സര്വജ്ഞായ ച വിപ്രായ ദാതവ്യം ച പ്രയത്നതഃ । വിപ്രായ വൃഷവാഹായ വൃഷലീവതയേ തഥാ
സർവ്വജ്ഞനോടും ബ്രാഹ്മണനോടും, വൃഷഭവാഹനഭക്തനോടും, സദ്ഗുണമുള്ള ഭാര്യയോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നവനോടും ശ്രദ്ധയോടെ നൽകണം.
ശൂദ്രാണാം സൂപകാരായ ശൂദ്രക്ഷാദ്ധാന്നഭോജിനേ । കന്യാവിക്രചിണേ ചൈവ ബ്രാഹ്മണായ വിശേഷതഃ
മറ്റുള്ളവർക്കു വേണ്ടി പാചകം ചെയ്യുന്ന ശൂദ്രനോടോ, ശൂദ്രഭക്ഷണം ചെയ്യുന്നവനോടോ, മകളെ വിൽക്കുന്നവനോടോ നൽകരുത്; പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണനോടാണ് നൽകേണ്ടത്.
സര്വസിദ്ധിം ച ലഭതേ സിദ്ധസ്തോത്രേ ഭവേദ്യദി । ദശായുതജപേനൈവ സിദ്ധസ്തോത്രോ ഭവേന്നരഃ
സ്തോത്രം സിദ്ധിച്ചാൽ എല്ലാസിദ്ധികളും ലഭിക്കും; പത്ത് ആയിരം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ ആൾക്ക് ഈ സ്തോത്രത്തിൽ പൂർണ്ണസിദ്ധി ലഭിക്കും.
അഗ്നിസ്തമഭം ജലസ്തമ്ഭം മൃത്സ്തമ്ഭം മനസസ്തഥാ । അശ്വമേധസഹസ്രാച്ച പൃഥിവ്യാശ്ച പ്രദക്ഷിണാത്
അഗ്നിയെ, വെള്ളം, ഭൂമി, മനസ്സ് എന്നിവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലും, ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾക്കാളും, ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നതിനേക്കാളും ഇതിന് വലിയ ഫലം ഉണ്ട്.
സ്നാനാച്ച സര്വതീര്ഥാനാം സ്തോത്രമേതച്ച പുണ്യദമ് । ദത്തം തുഭ്യം മയാ താത മമ പ്രാണസമം വ്രജ
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിലും ഈ സ്തോത്രം കൂടുതൽ പുണ്യം നൽകുന്നു; പ്രിയനായവാ, എന്റെ ജീവനെപ്പോലെ പ്രിയപ്പെട്ടതായിത് ഞാൻ നിന്നെ നൽകിയിരിക്കുന്നു.
സ്തവനം കുരു പാര്വത്യാശ്ചേദാനീം മമ സംസദി । ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നന്ദസ്തുഷ്ടാവ പാര്വതീമ്
ഇപ്പോൾ പാർവതിയെ എന്റെ സന്നിധിയിൽ സ്തുതിക്കൂ; ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു നന്ദൻ പാർവതിയെ സ്തുതിച്ചു.
സ്തോത്രേണാനേന വിപ്രേന്ദ്ര സര്വസംപത്പ്രദായിനീമ് । വരം തസ്മൈ ദദൌ ദുര്ഗാ ഗോലോകവാസമീപ്സിതമ്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളും നൽകുന്ന ഈ സ്തോത്രം കൊണ്ട് ദുർഗ്ഗാ അവനു ഗോലോകവാസം എന്ന ആഗ്രഹിച്ച വരം നൽകി.
ദുര്ലഭം പരമം ജ്ഞാനം വേദേ യന്ന ശ്രുതം മുനേ । രാജേന്ദ്രത്വം ഗോകുലേ ച കൃഷ്ണഭക്തിം സുദുര്ലഭാമ്
വേദങ്ങളിൽ പോലും കേൾക്കാനാകാത്ത അത്യന്തം ദുർലഭമായ പരമജ്ഞാനം, ഗോകുലത്തിൽ രാജത്വം, അത്യന്തം ദുർലഭമായ കൃഷ്ണഭക്തി എന്നിവയും അവൾ അവനു നൽകി.
തദ്ദാസ്വം ചാവി പരതോ മഹത്ത്വം സിദ്ധമേവ ച । വരം ദത്ത്വാ യയൌ ദുര്ഗാ സംഭാഷ്യ ശംഭുനാ സഹ
അവനു ദാസ്യവും, പരമമഹത്വവും, സിദ്ധിയും നൽകി; വരം നൽകി, ശംഭുവിനോടൊപ്പം സംസാരിച്ച് ദുർഗ്ഗാ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ജഗ്മുര്ദേവാശ്ച മുനയഃ സ്തുത്വാ ച നന്ദനന്ദനമ് । ഉവാച നന്ദം ശ്രീകൃഷ്ണോ വ്രജ നന്ദ വ്രജാന്വിതഃ
ദേവന്മാരും മുനിമാരും നന്ദപുത്രനെ സ്തുതിച്ച് പുറപ്പെട്ടു; ശ്രീകൃഷ്ണൻ നന്ദനോടു പറഞ്ഞു: 'നന്ദാ, നീ ജനങ്ങളോടൊപ്പം വ്രജയിലേക്ക് മടങ്ങൂ.'
