പുത്രബുദ്ധിം പരിത്യജ്യ ഭജ മാം ബ്രഹ്മരൂപിണമ് । ഛിത്തവാ ച ബ്രഹ്മനിഗഡം ഗോലോകം തദ്വ്രജ സ്വയമ്
പുത്രബോധം ഉപേക്ഷിച്ച്, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ എന്നെ ഭജിക്കൂ. മനസ്സിന്റെ ബന്ധനം തകർത്തു, നീ സ്വയം ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോവുക.
കഥയസ്വ യശോദാം ച ഗോപീം ഗോപഗണാം വ്രജ । തൈശ്ച സര്വൈര്ജനൈഃ ശോകം ത്യജ സ്വമന്ദിരം വ്രജ
യശോദയെ, ഗോപികളെ, ഗോപന്മാരെയും വ്രജഭൂമിയെയും കുറിച്ച് പറയുക. അവരോടൊപ്പം എല്ലാ ദുഃഖവും വിട്ട്, നീ സ്വന്തമായ വീട്ടിലേക്ക് പോവുക.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഭഗവാന്വിരരാമ ച സംസദി । പപ്രച്ഛ പുനരേവം തം നന്ദശ്ചാഽഽനന്ദസംപ്ലുതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ സഭയിൽ നിശ്ശബ്ദനായി. ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങിയ നന്ദൻ വീണ്ടും അവനോട് ചോദിച്ചു.
നന്ദ ഉവാച വദ സാംസാരികം ജ്ഞാനം യേന യാസ്യാമി ത്വത്പദമ് । മൂഢോഽഹം പരമാനന്ദ ശ്രുതീനാം ജനകോ ഭവാന്
നന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ എത്താൻ കഴിയുന്ന വിധം, ഈ ലോകത്തെ ജ്ഞാനം എന്നോട് പറയൂ. ഞാൻ അജ്ഞാനിയാണ്, പരമാനന്ദനായവനേ; നീയല്ലേ വേദങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം.
നന്ദസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ സര്വജ്ഞോ ഭഗവാന്സ്വയമ് । ആഹ്നികം കഥയായാസ ശ്രുതിഭിര്ന ശ്രുതം ഹി യത്
നന്ദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സർവ്വജ്ഞനായ ഭഗവാൻ സ്വയം വേദങ്ങളിലും കേൾക്കാത്ത ആഹ്നികം ഉപദേശങ്ങൾ പറയാൻ തുടങ്ങി.
ഇതിo ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരാദനാo ഭഗവന്നന്ദസംവാദേ ചതുഃ സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ബ്രഹ്മവൈവർതത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരായണനും ഭഗവാനായ നന്ദനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ എഴുപത്തിനാലാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ പഞ്ചസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ ശ്രീഭഗവാനുവാച ശൃണു നന്ദ പ്രവക്ഷ്യാമി ജ്ഞാനം ച പരമാദ്ഭുതമ് । സുഗോപനീയം വേദേഷു പുരാണേഷു ച ദുര്ലഭമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നന്ദാ, ഞാൻ നിനക്കു അത്ഭുതകരമായ ഒരു ജ്ഞാനം പറയാം. ഇത് വേദങ്ങളിൽ സൂക്ഷ്മമായി മറച്ചുവെച്ചതും പുരാണങ്ങളിലും അപൂർവമായതുമാണ്.
ന വിശ്വാസോ ഹി നാരീഷു സംതതം കുലടാസു ച । മോക്ഷമാര്ഗാര്ഗലാസ്വേവ ഭ്രമമായാസ്വമൂഷു ച
സ്ത്രീകളിൽ, ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിൽ, മോക്ഷമാർഗ്ഗം തടയുന്നവരിൽ, മായയിൽ അലയുന്നവരിൽ — ഇവരിൽ ഒരിക്കലും വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്.
ഹരിഭക്തേരസാധ്വീനാം വിരുദ്ധാസു യുതാസു ച । ബീജരൂപാസു നാശാനാം പ്രമദാസു വ്രജേശ്വര
വ്രജേശ്വരാ, ഹരിഭക്തിയിൽ അസ്ഥിരരായ സ്ത്രീകളിൽ, ദ്വേഷമുള്ളവരിൽ, നാശത്തിന്റെ വിത്തായി ഉള്ളവരിൽ, വിനാശം ഉണ്ടാകുന്നു.
നിത്യം ച പ്രാതരുത്ഥായ രാത്രിവാസോ വിഹായ ച । അഭീഷ്ടദേവം ഹൃത്പദ്മേ ബ്രഹ്മരന്ധ്രേ ഗൃരും പരമ്
പ്രതിദിനം രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ്, രാത്രിയിലെ കിടക്ക വിട്ട്, ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിൽ, ബ്രഹ്മരന്ധ്രത്തിൽ, ഇഷ്ടദൈവത്തെ പരമഗുരുവായി ധ്യാനിക്കണം.
