ആവൃതം മങ്ഗലഘടൈഃ ഫലപല്ലവസംയുതൈഃ । ദധിലാജൈശ്ച പര്ണൈശ്ച സ്നിഗ്ധദൂര്വാങ്കുരൈഃ ഫലൈഃ
മംഗളകരമായ കലശങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, കൊമ്പുകൾ, തൈകൾ, തൈരുപയോഗിച്ച അന്നങ്ങൾ, ഇലകൾ, മൃദുലമായ ദർഭത്തൈകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ശ്രീരാമകദലീസ്തമ്ഭൈരസംഖ്യൈശ്ച മനോഹരൈഃ । പട്ടസൂത്രനിബദ്ധൈശ്ച സ്നിഗ്ധൈശ്ചന്ദനപല്ലവൈഃ
ശ്രീരാമക്കായയുടെ ആകർഷകമായ അനേകം തൂണുകളും, പറ്റുപൂച്ചാർത്ത് കെട്ടിയ ചന്ദനപ്പല്ലവങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.
ചന്ദനാസക്തമാല്യൈശ്ച ഭൂഷണൈശ്ച വിഭൂഷിതമ് । അമൂല്യരത്നരചിതം ശതശൃങ്ഗമനോഹരമ്
ചന്ദനത്തിൽ ചേർത്ത മാലകളും ഭൂഷണങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വിലമതിക്കാനാകാത്ത രത്നങ്ങളിൽനിന്ന് നിർമ്മിച്ച, നൂറു കുന്നുകൾ ഉള്ള മനോഹരമായതുമാണ്.
കോടിയോജനമൂര്ധ്വം ച ദൈര്ധ്യം ശതഗുണോത്തരമ് । ശൈലപ്രസ്ഥപരിമിതം പഞ്ചാശത്കോടിയോജനമ്
അത് ഒരു കോടി യോജന ഉയരത്തിൽ, നീളം നൂറിരട്ടി കൂടുതലും, പർവ്വതപ്രസ്ഥങ്ങളാൽ അളക്കപ്പെടുന്ന അമ്പത് കോടി യോജനവീതിയുമാണ്.
അതീവ കമനീയം യ വേദാനിര്വചനീയകമ് । പ്രാകാരമിവ തസ്യാപി ഗോലലോകസ്യ മനോഹരമ്
അത് അത്യന്തം മനോഹരവും, വേദങ്ങൾക്കു പോലും വിവരണം ചെയ്യാനാകാത്തതും, ആ ഗോലോകലോകത്തെ വളയുന്ന അതിമനോഹരമായ മതിലുപോലെയും ആകുന്നു.
പരിതോ വേഷ്ടിതം രമ്യം ഹീരഹാരസമന്വിതമ് । തത്ര വൃന്ദാവനം രമ്യം യുക്തം ചന്ദനപാദപൈഃ
ചുറ്റും മുഴുവൻ സുവർണ്ണമണിമാലകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ ആ വലയത്തിൽ, ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ വൃന്ദാവനം ഉണ്ട്.
കല്പവൃക്ഷൈശ്ച നമ്യൈശ്ച മന്ദാരൈഃ കാമധേനുഭിഃ । ശോഭിതം ശോഭനാഢ്യൈശ്ച പുഷ്പോദ്യാനൈര്മനോഹരൈഃ
അവിടെ കനിവുള്ള കൽപ്പവൃക്ഷങ്ങൾ, നമിക്കുന്ന മരങ്ങൾ, മന്ദാരവൃക്ഷങ്ങൾ, കാമധേനുവുകൾ, അതുപോലെ മനോഹാരിതയാൽ സമൃദ്ധമായ പൂങ്കാനങ്ങൾ എല്ലാം ചേർന്ന് ആ പ്രദേശം അലങ്കരിക്കുന്നു.
