കാശ്യപേ ദുര്ഗതേ നീചേ ദേവബ്രാഹ്മണനിന്ദകേ । മൂര്ഖേ ചൈവാനഭിജ്ഞേ ച ന ച സ്വപ്നം പ്രകാശയേത്
ദുർഗതിയുള്ളവനും, താഴ്ന്നവനും, ദേവന്മാരെയോ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയോ നിന്ദിക്കുന്നവനും, മൂർക്കനും, അജ്ഞാനിയുമാണ് എങ്കിൽ സ്വപ്നം പറയരുത്.
അശ്വത്ഥേ ഗണകേ വിപ്രേ പിതൃദേവാസനേഷു ച । ആര്യേ ച വൈഷ്ണവേ മിത്രേ ദിവാ സ്വപ്നം പ്രകാശയേത്
അശ്വത്ത്വമരത്തിൽ, ജ്യോതിഷിക്കു മുന്നിൽ, ബ്രാഹ്മണനോട്, പിതൃ-ദേവാസനങ്ങളിൽ, മാന്യനോടോ, വൈഷ്ണവനോടോ, സുഹൃത്തിനോടോ, പകൽ സമയത്ത് സ്വപ്നം പറയാം.
ഇതി തേ പുണ്യമാഖ്യാതം കഥിതം പാപനാശനമ് । ധന്യം യശസ്യമായുഷ്യം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഇങ്ങനെ പുണ്യകഥ പറഞ്ഞു, പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതും, ഭാഗ്യവും, പ്രശസ്തിയും, ദീർഘായുസ്സും നൽകുന്നതുമാണ് ഇതു. ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ഭഗവന്നന്ദസംo ദ്വ്യശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരദനും ഭഗവാൻ നന്ദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമായ എൺപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ ത്ര്യശീതിതമോഽധ്യായഃ നന്ദ ഉവാച വേദാനാം കാരണം ത്വം ച ബ്രഹ്മാദീനാം ച പുത്രക । സര്വം കഥയ ഭദ്രം തേ കം പൃച്ഛാമി ത്വയാ വിനാ
നന്ദൻ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങൾക്കും ബ്രഹ്മാദികൾക്കും കാരണം നീയാണല്ലോ, മകനേ. എല്ലാം ദയവായി എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. നിന്നെ കൂടാതെ ഞാൻ ആരോടാണ് ചോദിക്കാൻ പോകുന്നത്?
വിപ്രാണാം യോ ഹി ധര്മശ്ച ക്ഷത്രവിദ്ശൂദ്രകര്മണാമ് । സംന്യാസിനാം ച യോ ധര്മോ യതീനാം ബ്രഹ്മചാരിണാമ്
ബ്രാഹ്മണരുടെ ധർമ്മം എന്താണ്? ക്ഷത്രിയന്മാരുടെയും ശൂദ്രന്മാരുടെയും കർത്തവ്യങ്ങൾ എന്താണ്? സന്ന്യാസികൾക്കും യതികൾക്കും ബ്രഹ്മചാരികൾക്കും എന്താണ് ധർമ്മം?
വിപ്രാണാം വിധവാസ്ത്രീണാം വൈഷ്ണവാനാം സതാമപി । പതിവ്രതാനാം സ്ത്രീണാം ച തത്സര്വ വക്തുമര്ഹസി
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും വിധവസ്ത്രികളുടെയും വൈഷ്ണവന്മാരുടെയും സന്മാർഗ്ഗികളുടെയും ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള സ്ത്രീകളുടെയും കർത്തവ്യങ്ങൾ നീ വിശദമായി പറയണം.
ഗൃഹിണാം ഗൃഹിണീനാം ച ശിഷ്യാണാം ച വിശേഷതഃ । പുത്രാണാം ചാപി കന്യാനാം പിതരം മാതരം പ്രതി
ഗൃഹസ്ഥന്മാരുടെയും അവരുടെ ഭാര്യമാരുടെയും, പ്രത്യേകിച്ച് ശിഷ്യന്മാരുടെയും, പുത്രന്മാരുടെയും പുത്രിമാരുടെയും അമ്മയോടും അച്ഛനോടും ഉള്ള കർത്തവ്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് പറയണം.