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്മജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ഭഗവന്നന്ദസംo അഷ്ടാശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ, നാരദനും ഭഗവാൻ നന്ദനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ, എൺപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ നവാശീതിതമോഽധ്യായഃ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ഗച്ഛ ഗച്ഛ ഗൃഹം ഗച്ഛ വ്രജരാജ വ്രജം വ്രജ । സര്വം തത്ത്വം ത്വയാ ജ്ഞാതം ദൃഷ്ടാശ്ച മുനയഃ സുരാഃ
ഇപ്പോൾ എൺപത്തൊൻപതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'പോ, പോ, വീട്ടിലേക്ക് പോ, വ്രജരാജാവേ, വ്രജയിലേക്ക് പോ; നീ എല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, മുനിമാരെയും ദേവന്മാരെയും കണ്ടു.'
ശ്രുതം മേ ധന്യമാഖ്യാനം നാനാഖ്യാനം സുദുര്ലഭമ് । ദുര്ഗായാഃ സ്തോത്രരാജം ച ജന്മപാശനികൃന്തനമ്
'ഞാൻ ഈ ഭാഗ്യവാനായ കഥയും, അനേകം കഥകളിൽ ഏറ്റവും ദുർലഭമായതും, ദുർഗ്ഗായുടെ ജന്മബന്ധങ്ങൾ മുറിക്കുന്ന സ്തോത്രരാജവും കേട്ടു.'
സ്ഥിതം തതേ നിഗദിതം ഹര്ഷേണ ച സുഖേന ച । മത്കൃതം ബാലഭാവേന ചാപരാദ്ധം ച തത്ക്ഷണമ്
'ഇവിടെ സന്തോഷത്തോടെയും ആനന്ദത്തോടെയും പറഞ്ഞതെല്ലാം ഉറപ്പായി; ബാല്യത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത തെറ്റുകൾ ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ക്ഷമിക്കപ്പെട്ടു.'
യത്സുഖം ന കൃതം താത പിത്രോശ്ച നൃപമന്ദിരേ । കൃതം സുഖം തത്പരം ച സ്വര്ഗാദപി സുദുര്ലഭമ്
എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് രാജധാനിയിലുപോലും ലഭിക്കാത്ത ആനന്ദം, അതിനേക്കാൾ മഹത്തായ, സ്വർഗ്ഗത്തിലും അപൂർവമായ ആനന്ദം തന്നെയാണ് ഞാൻ അനുഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മദീയം പ്രിയവാക്യം ച പ്രഹ്വത്വം വിനയം നയമ് । പരിഹാസം ബഹതരം യശോദാം ഗോപികാഗണമ്
എന്റെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകളും വിനയവും മാന്യമായ പെരുമാറ്റവും, വിവേകവും, ധാരാളം കളിയൊക്കെയും, യശോദയും ഗോപികാസമൂഹവും—
ബാലകാനാം സമൂഹം ച രാധാം ചാപി വിശേഷതഃ । ഏകത്ര ച സ്ഥിതം തേഷു ബന്ധുവര്ഗേഷു കര്മണാ
കുട്ടികളുടെ കൂട്ടവും, പ്രത്യേകിച്ച് രാധയും, ആ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ചേർന്ന്—
ഇഹൈവാപി സുഖം ഭുക്ത്വാ ഗച്ഛ ഗോലോകമുത്തമമ് । സാര്ധ യശോദയാ താത രോഹിണ്യാ ഗോപികാഗണൈഃ
ഇവിടെ തന്നെ ഈ സന്തോഷം അനുഭവിച്ച ശേഷം, യശോദയോടും രോഹിണിയോടും ഗോപികാസമൂഹത്തോടും കൂടെ നീ ഉത്തമമായ ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
ഗോപാനാം ബാലകൈഃ സാര്ധം വൃഷഭാനേന ഗോപകൈഃ । രാധാമാത്രാ കലാവത്യാ രാധയാ സഹ യാസ്യസി
ഗോപന്മാരുടെ കുട്ടികളോടും വൃശഭാനുവിനോടും ഗോപന്മാരോടും രാധയുടെ അമ്മ കലാവതിയോടും രാധയോടും കൂടെ നീ യാത്രചെയ്യും.
