അവരുഹ്യ രഥാത്തൂര്ണ തസ്ഥൌ തത്പ്രാങ്ഗണേ മുദാ । യശോദാ രോഹിണീ ശീഘ്രം പപ്രച്ഛ കുശലം പരമ്
രഥത്തില് നിന്നു വേഗത്തില് ഇറങ്ങി, ആ പ്രാകാരത്തില് സന്തോഷത്തോടെ അവള് നിന്നു. യശോദാ ഉടനടി രോഹിണിയോട് സ്നേഹപൂര്വം അവരുടെ സുഖദുഃഖങ്ങള് ചോദിച്ചു.
ആസനം ച ജലം ഗാം ച മധുപര്കം ദദൌ മുദാ । ക്വ നന്ദഃ ക്വ ബലഃ കൃഷ്ണഃ സത്യം തത്കഥയോദ്ധവ
സന്തോഷത്തോടെ യശോദാ ഇരിപ്പിടം, വെള്ളം, ഒരു പശു, പതിവ് ആദരവായ മധുപര്ക്കം എന്നിവ നല്കി. പിന്നെ അവള് ചോദിച്ചു: 'നന്ദന് എവിടെയാണ്? ബാലരാമനും കൃഷ്ണനും എവിടെയാണ്? ഉദ്ധവാ, സത്യമായി പറയൂ.'
ഉദ്ധവഃ കഥയാമാസ സര്വ ഭദ്രം ക്രമേണ ച । സാര്ധം ച ബലകൃഷ്ണാഭ്യാം നന്ദഃ സാനന്ദപൂര്വകമ്
ഉദ്ധവന് എല്ലാം ക്രമമായി വിശദീകരിച്ചു, എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് ഉറപ്പു നല്കി. നന്ദന് ബാലരാമനും കൃഷ്ണനുമൊത്ത് സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു എന്നും പറഞ്ഞു.
ആയാസ്യതി വിലമ്ബേന കൃഷ്ണോപനയനാവധി । യുഷ്മാകം കുശലം തത്വം വിജ്ഞായ വിധിപൂര്വകമ്
കൃഷ്ണന്റെ ഉപനയനത്തിന് ശേഷം, കുറച്ച് വൈകിയാലും, അവന് വരും. നിങ്ങളുടെ സുഖവും സ്ഥിതിയും അറിഞ്ഞ്, വിധിപ്രകാരം അവന് വരും.
അഹം യാസ്യാമി മഥുരാം യശോദേ ശൃണു സാംപ്രതമ് । ശ്രൃത്വാ മങ്ഗലവാര്താ ച യശോദാ രോഹിണീ മുദാ
ഇപ്പോള് ഞാന് മഥുരയിലേക്ക് പോകണം, യശോദേ, കേള്ക്കൂ. ഈ ശുഭവാര്ത്തകള് കേട്ട യശോദയും രോഹിണിയും സന്തോഷിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണായ ദദൌ രത്നം സുവര്ണം വസ്ത്രമീപ്സിതമ് । ഉദ്ധവം ഭോജയാമാസ മിഷ്ടാന്നം ച സുധോപമമ്
അവള് ബ്രാഹ്മണന് രത്നങ്ങള്, പൊന്നും ഇഷ്ടമായ വസ്ത്രങ്ങളും നല്കി. ഉദ്ധവന്ക്ക് അമൃതത്തേക്കാള് രുചികരമായ വിഭവങ്ങള് നല്കി വിരുന്നൊരുക്കി.
മണിശ്രേഷ്ഠം ച രത്നം ച ദദൌ തസ്മൈ ച ഹീരകമ് । വാദ്യം ച വാദയാമാസ ഭദ്രം നാനാവിധം തഥാ
അവള് ഉദ്ധവന് മികച്ച മണികളും രത്നങ്ങളും ഹീരകവും നല്കി. വിവിധ വാദ്യങ്ങള് സന്തോഷത്തോടെ വായിച്ചു.
ബ്രഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ കാരയാമാസ മങ്ഗലമ് । വേദാശ്ച പാഠയാമാസ പരമാനന്ദപൂര്വകമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിരുന്ന് നല്കി, ശുഭകര്മ്മങ്ങള് നടത്തിച്ചു. വേദങ്ങള് പരമാനന്ദത്തോടെ പാരായണം ചെയ്തു.
ശംകരം പൂജയാമാസ വിപ്രദ്വാരാ പരം വിഭൂമ് । നാനോപഹാരൈര്നൈവേദ്യൈഃ പുഷ്പധൂപപ്രദീപകൈഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുഖേന പരമേശ്വരനായ ശംകരനെ അവള് പൂജിച്ചു, പലവിധ ഉപഹാരങ്ങളും നൈവേദ്യങ്ങളും പൂക്കളും ധൂപവും ദീപങ്ങളും അര്പ്പിച്ചു.
