കാരണം കാരണാനാം ച ബ്രഹ്മാദീനാം പുരഃസരമ് । ധന്യോഽസീതി മയോക്തശ്ച ദക്ഷിണാഭിഃ സഹേതി ച
കാരണങ്ങളിൽ പ്രധാനമായത്, ബ്രഹ്മാദിമാരിൽ മുൻപിലുള്ളത്; ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ഭാഗ്യവാനാണ്,' ദാനങ്ങളോടൊപ്പം.
ഇത്യുക്തേന ഭഗവതാ കഥിതം സര്വകാരണമ് । ദക്ഷിണാഭിശ്ച ഫലദോ ഹതയജ്ഞോ ങ്യദക്ഷിണാഃ
ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ സകലത്തിന്റെയും കാരണമാണെന്ന് പറഞ്ഞു; ദാനങ്ങളോടെ ഫലം നൽകുന്നു, എന്നാൽ ദാനം ഇല്ലാത്ത യജ്ഞം നശിക്കും.
ദക്ഷിണാ വിപ്രമുദ്ദിശ്യ തത്കാലേ തു ന ദീയതേ । ഏകരാത്രേ വ്യതീതേ തു തദ്ദാനം ദ്വിഗുണം ഭവേത്
ബ്രാഹ്മണനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ദാനം അപ്പോൾ തന്നെ നൽകാതിരുന്നാൽ, ഒരു രാത്രി കഴിഞ്ഞാൽ ആ ദാനം ഇരട്ടിയാക്കണം.
മാസേ ശതഗുണം പ്രോക്തം ദ്വിമാസേ തു സഹസ്രകമ് । സംവത്സരേ വ്യതീതേ തു സ ദാതാ നരകം വ്രജേത്
ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ നൂറിരട്ടി, രണ്ട് മാസം കഴിഞ്ഞാൽ ആയിരംപടി; ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ദാനദാതാവ് നരകത്തിൽ പോകും.
വര്ഷാണാം ച സഹസ്രം ച മൂത്രകുണ്ഡേ നിപത്യ ച । തതശ്ചാണ़്ഡാലതാം യാതി വ്യാധിയുക്തശ്ച പാതകീ
പാപം ചെയ്തവൻ ആയിരം വർഷം മൂത്രം നിറഞ്ഞ കുഴിയിൽ വീണു കിടക്കേണ്ടി വരും. അതിനുശേഷം അവൻ രോഗബാധിതനായ ചാണ്ഡാളനായി ജനിക്കും.
ദാത്രാ ന ദീയതേ ദാനം ഗ്രഹീത്രാ ചേന്ന ഗൃഹ്യതേ । ഉഭൌ തൌ നരകം പ്രാപ്തൌ വര്ഷാണാം ച സഹസ്രകമ്
ദാനദാതാവ് ദാനം നൽകാതിരുന്നാലും, സ്വീകരിക്കേണ്ടവൻ സ്വീകരിക്കാതിരുന്നാലും, ഇരുവരും ആയിരം വർഷം നരകത്തിൽ പോകേണ്ടി വരും.
യജമാനശ്ച ചാണ്ഡാലോ ബ്രഹ്മണസ്തത്പുരോഹിതഃ । വ്യാധിയുക്താവുഭൌ തൌ ച പാപിനൌ കര്മണഃ ഫലാത്
യജമാനനും ബ്രാഹ്മണപുരോഹിതനും പാപഫലമായി രോഗബാധിതരായ ചാണ്ഡാളന്മാരായി ജനിക്കും.
സര്വേ ദേവാശ്ച മുനയോ ജഹസുര്വിസ്മയം യയുഃ । വിസ്മയം ച യയൌ നന്ദസ്തത്യാജ പുത്രഭാവകമ്
എല്ലാ ദേവന്മാരും മുനികളും അത്ഭുതത്തോടെ ചിരിച്ചു. നന്ദനും അത്ഭുതപ്പെട്ടു, പിതൃത്വബോധം ഉപേക്ഷിച്ചു.
രുരോദ ച സഭാമധ്യേ ലജ്ജാഹീനഃ ശുചാഽഽകുലഃ । ത്യജ മൌഹമിതീത്യുക്ത്വാ ബോധയാമാസ പാര്വതീ
അവൻ സഭാമധ്യേ ലജ്ജയില്ലാതെ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി കരഞ്ഞു. 'മോഹം വിട്ടേക്കു' എന്നു പറഞ്ഞ് പാർവതി അവനെ ഉപദേശിച്ചു.
നന്ദ ഉവാച അമൂല്യരത്നം മാണിക്യം യഥാ കുജന്മനോ ഗൃഹേ । സ്ഥിതം തേന ച ദേവേശ തഥാഽഹം വഞ്ചിതഃ പ്രഭോ
നന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഒരു അമൂല്യരത്നം അല്ലെങ്കിൽ മാണിക്യം ദുഷ്ടന്റെ വീട്ടിൽ വെച്ചാൽ അതുപോലെ തന്നെ നഷ്ടമാകും. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ദേവേശാ, ഞാൻ വഞ്ചിതനായി.