രഥാനാം ശതലക്ഷം ച ഗോലോകാദാഗതം പിതഃ । അമൂല്യരത്നനിര്മാണം ഹീരഹാരപരിഷ്കൃതമ്
പിതാവേ, ഗോലോകത്തിൽ നിന്നു വന്ന, വിലമതിക്കാനാകാത്ത രത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച, വജ്രമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച, ലക്ഷക്കണക്കിന് രഥങ്ങൾ—
മണിമാണിക്യമുക്താനാം മാലാജാലവിഭൂഷിതമ് । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകൈ രമ്യൈരാച്ഛന്നം പീതവര്ണകൈഃ
മണികൾ, മാണിക്യങ്ങൾ, മുത്തുകൾ എന്നിവയുടെ മാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച മനോഹരമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടിയ—
പാര്ഷദപ്രവരൈ രമ്യൈര്വേഷ്ടിതം ശ്വേതചാമരൈഃ । സദ്രത്നദര്പണൈ രമ്യൈര്ഗോപികാഭിശ്ച ഗോപകൈഃ
മികച്ച അനുചരന്മാർ ചുറ്റിയ, വെള്ള ചാമരികൾ വീശുന്ന, മനോഹരമായ രത്നക്കണ്ണാടികൾ, ഗോപികകളും ഗോപകുമാരന്മാരും ചുറ്റിയ—
വേഷ്ടിതം ച തദാരുഹ്യ കൌതുകാദ്യാസ്യസി ധ്രുവമ് । ത്യക്ത്വാ ച പാര്ഥിവം ദേഹം ദിവ്യദേഹം വിധായ ച
ഇങ്ങനെ ചുറ്റപ്പെട്ട്, നീ ആ രഥത്തിൽ കയറി, സന്തോഷത്തോടെ തീർച്ചയായും യാത്രചെയ്യും; ഭൂമിയിലെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ദിവ്യശരീരം സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട്.
അയോനിസംഭവാ രാധാ രാധാമാതാ കലാവതീ । യാസ്യത്യേവ ഹി തേനൈവ നിത്യദേഹേന നിശ്ചിതമ്
ഗർഭത്തിൽ നിന്നല്ല ജനിച്ചത് രാധയും അവളുടെ അമ്മ കലാവതിയും, അവർക്കു നിത്യശരീരം കൊണ്ടുതന്നെ അവരും പോകും.
പിതൃണാം മാനസീ കന്യാ ധന്യാ മാന്യാ കലാവതീ । ധന്യാ ച സീതാമാതാ ച ദുര്ഗാമാതാ ച മേനകാ
പിതൃവുകളുടെ മനസ്സിൽ ജനിച്ച മകൾ കലാവതി ഭാഗ്യശാലിയും ആദരണീയയുമാണ്; സീതയുടെ അമ്മയും ദുർഗയുടെ അമ്മയും മേനകയും ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
അയോനിസംഭവാ ദുര്ഗാ താരാ സീതാ ച സുന്ദരീ । അയോനിസംഭവാസ്താശ്ച ധന്യാ മേനാ കലാവതീ
ദുർഗ, താര, സീത ഇവരും ഗർഭത്തിൽ നിന്നല്ല ജനിച്ചത്; ഇവർ എല്ലാവരും ഭാഗ്യശാലികൾ, മേനയും കലാവതിയും ഗർഭത്തിൽ നിന്നല്ല ജനിച്ചത്.
ഇത്യേവ കഥിതം താത ഗോപനീയം സുദുര്ലഭമ് । വരോഽയം തത്തസ്തുഭ്യം ച മയാ ച ദുര്ഗയാ തഥാ
ഇങ്ങനെ, പ്രിയനേ, വളരെ അപൂർവവും രഹസ്യവുമായ ഈ വാക്കുകൾ ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഈ വരം ഞാൻ ദുർഗയോടൊപ്പം നിന്നു നിനക്കു നൽകുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രത്യുവാച വ്രജേശ്വരഃ । പുനരേവ ജഗന്നാഥം ത ദ്ഭക്തോ ഭക്തവാത്സലമ്
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വ്രജപതിയും ഭക്തനും ഭക്തജനപ്രിയനുമായ അവൻ വീണ്ടും ജഗന്നാഥനോടു പറഞ്ഞു.
നന്ദ ഉവാച യുഗാനാം ച ചതുര്ണാം ച യം യം ധര്മ സനാതനമ് । ക്രമേണ കൃഷ്ണ വിസ്തീര്ണം കൃത്വാ മാം കഥയ പ്രഭോ
നന്ദൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, നാലു യുഗങ്ങളിലും ഓരോ യുഗത്തിനും അനുയോജ്യമായ ശാശ്വതധർമ്മം ക്രമമായി വിശദമായി എനിക്ക് പറയണം, പ്രഭോ.
കലിശേഷേ ഭവേദ്യദ്യദ്ഗുണദോഷം കലേസ്തഥാ । കാ ഗതിര്വാ പൃഥിവ്യാശ്ച ധര്മസ്യ പ്രണിനാം തഥാ
കലിയുഗത്തിന്റെ അവസാനം ഉണ്ടാകുന്ന ഗുണദോഷങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണു? ഭൂമിയുടെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും ജീവികളുടെ നില എന്തായിരിക്കും?