ചന്ദനൈര്വസ്ത്രതാമ്ബൂലൈര്മധുഗവ്യഘൃതാദിഭിഃ । ഭവാനീം പൂജയാമാസ ശ്രീവൃന്ദാരണ്യദേവതാമ്
ചന്ദനം, വസ്ത്രം, വെറ്റില, തേന്, പാല്, നെയ്യ് തുടങ്ങിയവ കൊണ്ട് അവള് ഭവാനിയെ, ശ്രീ വൃന്ദാവനത്തിലെ ദേവിയെ, ഭക്തിപൂര്വം പൂജിച്ചു.
ഷോഡശോപചാരൈര്ദ്രവ്യൈര്ബലിഭിര്വിവിധൈര്മുനേ । മഹിഷാണാം ശതേ ശുദ്ധം ഛാഗാലാനാം സഹസ്രകമ്
പതിനാറ് വിധത്തിലുള്ള ഉപചാരങ്ങളും പലവിധ ബലികളും നല്കി, ശുദ്ധമായ നൂറ് മഹിഷികളും ആയിരം ആടുകളും ദാനം ചെയ്തു.
മേഷാണാമയുതം ശുദ്ധം യുക്തമാദായ പഞ്ചകമ് । ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ സ്വര്ണശതം ധേനുനാം ച ശതം തഥാ
പത്തായിരം ശുദ്ധമായ ആടുകള് അഞ്ചു വീതം കൂട്ടിച്ചേര്ത്ത്, ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് നൂറ് പൊന്നും നൂറ് പശുക്കളും നല്കി.
പ്രദദൌ ദക്ഷിണാം തൂര്ണ കൃഷ്ണകല്യാണഹേതവേ । ഉദ്ധവം പൂജയാമാസ സാദരം ച പുനഃ പുനഃ
കൃഷ്ണന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി അവള് ഈ ദക്ഷിണകള് വേഗത്തില് നല്കി. ഉദ്ധവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആദരപൂര്വം ആദരിച്ചു.
സമാശ്വാസ്യ യശോദാം ച രോഹിണീം ഗോപബാലകാന് । വൃദ്ധാന്ഗോപാലികാഃ സര്വാഃ പ്രയയൂ രാസമണ്ഡലമ്
യശോദയെയും രോഹിണിയെയും, ഗോപബാലന്മാരെയും, മുതിര്ന്ന ഗോപികമാരെയെല്ലാം ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, അവര് എല്ലാവരും രാസമണ്ഡലത്തിലേക്ക് പോയി.
ദദര്ശ രാസം രുചിരം ചന്ദ്രമണ്ഡലവര്തുലമ് । ശ്രീരാമകദലീസ്തമ്ഭശതകൈരുപശോഭിതമ്
അവള് ചന്ദ്രന്റെ വട്ടംപോല മനോഹരമായ രാസം കണ്ടു, വൃക്ഷങ്ങളായ വാഴയും കദളിയും നൂറുകണക്കിന് തൂണുകളായി അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
യുക്തൈശ്ച സ്നിഗ്ധവസനൈശ്ചന്ദനാനാം ച പല്ലവൈഃ । പട്ടസൂത്രനിബദ്ധൈശ്ച ശ്രീയുക്തമാല്യജാലകൈഃ
മൃദുലമായ വസ്ത്രങ്ങള്, പുതിയ ചന്ദന ഇലകള്, പട്ടുപൂക്കളാല് കെട്ടിയ മാലകള് എന്നിവ കൊണ്ട് അതു സമൃദ്ധിയായി അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
ദധിലാജഫലൈഃ പട്ടൈഃ പുഷ്പൈര്ദൂര്വാങ്കുരൈരപി । ചന്ദനാഗുരുകസ്തൂരീകുങ്കുമൈഃ പരിസംസ്കൃതമ്
തയിര്, പൊരിപ്പരി, പഴങ്ങള്, പട്ടുവസ്ത്രങ്ങള്, പൂക്കള്, ദര്ഭാഗ്രങ്ങള്, ചന്ദനം, അഗുരു, കസ്തൂരി, കുങ്കുമം എന്നിവകൊണ്ട് അതു സുഗന്ധമാക്കി അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
വേഷ്ടിതം സക്ഷിതം യത്നാദ്ഗോപികാനാം ത്രികോടിഭിഃ । ത്രിലക്ഷൈഃ സുന്ദരൈ രമ്യൈഃ സംസക്തം രതിമന്ദിരൈഃ
മൂന്നു കോടി ഗോപികമാര് അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ ചുറ്റി കാത്തു, മൂന്നു ലക്ഷം സുന്ദരികളും രമണീയമായ രതിമന്ദിരങ്ങളില് ഒന്നിച്ചു ചേര്ന്ന് ആനന്ദിച്ചു.