ക്രീഡാസരോവരൈ രമ്യൈഃ സുരമ്യൈ രതിമന്ദിരൈഃ । അതീവ രമ്യം രഹസി രാസയോഗ്യസ്ഥലാന്വിതമ്
അവിടെ കളിക്കാനുള്ള മനോഹരമായ തടാകങ്ങൾ, അത്യന്തം ആകർഷകമായ വിനോദമന്ദിരങ്ങൾ, രഹസ്യമായ മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ രാസനൃത്തത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഇടങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട്.
രക്ഷിതം രക്ഷകൈ രമ്യൈരസംഖ്യൈര്ഗോപികാഗണൈഃ । പരിതോ വര്തുലാകാരം ത്രിലക്ഷയോജനം വനമ്
അസംഖ്യമായ മനോഹരമായ ഗോപികാസമൂഹങ്ങൾ ആ വനത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ആ വനം മുഴുവൻ വൃത്താകൃതിയിലും മൂന്ന് ലക്ഷം യോജനവ്യാപകവുമാണ്.
ഷട്പദധ്വനിസംയുക്തം പുംസ്കോകിലരുതാന്വിതമ് । തത്രാക്ഷയോ വടോ രമ്യോ രഹസ്യേ ബഹൃവിസ്തൃതഃ
അവിടെ തേനീച്ചകളുടെ മധുരമായ ഗാനം, ആൺകുയിലുകളുടെ വിളികൾ എന്നിവ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവിടെ അക്ഷയവും മനോഹരവുമായ വലിയ ആൽമരം രഹസ്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സഹസ്രയോജനോര്ധ്വശ്ച പരിതശ്ച ചതുര്ഗുണഃ । ഗോപീനാം കല്പവൃക്ഷശ്ച സര്വവാഞ്ഛാഫലപ്രദഃ
ആ ആൽമരം ആയിരം യോജന ഉയരവും, അതിന്റെ ചുറ്റളവ് അതിന്റെ നാലിരട്ടിയുമാണ്; ഗോപികമാരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന കൽപ്പവൃക്ഷം അതാണ്.
ക്രീഡാന്വിതൈരാവൃതശ്ച രാധാദാസീത്രിലക്ഷകൈഃ । വിരജാതീരനിരാണാം വായുനാ ശീതലേന ച
അത് മൂന്ന് ലക്ഷം രാധാമാരുടെ കളിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വിരജാനദിയുടെ തീരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള തണുത്ത പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ കാറ്റ് അവിടെ വീശുന്നു.
പുഷ്പാന്വിതേന മന്ദേന പവിത്രശ്ച സുഗന്ധിനാ । ദാസീഗണൈരസംഖ്യൈശ്ച വൃന്ദാവനവിനോദിനീ
പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ, മൃദുവും വിശുദ്ധവുമായ കാറ്റും, അനേകം ദാസിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങളും വൃന്ദാവനത്തെ ആനന്ദകരമാക്കുന്നു.
തത്ര ക്രീഡതി രാധാ സാ മമ പ്രാണാധിദേവതാ । സേയം ശ്രീദാമശാപേന വൃഷഭാനസുതാഽധുനാ
അവിടെ എന്റെ പ്രാണാദേവതയായ രാധാ കളിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ശ്രീദാമന്റെ ശാപം മൂലം അവൾ വൃഷഭാനുവിന്റെ മകളായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാദിദേവൈഃ സിദ്ധേന്ദ്രൈര്മുനീന്ദ്രൈഃ പൂജിതാ വ്രജ । സിദ്ധൈര്ഗുണൈര്ബലൈര്ബുദ്ധ്യാ ജ്ഞാനയോഗൈശ്ച വിദ്യയാ
ബ്രഹ്മാദിദേവന്മാരും, സിദ്ധന്മാരും, മഹർഷിമാരും, ഗുണങ്ങൾ, ശക്തി, ബുദ്ധി, ജ്ഞാനം, യോഗം, വിദ്യ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നരായവർ വ്രജയിൽ അവളെ ആരാധിക്കുന്നു.