മമാപരാധം ഭഗവാന് ക്ഷമസ്വ പ്രകൃതേഃ പര । യാസ്യാമി ന പുനര്ഗേഹം ഗോകുലം യമുനാതടമ്
ഭഗവാനേ, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായവനേ, എന്റെ പാപം ക്ഷമിക്കണമേ. ഇനി ഞാൻ എന്റെ വീട്ടിലേക്കോ, ഗോകുലത്തിലേക്കോ, യമുനാതീരത്തേക്കോ തിരികെ പോകില്ല.
വൃന്ദാവനം തഥാഽഽവാസം ക്രീഡാവാസം ഗദാഗ്രജ । തത്സര്വം ച യശോദായാ ഗോപികാന്തികമേവ ച
വൃന്ദാവനത്തിലേക്കോ, ക്രീഡാവാസത്തിലേക്കോ, യശോദയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്കോ, ഗോപികമാരുടെ കൂട്ടത്തിലേക്കോ ഞാൻ ഇനി പോകില്ല.
കിം ബ്രവീമി യശോദാം യ പ്രേയസീം രാധികാമപി । പ്രേമപാത്രം ച ബാലൌഘം വദ ഭോഃ കഥയാമി കിമ്
ഞാൻ യശോദയോടോ പ്രിയയായ രാധയോടോ എന്ത് പറയും? സ്നേഹത്തിന്റെ പാത്രങ്ങളായ ബാലരോടോ എന്ത് പറയാൻ കഴിയൂ? പറയൂ, ഞാൻ എന്ത് പറയണം?
ഇത്യുക്ത്വാ ച സഭാമധ്യേ മര്ച്ഛാം സംപ്രാപ നാരദ । ക്രോഡേ കൃത്വാ ജഗന്നാഥോ ബോധയാമാസ തത്ക്ഷണമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സഭാമധ്യേ നന്ദൻ ബോധംകെട്ടുവീണു. ലോകനാഥൻ അവനെ മടിയിൽ ചേർത്ത് ഉടൻ ബോധം വരുത്തി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ഭഗവന്നന്ദസംo സപ്താശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മകഥ എന്ന ഉത്തമമായ നാരായണ-നന്ദ സംവാദത്തിലെ എൺപത്തേഴാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥാഷ്ടാശീതിതമോഽധ്യായഃ ശ്രീകൃഷ്ണാ ഉവാച ചേതനം കുരു ഹേ താത ഹേ താത ചേതനം കുരു । ജലബുദ്ബുദവത്സര്വം സംസാരം സചരാചരമ്
ഇപ്പോൾ എൺപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അച്ഛാ, ഉണരൂ, ഉണരൂ! ഈ ലോകം, ചലനസ്ഥിരങ്ങളൊക്കെയും വെള്ളത്തിൽ പുകയുന്ന ബുധ്ബുദംപോലെയാണ്.
ത്യാജ മോഹം മഹാഭാഗ മായാം സ്തൌഹി പരത്പരാമാ । ബ്രഹ്മസ്വരൂപാം പരമാം സര്വമോഹനികൃന്തനീമ്
മഹാഭാഗവ, മോഹം വിട്ടുകളയൂ. പരമമായ മായയെ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണിയെ, എല്ലാമോഹവും മുറിച്ചുകളയുന്നവളെ സ്തുതിക്കൂ.
മുക്തിപ്രദാം മഹാഭാഗാം വിഷ്ണുമായാം സനാതനീമ് । ത്രിപുരസ്യ വധേ ഘോരേ മഹായുദ്ധേ ഭയാകുലേ
മോക്ഷം നൽകുന്ന മഹാഭാഗവതിയായ ശാശ്വതമായ വിഷ്ണുമായയെ സ്തുതിക്കൂ. ത്രിപുരവധത്തിന്റെ ഭയാനകമായ യുദ്ധത്തിൽ ഭയമുണർത്തിയവളെ.
യേന സ്തോത്രേണ സംഭുശ്ച തയാ ദൈത്യം ജഘാന സഃ । സ്തോത്രരാജം പ്രദാസ്യാമി സര്വമോഹനികൃന്തനമ്
ആ സ്തോത്രം കൊണ്ട് ശിവൻ ദൈവശക്തിയാൽ അസുരനെ സംഹരിച്ചു. ആ സ്തോത്രരാജം, എല്ലാമോഹവും മുറിച്ചുകളയുന്നതിനെ ഞാൻ നിന്നെക്കൊടുക്കാം.
നന്ദ ഉവാച സര്വവിഘ്നവിനാശായ ദുഃഖപ്രശമനായ ച । വിഭൂതയേ ച യശസേ നൃണാം വാഞ്ഛിതസിദ്ധയേ
നന്ദൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കാനും, ദുഃഖം ശമിപ്പാനും, ഐശ്വര്യത്തിനും യശസ്സിനും, ജനങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാനും—
സ്തോത്രമേകം മഹാദേവ്യാ ജഗന്മാതുര്ജഗത്പ്രഭോ । പരം ദുര്ഗതിനാശിന്യാ ഗോപനീയം സുദുര്ലഭമ്
—ജഗന്മാതാവായ മഹാദേവിയുടെ അത്യന്തം ഗോപ്യമായ, ദുർലഭമായ, പരമമായ ദുര്ഗതിനാശിനിയായ ഒരു സ്തോത്രം ദയവായി എനിക്ക് തരണമേ, ജഗത്പ്രഭുവേ.
