ബകുലാനാം വഞ്ജുലാനാമശോകാനാം ച കാനനമ് । മല്ലികാനാം പലാശാനാം ശിരീഷാണാം തഥൈവ ച
ബകുലം, വഞ്ജുലം, അശോകം, മല്ലിക, പലാശം, ശിരീഷം എന്നിവയുടെ കാനനം അവൻ ചുറ്റി നടന്നു.
ധാത്രീണാം കാഞ്ചനാനാം ച കര്ണികാനാം വനം തഥാ । നാഗേശ്വരാണാം വിപിനം ലവങ്ഗാനാം തഥൈവ ച
ധാത്രി, കാഞ്ചനം, കർണികാരം, നാഗേശ്വരം, ലവംഗം എന്നിവയുടെ വനങ്ങൾ കൂടി അവൻ കടന്നു.
വനം ച ശാലതാലാനാം ഹിന്താലാനാം വനം തഥാ । പനസാനാം രസാലാനാം ലാങ്ഗലീനാം മനോഹരമ്
ശാല, താളം, ഹിന്താളം, പനസം, രസാലം, ലാങ്ങലി എന്നിവയുടെ മനോഹരമായ വനത്തിലേക്ക് അവൻ കടന്നു.
മന്ദാരകാനനം രമ്യം വാമം കൃത്വാ ച സത്വരമ് । ദൃഷ്ട്വാ കുന്ദവനം രമ്യം സംപ്രാപ്യ മധുകാനനമ്
രമ്യമായ മണ്ഡാരവനം ഇടതുവശത്ത് വേഗത്തിൽ വിട്ട്, മനോഹരമായ കുന്ദവനം കണ്ടു, അതിനുശേഷം മനോഹരമായ മധൂകവനത്തിലേക്ക് എത്തി.
പുംസ്കോകിലാനാം ശബ്ദേന മധുരേണ സമന്വിതമ് । മധുവ്രതസമൂഹാനാം മധുരധ്വനിബൂരിതമ്
പൂങ്കൊക്കിലയുടെ മധുരമായ ശബ്ദം, തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചൽ എന്നിവ കൊണ്ട് ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
വന്യവൃക്ഷൈഃ പരിവൃതം മാധ്വീകാധാരമീപ്സിതമ് । വാതേന വന്യബുഷ്പാണാം വരിതഃ സുരഭീകൃതമ്
വന്യവൃക്ഷങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, തേൻ ലഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലവും, കാറ്റിൽ വന്യപൂക്കളുടെ സുഗന്ധം പരന്നതും ആ സ്ഥലം അതീവ മനോഹരമായിരുന്നു.
തദ്ദൃഷ്ട്വാ രാജമാര്ഗേണ യശോദോക്തേന സാംപ്രതമ് । യയൌ ശീഘ്രം നിരുദ്വിഗ്നിം രഹസ്യം ബദരീവനമ്
അത് കണ്ടു, യശോദ പറയുന്ന രാജപഥം പിന്തുടർന്ന്, അവൻ വേഗത്തിൽ മനസ്സിൽ ആശങ്കയില്ലാതെ രഹസ്യമായ ബദരിവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ശ്രീഫലാനാം ച നിമ്ബാര്നാം നാരിങ്ഗാണാം വനം തഥാ । പദ്മാനാം കരവീരാണാം തുലസീനാം ച കാനനമ്
ശ്രീഫലം, നിംബം, നാരിങ്ങ, പദ്മം, കരവീരം, തുളസി എന്നിവയുടെ കാനനം അവൻ കണ്ടു.
ദൃഷ്ടവാ രക്തിമവര്ണം ച സുപക്വഫലമീപ്സിതമ് । തദേവ വാമതഃ കൃത്വാ വിവേശ കദലീവനമ്
വളരെ പാകമായ ചുവപ്പുനിറമുള്ള പഴങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു, അതിനെ ഇടതുവശത്ത് വെച്ച്, കദളിവനത്തിലേക്ക് കടന്നു.
അതീവ നിര്ജനേ രമ്യേ ദദര്ശ രാധികാശ്രമമ് । മണീന്ദ്രാണാം ച പ്രാകാരം പരിഖാദുര്ഗവേഷ്ടിതമ്
വളരെ മനോഹരവും നിർജനവുമായ സ്ഥലത്ത്, രാധികയുടെ ആശ്രമം അവൻ കണ്ടു; അതു മാണിക്യങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള മതിലാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ഒരു കുളം കൊണ്ടു സംരക്ഷിതവുമായിരുന്നു.
അത്യഗമ്യം രിപൂണാം ച മിത്രാണാം സുഗമം സുഖമ് । ഗോപ്യം സംകേതമാര്ഗം ച രക്ഷകൈഃ പരിരക്ഷിതമ്
ശത്രുക്കൾക്ക് അതിൽ പ്രവേശനം അസാധ്യമായിരുന്നുവെങ്കിലും, സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് അതു എളുപ്പവും സുഖകരവുമായിരുന്നു; രഹസ്യമായ സന്ദർശനപാത കാവൽക്കാരാൽ കാത്തിരുന്നതായിരുന്നു.
