ പേര് ഉദ്ധവൻ, ഞാൻ ക്ഷത്രിയൻ, മനോഹരമുഖിയേ; പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ സന്തോഷവാർത്ത പറയാൻ എന്നെ അയച്ചിരിക്കുന്നു.
തവാന്തികം സമായാതഃ പാര്ഷദോഽഹം ഹരേരപി । കൃഷ്ണസ്യ ബലദേവസ്യ ശിവം നന്ദസ്യ സാംപ്രതമ്
ഞാൻ നിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഞാൻ ഹരിയും കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ശിവനും നന്ദനും എല്ലാം സേവിക്കുന്ന ഒരാൾ തന്നെയാണ്.
രാധികോവാച അസ്തി തദ്യമുനാകൂലം സുഗന്ധിപവനോഽസ്തി സഃ । തസ്യ കേലികദമ്ബാനാം മൂലമസ്തയേവ സാംപ്രതമ്
രാധിക പറഞ്ഞു: യമുനയുടെ അതിരിൽ സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് വീശുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്; അവിടെ കളിക്കുവാനുള്ള കടമ്പമരങ്ങളുടെ ചുവടിൽ ഇപ്പോൾ അതു നിലനിൽക്കുന്നു.
പുണ്യം വൃന്ദാവനം രമ്യം തദ്വിദ്യമാനമീപ്സിതമ് । പുംസ്കോകിലാനാം വിരുതം തല്പം ചന്ദനചര്ചിതമ്
അവിടെ ആ പുണ്യമായ മനോഹരമായ വൃന്ദാവനം ഉണ്ട്, ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ തന്നെ; ആൺകുയിലുകളുടെ പാട്ട് കേൾക്കാം, ചന്തനത്താൽ പുരട്ടിയ കിടക്കയും അവിടെ ഉണ്ട്.
ചതുര്വിധം ച ഭോജ്യം ച മധുപാനം ച സുന്ദരമ് । ദുരന്തോ ദുഃഖദോഽപ്യസ്തി പാപിഷ്ഠോ മന്മഥസ്തഥാ
നാലുവിധം വിഭവങ്ങളും മനോഹരമായ തേൻപാനീയങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്; എന്നാൽ അതിനൊപ്പം തന്നെ, തീരാനഷ്ടവും ദു:ഖം നൽകുന്ന പാപിയായ മന്മഥനും അവിടെ ഉണ്ട്.
തേ ച രത്നപ്രദീപാശ്ച ജ്വലന്തി രാസമണ്ഡലേ । മണീന്ദ്രസാരനിര്മാണമസ്ത്യേവ രതിമന്ദിരമ്
അവിടെ രാസമണ്ഡലത്തിൽ രത്നദീപങ്ങൾ കത്തുന്നു; മികച്ച രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച രതിമന്ദിരവും അവിടെ ഉണ്ട്.
ഗോപാങ്ഗനാഗണോഽസ്ത്യേവ പൂര്ണചന്ദ്രോഽസ്തി ശോഭിതഃ । സുഗന്ധിപുഷ്പരചിതം തല്പം ചന്ദനചര്ചിതമ്
അവിടെ ഗോപികമാരുടെ കൂട്ടം ഉണ്ട്, പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ ഭംഗിയായി പ്രകാശിക്കുന്നു; സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചും ചന്ദനത്താൽ പുരട്ടിയുമുള്ള കിടക്കയും അവിടെ ഉണ്ട്.
താമ്ബൂലം രതിഭോഗാര്ഹം കര്പൂരാദിസുസംസ്കൃതമ് ।സുഗന്ധിമാലതീമാല്യം ശ്വേതചാമരദര്പണമ്
അവിടെ രതിഭോഗത്തിന് യോജിച്ചും കർപ്പൂരാദികൾ ചേർത്ത് നന്നായി തയ്യാറാക്കിയതുമായ താമ്പൂലവും, സുഗന്ധമുള്ള മല്ലികാമാലകളും വെള്ള ചാമരയും കണ്ണാടിയും ഉണ്ട്.
മുക്താമാണിക്യസംസക്തഹീരഹാരമനോഹരമ് । കസ്തൂരീകുങ്കുമാക്തം ച പാത്രപൂര്ണം ച ചന്ദനമ്
മുത്തും മാണിക്യവും വജ്രവും ചേർത്ത മനോഹരമായ ഹാരങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്; കസ്തൂരിയും കുങ്കുമവും ചേർത്ത ചന്ദനം പാത്രങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നാനോപകാനനം രമ്യം രമ്യക്രീഡാസരോവരമ് । സുഗന്ധിപുഷ്പോദ്യാനം ച പദ്മശ്രേണീമനോഹരമ്
അവിടെ അനേകം മനോഹരമായ കാടുകളും, രമണീയമായ കായലുകളും, സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പോദ്യാനങ്ങളും, മനോഹരമായ താമരപ്പന്തികളും ഉണ്ട്.
അസ്ത്യേവം സര്വവിഭവഃ പ്രാണനാഥഃ കുതോ മമ । ഹാ കൃഷ്ണ ഹാ രാമാനാഥ ക്വാസി മേ പ്രാണവല്ലഭ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം സമ്പത്തും ഇവിടെ ഉണ്ട്, പക്ഷേ എന്റെ പ്രാണനാഥൻ എവിടെയാണ്? അയ്യോ കൃഷ്ണാ! അയ്യോ രാമനാഥാ! എന്റെ പ്രാണപ്രിയനേ, നീ എവിടെയാണ്?