താത സര്വപ്രകാരേണ വന്ദ്യാ സത്സദൃശീ പ്രിയാ । ഇത്യേവം കഥിതം നന്ദ ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം ച വര്ണനമ്
അച്ഛാ, അവൾ എല്ലാ രീതിയിലും വന്ദനീയയും, സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രിയയും ആകുന്നു; ഇങ്ങനെ, നന്ദാ, ലോകങ്ങളുടെ വിവരണം ഞാൻ പറഞ്ഞു.
അഥ പഞ്ചാശീതിതമോഽധ്യായഃ നന്ദ ഉവാച വര്ണാനാം ച ചതുര്ണാം ച ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യം ച സാംപ്രതമ് । വിപാകം കര്മണാം ചൈവ സര്വേഷാം പ്രാണിനാമപി
നന്ദൻ ചോദിച്ചു: നാലു വർണങ്ങൾക്കും എന്താണ് ഭക്ഷ്യവും അഭക്ഷ്യവും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും കര്മഫലവും, കാരണങ്ങളുടെ കാരണവും എന്നിങ്ങനെ ദയവായി പറയാമോ?
കഥയസ്വ മഹാഭാഗ കാരണാനാം ച കാരണമ് । ത്വത്തോഽന്യം കം ച പൃച്ഛാമി നിതാന്തം സന്തമീശ്വരമ്
മഹാഭാഗവ, കാരണങ്ങളുടെ കാരണമെന്താണെന്ന് ദയവായി വിശദീകരിക്കണം; അതിനേക്കാൾ നല്ലതാരെയും ഞാൻ ചോദിക്കാനില്ല, സത്യസ്വരൂപനായ ഈശ്വരനേ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യം ചതുര്ണാം ച വര്ണാനാം ച യഥോചിതമ് । വേദോക്തം ശ്രൂയതാ താത സാവധാനം നിശാമയ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നാലു വർണങ്ങൾക്കും യോജിച്ച ഭക്ഷ്യങ്ങളും അഭക്ഷ്യങ്ങളും വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ പറയാം; അച്ഛാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
അയഃപാത്രേ പയഃപാനം ഗവ്യം സിദ്ധാന്നമേവ ച । ഭൃഷ്ടാദികം പധു ഗുഡം നാലികേരോദകം തഥാ
ഇരുമ്പ് പാത്രത്തിൽ പാൽ കുടിക്കുന്നത്, പശുവിന്റെ ഉത്പന്നങ്ങൾ, പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം, വറുത്തതും, ശർക്കരയും, തേങ്ങാപ്പാനീയം എന്നിവയാണ്.
ഫലം മൂലം ച യത്കിംചിദഭക്ഷയം മനുരബ്രവീത് । ദഗ്ധാന്നം തപ്തസൌവീരമഭക്ഷ്യം വ്രഹ്മനിര്മിതമ്
മനു പറഞ്ഞതുപോലെ, ഭക്ഷിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും, കത്തിച്ച ഭക്ഷണവും ചൂടായ പുളിച്ച പാനീയവും ബ്രഹ്മാവ് അഭക്ഷ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
നാലികേരോദകം കാംസ്യേ താമ്രപാത്രേ സ്ഥിതം മധു । ഗവ്യം ച താമ്രപാത്രസ്ഥം സര്വം മദ്യം ഘൃതം വിനാ
കാംസ്യപാത്രത്തിൽ തേങ്ങാപ്പാനീയം, താമ്രപാത്രത്തിൽ തേൻ, പശുവിന്റെ ഉത്പന്നങ്ങൾ താമ്രപാത്രത്തിൽ, എല്ലാ മദ്യവും നെയ്യൊഴികെ,
താമ്രപാത്രേ പയഃപാനമുച്ഛിഷ്ടേ ഘൃതഭോജനമ് । ദുഗ്ധം സലവണം ചൈവ സദ്യോ ഗോമാംസഭക്ഷണമ്
താമ്രപാത്രത്തിൽ നിന്ന് പാൽ കുടിക്കൽ, മറ്റൊരാളുടെ ഭക്ഷ്യശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, ഉപ്പു കലർന്ന പാൽ, ഉടൻ പശുമാംസം കഴിക്കൽ എന്നിവ എല്ലാം നിരോധിതമാണ്.
