ഫലം മൂലം ച യത്കിംചിദഭക്ഷയം മനുരബ്രവീത് । ദഗ്ധാന്നം തപ്തസൌവീരമഭക്ഷ്യം വ്രഹ്മനിര്മിതമ്
മനു പറഞ്ഞതുപോലെ, ഭക്ഷിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും, കത്തിച്ച ഭക്ഷണവും ചൂടായ പുളിച്ച പാനീയവും ബ്രഹ്മാവ് അഭക്ഷ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
നാലികേരോദകം കാംസ്യേ താമ്രപാത്രേ സ്ഥിതം മധു । ഗവ്യം ച താമ്രപാത്രസ്ഥം സര്വം മദ്യം ഘൃതം വിനാ
കാംസ്യപാത്രത്തിൽ തേങ്ങാപ്പാനീയം, താമ്രപാത്രത്തിൽ തേൻ, പശുവിന്റെ ഉത്പന്നങ്ങൾ താമ്രപാത്രത്തിൽ, എല്ലാ മദ്യവും നെയ്യൊഴികെ,
താമ്രപാത്രേ പയഃപാനമുച്ഛിഷ്ടേ ഘൃതഭോജനമ് । ദുഗ്ധം സലവണം ചൈവ സദ്യോ ഗോമാംസഭക്ഷണമ്
താമ്രപാത്രത്തിൽ നിന്ന് പാൽ കുടിക്കൽ, മറ്റൊരാളുടെ ഭക്ഷ്യശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, ഉപ്പു കലർന്ന പാൽ, ഉടൻ പശുമാംസം കഴിക്കൽ എന്നിവ എല്ലാം നിരോധിതമാണ്.
അഭക്ഷ്യം മധുമിക്ഷം ച ഘൃതം തൈലം ഗുഡം തഥാ । ആര്ദ്രകം ഗുഡസംയുക്തമഭക്ഷ്യം ശ്രുതിസംമതമ്
തേനു, പനങ്കുരു, നെയ്യ്, എണ്ണ, ശർക്കര, ശർക്കര ചേർത്ത ഇഞ്ചി എന്നിവയും ഭക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമല്ലെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു.
പീതശേഷജലം ചൈവ മാഘേ ച മൂലകം തഥാ । ജപാദികം ച ശയനേ സദാ പ്രാജ്ഞഃ പരിത്യജേത്
മറ്റൊരാൾ കുടിച്ച ശേഷമുള്ള വെള്ളം, മാഘമാസത്തിൽ മുള്ളങ്കി, കിടക്കയിൽ കിടന്ന് ജപമോ അതിനോടു സാമ്യമുള്ള കാര്യങ്ങളോ ചെയ്യുന്നത്, ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വിര്ഭോജനം ച ദിവസേ സംധ്യയോഹ്ഭോജനം തഥാ । ഭക്ഷ്യം ച രാത്രിശേഷേ ച ധ്രുവം പ്രാജ്ഞഃ പരിത്യജേത്
ഒരു ദിവസം രണ്ടുതവണ ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം, രാത്രിയിൽ വൈകി ഭക്ഷണം എന്നിവ ബുദ്ധിമാന്മാർ നിർബന്ധമായും ഒഴിവാക്കണം.
പാനീയം പായസം ചൂര്ണം ഘുതം ലവണമേവ ച । സ്വസ്തികം ഗുഡകം ചൈവ ക്ഷീരം തക്രം തഥാ മധു
വെള്ളം, പായസം, പൊടി വിഭവങ്ങൾ, നെയ്യ്, ഉപ്പ്, പുളിച്ച ഭക്ഷണം, ശർക്കര, പാൽ, മോർ, തേൻ—
ഹസ്താദ്ധസ്തഗൃഹീതം ച സദ്യോ ഗോമാംസമേവ ച । കര്പൂരം രൌപ്യപാത്രസ്ഥമഭക്ഷ്യം ശ്രുതിസംമതമ്
കൈയിൽ നിന്ന് കൈയിലേക്ക് നൽകുന്ന ഭക്ഷണം, ഉടൻ പശുമാംസം, വെള്ളി പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച കർപ്പൂരം എന്നിവയും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ഭക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല.