ലക്ഷഗോപൈഃ പരിവൃതം കൃഷ്ണാഗമനശങ്കിതൈഃ । യമുനാം ദക്ഷിണാം കൃത്വാ പ്രയയൌ മാലതീവനമ്
കൃഷ്ണന്റെ വരവ് കാത്ത് ഉത്സുകരായ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗോപന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, യമുനയുടെ തെക്കേ കരയിലേക്ക് കടന്ന്, അവൻ മാലതിവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ചന്ദനാനാം ചമ്പകാനാം യൂഥികാനാം തഥൈവ ച । കേതകീമാധവീനാം ച വനം കൃത്വാ പ്രദക്ഷിണമ്
ചന്ദനം, ചംപകം, യൂതിക, കേതകി, മാധവി എന്നിവയുടെ വനം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം നടത്തി.
ബകുലാനാം വഞ്ജുലാനാമശോകാനാം ച കാനനമ് । മല്ലികാനാം പലാശാനാം ശിരീഷാണാം തഥൈവ ച
ബകുലം, വഞ്ജുലം, അശോകം, മല്ലിക, പലാശം, ശിരീഷം എന്നിവയുടെ കാനനം അവൻ ചുറ്റി നടന്നു.
ധാത്രീണാം കാഞ്ചനാനാം ച കര്ണികാനാം വനം തഥാ । നാഗേശ്വരാണാം വിപിനം ലവങ്ഗാനാം തഥൈവ ച
ധാത്രി, കാഞ്ചനം, കർണികാരം, നാഗേശ്വരം, ലവംഗം എന്നിവയുടെ വനങ്ങൾ കൂടി അവൻ കടന്നു.
വനം ച ശാലതാലാനാം ഹിന്താലാനാം വനം തഥാ । പനസാനാം രസാലാനാം ലാങ്ഗലീനാം മനോഹരമ്
ശാല, താളം, ഹിന്താളം, പനസം, രസാലം, ലാങ്ങലി എന്നിവയുടെ മനോഹരമായ വനത്തിലേക്ക് അവൻ കടന്നു.
മന്ദാരകാനനം രമ്യം വാമം കൃത്വാ ച സത്വരമ് । ദൃഷ്ട്വാ കുന്ദവനം രമ്യം സംപ്രാപ്യ മധുകാനനമ്
രമ്യമായ മണ്ഡാരവനം ഇടതുവശത്ത് വേഗത്തിൽ വിട്ട്, മനോഹരമായ കുന്ദവനം കണ്ടു, അതിനുശേഷം മനോഹരമായ മധൂകവനത്തിലേക്ക് എത്തി.
പുംസ്കോകിലാനാം ശബ്ദേന മധുരേണ സമന്വിതമ് । മധുവ്രതസമൂഹാനാം മധുരധ്വനിബൂരിതമ്
പൂങ്കൊക്കിലയുടെ മധുരമായ ശബ്ദം, തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചൽ എന്നിവ കൊണ്ട് ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
വന്യവൃക്ഷൈഃ പരിവൃതം മാധ്വീകാധാരമീപ്സിതമ് । വാതേന വന്യബുഷ്പാണാം വരിതഃ സുരഭീകൃതമ്
വന്യവൃക്ഷങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, തേൻ ലഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലവും, കാറ്റിൽ വന്യപൂക്കളുടെ സുഗന്ധം പരന്നതും ആ സ്ഥലം അതീവ മനോഹരമായിരുന്നു.
തദ്ദൃഷ്ട്വാ രാജമാര്ഗേണ യശോദോക്തേന സാംപ്രതമ് । യയൌ ശീഘ്രം നിരുദ്വിഗ്നിം രഹസ്യം ബദരീവനമ്
അത് കണ്ടു, യശോദ പറയുന്ന രാജപഥം പിന്തുടർന്ന്, അവൻ വേഗത്തിൽ മനസ്സിൽ ആശങ്കയില്ലാതെ രഹസ്യമായ ബദരിവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ശ്രീഫലാനാം ച നിമ്ബാര്നാം നാരിങ്ഗാണാം വനം തഥാ । പദ്മാനാം കരവീരാണാം തുലസീനാം ച കാനനമ്
ശ്രീഫലം, നിംബം, നാരിങ്ങ, പദ്മം, കരവീരം, തുളസി എന്നിവയുടെ കാനനം അവൻ കണ്ടു.
ദൃഷ്ടവാ രക്തിമവര്ണം ച സുപക്വഫലമീപ്സിതമ് । തദേവ വാമതഃ കൃത്വാ വിവേശ കദലീവനമ്
വളരെ പാകമായ ചുവപ്പുനിറമുള്ള പഴങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു, അതിനെ ഇടതുവശത്ത് വെച്ച്, കദളിവനത്തിലേക്ക് കടന്നു.
അതീവ നിര്ജനേ രമ്യേ ദദര്ശ രാധികാശ്രമമ് । മണീന്ദ്രാണാം ച പ്രാകാരം പരിഖാദുര്ഗവേഷ്ടിതമ്
വളരെ മനോഹരവും നിർജനവുമായ സ്ഥലത്ത്, രാധികയുടെ ആശ്രമം അവൻ കണ്ടു; അതു മാണിക്യങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള മതിലാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ഒരു കുളം കൊണ്ടു സംരക്ഷിതവുമായിരുന്നു.