ന കരോത്യപരം വത്നാത്സംകല്പരഹിതഃ സ ച । സര്വം കൃഷ്ണസ്യ യത്കിംചിന്നാഹം കര്താ ച കര്മണഃ
അവൻ മറ്റേതെങ്കിലും പ്രവൃത്തി ആഗ്രഹത്തോടെ ചെയ്യുന്നില്ല; സ്വാർത്ഥം ഇല്ല. എന്ത് ചെയ്താലും, അത് കൃഷ്ണനുവേണ്ടിയാണെന്ന് കരുതുന്നു, താനല്ല കർമ്മഫലഭോക്താവ്.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സതതം ചിന്തയേദിതി । ന്യൂനഭക്തശ്ച തന്ന്യൂനഃ സ ച പ്രാകൃതികഃ ശ്രുതൌ
പ്രവൃത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ ആലോചിക്കുന്നു; ഭക്തി കുറവുള്ളവൻ അതിനനുസരിച്ച് കുറവുള്ളവനാണ്, ശാസ്ത്രത്തിൽ അവൻ സാധാരണവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
യമം വാ യമദൂതം വാ സ്വപ്നേഽപി ന ച പശ്യതി । പുരുഷാണാം സഹസ്രം ച പൂര്വഭക്തഃ സുദ്ധരേത്
അവന് യമനും യമദൂതന്മാരെയും സ്വപ്നത്തിലുപോലും കാണുന്നില്ല; മുമ്പ് ഭക്തി ചെയ്തവന് ആയിരം ആളുകളെ ശുദ്ധീകരിക്കാനും കഴിയും.
പുംസാം ശതം മധ്യമശ്ച തച്ചതുര്ഥം ച പ്രാകൃതഃ । ഭക്തശ്ച ത്രിവിധസ്താത കഥിതശ്ച തവാഽഽജ്ഞയാ
മധ്യസ്ഥഭക്തന് നൂറ് പേരെ ശുദ്ധീകരിക്കാം; സാധാരണഭക്തന് അതിന്റെ നാലിലൊന്ന് മാത്രം. പ്രിയനേ, ഭക്തന്മാരുടെ ഈ മൂന്നു തരങ്ങൾ നിന്റെ today നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
ബ്രഹ്മാണ്ഡരചനാഖ്യാനം ശ്രൂയതാം സാവധാനതഃ । ബ്രഹ്മാണ്ഡരചനാര്ഥം ച ഭക്താ ജാനന്തി യത്നതഃ
ബ്രഹ്മാണ്ഡസൃഷ്ടിയുടെ കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം; ഭക്തന്മാർ ഈ സൃഷ്ടിയുടെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നു.
മുനയശ്ച സുരാഃ സന്തഃ കിംചിജ്ജാനന്തി ദുഃഖതഃ । ജാനാമി വിശ്വം സര്വാര്ഥ ബ്രഹ്മാഽഽനന്തോ
മുനിമാരും ദേവന്മാരും സത്പുരുഷന്മാരും വളരെ കഷ്ടപ്പാടോടെ അല്പം മാത്രം അറിയുന്നു; എന്നാൽ ഞാനോ, ബ്രഹ്മാവേ, ഈ സർവ്വവിശ്വവും അതിലെ അർത്ഥങ്ങളും മുഴുവനായി അറിയുന്നു.
ധര്മഃ സനത്കുമാരശ്ച നരനാരായണാവൃഷീ । കപിലശ്ച ഗണേശശ്ച ദുര്ഗാ ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ
ധർമ്മൻ, സനത്കുമാരൻ, നരനാരായണന്മാർ, കപിലൻ, ഗണപതി, ദുർഗ്ഗ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി ഇവരും,
വേദാശ്ച വേദമാതാ ച സര്വജ്ഞാ രാധികാ സ്വയമ് । ഏതേ ജാനന്തി വിശ്വാര്ഥ നാന്യോ ജാനാതി കശ്ചന
വേദങ്ങളും വേദമാതാവും സർവ്വജ്ഞയായ രാധികയും — ഇവർ മാത്രമാണ് വിശ്വത്തിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്നത്; മറ്റാരും അതറിയുന്നില്ല.