അഭക്ഷ്യം മധുമിക്ഷം ച ഘൃതം തൈലം ഗുഡം തഥാ । ആര്ദ്രകം ഗുഡസംയുക്തമഭക്ഷ്യം ശ്രുതിസംമതമ്
തേനു, പനങ്കുരു, നെയ്യ്, എണ്ണ, ശർക്കര, ശർക്കര ചേർത്ത ഇഞ്ചി എന്നിവയും ഭക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമല്ലെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു.
പീതശേഷജലം ചൈവ മാഘേ ച മൂലകം തഥാ । ജപാദികം ച ശയനേ സദാ പ്രാജ്ഞഃ പരിത്യജേത്
മറ്റൊരാൾ കുടിച്ച ശേഷമുള്ള വെള്ളം, മാഘമാസത്തിൽ മുള്ളങ്കി, കിടക്കയിൽ കിടന്ന് ജപമോ അതിനോടു സാമ്യമുള്ള കാര്യങ്ങളോ ചെയ്യുന്നത്, ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വിര്ഭോജനം ച ദിവസേ സംധ്യയോഹ്ഭോജനം തഥാ । ഭക്ഷ്യം ച രാത്രിശേഷേ ച ധ്രുവം പ്രാജ്ഞഃ പരിത്യജേത്
ഒരു ദിവസം രണ്ടുതവണ ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം, രാത്രിയിൽ വൈകി ഭക്ഷണം എന്നിവ ബുദ്ധിമാന്മാർ നിർബന്ധമായും ഒഴിവാക്കണം.
പാനീയം പായസം ചൂര്ണം ഘുതം ലവണമേവ ച । സ്വസ്തികം ഗുഡകം ചൈവ ക്ഷീരം തക്രം തഥാ മധു
വെള്ളം, പായസം, പൊടി വിഭവങ്ങൾ, നെയ്യ്, ഉപ്പ്, പുളിച്ച ഭക്ഷണം, ശർക്കര, പാൽ, മോർ, തേൻ—
ഹസ്താദ്ധസ്തഗൃഹീതം ച സദ്യോ ഗോമാംസമേവ ച । കര്പൂരം രൌപ്യപാത്രസ്ഥമഭക്ഷ്യം ശ്രുതിസംമതമ്
കൈയിൽ നിന്ന് കൈയിലേക്ക് നൽകുന്ന ഭക്ഷണം, ഉടൻ പശുമാംസം, വെള്ളി പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച കർപ്പൂരം എന്നിവയും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ഭക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല.
പരിവേഷണകാരീ ചേദ്ഭോക്താരം സ്പൃശതേ യദി । മഭക്ഷ്യം ച തദന്നം ച സര്വേഷാമേവ സംമതമ്
ഭക്ഷണം നൽകുന്നവൻ ഭക്ഷിക്കുന്നവനെ സ്പർശിച്ചാൽ ആ അന്നം എല്ലാവർക്കും ഭക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമല്ലെന്ന് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
നകുലാനാം ഗണ്ഡകാനാം മഹിഷാണാം ച പക്ഷിണാമ് । സര്പാണാം സൂകരാണാം ച ഗര്ദഭാനാം വിശേഷതഃ
മംഗൂസ്, എലി, കാള, പക്ഷികൾ, പാമ്പ്, പന്നി, പ്രത്യേകിച്ച് കഴുത എന്നിവയുടെ മാംസം—