ഘൃതകുല്യാ മധുകുല്യാ ദധികുല്യാ മനോഹരാഃ । ഗുഡകുല്യാ ദുഗ്ധകുല്യാ നിത്യം പ്രാര്ഥനമീപ്സിതമ്
നെയ്യ്, തേൻ, തൈര്, ശർക്കര, പാൽ എന്നിവയുടെ രുചികരമായ കൂമ്പാരങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ആവശ്യമുള്ളവർക്ക് നൽകുകയായിരുന്നു.
പ്രാതരാരഭ്യ സംധ്യാന്തം വിപ്രാണാം ഭോജനം തഥാ । ദുഃശിനാം ഭിക്ഷുകാണാം ച ധനദാനം യഥോചിതമ്
പ്രഭാതത്തിൽ നിന്ന് സന്ധ്യവരെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്ഷണം ഒരുക്കി; ദരിദ്രർക്കും ഭിക്ഷാടകന്മാർക്കും അവശ്യമായ ധനം നൽകി.
ഫലമൂലാശനോ രാജാ വൈഷ്ണവശ്ച ജിതേന്ദ്രിയഃ । സര്വ മദര്പണം കൃത്വാഽജപന്മാം ച ദിവാനിശമ്
ഫലവും കിഴങ്ങും മാത്രം ഭക്ഷിച്ചിരുന്ന രാജാവ്, വൈഷ്ണവനും ഇന്ദ്രിയജയനുമായിരുന്നു; എല്ലാം എനിക്ക് സമർപ്പിച്ച്, പകലും രാത്രിയും എന്റെ നാമം ജപിച്ചു.
ഏകദാ സൂപകാരശ്ച തമുവാച നൃപേശ്വരമ് । വിപ്രാണാം ഭോജനായൈവ ദശലക്ഷമുപസ്ഥിതമ്
ഒരു ദിവസം പ്രധാന പാചകക്കാരൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാൻ പത്ത് ലക്ഷം പേർ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
ഭുഞ്ജതേ ബ്രാഹ്മണാശ്ചാദ്യ രൂക്ഷമന്നം വദ പ്രഭോ । കുര്വന്തു ഭക്ഷണം തേ വൈ വിപ്രാഃ സൂപാദിനാ നൃപ
'ഇന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉണക്കഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുന്നു, പ്രഭോ; അവർക്ക് കറിയും മറ്റു വിഭവങ്ങളും ചേർത്ത് ഭക്ഷിക്കാൻ അനുവദിക്കണം, രാജാവേ.'
ചതുര്യോജനപര്യന്തമധികാരോ നൃപസ്യ ച । യോ രാജാ തച്ഛതസുണഃ സ ഏവ മണ്ഡലേശ്വരഃ
നാലു യോജന ദൂരമുണ്ടായിരുന്ന രാജാവിന്റെ ദേശം; നൂറിരട്ടി നികുതി സ്വീകരിക്കുന്നവനാണ് ആ പ്രദേശത്തിന്റെ അധിപതി.
തത്തദ്ദശഗുണോ രാജാ രാജേന്ദ്രഃ പരികീര്തിതഃ । രാജേന്ദ്രാണാം പഞ്ചലക്ഷം നിത്യം കേദാരസംസദി
അവൻ പത്തു മടങ്ങ് വലിയ രാജാവായി പ്രശസ്തനായി; രാജാധിരാജന്മാരിൽ അഞ്ചുലക്ഷം പേർ എപ്പോഴും ആ നിലത്താണ് കൂടുന്നത്.
അമൂല്യരത്നമാണിക്യം മുക്താഹീരം മണീശ്വരമ് । ഗജരത്നമശ്വരത്നം കേദാരായ കരം ദദൌ
അമൂല്യമായ രത്നങ്ങൾ, മാണിക്യങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, വജ്രങ്ങൾ, ഉത്തമരത്നങ്ങൾ, ആനയും കുതിരയും പോലുള്ള രത്നങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം കേദാരനു നികുതിയായി നൽകി.
കമലാകലയാ ജാതാ യജ്ഞകുണ്ഡസമുദ്ഭവാഃ । വഹ്രിശുദ്ധാംസുകാധാനാ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാ
താമരയിൽ നിന്നും യജ്ഞകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുമാണ് അവർ ജനിച്ചത്; വിശുദ്ധമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച് രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് പ്രകാശിച്ചു.
കാമുകീ കാമിനീശ്രേഷ്ഠാ കന്യാ കമലലോചനാ । കന്യാഽസ്മി തേ മഹാരാജേത്യുവാച നൃപതിം ച സാ
പ്രേമികരിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ കന്യക, താമരക്കണ്ണുള്ളവൾ, രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിങ്ങളുടെ മകളാണ്, മഹാരാജാവേ.'