ക്വ വാഽപരാധോ ദാസ്യാശ്ച ദാസീദോഷഃ പദേ പദേ । ഇത്യേവമുക്ത്വാ സാ ദേവീ പുനര്മൂര്ച്ഛാമവാപ സാ
ദാസിയുടെ തെറ്റെവിടെയാണ്? ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ദാസിയുടെ പിഴവെന്താണ്? ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ദേവി വീണ്ടും അവശയായി വീണു.
ചേതനാം കാരയാമാസ പുനരേവ സ ഉദ്ധവഃ । താം ദൃഷ്ട്വാ പരമാശ്ചര്യ മേനേ ക്ഷത്രിയപുംഗവഃ
അപ്പോൾ ഉദ്ധവൻ അവളെ വീണ്ടും ബോധം വരുത്തി; അവളെ കണ്ടു ആ ശ്രേഷ്ഠനായ ക്ഷത്രിയൻ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി.
സഖീഭിഃ സപ്തഭിഃ ശശ്വത്സേവിതാം ശ്വേതചാമരൈഃ । ഗോപീനാം ച ത്രിലക്ഷൈശ്ച സുപ്രിയൈഃ പ്രിയസേവിതാമ്
ഏഴു സഹചാരികൾ വെളുത്ത ചാമരകൊണ്ടു നിരന്തരം സേവിക്കുന്നവളും, മൂവായിരം ഗോപികമാർ അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ സേവിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
ദിവാനിശം വേഷ്ടിതാം ച ഗോപീനാം ശതകോടിഭിഃ । കാചിത്കജ്ജലഹസ്താ ച കാചിന്മാല്യവരാഽപരാ
പകലും രാത്രിയും കോടിക്കണക്കിന് ഗോപികമാർ അവളെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു; ഒരാൾ കജ്ജലപാത്രം കൈവശം വഹിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ ഉത്തമമായ മാലകൾ കൊണ്ടുവരുന്നു.
കാചിത്സിന്ദൂരഹസ്താ ച കാചിദ്ഗോരോചനാകരാ । കാചിച്ചന്ദനപാത്രം ച ഹസ്തേ കൃത്വാ ച തിഷ്ഠതി
ഒരാൾ സിന്ദൂരപാത്രം കൈവശം വഹിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ ഗോരോചന കൈവശം ഉണ്ട്; മറ്റൊരാൾ ചന്ദനപാത്രം കൈയിൽ എടുക്കുകയും അവിടെ നില്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കാചിദ്ദര്പണഹസ്താ ച കാചിത്കുങ്കുമാവഹികാ । കസ്തൂരീപാത്രമിഷ്ടം ച കാചിദ്വഹതി തത്ര വൈ
ഒരാൾ കണ്ണാടി കൈവശം വഹിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ കുങ്കുമം കൊണ്ടുവരുന്നു; മറ്റൊരാൾ ഇഷ്ടമായ കസ്തൂരിപ്പാത്രം അവിടെ വഹിക്കുന്നു.
കാചിച്ചമ്പകപാത്രം ച കരേ ധൃത്വാ ച തിഷ്ഠതി । മധുഭിര്മധുരൈഃ പൂര്ണം പാത്രം ധൃത്വാ ശുചാഽന്വിതാ
ഒരാൾ ചമ്പകപുഷ്പങ്ങളുടെ പാത്രം കൈവശം വഹിച്ച് നില്ക്കുന്നു; മറ്റൊരാൾ മധുരമായ തേൻ നിറഞ്ഞ പാത്രം കൈവശം വഹിച്ച് ദു:ഖത്തിൽ ആകുന്നു.
കാചിത്സുഗന്ധിതൈലം ച ഗൃഹീത്വാ പരിതിഷ്ഠതി । കാചിദ്വഹതി താമ്ബൂലം കര്പൂരാദിസുവാസിതമ്
ഒരാൾ സുഗന്ധമുള്ള എണ്ണ കൈവശം വഹിച്ച് നില്ക്കുന്നു; മറ്റൊരാൾ കർപ്പൂരാദികൾ ചേർത്ത് സുഗന്ധമാക്കപ്പെട്ട താമ്പൂലവും വഹിക്കുന്നു.
കാചിദ്വാസിതമച്ഛം ച ജലം ധൃത്വാ ച തിഷ്ഠതി । ക്രീഡാപുത്തലികാം കാചിച്ചിത്രാഢ്യാം പരിരക്ഷതി
ഒരു പെൺകുട്ടി നീന്തുന്ന മീൻ ഉള്ള വെള്ളം കൈവശം വച്ചു നിൽക്കുന്നു; മറ്റൊരുത്തി നിറങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കളിപ്പാവയെ സൂക്ഷിക്കുന്നു.
കാചിദ്വഹതി കന്ദൂകം കാചിച്ച രത്നഭൂഷണമ് । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകം കാചിദമൂല്യം പരിരക്ഷതി
ഒരു പെൺകുട്ടി പന്ത് കൈയിൽ വഹിക്കുന്നു; മറ്റൊരുത്തി രത്നാഭരണവും, മറ്റൊരുത്തി തീയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച അമൂല്യമായ വസ്ത്രവും സൂക്ഷിച്ച് കാത്തിരിക്കുന്നു.