നാനാചിത്രവിചിത്രാഢ്യം നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ । മണീന്ദ്രമുക്താമാണിക്യഹീരഹാരോജ്ജ്വലം പരമ്
നാനാ വിധത്തിലുള്ള മനോഹര അലങ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ട് സമൃദ്ധമായത്, വിശ്വകർമ്മ നിർമിച്ചത്, മാണിക്യങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, മാനിക്ക്യങ്ങൾ, പൊന്നിൻഹാരങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
രത്നേന്ദ്രസാരരചിതം രത്നസ്തമ്ഭൈഃ സുശോഭിതമ് । രത്നസോപാനസംസക്തമന്ദിരേണ മനോഹരമ്
മികച്ച രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച, രത്നസ്തംഭങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, രത്നപടികൾ ചേർന്ന മനോഹരമായ മന്ദിരം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അമൂല്യരത്നഖചിതം കലശൈഃ പരിശോഭിതമ് । വാഹ്നിശുദ്ധാംശുകാഭിശ്ച പതാകാഭിഃ പരിഷ്കൃതമ്
അമൂല്യരത്നങ്ങൾ പതിച്ച, കലശങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വെളുത്ത പടാകകൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയാക്കിയിരുന്നതായിരുന്നു.
സദ്രത്നദര്പണോത്കൃഷ്ടം ചര്ചിതം ശ്വേതചാമരൈഃ । ദദര്ശ സിംഹദ്വാരം ച യുക്തം രത്നകപാടകൈഃ
മികച്ച രത്നക്കണ്ണാടികൾ കൊണ്ടു മനോഹരമായത്, വെള്ള ചാമരികൾ കൊണ്ട് പൂജിക്കപ്പെട്ടത്, രത്നങ്ങൾ പതിച്ച വാതിലുകളുള്ള സിംഹദ്വാരം അവൻ കണ്ടു.
ദ്വാരോപരി വിചിത്രം ച രമ്യം വൃന്ദാവനം വനമ് । കദമ്ബകാനനം രമ്യം തദ്വാസ്ത്രഹരണാദികമ്
വാതിലിന് മുകളിൽ അതീവ മനോഹരവും വിചിത്രവുമായ വൃന്ദാവനവനം, മനോഹരമായ കടമ്പവനം, വസ്ത്രഹരണാദി ക്രീഡകൾ നടന്ന സ്ഥലവും കാണപ്പെട്ടു.
വിശ്വകര്മവിരചിതം സുരമ്യം രാസമണ്ഡലമ് । നാനാരത്നകുടീരം ച ഗോപഗോപീസമന്വിതമ്
വിശ്വകർമാവ് നിർമ്മിച്ച അതിമനോഹരമായ രാസമണ്ഡലം, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കൊട്ടാരങ്ങൾ, ഗോപ്പന്മാരും ഗോപ്പികകളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നതു്.
രക്ഷിതം ഗോപികാലക്ഷൈര്വേത്രഹസ്തൈര്മനോഹരൈഃ । സ്വച്ഛന്ദാചരണൈഃ ശശ്വദമിതൈര്ബലിഭിര്മുദാ
അനേകം മനോഹരമായ വെട്രധാരികളായ ഗോപ്പികമാരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്, സ്വേച്ഛയോടെ സുഖത്തോടെ സദാ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയോടുകൂടിയവരുമായിരുന്നു.
തദ്ദ്വാരം പുരതോ ദൃഷ്ട്വാ വിലങ്ക്യ ച ജഗാമ് സഃ । ദ്വിതീയം ദ്വാരമുല്ലങ്ഘ്യ തസ്മാദുത്തമമീപ്സിതമ്
അവൻ മുന്നിൽ ആ കവാടം കണ്ടു കടന്ന്, രണ്ടാമത്തെ വാതിലും കടന്നു, അതിനേക്കാൾ ഉത്തമമായതിനെ തേടി മുന്നോട്ട് പോയി.
ദ്വാരം ചതുര്ഥം സംപ്രാപ്യ സര്വസ്മാച്ച വിലക്ഷണമ് । തത്പശ്ചാത്പഞ്ചമം ദ്വാരം ദദര്ശ ചിത്രമുത്തമമ്
നാലാമത്തെ വാതിലിൽ എത്തി, അതിനേക്കാൾ വേറിട്ടതായതും, പിന്നെ അഞ്ചാമത്തെ അതിമനോഹരവും അത്ഭുതകരവുമായ വാതിലും കണ്ടു.