വൈഷമ്യാര്ഥ ച സുധിയഃ സര്വേ വിജ്ഞാതുമക്ഷമാഃ । നിത്യാകാശോ യഥാഽഽത്മാ ച തഥാ നിത്യാ ദിശോ ദശ
സകല ബുദ്ധിമാന്മാർക്കും വൈവിധ്യത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല; എങ്ങിനെ ആകാശം ശാശ്വതമാണോ, അതുപോലെ പത്ത് ദിശകളും ശാശ്വതമാണ്.
യഥാ നിത്യാ ച പ്രകൃതിസ്തഥൈവ വിശ്വഗോലകഃ । ഗോലോകശ്ച യഥാ നിത്യസ്തഥാ വൈകുണ്ഠ ഏവ ച
പ്രകൃതി എങ്ങിനെ ശാശ്വതമാണോ, അതുപോലെ ഈ വിശ്വഗോളവും ശാശ്വതമാണ്; ഗോലോകം എങ്ങിനെ ശാശ്വതമാണോ, അങ്ങനെ തന്നെ വൈകുണ്ഠവും ശാശ്വതമാണ്.
ഏകദാ മയി ഗോലോകേ രാസേ നിത്യം പ്രകുര്വതി । ആവിര്ഭൂതാ ച വാമാങ്ഗാദ്ബാലാ ഷോഢശവാര്ഷികീ
ഒരു ദിവസം ഞാൻ ഗോലോകത്തിൽ രാസലീലയിൽ എപ്പോഴും ലീനനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് നിന്ന് പതിനാറു വയസ്സുള്ള ഒരു ബാലിക പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശ്വേതചമ്പകവര്ണാഭാ ശരച്ചന്ദ്രസമപ്രഭാ । അതീവ സുന്ദരീ രാമാ രമണീനാം പരാവരാ
അവൾ വെള്ള ചമ്പകപ്പൂവിന്റെ നിറംപോലും, ശരത്കാലചന്ദ്രനുപോലും പ്രകാശവതിയുമായിരുന്നു; അത്യന്തം സുന്ദരിയും മനോഹരിയും സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയുമായിരുന്നു.
ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യാ കൌമലാങ്ഗീ മനോഹരാ । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകാധാനാ രത്നാഭരണഭൂഷിതാ
അവളുടെ മുഖം സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ, അവളുടെ അംഗങ്ങൾ അത്യന്തം സുന്ദരവും മനോഹരവുമായിരുന്നു; അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ചും രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞുമായിരുന്നു.
യഥാ ജലദപങ്ക്തിശ്ച ബലാകാഭിര്തിഭൂഷിതാ । സിന്ദൂരബിന്ദൂനാ ചാരുചന്ദ്രചന്ദനബിന്ദുഭിഃ
മേഘങ്ങളുടെ നിരയെ എങ്ങനെ വാലക്കുകൾ അലങ്കരിക്കുമോ, അങ്ങനെ അവളുടെ സൗന്ദര്യം സിന്ദൂരപ്പൂവിന്റെ ചാരുതയും ചന്ദ്രൻപോലുള്ള ചന്ദനപ്പൂവും മറ്റും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
കസ്തൂരീബിന്ദുഭിഃ സാര്ധം സീമന്താന്ധഃസ്യലോജ്ജ്വലാ । അമൂല്യരത്നനിര്മാണസുസ്നിഗ്ധകിരണോജ്ജ്വലാ
കസ്തൂരി ചിഹ്നങ്ങളോടൊപ്പം, അവളുടെ മുടിയിലിരിയുന്ന സീമന്തം അത്യന്തം പ്രകാശം പകർന്നു; അമൂല്യമായ രത്നങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മൃദുലമായ കിരണങ്ങൾ അവളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
വിചിത്രൈശ്ച സുചിത്രൈശ്ച സുകപോലസ്ഥലോജ്ജ്വലാ । ഖമേന്ദ്രചഞ്ചുവിജിതനാസാമൌക്തികശോഭിതാ
വിവിധവും മനോഹരവുമായ ചിത്രങ്ങളാൽ അവളുടെ കപ്പോളങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു; ആകാശത്തിലെ രാജാവ് എന്ന പക്ഷിയുടെ കൊക്കിനെക്കാൾ മനോഹരമായ മുത്ത് മൂക്കുതിയാൽ അവളുടെ മൂക്ക് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഗജേന്ദ്രഗണ़്ഡനിര്മുക്തമുക്താഭൂഷണഭൂഷിതാ । ശുക്ത്യാ വിമുക്തമുക്താഭദന്തപങ്ക്തിമനോഹരാ
ആനയുടെ തുമ്പിൽ നിന്നുള്ള മുത്ത് ഭൂഷണങ്ങൾ അവൾ അണിഞ്ഞിരുന്നു; ശംഖിൽ നിന്നുള്ള മുത്തുകൾപോലുള്ള മനോഹരമായ പല്ലുകളുടെ നിര അവളെ അലങ്കരിച്ചു.