പരിവേഷണകാരീ ചേദ്ഭോക്താരം സ്പൃശതേ യദി । മഭക്ഷ്യം ച തദന്നം ച സര്വേഷാമേവ സംമതമ്
ഭക്ഷണം നൽകുന്നവൻ ഭക്ഷിക്കുന്നവനെ സ്പർശിച്ചാൽ ആ അന്നം എല്ലാവർക്കും ഭക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമല്ലെന്ന് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
നകുലാനാം ഗണ്ഡകാനാം മഹിഷാണാം ച പക്ഷിണാമ് । സര്പാണാം സൂകരാണാം ച ഗര്ദഭാനാം വിശേഷതഃ
മംഗൂസ്, എലി, കാള, പക്ഷികൾ, പാമ്പ്, പന്നി, പ്രത്യേകിച്ച് കഴുത എന്നിവയുടെ മാംസം—
മര്ജാരാണാം സൃഗാലാനാം കുക്കുടാനാം വ്രജേശ്വര । വ്യാഘ്രാണാമപി സിംഹാനാം ത്യാജ്യം മാംസം നൃണാം സദാ
പൂച്ച, നരി, കോഴി, കടുവ, സിംഹം എന്നിവയുടെ മാംസം മനുഷ്യർ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം, വ്രജരാജാവേ.
ജലൌകസാം ച നക്രാണാം ഗേധികാനാം തഥൈവ ച । മണ്ഡൂകാനാം കര്കടാനാം ചുഞ്ചുകാനാം ച നിശ്ചിതമ്
ജലജന്തുക്കൾ, മുങ്ങ, എലി, തവള, ഞണ്ട്, മൂക്കുള്ള പക്ഷികൾ എന്നിവയുടെ മാംസം തീർച്ചയായും നിരോധിതമാണ്.
ഗവാം ച ചമരീണാം ച ന കലൌ മാംസഭക്ഷണമ് । ഹസ്തിനാം ഘോടകാനാം ച നൃണാമേവ ച രക്ഷസാമ്
കാള, യാക്ക് എന്നിവയുടെ മാംസം കലിയുഗത്തിൽ ഭക്ഷിക്കാൻ പാടില്ല. ആന, കുതിര, മനുഷ്യൻ, രാക്ഷസൻ എന്നിവയുടെ മാംസം പോലും ഒഴിവാക്കണം.
ദംശശ്ച മശകശ്ചൈവ മക്ഷികാ ച പിപീനികാ । അന്യേധാം ച നിഷിദ്ധാനാം ലോകേ വേദേ വ്രജേശ്വര
കമ്മർ, ഈച്ച, തേനീച്ച, ഉറുമ്പ് തുടങ്ങിയ മറ്റു നിരോധിത ജീവികൾ ലോകത്തും വേദങ്ങളിലും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു, വ്രജരാജാവേ.
വാനരാണാം ഭല്ലുകാനാം ശരഭാണാം തഥൈവ ച । നിഷിദ്ധം മൃഗനാഭീനാം ഗര്ദഭാനാം ച മാംസകമ്
കുരങ്ങ്, കരടി, ശരഭം, കസ്തൂരിമൃഗം, കഴുത എന്നിവയുടെ മാംസം നിരോധിതമാണ്.
അഭക്ഷ്യം മഹിഷീണാം ച ദുഗ്ധം ദധി ഘൃതം തഥാ । സ്വസ്തികം ച തഥാ തത്ര വിപ്രാണാം നവനീതകമ്
കാളയുടെ പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, പുളിച്ച ഭക്ഷണം, ബ്രാഹ്മണർക്ക് പുതിയ വെണ്ണ എന്നിവ ഭക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല.