സ്ത്രീജാതിശ്ച കതിവിധാ ഭക്തഃ കതിവിധഃ പ്രഭോ । ബ്രഹ്മാണ്ഡം ച കതിവിധം വദനം ച കിമാത്മകമ്
സ്ത്രീജാതികൾ എത്ര തരമുണ്ട്, ഭക്തന്മാർ എത്രവിധം ഉണ്ട്, ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ എത്രയാണു, വായ്ക്ക് സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണു, ദയവായി പറയൂ, പ്രഭോ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച സംധ്യാപൂതഃ സദാ വിപ്രഃ കുരുതേ മമ സേവനമ് । നിത്യം ഭുങ്കതേ മത്പ്രസാദമനിവേദ്യ കദാ ച ന
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സന്ധ്യാവന്ദനത്തിലൂടെ ശുദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും എന്നെ സേവിക്കുകയും, എപ്പോഴും എന്റെ പ്രസാദം അർപ്പിച്ച് ഭക്ഷിക്കുകയും, ഒരിക്കലും അർപ്പിക്കാതെ ഭക്ഷിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യണം.
അന്നം വിഷ്ഠാ ജലം യദ്വിഷ്ണോരനിവേദിതമ് । വിഷ്ണുപ്രസാദഭോജീ ച ജീവന്മുക്തശ്ച ബ്രാഹ്മണഃ
വിഷ്ണുവിന് അർപ്പിക്കാത്ത അന്നവും വെള്ളവും മലമാകുന്നു; എന്നാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദം ഭക്ഷിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു.
നിത്യം തപസ്യാനിരതഃ ശുചിഃ ശാന്തശ്ച ശാസ്ത്രവിത് । വ്രതതീര്ഥാശ്രിതോ ധര്മീ നാനാധ്യാപനസംയുതഃ
അവൻ എപ്പോഴും തപസ്സിൽ ലീനനാണ്, ശുദ്ധനും ശാന്തനും ശാസ്ത്രജ്ഞനുമാണ്, വ്രതങ്ങളിലും തീർത്ഥയാത്രകളിലും ഭക്തിയുള്ളവനും, ധാർമ്മികനും, വിവിധ വിഷയങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്.
വിഷ്ണുമന്ത്രം ഗൃഹീത്വാ ച കൃത്വാ ച ഗുരുസേവനമ് । ഗുഹീത്വാ തദനുജ്ഞാം ച പശ്ചാദ്ഭവതി സ ഗൃഹീ
വിഷ്ണുമന്ത്രം സ്വീകരിച്ച് ഗുരുവിനെ സേവിച്ച്, ഗുരുവിന്റെ അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം മാത്രമേ ഒരാൾക്ക് ഗൃഹസ്ഥനാകാൻ കഴിയൂ.
ദക്ഷിണാം നിത്യബൂജാനാം ഗുരവേ ച നിവേദയേത് । ഗുരൂണാം പോഷണം നിത്യം കര്തവ്യം നാത്ര സംശയഃ
ദൈനംദിന പൂജ ചെയ്യുന്നവർക്കും ഗുരുവിനും ദക്ഷിണ എപ്പോഴും അർപ്പിക്കണം; ഗുരുവിന്റെ പോഷണം എപ്പോഴും നിർബന്ധമാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സര്വേഷാമപി വന്ദ്യാനാം പിതാ ചൈവ മഹാന് ഗുരുഃ । പിതുഃ ശതഗുണൈര്മാതാ മാതുഃ ശതഗുണൈഃ സുരഃ
ആരെയും വന്ദിക്കേണ്ടവരിൽ അച്ഛൻ മഹാഗുരുവാണ്; അമ്മ അച്ഛനേക്കാൾ നൂറിരട്ടി വലിയവളാണ്; അമ്മയെക്കാൾ നൂറിരട്ടി വലിയവരാണ് ദേവന്മാർ.
