ശിവപൂജാവിഹീനശ്ച ബ്രാഹ്മണോ നരകം വ്രജേത് । മത്പൂജിതം പ്രിയതമം ശിവം നിന്ദന്തി യേ നരാഃ
ശിവാരാധന ചെയ്യാത്ത ബ്രാഹ്മണൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകും. ഞാൻ ഏറ്റവും പ്രിയമായി ആരാധിക്കുന്ന ശിവനെ നിന്ദിക്കുന്നവർ—
പച്യന്തേ നിരയേ താവദ്യാവദ്വൈ ബ്രഹ്മണഃ ശതമ് । പൂജിതേ ശിവലിങ്ഗേ ച യദി സ്യാത്കേശവാലുകാ
അവർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറു വർഷം വരെ നരകത്തിൽ പെടുന്നു. ശിവലിംഗം പൂജിക്കുമ്പോൾ അവിടെ മുടിയോ മണലോ ഉണ്ടെങ്കിൽ—
സ മഹാന്ധോ വാലുകയാ കേശേന യവനോ ഭവേത് । ക്ഷുദ്രോ ദരിദ്രഃ കൃപണോ വ്യാധിഃ സ്യാത്കുത്സിതേ യഥാ
അവൻ പൂർണ്ണമായും കുരുടനാകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ മണലോ മുടിയോ കാരണം അവൻ യവനനാകുന്നു; അവൻ താഴ്ന്നവനും, ദരിദ്രനും, ദയനീയനും, രോഗിയുമാകുന്നു.
സര്വേഭ്യോ മാനഹാനിഃ സ്യാജ്ജായതേ നീചയോനിഷു । സര്വേഷു പ്രിയപാത്രേഷു ബ്രഹ്മണശ്ച മമ പ്രിയഃ
എല്ലാവരിൽ നിന്നും മാനനഷ്ടം അനുഭവിക്കും; താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളിൽ ജനിക്കും. എല്ലാ പ്രിയപ്പെട്ട വസ്തുക്കളിലും, ബ്രഹ്മാവിനും എനിക്കും പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ—
ബ്രഹ്മണാച്ച പ്രിയാ ലക്ഷ്മീഃ സതതം വക്ഷസി സ്ഥിതാ । തതോഽധികാ പ്രിയാ രാധാ പ്രിയാ ഭക്താസ്തതോഽധികാഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്ന ലക്ഷ്മിയാണ് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടത്; എന്നാൽ അവളേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ രാധയാണ്, ഭക്തന്മാർ അവളേക്കാൾ കൂടി പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്.
തതോഽധികഃ ശംകരോ മേ നാസ്തി മേ ശംകരാത്പ്രിയഃ । മഹാദേവ മഹാദേവ മഹാദേവേതി വാദിരഃ
അതിലുമധികം എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ശങ്കരനാണ്; ശങ്കരനേക്കാൾ എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ഇല്ല. 'മഹാദേവാ, മഹാദേവാ, മഹാദേവാ' എന്ന് ജപിക്കുന്നവൻ—
പശ്ചാദ്യാമി ച സംതൃപ്തോ നാമശ്രവണലോഭതഃ । മനോ മേ ഭക്തമൂലേ ച പ്രാണാ രാധാത്മകാ ധ്രുവമ്
പിന്നീട് ഞാൻ തൃപ്തനാകുന്നു, എന്നാൽ എന്റെ നാമം കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടു എന്റെ മനസ്സ് ഭക്തിയിൽ ആഴപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്റെ ജീവൻ രാധയുടെ സ്വരൂപമാണ്, ഇതു സത്യമാണു.
ആത്മാ മേ ശംകരസ്ഥാനം ശിവഃ പ്രാണാധികശ്ച യഃ । ആദ്യാ നാരായണീ ശക്തിഃ സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാനിണീ
എന്റെ ആത്മാവ് ശംകരന്റെ വാസസ്ഥലമാണ്; ശിവൻ എന്നെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ. ആദിമ ശക്തി നാരായണി സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, സംഹാരം എന്നിവ നടത്തുന്നു.