ദേഹി മര്ഹ്യ വിനീതായ ഭക്തായ ഭക്തവത്സല । വേദാനാം ജനകസ്ത്വം ച നിര്ഗുണാശ്ച പരാത്പരഃ
ഭക്തവത്സലനായവനേ, വിനീതനായ ഭക്തനായി ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു, അതിന് അർഹതയുള്ളവനാണ് ഞാൻ. വേദങ്ങളുടെ ജനകനും ഗുണാതീതനും പരമോന്നതനുമാണ് നീ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ശ്രുണു വക്ഷ്യാമി ദൈശ്യേന്ദ്ര സ്തോത്രം യത്പരമാദ്ഭുതമ് । സര്വവിഘ്നവിനാശാര്ഥം മോഹപാശനികൃന്തനമ്
ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്യുന്നു: ദൈത്യരിൽ പ്രധാനനായവനേ, ഞാൻ നിന്നോട് അത്ഭുതകരമായ ഒരു സ്തോത്രം പറയാം. അതു എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കി, മോഹത്തിന്റെ ബന്ധങ്ങൾ മുറിച്ചുകളയുന്നു.
രണത്രസ്തേന വിഭുനാ ശംകരേണ പുരാ കൃതമ് । നാരായണോപദേശേന പ്രേരിതേന ച ബ്രഹ്മണാ
പണ്ടൊരിക്കൽ, യുദ്ധത്തിൽ ഭയപ്പെട്ട ശങ്കരൻ, നാരായണന്റെ ഉപദേശത്താൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രേരണയിൽ ഈ സ്തോത്രം രചിച്ചു.
ശത്രുഗ്രസ്തം ശിവം ദൃഷ്ട്വാ സ ബ്രഹ്മാണമുവാച ഹ । ഉവാച ശംകരം ബ്രഹ്മാ രഥസ്ഥം പതിതം രണേ
ശിവൻ ശത്രുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, രഥത്തിൽ വീണു കിടക്കുന്ന ശങ്കരനോട് സംസാരിച്ചു.
സുരസംകടശാന്ത്യര്ഥം ദുര്ഗാ ദുര്ഗതിനാശിനീമ് । മൂലപ്രകൃതിമാദ്യാം താം സ്തൌ(സ്തു) ഹി ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണീമ്
ദേവന്മാരുടെ കഷ്ടത ശമിപ്പാൻ, ദുർഗതി നശിപ്പിക്കുന്ന ദുർഗയെ, മൂലപ്രകൃതിയായ ആദിപരാശക്തിയെ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണിയായ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചാൽ മതി.
ഹരിണാ പ്രേരിതോഽഹം ച ത്വാം വദാമി സുരേശ്വര । വിനാ ശക്തിസഹായേന കോ വാ കം ജേതുമീശ്വരഃ
ഹരിയുടെ പ്രേരണയാൽ ഞാനും നിന്നോട് പറയുന്നു, ദേവാദികളിൽ പ്രധാനനായവനേ. ശക്തിയുടെ സഹായമില്ലാതെ ആരെങ്കിലും ആരെയെങ്കിലും ജയിക്കാനാവുമോ?
ബ്രഹ്മണശ്ച വചഃ ശ്രുത്വാ ദുര്ഗാം സസ്മാര ശംകരഃ । പുടാഞ്ജലിപരോ ഭൂത്വാ ഭക്തിനമ്രത്മകംധരഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശങ്കരൻ ദുർഗയെ സ്മരിച്ച്, കയ്യുകൾ ചേർത്ത് ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കൂടി തലകുനിഞ്ഞു.
സ്നാതഃപാദൌ ച പ്രക്ഷാല്യ ധൃത്വാ ധൌതേ വാസസീ । ആചാന്തഃ കുശഹസ്തശ്ച ശുചിര്വിഷ്ണും ച സംസ്മരന്
കുളിച്ച്, കാലുകൾ കഴുകി, വൃത്തമായ വസ്ത്രം ധരിച്ചു, വായ് കഴുകി, കുശഗ്രാസ് കൈയിൽ എടുത്ത്, വിശുദ്ധനായവൻ വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്—
മഹാദേവ ഉവാച രക്ഷ രക്ഷ മഹാദേവി ദുര്ഗേ ദുര്ഗതിനാശിനി । മാം ഭക്തമനുരക്തം ച ശത്രുഗ്രസ്തേ കൃപാമയി
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: മഹാദേവിയേ, ദുർഗേ, ദുർഗതികളെ നശിപ്പിക്കുന്നവളേ, ശത്രുക്കളാൽ പീഡിതനായ എന്റെ ഭക്തനായ, അനുരക്തനായ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ, കരുണയുള്ളവളേ.