മന്ത്രദസ്തന്ത്രദശ്ചൈവ സൃരാണാം ച ചതുര്ഗുണഃ । നാരായണാശ്ച ഭഗവാന്ഗുരുഃ പ്രത്യക്ഷ ഈശ്വരഃ
മന്ത്രം നൽകുന്നവനും തന്ത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നവനും ദേവന്മാരേക്കാൾ നാലിരട്ടി വലിയവരാണ്; ഭഗവാൻ നാരായണൻ തന്നെയാണ് ഗുരുവും, സാക്ഷാൽ ഈശ്വരനുമാണ്.
ഉദ്ദേശേ ദീയതേ തസ്മൈ സുരായേതി ശ്രുതൌ ശ്രുതമ് । പ്രത്യക്ഷഭോക്താ സ്വഗുരുഃ സ്വയം ദേഹീ ജനാര്ദനഃ
പഠിപ്പിക്കുന്ന സമയത്ത് ദേവന്മാർ അവിടെ ഉണ്ടെന്നു ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നു; സ്വഗുരുവാണ് നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്നവൻ, ജനാർദ്ദനൻ തന്നെയാണ് അവിടുത്തെ സാക്ഷാൽ രൂപം.
ഗുരുര്ബ്രഹ്മാ ഗുരുര്വിഷ്ണുര്ഗുരുരേവ സ്വയം ശിവഃ । ഗുരൌ ച സര്വദേവാശ്ച തിഷ്ഠന്തി സതതം മുദാ
ഗുരു ബ്രഹ്മാവാണ്, ഗുരു വിഷ്ണുവാണ്, ഗുരു ശിവൻ തന്നെയാണ്; എല്ലാ ദേവന്മാരും എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ഗുരുവിൽ വസിക്കുന്നു.
ഗുരൌ തുഷ്ടേ ഹരിസ്തുഷ്ടോ യസ്മിംസ്തുഷ്ടേ ച ദേവതാ । ഗുരുഃ പുത്രസമം സ്നേഹം ശിഷ്യേഷു ന കരിഷ്യതി
ഗുരു സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ ഹരിയും സന്തോഷപ്പെടുന്നു, ഗുരുവിന് സന്തോഷം ഉണ്ടെങ്കിൽ ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷം; എന്നാൽ ഗുരു ശിഷ്യന്മാരോടു മകനോടുള്ളതുപോലെ സ്നേഹം കാണിക്കരുത്.
ലഭതേ ബ്രഹ്മഹത്യാം ച ഭുങ്ക്തേ കൃത്വാ ച നാഽഽശിഷമ് । സ്വധര്മനിരതോ വിപ്രോ ബ്രാഹ്മണശ്ച സദാ ശുചിഃ
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം ലഭിക്കും, അനുഗ്രഹം ലഭിക്കാതെ ദു:ഖം അനുഭവിക്കും; സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും ശുദ്ധനാണ്.
വിഷ്ണുസേവീ സദാ വിപ്രസ്തദന്യോഽപ്യശുചിഃ സദാ । ബ്രാഹ്മണോ വൃഷവാഹശ്ച ശൂദ്രാണാം സൂപകാരകഃ
വിഷ്ണുവിനെ എപ്പോഴും സേവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധനാണ്; അതല്ലാത്തവൻ എപ്പോഴും അശുദ്ധനാണ്. ബ്രാഹ്മണൻ കാളയെ ചുമക്കുന്നു, ശൂദ്രൻ പാചകം ചെയ്യുന്നു.
ബ്രാഹ്മണോ ദേവലശ്ചൈവ സംധ്യാഹീനശ്ച ദുര്ബലഃ । ബ്രാഹ്മണശ്ച ദിവാശായീ ശൂദ്രശ്രാദ്ധാന്നഭോജനഃ
ദേവളൻപോലെയുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യാതെ ഇരുന്നാൽ ദുർബലനാകും; പകലിൽ ഉറങ്ങുന്ന ബ്രാഹ്മണനും ശൂദ്രന്റെ ശ്രാദ്ധഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും അങ്ങനെ തന്നെ.