കനോമി ച യഥാ സൃഷ്ടിം യയാ ബ്രഹ്മാദിദേവതാഃ । യയാ ജയതി വിശ്വം ച യയാ സൃഷ്ടിഃപ്രജായതേ
ഞാൻ സൃഷ്ടിയെ ഉണ്ടാക്കുന്നത് അവളാൽ തന്നെയാണ്; ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർക്കും ലോകത്തിനും വിജയവും സൃഷ്ടിയും അവളാൽ വരുന്നു.
യയാ വിനാ ജഗന്നാശ്തി മയാ ദത്താ ശിവായ സാ । ദയാ നിദ്രാ ച ക്ഷുത്തൃപ്തിസ്തൃഷ്ണ ശ്രദ്ധാ ക്ഷമാ ധൃതിഃ
അവളില്ലാതെ ഈ ലോകം ഇല്ല; ഞാൻ അവളെ ശിവന് നൽകിയിരിക്കുന്നു. അവൾ തന്നെയാണ് കാരുണ്യം, ഉറക്കം, വിശപ്പിന്റെ തൃപ്തി, ദാഹം, വിശ്വാസം, ക്ഷമ, ധൈര്യം എന്നിവ.
തുഷ്ടിഃ പുഷ്ടിസ്തഥാ ശാന്തിര്ലജ്ജാധിദേവതാ ഹി സാ । വൈസുണ്ഠേ സാ മഹാലക്ഷ്മീര്ഗോലോകേ രാധികാ സതീ
അവൾ തൃപ്തിയും, പോഷണവും, സമാധാനവും, ലജ്ജയുടെ ദേവതയും ആകുന്നു. വൈകുണ്ഠത്തിൽ അവൾ മഹാലക്ഷ്മി, ഗോലോകത്തിൽ അവൾ രാധിക, പാവനയായവൾ.
മര്ത്യേ ലക്ഷ്മീശ്ച ക്ഷീരോദേ ദക്ഷകന്യാ സതീ യ സാ । സാ ദുര്ഗാ മേനകാകന്യാ ദൈത്യദുര്ഗതിനാശിനീ
ഭൂമിയിൽ അവൾ ലക്ഷ്മി, ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ അവൾ ദക്ഷന്റെ മകൾ സതി. അവൾ ദുർഗ്ഗ, മേനകയുടെ മകൾ, അസുരരുടെ ദുർഭാഗ്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.
സ്വര്ഗലക്ഷ്മീശ്ച ദുര്ഗാ സാ ശക്രാദീനാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ । സാ വാണീ സാ ച സാവിത്രീ വിദ്യാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ
സ്വർഗത്തിൽ അവൾ ലക്ഷ്മി, ദുർഗ്ഗയായി ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരുടെയും വീടുകളിൽ വസിക്കുന്നു. അവളാണ് വാണി, അവളാണ് സാവിത്രി, വിദ്യയുടെ ദേവത.
വഹ്നൌ സ ദാഹികാശക്തിഃ പ്രഭാശക്തിശ്ച ഭാസ്കരേ । ശോഭാശക്തിഃ പൂര്ണചന്ദ്രേ ജലേ ശക്തിശ്ച ശീതതാ
അഗ്നിയിൽ അവൾ ദഹനശക്തി, സൂര്യനിൽ പ്രകാശശക്തി, പൂർണചന്ദ്രനിൽ ഭംഗിയുടെ ശക്തി, വെള്ളത്തിൽ ശീതളതയുടെ ശക്തി.
സസ്യപ്രസൂതാ ശക്തിശ്ച ധാരണാ ച ധരാസു സാ । ബ്രാഹ്മണ്യശക്തിര്വിപ്രേഷു ദേവശക്തിഃസുരേഷു സാ
അവൾ വിളവിന്റെ ഉത്ഭവശക്തി, ഭൂമിയിൽ നിലനിൽപ്പിന്റെ ശക്തി; ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ബ്രാഹ്മണ്യശക്തി, ദേവന്മാരിൽ ദൈവശക്തി.