മാംസമുച്ഛൈഃശ്രവസകം തസ്യ ദുഗ്ധാദികം തഥാ । വര്ണാനാം ച ചതുര്ണാം ചാപ്യഭക്ഷ്യം ച ശ്രുതൌ ശ്രുതമ്
ഉച്ചൈശ്രവസ് കുതിരയുടെ മാംസം, അതിന്റെ പാൽ മുതലായവയും, നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കും ശാസ്ത്രത്തിൽ ഭക്ഷിക്കാൻ പാടില്ലെന്ന് പറയുന്നു.
അഭക്ഷ്യമാര്ദ്രകം ചൈവ സര്വേഷാം ച രവേര്ദിനേ । പര്യുഷിതം ചലം ചാന്നം വിപ്രാണാം ദുഗ്ധമേവ ച
രവിവാരത്തിൽ എല്ലാവർക്കും ഇഞ്ചി ഭക്ഷിക്കാൻ പാടില്ല. പഴകിയ ഭക്ഷണവും, ബ്രാഹ്മണർക്ക് പാൽ പോലും ഭക്ഷിക്കാൻ പാടില്ല.
വര്ണാനാം ച ചതുര്ണാം ചാപ്യവീരാന്നസ്യ ഭക്ഷണമ് । തദന്നം ച സുരാതുല്യം ഗോമാംസാധികമേവ ച
നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കും ഹോമം ചെയ്തിട്ടില്ലാത്ത അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നത് നിരോധിതമാണ്; അത്തരം അന്നം മദ്യം പോലെയും പശുമാംസത്തേക്കാൾ മോശമെന്നു കണക്കാക്കുന്നു.
അവീരാന്നം ച യോഭുങ്ക്തേ ബ്രാഹ്മണോ ജ്ഞാനദുര്ബലഃ । പിതൃദേവാര്ചനം തസ്യ നിഷ്ഫലം മനുരബ്രവീത്
ജ്ഞാനമില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണൻ ഹോമം ചെയ്യാത്ത അന്നം കഴിച്ചാൽ, അവന്റെ പിതൃദേവാരാധന ഫലപ്രദമാകില്ലെന്ന് മനു പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാണാനാം വ൨ഷ്ണവാനാമഭക്ഷ്യം മത്സ്യമേവ ച । ഇതരേഷാമഭക്ഷ്യം ച പഞ്ചപര്വസു നിശ്ചിതമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും വൈഷ്ണവന്മാർക്കും മീൻ കഴിക്കരുത്. മറ്റുള്ളവർക്ക് അഞ്ചു സംയുക്തങ്ങളുള്ള ജീവികൾ കഴിക്കരുതെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
പിതൃദേവാവശേഷേ ച ഭക്ഷ്യം മാംസം ന ദൂഥിതമ് । പഞ്ചപര്വസു ത്യാജ്യം ച സര്വേഷാം മനുരബ്രവീത്
പിതൃകർമയോ ദേവാർച്ചനയോ ആയാൽ പഴകാത്ത മാംസം കഴിക്കാം. എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും അഞ്ചു സംയുക്തങ്ങളുള്ള ജീവികൾ ഒഴിവാക്കണമെന്ന് മനു പറഞ്ഞു.
അസംസ്കൃതം ച ലവണം തൈലം ചാഭക്ഷ്യമേവ ച । ഭക്ഷ്യം പവിത്രം സര്വേഷാം വ്യഞ്ജനം വഹ്നിസംസ്കൃതമ്
സംസ്കരിക്കാത്ത ഉപ്പ്, എണ്ണ എന്നിവയും കഴിക്കരുത്. എല്ലാവർക്കും ശുദ്ധമായത് അഗ്നിയിൽ പാകം ചെയ്ത വിഭവങ്ങളാണ്.