ശൂദ്രാണാം ശവദാഹീ ച തേ ച ശൂദ്രസമാ ദ്വിജാഃ । ശാലഗ്രാമമഹാമന്ത്രം കൃത്വാ പൂജാം വിധാനതഃ
ശൂദ്രരിൽ ശവം ദഹിക്കുന്നവരും, ശൂദ്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള ദ്വിജന്മാരും, ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ മഹാമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് നിർദ്ദിഷ്ടവിധിയിൽ പൂജ ചെയ്താൽ,
ഭുങ്ക്തേ നംവേദ്യശേഷം ച തത്പാദോദകമേവ ച । ഹരേഃ പാദോദകം പീത്വാ തീര്ഥസ്നായീ ഭവേന്നരഃ
അവർ അർപ്പിക്കാത്തതോ ശേഷിച്ചതോ ഒന്നും കഴിക്കാറില്ല, ഹരിയുടെ പാദജലം മാത്രമേ കുടിക്കൂ; ഹരിയുടെ പാദജലം കുടിച്ചാൽ, ആൾക്ക് തീർത്ഥസ്നാനം ചെയ്തതുപോലെയാകും.
മുച്യതേ സര്വപാപേമ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി । സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു സര്വയജ്ഞേഷു ദീക്ഷിതഃ
അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും; അവൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെയും എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ദീക്ഷിതനായതുപോലെയും ആകുന്നു.
ശാലഗ്രാമശിലാതോയൈര്യോഽഭിഷേകം സമാചരേത് । ഗങ്ഗാജലാദ്ദശഗുണം ശാലഗ്രാമജലം വ്രജ
ശാലഗ്രാമശിലയുടെ വെള്ളത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവൻ, ശാലഗ്രാമജലം ഗംഗാജലത്തേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് മഹത്തായതാണ്.
നിത്യം ഭുങ്ക്തേ ച യോ വിപ്രോ ജീവന്മുക്തഃ സുരൈഃ സമഃ । വിപ്രാണാം നിത്യകൃത്യം ച വിഷ്ണോര്നൈവേദ്യഭോജനമ്
ആ ജലം ദൈനംദിനം കഴിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടും, ദേവന്മാരെപ്പോലെയാകും; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ നിത്യകർമ്മം വിഷ്ണുവിന്റെ അർപ്പിതഭക്ഷണം കഴിക്കുകയാണ്.
യത്നേന പൂജനം തസ്യ തത്പാജോദകമേവനമ് । നിത്യം ത്രിസംധ്യം കുരുതേ ഭക്ത്യാ ച മമ പൂജനമ്
അവനു ഭക്തിപൂർവ്വം പരിശ്രമത്തോടെ പൂജയും, അവന്റെ പൂജജലം മാത്രം ഉപയോഗിച്ചും ചെയ്യണം; അവൻ നിത്യവും മൂന്നു സന്ധ്യകളും ഭക്തിയോടെ എനിക്ക് പൂജയും നടത്തുന്നു.
ഏകാദശ്യാം ന ഭുങ്ക്തേ ച മമ വൈ ജന്മവാസരേ । ശിവരാത്രൌ ച ഹേ താത ശ്രീരാമനവമീദിനേ
ഏകാദശിയിലും എന്റെ ജന്മദിനത്തിലും ശിവരാത്രിയിലും ശ്രീരാമനവമിയിലും അവൻ ഒന്നും കഴിക്കാറില്ല.
ന ച ഭുങ്ക്തേ വ്രതീ യോ ഹി ജീവന്മുക്തോ ഹി സ ദ്വിജഃ । പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി തസ്യ പാദേ ച താനി ച
അങ്ങനെയുള്ള വ്രതം പാലിച്ച് ആ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുന്ന ദ്വിജൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു; ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവന്റെ പാദത്തിങ്കലാണ്.