ദ്വാരഷട്കം ച പ്രയയൌ സര്വത്ര രുചിരം പരമ് । രാമരാവണയോര്യുദ്ധം ഭിത്തിചിത്രം മനോഹരമ്
അവൻ ആറു വാതിലുകൾ കടന്നു, എല്ലായിടത്തും അതിമനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങൾ; ഭിത്തികളിൽ രാമനും രാവണനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ ആകർഷകമായ ചിത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദശാവതാരം വിഷ്ണോശ്ച കൃത്രിമം രാസമണ്ഡലമ് । യമുനാജലകേലിം ച രചിതാം വിശ്വകര്മണാ
വിഷ്ണുവിന്റെ പതിനൊന്ന് അവതാരങ്ങളും, രാസമണ്ഡലവും, യമുനാനദിയിലെ ജലക്രീഡകളും, എല്ലാം വിശ്വകർമാവ് നിർമ്മിച്ച കലയിലൂടെയാണ് അവിടെ കാണപ്പെട്ടത്.
ഗോപികാനാം സഹസ്രേണാ ഷഷ്ഠം ദ്വാരം ച രക്ഷിതമ് । രത്നേന്ദ്രസാരനിര്മാണഭൂഷണൈര്ഭൂഷിതേന ച
ആറാമത്തെ വാതിലിൽ ആയിരം ഗോപ്പികമാർ കാവൽനിന്നു്, അത്യുത്തമ രത്നങ്ങളും വിലയേറിയ കല്ലുകളും കൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്നതു്.
സദ്രത്നദണ़്ഡഹസ്തേന ഹീരകൈര്ഭൂഷിതേന ച । മണീന്ദ്രമുക്താമാണിക്യഹീരഹാരാന്വിതേന ച
മികച്ച രത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച ദണ്ഡം കൈയിൽ, വജ്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, രത്നങ്ങളുടെ രാജാവായ മണികൾ, മുത്തുകൾ, മാണിക്യങ്ങൾ, വജ്രങ്ങൾ എന്നിവയാൽ നിർമ്മിച്ച മാലകൾ ധരിച്ചിരുന്നതു്.
മാധവീ തത്പ്രധാനാ സാ പപ്രച്ഛ സാംപ്രതം ശിവമ് । ദദൌ പ്രത്യുത്തരം സര്വം ക്രമേണ ച സ ഉദ്ധവഃ
അവരുടെ പ്രധാനിയായ മാധവീ, അപ്പോൾ സ്നേഹപൂർവ്വം അവനോട് ചോദിച്ചു; ഉദ്ധവൻ എല്ലാം ക്രമമായി മറുപടി നൽകി.
ഗത്വാ വിജ്ഞാപയാമാസ രാധാപ്രിയസഖീഗണമ് । സാ മാധവീ മഹാഹൃഷ്ടാ തത്ര സംസ്ഥാപ്യ തം മുദാ
പിന്നീട് മാധവീ, രാധയുടെ പ്രിയസഖികൾക്കു് ഈ വാർത്ത അറിയിച്ചു; അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ അവളവിടെ അവനെ കൊണ്ടുപോയി ഇരിപ്പിച്ചു.
ശ്രുത്വാ മങ്ഗലവാര്താം ച രാധാപ്രിയസഖീഗണൈഃ । കൃത്വാ ശങ്ഖധ്വനിം ഘണ്ടാമൃദങ്ഗപടഹസ്വനമ്
രാധയുടെ പ്രിയസഖികളിൽ നിന്നു് മംഗളവാർത്തകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവർ ശംഖം, മണി, മൃദംഗം, പടഹം എന്നിവ മുഴക്കി.
കൃത്വാ നിര്മഞ്ഛനം ശീഘ്രമുദ്ധവം പ്രിയമാഗതമ് । ഹൃഷ്ടാ പ്രവേശയാമാസ രാധാഭ്യന്തരമുത്തമമ്
വേഗത്തിൽ അത്തരം സ്വീകരണം നടത്തി, സന്തോഷത്തോടെ പ്രിയപ്പെട്ട അതിഥിയായ ഉദ്ധവനെ രാധയുടെ അതിമനോഹരമായ അകത്തളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
അമൂല്യരത്നനിര്മാണം ഗത്വാ മന്ദിരമുത്തമമ് । ദദര്ശ പുരതോ രാധാം കുഹ്വാ ചന്ദ്രകലോപമാമ്
അമൂല്യരത്നങ്ങൾകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച അത്യുഗ്രമായ മണ്ഡിരത്തിൽ കടന്ന്, അവൻ മുന്നിൽ ചിരിപുഞ്ചിരിയോടെ, ചന്ദ്രക്കലപോലെയുള്ള രാധയെ കണ്ടു.
സുപക്വപദ്മനേത്രാം ച ശയാനാം ശോകമൂര്ച്ഛിതാമ് । രുദതീം രക്തവദനാം വില്ഷ്ടാം ച ത്യക്തഭൂഷണാമ്
പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, ദു:ഖത്തിൽ അവശയായി കിടക്കുന്ന, കരയുന്ന, ചുവന്ന മുഖം, അലസമായ വേഷം, ആഭരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ രാധ അവിടെ കിടക്കുന്നു.