ഏകഹസ്തേ ഘൃതം തോയമഭക്ഷ്യം സര്വമംമതമ് । ആവിലം കൃമിയുക്തം ച പരിശുദ്ധം ച നിര്മലമ്
ഒരു കൈ കൊണ്ട് എടുത്ത നെയ്യും വെള്ളവും എല്ലാവർക്കും കഴിക്കരുത്. മങ്ങിയതോ കീടമുള്ളതോ അശുദ്ധമായതോ ആയവയെ ശുദ്ധമാക്കി മാത്രം ഉപയോഗിക്കണം.
അഭക്ഷ്യം ബ്രഹ്മാണാനാം ച വൈഷ്ണവാനാം വിശേഷതഃ । അനിവേദ്യം ഹരേരേവ യതീനാം ബ്രഹ്മചാരിണാമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പ്രത്യേകിച്ച് വൈഷ്ണവന്മാർക്കും ചില ഭക്ഷ്യങ്ങൾ വിലക്കിയിരിക്കുന്നു. സന്ന്യാസികൾക്കും ബ്രഹ്മചാരികൾക്കും ഹരിക്ക് സമർപ്പിക്കാത്തത് കഴിക്കരുത്.
പിപീലികാമിശ്രിതം ച മധു ഗവ്യം ഗുഡം തഥാ । യത്കിംചിദ്വസ്തു വാ താത ന ഭക്ഷ്യം ച ശ്രുതൌ ശ്രുതമ്
ചെറുവണ്ടികൾ കലർന്ന തേൻ, പശുവിന്റെ പാൽ, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും, അത്തരം മറ്റെന്തെങ്കിലും വസ്തുക്കളും, പ്രിയപുത്രാ, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നതുപോലെ കഴിക്കരുത്.
പക്ഷിഭക്ഷ്യം കീടഭക്ഷ്യം ശൃദ്ധം പക്വഫലം തഥാ । കാകഭക്ഷ്യമഭക്ഷ്യം ച സര്വേഷാം ദ്രവ്യമേവ ച
പക്ഷികൾ കഴിച്ചതോ കീടങ്ങൾ തിന്നതോ പാകം ചെയ്തതോ പാകമായ പഴം, കാക്ക കഴിച്ചതോ അത്തരം ഭക്ഷ്യങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും വിലക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഘൃതപക്വം തൈലപക്വം മിഷ്ടാന്നം ശൂദ്രസംസ്കൃതമ് । അഭക്ഷ്യം ബ്രാഹ്മണാനാം ച ശൂദ്രഭക്ഷ്യം ച പീഠകമ്
നെയ്യിലോ എണ്ണയിലോ പാകം ചെയ്ത മധുരഭക്ഷ്യങ്ങളും ശൂദ്രന്മാർ പാകം ചെയ്ത വിഭവങ്ങളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് കഴിക്കരുത്. ശൂദ്രഭക്ഷ്യങ്ങളെ പീഠകം എന്നു പറയുന്നു, അത് ഒഴിവാക്കണം.
സര്വേഷാമശുചീനാം ച ജലമന്നം പരിത്യജേത് । ആശൌചാന്താത്പരദിനേ ശുദ്ധമേവ ന സംശയഃ
അശുദ്ധരിൽനിന്നുള്ള വെള്ളവും അന്നവും എല്ലാവരും ഒഴിവാക്കണം. അശൗചം കഴിഞ്ഞ് അടുത്ത ദിവസം ശുദ്ധമായതേ മാത്രം കഴിക്കണം, സംശയമില്ല.
വിപാകം കര്മണാമേവ ദുഷ്കരം ശ്രുതിസംമതമ് । ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യം ച കഥിതം യഥാജ്ഞാനം വ്രചേശ്വര
കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്, ശാസ്ത്രങ്ങൾ അങ്ങനെ പറയുന്നു. എന്തു കഴിക്കാം, എന്ത് ഒഴിവാക്കണം എന്നതും ജ്ഞാനപ്രകാരം വിശദീകരിച്ചു, വ്രതേശ്വരാ.