ഷോഡശോപചാരൈര്ദ്രവ്യൈര്ബലിഭിര്വിവിധൈര്മുനേ । മഹിഷാണാം ശതേ ശുദ്ധം ഛാഗാലാനാം സഹസ്രകമ്
പതിനാറ് വിധത്തിലുള്ള ഉപചാരങ്ങളും പലവിധ ബലികളും നല്കി, ശുദ്ധമായ നൂറ് മഹിഷികളും ആയിരം ആടുകളും ദാനം ചെയ്തു.
മേഷാണാമയുതം ശുദ്ധം യുക്തമാദായ പഞ്ചകമ് । ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ സ്വര്ണശതം ധേനുനാം ച ശതം തഥാ
പത്തായിരം ശുദ്ധമായ ആടുകള് അഞ്ചു വീതം കൂട്ടിച്ചേര്ത്ത്, ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് നൂറ് പൊന്നും നൂറ് പശുക്കളും നല്കി.
പ്രദദൌ ദക്ഷിണാം തൂര്ണ കൃഷ്ണകല്യാണഹേതവേ । ഉദ്ധവം പൂജയാമാസ സാദരം ച പുനഃ പുനഃ
കൃഷ്ണന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി അവള് ഈ ദക്ഷിണകള് വേഗത്തില് നല്കി. ഉദ്ധവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആദരപൂര്വം ആദരിച്ചു.
സമാശ്വാസ്യ യശോദാം ച രോഹിണീം ഗോപബാലകാന് । വൃദ്ധാന്ഗോപാലികാഃ സര്വാഃ പ്രയയൂ രാസമണ്ഡലമ്
യശോദയെയും രോഹിണിയെയും, ഗോപബാലന്മാരെയും, മുതിര്ന്ന ഗോപികമാരെയെല്ലാം ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, അവര് എല്ലാവരും രാസമണ്ഡലത്തിലേക്ക് പോയി.
ദദര്ശ രാസം രുചിരം ചന്ദ്രമണ്ഡലവര്തുലമ് । ശ്രീരാമകദലീസ്തമ്ഭശതകൈരുപശോഭിതമ്
അവള് ചന്ദ്രന്റെ വട്ടംപോല മനോഹരമായ രാസം കണ്ടു, വൃക്ഷങ്ങളായ വാഴയും കദളിയും നൂറുകണക്കിന് തൂണുകളായി അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
യുക്തൈശ്ച സ്നിഗ്ധവസനൈശ്ചന്ദനാനാം ച പല്ലവൈഃ । പട്ടസൂത്രനിബദ്ധൈശ്ച ശ്രീയുക്തമാല്യജാലകൈഃ
മൃദുലമായ വസ്ത്രങ്ങള്, പുതിയ ചന്ദന ഇലകള്, പട്ടുപൂക്കളാല് കെട്ടിയ മാലകള് എന്നിവ കൊണ്ട് അതു സമൃദ്ധിയായി അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
ദധിലാജഫലൈഃ പട്ടൈഃ പുഷ്പൈര്ദൂര്വാങ്കുരൈരപി । ചന്ദനാഗുരുകസ്തൂരീകുങ്കുമൈഃ പരിസംസ്കൃതമ്
തയിര്, പൊരിപ്പരി, പഴങ്ങള്, പട്ടുവസ്ത്രങ്ങള്, പൂക്കള്, ദര്ഭാഗ്രങ്ങള്, ചന്ദനം, അഗുരു, കസ്തൂരി, കുങ്കുമം എന്നിവകൊണ്ട് അതു സുഗന്ധമാക്കി അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
വേഷ്ടിതം സക്ഷിതം യത്നാദ്ഗോപികാനാം ത്രികോടിഭിഃ । ത്രിലക്ഷൈഃ സുന്ദരൈ രമ്യൈഃ സംസക്തം രതിമന്ദിരൈഃ
മൂന്നു കോടി ഗോപികമാര് അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ ചുറ്റി കാത്തു, മൂന്നു ലക്ഷം സുന്ദരികളും രമണീയമായ രതിമന്ദിരങ്ങളില് ഒന്നിച്ചു ചേര്ന്ന് ആനന്ദിച്ചു.
ലക്ഷഗോപൈഃ പരിവൃതം കൃഷ്ണാഗമനശങ്കിതൈഃ । യമുനാം ദക്ഷിണാം കൃത്വാ പ്രയയൌ മാലതീവനമ്
കൃഷ്ണന്റെ വരവ് കാത്ത് ഉത്സുകരായ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗോപന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, യമുനയുടെ തെക്കേ കരയിലേക്ക് കടന്ന്, അവൻ മാലതിവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ചന്ദനാനാം ചമ്പകാനാം യൂഥികാനാം തഥൈവ ച । കേതകീമാധവീനാം ച വനം കൃത്വാ പ്രദക്ഷിണമ്
ചന്ദനം, ചംപകം, യൂതിക, കേതകി, മാധവി എന്നിവയുടെ വനം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം നടത്തി.