രാജാ സംപൂജ്യ താം ഭക്ത്യാ തസ്ഥൌ പത്നീംസര്പ്യ ച । സാ വിജ്ഞായ പ്രസൂം താതം കൃത്വാ ച വിനയം സുദാ
രാജാവ് അവളെ ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചു ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; അവൾ അച്ഛനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് വലിയ വിനയത്തോടെ പെരുമാറി.
യയൌ പുണ്യവനം രമ്യം തപസേ യമൃനാന്തികമ് । തത്തപസ്യാവനം യസ്മാത്തസ്മാദ്ദൃന്ദാവനം സ്മൃതമ്
അവൾ യമുനയുടെ സമീപത്തുള്ള മനോഹരമായ പുണ്യവനത്തിലേക്ക് തപസ്സിനായി പോയി; അവിടെ അവൾ നടത്തിയ തപസ്സുകൊണ്ടാണ് അതിനെ വൃന്ദാവനം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
തപസാ വരയാമാസ മാം വരം ച വരം വരമ് । ബ്രഹ്മാ ദദൌ വരം തസ്യൈ പശ്യാത്കൃഷ്ണം ലഭേഷ്യസി
തപസ്സിലൂടെ അവൾ എന്നെ പ്രാപിക്കാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വരം ചോദിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് അവളെ അനുഗ്രഹിച്ചു: 'നീ കൃഷ്ണനെ കാണും.'
സ ചൈകദാ നദീതീനേ വസന്തേ സസ്മിതാ സതീ । ശയാനാ പുഷ്പശയ്യായാം രത്നാഭരണഭൂഷിതാ
ഒരു വസന്തകാലത്ത്, അവൾ നദീതീരത്ത് പുഷ്പശയ്യയിൽ കിടന്ന്, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മാ പരീക്ഷിതും യാതഃസാധ്വീം ച സുമനോഹരാമ് । ദദര്ശ കന്യാ രഹസി യുവാനം പുരുഷം പരമ്
ബ്രഹ്മാവ് ആ സുന്ദരിയായ സതിയെ പരീക്ഷിക്കാൻ പോയി; അവളെ ഒറ്റയ്ക്ക് ഒരു ഉത്തമയുവാവിനൊപ്പം കണ്ടു.
ചന്ദനോക്ഷിതസര്വാങ്ഗം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതമ് । സസ്മീതം കാമുകം രമ്യം രമണീനാം ച വാഞ്ഛിതമ്
അവന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ചന്ദനത്തിൽ പുരട്ടിയിരിക്കുന്നു; രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, പുഞ്ചിരിയോടെ, ആകർഷകനും സ്ത്രീകൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
യഥാ ഷോഡശവര്ഷീയം കുമാരം കനകപ്രഭമ് । കോടികന്ദര്പലീലാഭം വീതാമ്ബരധരം വരമ്
പതിനാറു വയസ്സുള്ള ഒരു യുവാവിനെപ്പോലെ, പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്നവനും, കോടിയോളം മന്മഥന്മാരുടെ ആകർഷണമുള്ളവനും, മഞ്ഞപ്പടം ധരിച്ചവനും, ഏറ്റവും ഉത്തമനുമായവനുമായിരുന്നു.
ശരത്പാര്വണാചന്ദ്രാസ്യം ശരത്പദ്മസുലോചനമ് । ദൃഷ്ട്വാ തം ച സമുത്ഥായ വാസയാമാസ സംനിധൌ
ശരത്കാലത്തിലെ പൗർണമി ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും, ശരത്കാലത്തിലെ താമരപൂക്കൾപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും അവനുണ്ടായിരുന്നു. അവനെ കണ്ടയുടൻ അവൾ എഴുന്നേറ്റ് ഹർഷത്തോടെ അവനെ സ്വീകരിച്ചു.
പൂജാം ചകാര ഭക്ത്യാ ച ഫലം മൂലം ദദൌ മുദാ। സുവാ സിതം ജലം ദത്ത്വാ പ്രണനാമ മുദാഽന്വിതാ
അവൾ ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തി, സന്തോഷത്തോടെ പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും സമർപ്പിച്ചു. ശുദ്ധമായ വെള്ളം നൽകി, ആനന്ദത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
പൂജാം ഗൃഹീത്വാ മുദിതഃ സാദരം താമുവാച ഹ । വിപ്രരൂപീ ച ഭഗവാന്പ്രജ്വലന്ബ്രഹ്മാതേജസാ
പൂജ സ്വീകരിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടും ആദരത്തോടും കൂടി, ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ ബ്രഹ്മതേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ച ഭഗവാൻ അവളോടു സംസാരിച്ചു.