തപസ്വിനാം തപസ്യാ കാ ഗൃഹിണാം ഗൃഹദേവതാ । മുക്തിശക്തിശ്ച മുക്താനാമാശാ സാംസാരികസ്യ സാ
തപസ്സുകാരിൽ അവളാണ് തപസ്സ്, ഗൃഹസ്ഥന്മാരിൽ ഗൃഹദേവത. മോചിതന്മാർക്ക് മോക്ഷശക്തിയും, സംസാരികളിൽ പ്രത്യാശയും അവളാണ്.
മദ്ഭക്താനാം ഭക്തിശക്തിര്മയി ഭക്തിപ്രദാ സദാ । നൃപാണാം രാജ്യലക്ഷ്മീശ്ച വണിജാം ലഭ്യരൂപിണീ
എന്റെ ഭക്തന്മാരിൽ ഭക്തിശക്തിയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു; എപ്പോഴും ഭക്തി നൽകുന്നവളാണ്. രാജാക്കന്മാരിൽ രാജ്യലക്ഷ്മിയും, വ്യാപാരികളിൽ ലാഭത്തിന്റെ രൂപവും അവളാണ്.
പരി സംസാരസിന്ധൂനാം ത്രയീതത്ത്വാ തു താരിണീ । സത്സു സദ്ബുദ്ധിരൂപാ സാ മേധാശക്തിസ്വരൂപിണീ
സമുദ്രം പോലെ വിശാലമായ സംസാരത്തിൽ, ത്രയീവേദങ്ങളാൽ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകുന്നവളാണ് അവൾ. സത്ജനങ്ങളിൽ സദ്ബുദ്ധിയായി, മേധാശക്തിയുടെ രൂപമായും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
വ്യാഖ്യാശക്തിഃ ശ്രുതൌ ശാസ്ത്രേ ദാതൃശക്തിശ്ച ദാതൃഷു । ക്ഷത്ത്രാദീനാം വിപ്രഭക്തിഃ പതിഭക്തിഃ സതീസു ച
വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വ്യാഖ്യാനശക്തി അവളാണ്; ദാനികളിൽ ദാനശക്തിയും. ക്ഷത്രിയന്മാരിലും മറ്റുള്ളവരിലും ബ്രാഹ്മണഭക്തിയും, സതീകളിൽ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയും അവളാണ്.
ഏവം രൂപാ ച യാ ശക്തിര്മയാ ദത്താ ശിവായ സാ । ഏവം തേ കഥിതം സര്വം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഇങ്ങനെ രൂപമുള്ള ശക്തിയാണ് ഞാൻ ശിവന് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
അഥ ഷട്സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ നന്ദ ഉവാച യേഷാം ച ദര്ശനേ പുണ്യം പാപം യസ്യ ച ദര്ശനേ । തത്സര്വ വദ സര്വേശ ശ്രോതും കൌതൂഹരം മമ
നന്ദൻ ചോദിച്ചു: ആരെ കണ്ടാൽ പുണ്യം ലഭിക്കും, ആരെ കണ്ടാൽ പാപം വരും എന്നതൊക്കെയും ദയവായി പറയൂ, എല്ലാം കേൾക്കാൻ എനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ട്.
ശ്രീഭഗവാനുവാച സുബ്രാഹ്മണാനാം തീര്ഥാനാം വൈഷ്ണവാനാം ച ദര്ശനേ । ദേവതാപ്രതിമാദര്ശീ തീര്ഥസ്നായീ ഭവേന്നരഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ, തീർത്ഥങ്ങളെ, വൈഷ്ണവന്മാരെ, ദേവതാപ്രതിമകളെ കാണുമ്പോൾ, ഒരാൾക്ക് തീർത്ഥസ്നാനം ചെയ്തതുപോലെയാണ് ഫലം.