വിചിന്ത്യ മനസാ പ്രാതഃകൃത്യം കൃത്വാ സുനിശ്ചിതമ് । സ്നാനം കരോതി സുപ്രാജ്ഞോ നിര്മലേഷു ജലേഷു ച
രാവിലെ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, വിവേകമുള്ളവൻ ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
ന സംകല്പം ച കുരുതേ ഭക്തഃ കര്മനികൃന്തനഃ । സ്നാത്വാ ഹരിം സ്മരേത്സംധ്യാം കൃത്വാ യാതി ഗൃഹം പ്രതി
കർമ്മബന്ധങ്ങൾ മുറിക്കുന്ന ഭക്തൻ, സങ്കൽപങ്ങൾ ചെയ്യരുത്. സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ഹരിയെ സ്മരിച്ച്, സന്ധ്യാവന്ദനം നടത്തി, വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങണം.
പ്രക്ഷാല്യ പാദൌ പ്രവിശേന്നിധായ ധൌതവാസസീ । പൂജയോത്പരമാത്മാനം മാമേവ മുക്തികാരണമ്
കാലുകൾ കഴുകി അകത്തു കയറി, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച്, മോക്ഷത്തിന് കാരണമായ പരമാത്മാവായ എന്നെ ആരാധിക്കണം.
ശാലഗ്രാമേ മണൌ യന്ത്രേ പ്രതിമായാം ജലേഽപി ച । തഥാ ച വിപ്രേ ഗവി ച ഗുരുഷ്വേവം വിശേഷതഃ
ശാലഗ്രാമശിലയിൽ, രത്നത്തിൽ, യന്ത്രത്തിൽ, പ്രതിമയിൽ, ജലത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണനിൽ, പശുവിൽ, ഗുരുവിൽ — പ്രത്യേകിച്ച് ഗുരുവിൽ — ആരാധിക്കണം.
ഘടിഽഷ്ടദലപദ്മേ ച പാത്രേ ചന്ദനനിര്മിതേ । ആവാഹനം ച സര്വത്ര ശാലഗ്രാമേ ജലേന ച
കുടത്തിൽ, അഷ്ടദളപദ്മത്തിൽ, ചന്ദനത്തിൽ നിർമ്മിച്ച പാത്രത്തിൽ, എല്ലായിടത്തും, ശാലഗ്രാമത്തിൽ ജലത്തോടെ ദൈവത്തെ ആഹ്വാനിക്കണം.
മന്ത്രാനുരൂപധ്യാനേന ധ്യാത്വാ മാം പൂജയേദ്വ്രതീ । ഷോഡശോപചാരദ്രവ്യാണി ദദ്യാന്മൂലേന ഭക്തിതഃ
യോഗ്യമായ മന്ത്രം അനുസരിച്ചു എന്നെ ധ്യാനിച്ച്, വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ ഭക്തിയോടെ, മൂലരൂപത്തിൽ ഷോഡശോപചാരങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.
ശ്രീദാമാനം മുദാമാനം വസുദാമാനമേവ ച । വീരഭാനും ശൂരഭാനും ഗോപാന്പഞ്ച പ്രപൂജയേത്
ശ്രീദാമൻ, മുദാമൻ, വസുദാമൻ, വീരഭാനു, ശൂരഭാനു, അഞ്ചു ഗോപന്മാരെ ആരാധിക്കണം.
സുനന്ദനന്ദകുമുദം പാര്ഷദം മേ സുദര്ശനമ് । ലക്ഷ്മീം സരസ്വതീം ദുര്ഗാം രാധാം ഗങ്ഗാം വസുംധരാമ്
സുനന്ദൻ, നന്ദൻ, കുമുദൻ, എന്റെ അനുചരനായ സുദർശൻ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ദുർഗാ, രാധ, ഗംഗ, ഭൂമിദേവി ഇവരെയും ആരാധിക്കണം.
ഗുരും ച തുലസീം ശംഭും കാര്തികേയം വിനായകമ് । നവഗ്രഹാംശ്ച ദിക്പാലാന്പരിതഃ പൂജയേത്സുധീഃ
ഗുരുവിനെ, തുളസിയെ, ശംഭുവിനെ, കാർത്തികേയനെ, വിനായകനെ, നവഗ്രഹങ്ങളെ, ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകരെ ചുറ്റും ആരാധിക്കണം.
ദേവഷട്കം ച സംപൂജ്യ സര്വാദൌ വിഘ്നവിഘ്നതഃ । ഗണേശം ച ദിനേശം ച വഹ്നിം വിഷ്ണും ശിവം ശിവമ്
ആദ്യത്തിൽ ദേവതകളുടെ ആറംഗസംഘത്തെ വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കാൻ ആരാധിച്ച്, ഗണപതി, സൂര്യൻ, അഗ്നി, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരെയും ആരാധിക്കണം.
ശ്രുതൌ വിനിര്മിതാന്ദേവാന്മോക്ഷദാന്കര്മകൃന്തനാന് । ഗണേശം വിഘ്നനാശായ സൂര്യം വ്യാധിവിനാശിനേ
ശാസ്ത്രത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന മോക്ഷം നൽകുന്ന, കർമ്മം നശിപ്പിക്കുന്ന ദേവതകളെ — ഗണപതിയെ വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കാൻ, സൂര്യനെ രോഗങ്ങൾ മാറ്റാൻ — ആരാധിക്കണം.