വലിതാകലിതാഽതീവ പക്വബിമ്ബാധരാ വരാ । ശശ്വത്പൂര്ണേന്ദുനിന്ദാസ്യാ പദ്മനിന്ദിതലോചനാ
വളഞ്ഞു ചുരുണ്ടതും പക്വമായ ബിംബഫലത്തിന്റെ നിറമുള്ളതുമായ അത്യന്തം മനോഹരമായ അധരങ്ങൾ അവളുടേതായിരുന്നു; അവളുടെ മുഖം എപ്പോഴും പൂർണ്ണചന്ദ്രനെക്കാൾ മനോഹരവും കണ്ണുകൾ താമരയെക്കാൾ മനോഹരവുമായിരുന്നു.
കൃഷ്ണസാരനിഭോദ്ഭിന്നസുചാരുകജ്ജലോജ്ജ്വലാ । അമൂല്യരത്നനിര്മാണകേയൂരകങ്കണോജ്ജ്വലാ
കൃഷ്ണമൃഗത്തിന്റെ കണ്ണുപോലും മനോഹരമായ കജലാൽ അവളുടെ കണ്ണുകൾ പ്രകാശിച്ചു; അമൂല്യരത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച കൈവളകളും കങ്കണങ്ങളും അവളെ അലങ്കരിച്ചു.
മണീന്ദ്രരാജരാജീഭിഃ ശങ്ഖയുഗ്മകരോജ്ജവലാ । രത്നാങ്ഗുലീയകൈരേഭിരമൃതാങ്ഗുലിഭൂഷിതാ
രാജരത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വലയം, ശംഖുയുക്തമായ കൈവളകൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അവളുടെ കൈകൾ പ്രകാശിച്ചു; രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച വിരൽമുദ്രകളും അമൃതംപോലുള്ള വിരലുകളും അവളെ അലങ്കരിച്ചു.
രത്നേന്ദ്രരാജരാജേന ക്വണന്മഞ്ജീരരഞ്ജിതാ । രത്നപാശകരാജീഭിഃ പാദാങ്ഗുലിവിരാജിതാ
മുത്തുകളുടെ രാജാവായ കിങ്കിണികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവളുടെ കാൽനടപ്പിൽ മണികൾ മുഴങ്ങി; രത്നങ്ങൾ ചാർത്തിയ വരികൾ കൊണ്ട് അവളുടെ വിരലുകൾ പ്രകാശിച്ചു.
സുന്ദരാലക്തരാഗേണ ചരണാധഃസ്ഥലോജ്ജ്വലാ । ഗജേന്ദ്രഗാമിനീ രാമാ കാമിനീ വാമലോചനാ
സുന്ദരമായ ചുവന്ന അലക്തകത്തിന്റെ നിറം കാൽതളിരിൽ തെളിഞ്ഞു; രാജഹസ്തിനിയുടെ നടപ്പുപോലെ അവൾ നടന്നു, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള രാമയായ കാമിനി.