ബകുലാനാം വഞ്ജുലാനാമശോകാനാം ച കാനനമ് । മല്ലികാനാം പലാശാനാം ശിരീഷാണാം തഥൈവ ച
ബകുലം, വഞ്ജുലം, അശോകം, മല്ലിക, പലാശം, ശിരീഷം എന്നിവയുടെ കാനനം അവൻ ചുറ്റി നടന്നു.
ധാത്രീണാം കാഞ്ചനാനാം ച കര്ണികാനാം വനം തഥാ । നാഗേശ്വരാണാം വിപിനം ലവങ്ഗാനാം തഥൈവ ച
ധാത്രി, കാഞ്ചനം, കർണികാരം, നാഗേശ്വരം, ലവംഗം എന്നിവയുടെ വനങ്ങൾ കൂടി അവൻ കടന്നു.
വനം ച ശാലതാലാനാം ഹിന്താലാനാം വനം തഥാ । പനസാനാം രസാലാനാം ലാങ്ഗലീനാം മനോഹരമ്
ശാല, താളം, ഹിന്താളം, പനസം, രസാലം, ലാങ്ങലി എന്നിവയുടെ മനോഹരമായ വനത്തിലേക്ക് അവൻ കടന്നു.
മന്ദാരകാനനം രമ്യം വാമം കൃത്വാ ച സത്വരമ് । ദൃഷ്ട്വാ കുന്ദവനം രമ്യം സംപ്രാപ്യ മധുകാനനമ്
രമ്യമായ മണ്ഡാരവനം ഇടതുവശത്ത് വേഗത്തിൽ വിട്ട്, മനോഹരമായ കുന്ദവനം കണ്ടു, അതിനുശേഷം മനോഹരമായ മധൂകവനത്തിലേക്ക് എത്തി.
പുംസ്കോകിലാനാം ശബ്ദേന മധുരേണ സമന്വിതമ് । മധുവ്രതസമൂഹാനാം മധുരധ്വനിബൂരിതമ്
പൂങ്കൊക്കിലയുടെ മധുരമായ ശബ്ദം, തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചൽ എന്നിവ കൊണ്ട് ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
വന്യവൃക്ഷൈഃ പരിവൃതം മാധ്വീകാധാരമീപ്സിതമ് । വാതേന വന്യബുഷ്പാണാം വരിതഃ സുരഭീകൃതമ്
വന്യവൃക്ഷങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, തേൻ ലഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലവും, കാറ്റിൽ വന്യപൂക്കളുടെ സുഗന്ധം പരന്നതും ആ സ്ഥലം അതീവ മനോഹരമായിരുന്നു.
തദ്ദൃഷ്ട്വാ രാജമാര്ഗേണ യശോദോക്തേന സാംപ്രതമ് । യയൌ ശീഘ്രം നിരുദ്വിഗ്നിം രഹസ്യം ബദരീവനമ്
അത് കണ്ടു, യശോദ പറയുന്ന രാജപഥം പിന്തുടർന്ന്, അവൻ വേഗത്തിൽ മനസ്സിൽ ആശങ്കയില്ലാതെ രഹസ്യമായ ബദരിവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ശ്രീഫലാനാം ച നിമ്ബാര്നാം നാരിങ്ഗാണാം വനം തഥാ । പദ്മാനാം കരവീരാണാം തുലസീനാം ച കാനനമ്
ശ്രീഫലം, നിംബം, നാരിങ്ങ, പദ്മം, കരവീരം, തുളസി എന്നിവയുടെ കാനനം അവൻ കണ്ടു.
ദൃഷ്ടവാ രക്തിമവര്ണം ച സുപക്വഫലമീപ്സിതമ് । തദേവ വാമതഃ കൃത്വാ വിവേശ കദലീവനമ്
വളരെ പാകമായ ചുവപ്പുനിറമുള്ള പഴങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു, അതിനെ ഇടതുവശത്ത് വെച്ച്, കദളിവനത്തിലേക്ക് കടന്നു.
അതീവ നിര്ജനേ രമ്യേ ദദര്ശ രാധികാശ്രമമ് । മണീന്ദ്രാണാം ച പ്രാകാരം പരിഖാദുര്ഗവേഷ്ടിതമ്
വളരെ മനോഹരവും നിർജനവുമായ സ്ഥലത്ത്, രാധികയുടെ ആശ്രമം അവൻ കണ്ടു; അതു മാണിക്യങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള മതിലാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ഒരു കുളം കൊണ്ടു സംരക്ഷിതവുമായിരുന്നു.