വഹ്നിം പ്രാപ്തിനിമിത്തേന ശാന്തൌ ശുദ്ധൌ ഭവേദ്ധ്രുവമ് । വിഷ്ണും മോക്ഷനിമിത്തേന ജ്ഞാനദാനായ ശംകരമ്
ലാഭത്തിനും ശാന്തിക്കും ശുദ്ധിക്കും അഗ്നിയെ ആരാധിക്കണം; മോക്ഷത്തിനായി വിഷ്ണുവിനെ, ജ്ഞാനദാനത്തിന് ശംകരനെ ആരാധിക്കണം.
ബുദ്ധിമുക്തിനിമിത്തേന പാര്വതീം പൂജയേത്സുധീഃ । പുഷ്പാഞ്ജലിത്രയം ദത്ത്വാ സ്വസ്തോത്രം കവചം പഠേത്
ബുദ്ധിക്കും മോക്ഷത്തിനും പാർവതിയെ വിവേകമുള്ളവൻ പൂജിക്കണം; മൂന്നു കൂമ്പാര പൂക്കൾ അർപ്പിച്ച്, സ്വസ്തോത്രവും കാവചവും പാരായണം ചെയ്യണം.
ഗുരും പ്രണമ്യ സംപൂജ്യ തത്പശ്ചാത്പ്രണമേത്സുരമ് । കൃത്വാഽഽഹ്രികം ച സംപൂജ്യ യഥാസുഖമുദീരിതമ്
ഗുരുവിനെ നമസ്കരിച്ച് പൂജിച്ചു, അതിനുശേഷം ദേവതയെ നമസ്കരിച്ച്, കപടമില്ലാതെ പൂജ ചെയ്തു, മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ള വിധത്തിൽ പൂജ പൂർത്തിയാക്കണം.
സമാചരേത്സ്വകര്മൈതദ്വേദോക്തം സ്വാത്മശുദ്ധയേ । വിഷ്ഠാം ന പശ്യേത്പ്രാജ്ഞശ്ച വ്യാധിബീജസ്വരൂപിണീമ്
സ്വന്തം കര്മ്മങ്ങള് വേദങ്ങളില് പറഞ്ഞതുപോലെ ആത്മശുദ്ധിക്ക് ചെയ്യണം. ജ്ഞാനികള് രോഗത്തിന്റെ വിത്തായ മലമൂത്രം കാണരുത്.
മൂത്രം ച വ്യാധിബീജം ച പരം നരകകാരണമ് । ലിങ്ഗംയോനിം പാപദുഃഖവ്യാധിദാരിദ്ര്യദായിനീമ്
മൂത്രവും രോഗത്തിന്റെ വിത്തും നരകത്തിലേക്കുള്ള കാരണങ്ങളാണ്. ലിംഗവും ഗര്ഭവും പാപവും ദു:ഖവും രോഗവും ദാരിദ്ര്യവും നല്കുന്നു.
ഉരും മുഖം സ്തനം സ്ത്രീണാം കടാക്ഷം ഹാസ്യമേവ ച । വിനാശബീജം രൂപം ച വിപദാം കാരണം സദാ
സ്ത്രികളുടെ തോളും വായും മുലയും, അവളുടെ കാഴ്ചയും ചിരിയും, സൗന്ദര്യവും എല്ലാം നാശത്തിന്റെയും ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെയും വിത്തുകളാണ്.
ദിവാഭോഗം ച സ്വസ്ത്രീണാം സ്വാലാപം പരിവര്ജയേത് । രോഗാണോ കാരണം ചൈവ ചക്ഷുഷോഃ കര്ണയോസ്തഥാ
സ്വന്തം ഭാര്യയുമായി പകല് സുഖവും അനാവശ്യസംഭാഷണവും ഒഴിവാക്കണം. ഇവ കണ്ണിനും ചെവിക്കും രോഗങ്ങള്ക്ക് കാരണമാകും.
ഏകതാരം ച ഗഗനം ന പശ്യേത്തു രുജാം ഭയാത് । ദൈവാദ്ദൃഷ്ട്വാ ഹരിം സ്മൃത്വാ സപ്തധാ നാരദം ജപേത്
രോഗഭയത്താല് ഒരൊറ്റ കണ്ണിലൂടെ ആകാശം നോക്കരുത്. അതു ദൈവദോഷത്താല് സംഭവിച്ചാല് ഹരിയെ ഓര്മ്മിച്ച് നാരദമന്ത്രം ഏഴു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.
അസ്തകാലേ രവിം ചന്ദ്രം ന പശ്യേദ് വ്യാധികാരണമ് । ഖണ്ഡം മസുദിതം ചന്ദ്രം ന പശ്യേദ് വ്യാധികാരണമ്
അഷ്ടകാലത്ത് സൂര്യനെയോ ചന്ദ്രനെയോ നോക്കരുത്, അതു രോഗത്തിന് കാരണമാകും. അര്ദ്ധചന്ദ്രനെയോ ഗ്രഹണചന്ദ്രനെയോ നോക്കുന്നതും രോഗത്തിന് കാരണമാണ്.