മാം ദദര്ശ കടാക്ഷേണ രമണീ രമണോത്സുകാ । രാസേ സംഭൂയ രാമാ സാ ദധാര പുരതോ മമ
സംഗമത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെ അവളെൻപുറത്ത് ചോര്നോട്ടം ചെയ്തു; രാസലീലയിൽ രാമ തന്നെ എനിക്കുമുന്നിൽ നിന്നു ചേർന്ന് കളിച്ചു.
തേന രാധാ സമാഖ്യാതാ ബുരാവിദ്ഭിഃ പ്രപൂജിതാ । പ്രഹൃഷ്ടാ പ്രകൃതിശ്ചാസ്യാസ്തേന പ്രകൃതിരീശ്വരീ
അതിനാൽ അവൾ രാധയായി അറിയപ്പെട്ടു, ജ്ഞാനികൾക്കും മൂപ്പന്മാർക്കും ആരാധ്യയായി. ആനന്ദത്തോടെ അവളുടെ സ്വഭാവം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; അവൾ പ്രകൃതിയുടെ രാജ്ഞിയാണ്.
ശക്താ സ്യാത്സര്വകാര്യേഷു തേന ശക്തിഃ പ്രകീര്തിതാ । സര്വാധാരാ സര്വരൂപാ മങ്ഗലാര്ഹാ ച സര്വതഃ
എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും കഴിവുള്ളവളായതിനാൽ അവളെ ശക്തി എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവൾ എല്ലാറ്റിനും ആധാരവും, എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ളവളും, എല്ലായിടത്തും മംഗളത്തിന് യോഗ്യയുമാണ്.
സര്വമങ്ഗലദക്ഷാ സാ തേന സ്യാത്സര്വമങ്ഗലാ । വൈകുണ്ഠേ സാ മഹാലക്ഷ്മീര്മൂര്തിഭേദേ സരസ്വതീ
എല്ലാ മംഗളങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായതിനാൽ അവൾ സർവ്വമംഗളയായി അറിയപ്പെടുന്നു; വൈകുണ്ഠത്തിൽ അവൾ മഹാലക്ഷ്മി, മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ അവൾ സരസ്വതി.
പ്രസൂയ വേദാന്വിദിതാ വേദമാതാ ച സാ സദാ । സാവിത്രീ സ ച ഗായത്രീ ധാത്രീ ത്രിജഗതാമപി
വേദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവളായതിനാൽ അവളെ വേദമാതാവായി എന്നും അറിയുന്നു; അവൾ സാവിത്രിയും ഗായത്രിയും മൂലോകങ്ങൾക്കും പോഷകിയുമാണ്.
പുരാ സംഹൃത്യ ദുര്ഗം ച സാ ദുര്ഗാ ച പ്രകീര്തിതാ । തേജസഃ സര്വദേവാനാമാവിര്ഭൂതാ പുരാ സതീ
പണ്ടുകാലത്ത് കോട്ടയെ നശിപ്പിച്ച ശേഷം അവളെ ദുര്ഗ്ഗയായി വിളിച്ചു; സതിയായ അവൾ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും തേജസ്സിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവളാണ്.
തേനാഽഽദ്യാ പ്രകൃതിര്ജ്ഞേയാ സര്വാസുരവിമര്ദിതീ । സര്വാനന്ദാ ച സാനന്ദാ ദുഃഖദാരിദ്രയനാശിനീ
അതിനാൽ അവളെ ആദിപ്രകൃതിയായി, എല്ലാ അസുരന്മാരെയും ജയിക്കുന്നവളായി അറിയണം; അവൾ സകലാനന്ദവും, സന്തോഷവും നൽകുന്നവളും ദു:ഖവും ദാരിദ്ര്യവും നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്.
ശത്രുണാം ഭയദാത്രൌ ച ഭക്താനാം ഭയഹാരിണൌ । ദക്ഷകന്യാ സതീ കാ ച ശൈലജാതേതി പാര്വതീ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം നൽകുകയും ഭക്തന്മാരുടെ ഭയം അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു; അവൾ ദക്ഷന്റെ മകളായ സതിയും, പർവതത്തിൽ ജനിച്ച പാർവതിയും ആകുന്നു.