ഏകദാ മയി ഗോലോകേ രാസേ നിത്യം പ്രകുര്വതി । ആവിര്ഭൂതാ ച വാമാങ്ഗാദ്ബാലാ ഷോഢശവാര്ഷികീ
ഒരു ദിവസം ഞാൻ ഗോലോകത്തിൽ രാസലീലയിൽ എപ്പോഴും ലീനനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് നിന്ന് പതിനാറു വയസ്സുള്ള ഒരു ബാലിക പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശ്വേതചമ്പകവര്ണാഭാ ശരച്ചന്ദ്രസമപ്രഭാ । അതീവ സുന്ദരീ രാമാ രമണീനാം പരാവരാ
അവൾ വെള്ള ചമ്പകപ്പൂവിന്റെ നിറംപോലും, ശരത്കാലചന്ദ്രനുപോലും പ്രകാശവതിയുമായിരുന്നു; അത്യന്തം സുന്ദരിയും മനോഹരിയും സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയുമായിരുന്നു.
ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യാ കൌമലാങ്ഗീ മനോഹരാ । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകാധാനാ രത്നാഭരണഭൂഷിതാ
അവളുടെ മുഖം സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ, അവളുടെ അംഗങ്ങൾ അത്യന്തം സുന്ദരവും മനോഹരവുമായിരുന്നു; അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ചും രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞുമായിരുന്നു.
യഥാ ജലദപങ്ക്തിശ്ച ബലാകാഭിര്തിഭൂഷിതാ । സിന്ദൂരബിന്ദൂനാ ചാരുചന്ദ്രചന്ദനബിന്ദുഭിഃ
മേഘങ്ങളുടെ നിരയെ എങ്ങനെ വാലക്കുകൾ അലങ്കരിക്കുമോ, അങ്ങനെ അവളുടെ സൗന്ദര്യം സിന്ദൂരപ്പൂവിന്റെ ചാരുതയും ചന്ദ്രൻപോലുള്ള ചന്ദനപ്പൂവും മറ്റും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
കസ്തൂരീബിന്ദുഭിഃ സാര്ധം സീമന്താന്ധഃസ്യലോജ്ജ്വലാ । അമൂല്യരത്നനിര്മാണസുസ്നിഗ്ധകിരണോജ്ജ്വലാ
കസ്തൂരി ചിഹ്നങ്ങളോടൊപ്പം, അവളുടെ മുടിയിലിരിയുന്ന സീമന്തം അത്യന്തം പ്രകാശം പകർന്നു; അമൂല്യമായ രത്നങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മൃദുലമായ കിരണങ്ങൾ അവളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
വിചിത്രൈശ്ച സുചിത്രൈശ്ച സുകപോലസ്ഥലോജ്ജ്വലാ । ഖമേന്ദ്രചഞ്ചുവിജിതനാസാമൌക്തികശോഭിതാ
വിവിധവും മനോഹരവുമായ ചിത്രങ്ങളാൽ അവളുടെ കപ്പോളങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു; ആകാശത്തിലെ രാജാവ് എന്ന പക്ഷിയുടെ കൊക്കിനെക്കാൾ മനോഹരമായ മുത്ത് മൂക്കുതിയാൽ അവളുടെ മൂക്ക് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഗജേന്ദ്രഗണ़്ഡനിര്മുക്തമുക്താഭൂഷണഭൂഷിതാ । ശുക്ത്യാ വിമുക്തമുക്താഭദന്തപങ്ക്തിമനോഹരാ
ആനയുടെ തുമ്പിൽ നിന്നുള്ള മുത്ത് ഭൂഷണങ്ങൾ അവൾ അണിഞ്ഞിരുന്നു; ശംഖിൽ നിന്നുള്ള മുത്തുകൾപോലുള്ള മനോഹരമായ പല്ലുകളുടെ നിര അവളെ അലങ്കരിച്ചു.