ധര്മ ഉവാച ഭവതീ കസ്യ കന്യാ വാ കിം തേ നാമ മനോഹരേ । കിം കരോഷി രഹസ്യേവ തന്മേ കഥിതുമര്ഹസി
ധർമ്മൻ ചോദിച്ചു: മനോഹരിയായവളേ, നീ ആരുടെ മകളാണ്? നിന്റെ പേര് എന്താണ്? നീ ഇവിടെ ഒറ്റയ്ക്ക് എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? ദയവായി എന്നോട് പറയണം.
കസ്യ ഹേതോസ്തപസ്യാ തേ കിം വാ വാഞ്ഛസി സുന്ദരി । വരം വൃണീഷ്വ ഭദ്രം തേ യത്തേ മനസി വാഞ്ഛിതമ്
എന്തിനാണ് നീ ഈ തപസ്സു ചെയ്യുന്നത്, സുന്ദരിയായവളേ? നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്ത് വേണമെന്നുണ്ടോ, അതെല്ലാം ഞാൻ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ, ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
വൃന്ദോവാച വിപ്ര കേദാരകന്യാഽഹം വൃന്ദാ വൃന്ദാവനേ സ്ഥിതാ । തപഃ കരോമി രഹസി ചിന്തയാമി ഹരിം പതിമ്
വൃന്ദാ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ വൃന്ദാ, കേദാരന്റെ മകൾ, വൃന്ദാവനത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. ഞാൻ രഹസ്യമായി തപസ്സു ചെയ്യുന്നു; ഹരിയെ ഭർത്താവായി ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്.
യദി ദാതും സമര്ഥോഽസി ദേഹി മേ വാഞ്ഛിതം വരമ് । അസമര്ഥോഽസി ചേദ്ഗച്ഛ കിം തേ പ്രശ്നേന ബ്രാഹ്മണ
നിനക്ക് കഴിവുണ്ടെങ്കിൽ, എനിക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം തരിക. കഴിയില്ലെങ്കിൽ, നീ പോകൂ; എനിക്ക് എന്തിനാണ് ഈ ചോദ്യം, ബ്രാഹ്മണനേ?
ധര്മ ഉവാച നിരീഹമവിതര്ക്യം ച പരമാത്മാനമീശ്വരമ് । നിര്ഗുണം ച നിരാകാരം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ്
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: പരമാത്മാവായ ഈശ്വരൻ ആഗ്രഹമോ സംശയമോ ഇല്ലാത്തവനും, ഗുണങ്ങളോ രൂപമോ ഇല്ലാത്തവനും, ഭക്തന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നവനുമാണ്.
കാ ക്ഷമാ തം പതിം കര്തും വിനാ ലക്ഷമീം സരസ്വതീമ്
ലക്ഷ്മിയെയും സരസ്വതിയെയും ഒഴികെ ആരാണ് അവനെ ഭർത്താവാക്കാൻ കഴിയുക?
ഗോലോകേ ദ്വിഭുജസ്യാപി ശ്രീവംശീവദനസ്യ ച । കിശോരഗോപവേഷസ്യ പരിപൂര്ണതമസ്യ ച
ഗോളോകത്തിൽ, രണ്ട് കൈകളുള്ളവനും, വംശി വായിക്കുന്ന മുഖമുള്ളവനും, ബാലഗോപന്റെ വേഷത്തിലുള്ളവനും, പൂർണ്ണതയുടെ സാക്ഷാൽ രൂപവുമാണ്.
തസ്യ ഭാര്യാ സ്വയം രാധാ മഹാലക്ഷ്മീഃ പരാത്പരാ । ബ്രഹ്മസ്വരൂപാ പരമാ പരമാത്മാനമീശ്വരമ്
അവന്റെ ഭാര്യ സ്വയം രാധയാണ്, പരമമായ മഹാലക്ഷ്മിയും, അതീതയും, ബ്രഹ്മസ്വരൂപവും, പരമാത്മാവും, പരമേശ്വരനുമാണ്.
ഭജതേ സതതം ശാന്തം സുരമ്യം ശ്യാമസുന്ദരമ് । കോടികന്ദര്പസൌന്ദര്യനിന്ദിതം സുകലേവരമ്
അവൾ എന്നും ശാന്തനും മനോഹരനുമായ ശ്യാമസുന്ദരനെ ആരാധിക്കുന്നു; കോടിയോളം മന്മഥന്മാരുടെ സൗന്ദര്യത്തെയും ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന സുന്ദരമായ ശരീരമുള്ളവനെയാണ്.
അമൂല്യരത്നാഭരണം സത്യം ച നിത്യവിഗ്രഹമ് । പീതാമ്ബരധരം രമ്യം ദാതാരം സര്വസംപദാമ്
അവൻ വിലകണക്കാക്കാനാകാത്ത രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവനും, സത്യമായും നിത്യരൂപനുമാണ്; മഞ്ഞപ്പടം ധരിച്ച മനോഹരനും, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളും നൽകുന്നവനുമാണ്.