സൂര്യസ്യ ദര്ശനേ ഭക്ത്യാ മതീനാം ദര്ശനേ തഥാഃ । സംന്യാസിനാം യതീനാം ച തഥൈവ ബ്രഹ്മചാരിണാമ്
ഭക്തിയോടെ സൂര്യനെ കാണുമ്പോഴും, ജ്ഞാനികളെ, സന്ന്യാസികളെ, യതികളെ, ബ്രഹ്മചാരികളെ കാണുമ്പോഴും അതുപോലെ തന്നെ.
ഭക്ത്യാ ഗവാം ച വഹ്നീനാം ഗുരൂണാം ച വിശേഷതഃ । ഗജേന്ദ്രാണാം ച സിംഹാനാം ശ്വേതാശ്വാനാം തഥൈവ ച
ഭക്തിയോടെ പശുക്കളെ, അഗ്നിയെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഗുരുക്കന്മാരെ കാണുമ്പോഴും, ആനകളെയും സിംഹങ്ങളെയും വെള്ളയാനകളെയും കാണുമ്പോഴും അതുപോലെ.
ശുകാനാം ച പികാനാം ച ഖഞ്ജനാനാം തഥൈവ ച । ഹംസാനാം ച മയൂരാണാം ചാഷാണാം ശങ്ഖപക്ഷിണാമ്
പച്ചക്കിളി, കുയിൽ, കഞ്ഞനപ്പക്ഷി, ഹംസ, മയിൽ, കാക്ക, ശംഖപ്പക്ഷി എന്നിവയെ കാണുന്നതും അതുപോലെ തന്നെ ഭാഗ്യകരമാണ്.
വത്സപ്രയുക്തധേനൂനാസശ്വത്ഥാനാം തഥൈവ ച । പതിപുത്രവതീനാം ച നരാണാം തീന്ഥയായിനാമ്
കുട്ടികളാൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, ഭർത്താവും മകനുമുള്ള സ്ത്രീകൾ, തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാർ ഇവരെയും കാണുന്നത് ഭാഗ്യകരമാണ്.
പ്രദീപാനാം സുവര്ണാനാം മണീനാം ച വിശേഷതഃ । ണുക്താനാം ഹീരകാണാം ച മാണിക്യാനാം മഹാശയ
ദീപങ്ങൾ, പൊന്നു, രത്നങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, വജ്രങ്ങൾ, മാണിക്യങ്ങൾ എന്നിവയെ പ്രത്യേകിച്ച് കാണുന്നത് വലിയ ഭാഗ്യമാണ്.
തുലസീശുക്ലപുഷ്പാണാം ദര്ശനം പാപനാശമ് । ഫലാനി ശുക്ലധാന്യാനി ഘൃതം ദധി മധൂനി ച
തുളസിയുടെ വെള്ളപ്പൂക്കൾ കാണുന്നത് പാപം നീക്കുന്നു; പഴങ്ങൾ, വെള്ളധാന്യങ്ങൾ, നെയ്, തൈര്, തേൻ എന്നിവയും.
പൂര്ണകുമ്ഭം ച ലാജാംശ്ച രാജേന്ദ്രം ദര്പണം ജലമ് । മാലാം ച ശുക്ലപുഷ്പാണാം ദൃഷ്ട്വാ പുണ്യം ലഭേന്നരഃ
നിറഞ്ഞ കുമ്പം, പൊരിപ്പിച്ച അരി, കണ്ണാടി, വെള്ളം, വെള്ളപ്പൂക്കളാൽ ചെയ്ത മാല—ഇവയെ കാണുന്നവന് പുണ്യം ലഭിക്കും.
ഗോരോചനം ച കര്പൂരം രജതം ച സരോവരമ് । പുഷ്പോദ്യാനം പുഷ്പിതാം ച ദൃഷ്ട്വാ പുണ്യം ലഭേന്നരഃ
ഗോറോചന, കർപ്പൂരം, വെള്ളി, തടാകം, പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ തോട്ടം—ഇവയെ കാണുമ്പോൾ പുണ്യം ലഭിക്കും.