അത്യഗമ്യം രിപൂണാം ച മിത്രാണാം സുഗമം സുഖമ് । ഗോപ്യം സംകേതമാര്ഗം ച രക്ഷകൈഃ പരിരക്ഷിതമ്
ശത്രുക്കൾക്ക് അതിൽ പ്രവേശനം അസാധ്യമായിരുന്നുവെങ്കിലും, സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് അതു എളുപ്പവും സുഖകരവുമായിരുന്നു; രഹസ്യമായ സന്ദർശനപാത കാവൽക്കാരാൽ കാത്തിരുന്നതായിരുന്നു.
നാനാചിത്രവിചിത്രാഢ്യം നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ । മണീന്ദ്രമുക്താമാണിക്യഹീരഹാരോജ്ജ്വലം പരമ്
നാനാ വിധത്തിലുള്ള മനോഹര അലങ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ട് സമൃദ്ധമായത്, വിശ്വകർമ്മ നിർമിച്ചത്, മാണിക്യങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, മാനിക്ക്യങ്ങൾ, പൊന്നിൻഹാരങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
രത്നേന്ദ്രസാരരചിതം രത്നസ്തമ്ഭൈഃ സുശോഭിതമ് । രത്നസോപാനസംസക്തമന്ദിരേണ മനോഹരമ്
മികച്ച രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച, രത്നസ്തംഭങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, രത്നപടികൾ ചേർന്ന മനോഹരമായ മന്ദിരം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അമൂല്യരത്നഖചിതം കലശൈഃ പരിശോഭിതമ് । വാഹ്നിശുദ്ധാംശുകാഭിശ്ച പതാകാഭിഃ പരിഷ്കൃതമ്
അമൂല്യരത്നങ്ങൾ പതിച്ച, കലശങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വെളുത്ത പടാകകൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയാക്കിയിരുന്നതായിരുന്നു.
സദ്രത്നദര്പണോത്കൃഷ്ടം ചര്ചിതം ശ്വേതചാമരൈഃ । ദദര്ശ സിംഹദ്വാരം ച യുക്തം രത്നകപാടകൈഃ
മികച്ച രത്നക്കണ്ണാടികൾ കൊണ്ടു മനോഹരമായത്, വെള്ള ചാമരികൾ കൊണ്ട് പൂജിക്കപ്പെട്ടത്, രത്നങ്ങൾ പതിച്ച വാതിലുകളുള്ള സിംഹദ്വാരം അവൻ കണ്ടു.
ദ്വാരോപരി വിചിത്രം ച രമ്യം വൃന്ദാവനം വനമ് । കദമ്ബകാനനം രമ്യം തദ്വാസ്ത്രഹരണാദികമ്
വാതിലിന് മുകളിൽ അതീവ മനോഹരവും വിചിത്രവുമായ വൃന്ദാവനവനം, മനോഹരമായ കടമ്പവനം, വസ്ത്രഹരണാദി ക്രീഡകൾ നടന്ന സ്ഥലവും കാണപ്പെട്ടു.
വിശ്വകര്മവിരചിതം സുരമ്യം രാസമണ്ഡലമ് । നാനാരത്നകുടീരം ച ഗോപഗോപീസമന്വിതമ്
വിശ്വകർമാവ് നിർമ്മിച്ച അതിമനോഹരമായ രാസമണ്ഡലം, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കൊട്ടാരങ്ങൾ, ഗോപ്പന്മാരും ഗോപ്പികകളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നതു്.
രക്ഷിതം ഗോപികാലക്ഷൈര്വേത്രഹസ്തൈര്മനോഹരൈഃ । സ്വച്ഛന്ദാചരണൈഃ ശശ്വദമിതൈര്ബലിഭിര്മുദാ
അനേകം മനോഹരമായ വെട്രധാരികളായ ഗോപ്പികമാരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്, സ്വേച്ഛയോടെ സുഖത്തോടെ സദാ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയോടുകൂടിയവരുമായിരുന്നു.
തദ്ദ്വാരം പുരതോ ദൃഷ്ട്വാ വിലങ്ക്യ ച ജഗാമ് സഃ । ദ്വിതീയം ദ്വാരമുല്ലങ്ഘ്യ തസ്മാദുത്തമമീപ്സിതമ്
അവൻ മുന്നിൽ ആ കവാടം കണ്ടു കടന്ന്, രണ്ടാമത്തെ വാതിലും കടന്നു, അതിനേക്കാൾ ഉത്തമമായതിനെ തേടി മുന്നോട്ട് പോയി.
ദ്വാരം ചതുര്ഥം സംപ്രാപ്യ സര്വസ്മാച്ച വിലക്ഷണമ് । തത്പശ്ചാത്പഞ്ചമം ദ്വാരം ദദര്ശ ചിത്രമുത്തമമ്
നാലാമത്തെ വാതിലിൽ എത്തി, അതിനേക്കാൾ വേറിട്ടതായതും, പിന്നെ അഞ്ചാമത്തെ അതിമനോഹരവും അത്ഭുതകരവുമായ വാതിലും കണ്ടു.