വലിതാകലിതാഽതീവ പക്വബിമ്ബാധരാ വരാ । ശശ്വത്പൂര്ണേന്ദുനിന്ദാസ്യാ പദ്മനിന്ദിതലോചനാ
വളഞ്ഞു ചുരുണ്ടതും പക്വമായ ബിംബഫലത്തിന്റെ നിറമുള്ളതുമായ അത്യന്തം മനോഹരമായ അധരങ്ങൾ അവളുടേതായിരുന്നു; അവളുടെ മുഖം എപ്പോഴും പൂർണ്ണചന്ദ്രനെക്കാൾ മനോഹരവും കണ്ണുകൾ താമരയെക്കാൾ മനോഹരവുമായിരുന്നു.
കൃഷ്ണസാരനിഭോദ്ഭിന്നസുചാരുകജ്ജലോജ്ജ്വലാ । അമൂല്യരത്നനിര്മാണകേയൂരകങ്കണോജ്ജ്വലാ
കൃഷ്ണമൃഗത്തിന്റെ കണ്ണുപോലും മനോഹരമായ കജലാൽ അവളുടെ കണ്ണുകൾ പ്രകാശിച്ചു; അമൂല്യരത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച കൈവളകളും കങ്കണങ്ങളും അവളെ അലങ്കരിച്ചു.
മണീന്ദ്രരാജരാജീഭിഃ ശങ്ഖയുഗ്മകരോജ്ജവലാ । രത്നാങ്ഗുലീയകൈരേഭിരമൃതാങ്ഗുലിഭൂഷിതാ
രാജരത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വലയം, ശംഖുയുക്തമായ കൈവളകൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അവളുടെ കൈകൾ പ്രകാശിച്ചു; രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വിരൽമുദ്രകളും അമൃതംപോലുള്ള വിരലുകളും അവളെ അലങ്കരിച്ചു.
രത്നേന്ദ്രരാജരാജേന ക്വണന്മഞ്ജീരരഞ്ജിതാ । രത്നപാശകരാജീഭിഃ പാദാങ്ഗുലിവിരാജിതാ
മുത്തുകളുടെ രാജാവായ കിങ്കിണികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവളുടെ കാൽനടപ്പിൽ മണികൾ മുഴങ്ങി; രത്നങ്ങൾ ചാർത്തിയ വരികൾ കൊണ്ട് അവളുടെ വിരലുകൾ പ്രകാശിച്ചു.
സുന്ദരാലക്തരാഗേണ ചരണാധഃസ്ഥലോജ്ജ്വലാ । ഗജേന്ദ്രഗാമിനീ രാമാ കാമിനീ വാമലോചനാ
സുന്ദരമായ ചുവന്ന അലക്തകത്തിന്റെ നിറം കാൽതളിരിൽ തെളിഞ്ഞു; രാജഹസ്തിനിയുടെ നടപ്പുപോലെ അവൾ നടന്നു, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള രാമയായ കാമിനി.
മാം ദദര്ശ കടാക്ഷേണ രമണീ രമണോത്സുകാ । രാസേ സംഭൂയ രാമാ സാ ദധാര പുരതോ മമ
സംഗമത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെ അവളെൻപുറത്ത് ചോര്നോട്ടം ചെയ്തു; രാസലീലയിൽ രാമ തന്നെ എനിക്കുമുന്നിൽ നിന്നു ചേർന്ന് കളിച്ചു.
തേന രാധാ സമാഖ്യാതാ ബുരാവിദ്ഭിഃ പ്രപൂജിതാ । പ്രഹൃഷ്ടാ പ്രകൃതിശ്ചാസ്യാസ്തേന പ്രകൃതിരീശ്വരീ
അതിനാൽ അവൾ രാധയായി അറിയപ്പെട്ടു, ജ്ഞാനികൾക്കും മൂപ്പന്മാർക്കും ആരാധ്യയായി. ആനന്ദത്തോടെ അവളുടെ സ്വഭാവം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; അവൾ പ്രകൃതിയുടെ രാജ്ഞിയാണ്.
ശക്താ സ്യാത്സര്വകാര്യേഷു തേന ശക്തിഃ പ്രകീര്തിതാ । സര്വാധാരാ സര്വരൂപാ മങ്ഗലാര്ഹാ ച സര്വതഃ
എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും കഴിവുള്ളവളായതിനാൽ അവളെ ശക്തി എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവൾ എല്ലാറ്റിനും ആധാരവും, എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ളവളും, എല്ലായിടത്തും മംഗളത്തിന് യോഗ്യയുമാണ്.
സര്വമങ്ഗലദക്ഷാ സാ തേന സ്യാത്സര്വമങ്ഗലാ । വൈകുണ്ഠേ സാ മഹാലക്ഷ്മീര്മൂര്തിഭേദേ സരസ്വതീ
എല്ലാ മംഗളങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായതിനാൽ അവൾ സർവ്വമംഗളയായി അറിയപ്പെടുന്നു; വൈകുണ്ഠത്തിൽ അവൾ മഹാലക്ഷ്മി, മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ അവൾ സരസ്വതി.
പ്രസൂയ വേദാന്വിദിതാ വേദമാതാ ച സാ സദാ । സാവിത്രീ സ ച ഗായത്രീ ധാത്രീ ത്രിജഗതാമപി
വേദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവളായതിനാൽ അവളെ വേദമാതാവായി എന്നും അറിയുന്നു; അവൾ സാവിത്രിയും ഗായത്രിയും മൂലോകങ്ങൾക്കും പോഷകിയുമാണ്.
പുരാ സംഹൃത്യ ദുര്ഗം ച സാ ദുര്ഗാ ച പ്രകീര്തിതാ । തേജസഃ സര്വദേവാനാമാവിര്ഭൂതാ പുരാ സതീ
പണ്ടുകാലത്ത് കോട്ടയെ നശിപ്പിച്ച ശേഷം അവളെ ദുര്ഗ്ഗയായി വിളിച്ചു; സതിയായ അവൾ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും തേജസ്സിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവളാണ്.
തേനാഽഽദ്യാ പ്രകൃതിര്ജ്ഞേയാ സര്വാസുരവിമര്ദിതീ । സര്വാനന്ദാ ച സാനന്ദാ ദുഃഖദാരിദ്രയനാശിനീ
അതിനാൽ അവളെ ആദിപ്രകൃതിയായി, എല്ലാ അസുരന്മാരെയും ജയിക്കുന്നവളായി അറിയണം; അവൾ സകലാനന്ദവും, സന്തോഷവും നൽകുന്നവളും ദു:ഖവും ദാരിദ്ര്യവും നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്.
ശത്രുണാം ഭയദാത്രൌ ച ഭക്താനാം ഭയഹാരിണൌ । ദക്ഷകന്യാ സതീ കാ ച ശൈലജാതേതി പാര്വതീ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം നൽകുകയും ഭക്തന്മാരുടെ ഭയം അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു; അവൾ ദക്ഷന്റെ മകളായ സതിയും, പർവതത്തിൽ ജനിച്ച പാർവതിയും ആകുന്നു.
സര്വാധാരസ്വരൂപാ സാ കലയാ സാ വസുംധരാ । കലയാ തുലസീ ഗങ്ഗാ കലയാ സര്വയോഷിതഃ
അവൾ എല്ലാറ്റിനും ആധാരസ്വരൂപമാണ്; അവളുടെ ഭാഗത്തിൽ ഭൂമി, മറ്റൊരു ഭാഗത്തിൽ തുളസി, ഗംഗ, എല്ലാ സ്ത്രീകളും അവളുടെ ഭാഗങ്ങളാണ്.
സൃഷ്ടിം കരോമി ച യയാ താത ശക്ത്യാ പുനഃ പുനഃ । ദൃഷ്ട്വാ താം രാസമധ്യസ്ഥാം മമ ക്രീഡാ
പ്രിയനേ, അവളുടെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ ഈ ലോകം വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവളെ രാസമദ്ധ്യത്തിൽ കാണുമ്പോൾ എന്റെ കളി—
ബഭൂവ സുചിരം താത യാവദ്വൈ ബ്രഹ്മണഃ ശതമ് । അത്യദ്ഭുതം കൌതുകം ച മഹാശ്രൃങ്ഗാരമീപ്സിതമ്
പ്രിയനേ, ആ കളി ദീർഘകാലം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറു വർഷം വരെ നീണ്ടു; അത്ഭുതകരവും വിചിത്രവുമായ അതിൽ പരമശൃംഗാരവും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
തയോര്ദ്വയോര്ധര്മരാശിഃ സുസ്രാവ രാസമണ़്ഡലേ । തസ്മാന്മനോഹരം ജജ്ഞേ നാമനാകാരസരോവരമ്
അവരിരുവരിൽ നിന്ന് ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രവാഹം രാസമണ്ഡലത്തിൽ ഒഴുകി; അതിൽ നിന്ന് മനോഹരമായ, രൂപരഹിതമായ ഒരു തടാകം ഉദിച്ചു.
പപാത ധര്മധാരാഽധോ വേഗേന വിശ്വഗോലകേ । ബഭൂവ ജലബൂര്ണം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം ച ഗോലകമ്
ധർമ്മത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് വേഗത്തിൽ താഴേക്ക് വിശ്വഗോളത്തിൽ വീണു; അതു വെള്ളം നിറഞ്ഞു, ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ ഗോളമായി മാറി.
ജലപൂര്ണ പുരാ സര്വ ശൃഷ്ടിശൂന്യം വ്രജേശ്വര । ശ്രുങ്ഗാരാന്തേ ച തസ്യാം ച വീര്യാധാനം മയാ കൃതമ്
പണ്ടു, വൃന്ദാവനേശ്വരാ, എല്ലാം വെള്ളം നിറഞ്ഞു സൃഷ്ടി ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, ആ കളിയുടെ അവസാനം ഞാൻ അവിടെ എന്റെ വീര്യം വെച്ചു.
ദധാര ഗര്ഭ സാ രാധാ യാവദ്വൈ ബ്രഹ്മണാഃ ശതമ് । സുസ്രാവ സാ തദന്തേ ച ഡിമ്ഭം ച പരമാദ്ഭുതമ്
രാധാ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറു വർഷം വരെ ഗർഭം ധരിച്ചു; അവസാനം അവൾ അത്ഭുതകരമായ ഒരു ശിശുവിനെ പ്രസവിച്ചു.
ചുകോപ ദേവീ തം ദൃഷ്ട്വാ രുരോദ വിഷസാദ സാ । പാദേന പ്രേരയാമാസ തമധോ വിശ്വഗോലകേ
അത് കണ്ടു ദേവി കോപിച്ചു, അവൾ കരഞ്ഞു ദു:ഖിച്ചു; അവളുടെ കാലുകൊണ്ട് അതിനെ താഴേക്ക് വിശ്വഗോളത്തിൽ തള്ളിയിട്ടു.
സ പപാത ജലേ താത സര്വാധാരോ മഹാന്വിരാട് । ദൃഷ്ട്വാഽപത്യം ജലസ്ഥം ച മയാ ശപ്താ ച സാ പുരാ
പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, മഹത്തായ വിരാട്, എല്ലാറ്റിനും ആധാരമായവൻ, വെള്ളത്തിലേക്ക് വീണു. തന്റെ മകനെ വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ കണ്ടപ്പോൾ, ഞാൻ മുമ്പ് ശപിച്ചിരുന്ന അവൾ—
അനപത്യാ ച സാ രാഥാ മച്ഛാപേന പുരാ വിഭോ । തേന പ്രസൂതാഃ ക്രമതോ ദുര്ഗാ ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ
രാഥ എന്ന അവൾക്ക്, എന്റെ ശാപം മൂലം, മുമ്പ് കുട്ടികളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, അതുകൊണ്ടാണ് ദുർഗ്ഗ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി എന്നിങ്ങനെ അവളിൽ നിന്ന് തനതായ ക്രമത്തിൽ ജനിച്ചത്.